Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

Symon Narizhnyj — historyk hetmanatu, badacz ukraińskiej emigracji

Слово Просвіти, №22 за 2018 рік

Do listy wybitnych Ukraińców, których pamięć w tym roku jest czczona na szczeblu państwowym, wpisano także postać Symona Narizhnyja, urodzonego na Kobelaczczyźnie. Semen Nariżnyj urodził się 120 lat temu, w 1898 r., w miasteczku Sokiłka niedaleko Kobelaków w guberni połtawskiej. Edukację średnią otrzymał w szkole w Kobelakach, a wyższe wykształcenie zdobył w Połtawie na wydziale historyczno-filologicznym uniwersytetu (1918—1921). Po okupacji Ukrainy Ludowej przez rosyjskich bolszewików został zmuszony do emigracji do Czechosłowacji. W tym kraju w 1922 r. został studentem wydziału filozoficznego Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu w Pradze, gdzie w 1927 r. uzyskał dyplom doktora filozofii. Również wtedy został wykładowcą katedry historii powszechnej średnich i nowych wieków Ukraińskiego Wysokiego Instytutu Pedagogicznego im. M. Drahomanowa w Pradze, gdzie wykładał przez cztery lata (1928—1932), wydał podręcznik „Zarysy z historii średniowiecza. Świat muzułmański”, przegląd „Ukraińskie publikacje do historii powszechnej” oraz stale prowadził rubrykę analizy materiałów z ukrainistyki w czasopiśmie „Słowiański Przegląd”. Po odejściu z UWPI Nariżnyj przeszedł na katedrę historii Ukrainy i Europy Wschodniej Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu w Pradze, gdzie został najpierw wybrany docentem, a następnie profesorem. W Pradze Nariżnyj mieszkał i pracował do końca II wojny światowej. W latach 1929—1944 uczony pełnił obowiązki sekretarza Ukraińskiego Towarzystwa Historyczno-Filologicznego. Przez trzy lata (1945—1948) Nariżnyj był dyrektorem Muzeum Walki Wyzwoleńczej Ukrainy. W 1951 r. na stałe przeniósł się do Australii, porzucając kontynuowanie pracy naukowej. Symon Nariżnyj był uczniem wybitnego historyka i dyplomaty czasów Rewolucji Ukraińskiej 1917—21 Dmytra Doroszenki. Pod jego wpływem owocnie zajmował się historią kozaczyzny, zwłaszcza działalnością hetmana Iwana Wyhowskiego, ugodą hadziacką, moskiewskimi poselstwami na Ukrainie w XVII w., zaporoskim sądownictwem. W latach 1928—1942 opublikował na tę tematykę kilka wartościowych badań: „Hetmaństwo Iwana Wyhowskiego”; „Ugoda hadziacka w świetle ukraińskiej historiografii”; „Przyjmowanie moskiewskich posłańców na Ukrainie w drugiej połowie XVII w.”; „Sądownictwo i kary na Zaporożu” i inne. Autor poświęcił także szereg artykułów działalności towarzystw i organizacji naukowych. Szczególnie cenny jest dorobek Nariżnyj w badaniu ukraińskiej emigracji, jej kulturalnych, naukowych, społecznych placówek i instytucji. Nawet dziś niedościgniona i informacyjnie najpełniejsza pozostaje fundamentalna książka Nariżnyj „Ukraińska emigracja. Kulturalna praca ukraińskiej emigracji między dwiema wojnami światowymi”, która ukazała się pod egidą Muzeum Wyzwoleńczej Walki Ukrainy. Ta praca została wykonana na unikalnych materiałach tego muzeum, które w latach 1945—1946 zostało wywiezione do ZSRR, a do dziś jego materiały nie zostały odnalezione. Druga część książki zaginęła (lub nie została odnaleziona) wraz z muzeum. Już po wyjeździe autora do Australii pod koniec lat 50. XX wieku ukazały się drukiem przygotowane przez niego „Materiały do historii Muzeum Wyzwoleńczej Walki Ukrainy w Pradze”. Jego obszerna rozprawa o historycznym towarzystwie Nestora-Latopisarza została opublikowana przez „Ukraińskiego Historyka” w latach 1975—1976. Symon Nariżnyj zmarł 23 lipca 1983 r. Pochowany w Sydney.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn