Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Wieś w cierniowym wieńcu

Слово Просвіти, №22 за 2018 рік

Oksana WIWCZAR. „Meteniw” to spojrzenie na historię naszego kraju, sprzeczną i złożoną, dramatyczną i tragiczną, scharakteryzowaną przez człowieka nieobojętnego i zdolnego do głębokiego współodczuwania. Autor demonstruje różnorodne ujęcia: to z wąskiego okienka wiejskiej chaty, to z lotu ptaka, to z oddali czasu i przestrzeni — i właśnie to pozwala mu przyjrzeć się każdemu ze swoich bohaterów jak na dłoni, dostrzec to, co najważniejsze i najcenniejsze, a jednocześnie nie pominąć najmniejszego drobiazgu z wiejskiego życia oraz głównych tendencji rozwoju naszego kraju i Ukrainy w ogóle. Fachowa i pełna zainteresowania rozmowa o „Meteniwie…” wymaga uważnego i powolnego wnikania w jej żywioł, jawne i ukryte myśli, i o tym, bez wątpienia, będzie się jeszcze nie raz pisać, do książki będzie się sięgać jak do żywego źródła faktów, dat, a zarazem artystycznych uogólnionych opowieści i podań ludowych, ale już dziś można z pewnością powiedzieć, że to wydanie — poruszająca i wysokiej klasy artystycznej opowieść o galicyjskiej wsi — tej żywej komórce Ukrainy, w której, niczym świat w kropli wody, odbiły się losy rodu i narodu — to niecodzienne zjawisko na duchowym polu naszej historii, nauki i literatury. Ciekawym aspektem jest to, że architektura książki jest niezwykła, złożona i mozaikowa, ale linearny sposób przedstawiania materiału nie jest niczym naruszony, informacja podawana jest dynamicznie i w prostej formie. A także sposób prowadzenia utworu literackiego utrzymuje czytelnika w ciągłym zainteresowaniu, przypominając pełnowodną rzekę, gdzie na powierzchni wszystko wydaje się spokojne, ale wielkie siły kłębią się w jej głębi, w ukrytych podwodnych prądach. Książka składa się z pięciu części, z których każda ma liczne podrozdziały, mocno zespolone ze sobą myślą przewodnią — pełnowartościowym ukazaniem historii wsi z jej odwiecznymi tradycjami i zwyczajami, dramatycznymi i tragicznymi ludzkimi losami. Chciałabym zauważyć, że za swoje główne zadanie autor postawił sobie prawdziwe i realistyczne odzwierciedlenie niełatwego wiejskiego życia, które łatwo rzutuje na los całego narodu ukraińskiego od niepamiętnych czasów aż po dzień dzisiejszy. „Meteniw…” to książka, w której nieustannie brzmi nadzieja na odrodzenie, wiara w zmiany w państwie, miłość do pracy i swojej ziemi. Nieprzypadkowo autor umieścił te słowa jako epigraf, będący swoistym bolesnym apelem do czytelnika: „Wszystko, co tylko możliwe, zróbmy dla rozwoju rodzinnej wsi. Tylko wspólnymi siłami osiągniemy sukces”. Ukraińska wieś dała światu rolnictwo, przemysł, ale naród nie otrzymał tego, na co zasługuje, i to nie może nie boleć. Właśnie dlatego w tej książce jest tak wiele bólu i sprawiedliwych skarg na dramatyczną krzywdę losu. Skarg, ale nie beznadziei, nie rozpaczy i załamania. Tutaj wszystko przepuszczono przez pryzmat serca i duszy autora, wszystko ogrzano świętym ogniem jego wielkiej synowskiej miłości. Jest on obecny nie tylko na każdej stronie, ale i w każdej frazie i tytule, bo nie myśli siebie oderwanym od rodzinnej wsi, uświadamia sobie, że jest jej żywą komórką, choć wydawałoby się, że wysoki los poprowadził go w szerokie światy, wyprowadził na inną orbitę, która zdaje się nie mieć styczności z wiejską głębią. Jednak duchowej pępowiny nie zdołały rozerwać ani czas, ani odległość, ani sukcesy, ani zawrotne perspektywy dalszego wzrostu. Przez całe życie twórcze Bohdan Mykołajowycz pozostaje idealistą w wysokim sensie tego słowa, promienną osobowością, opętaną niestrudzoną pracą oraz gorącą miłością do nauki, literatury i ludzi rodzinnego kraju. W podtekście książki nieustannie brzmi głęboka myśl o tym, że praca przy ziemi i praca ze słowem są głęboko spokrewnione. Rolnik i pisarz — niczym dwa równorzędne skrzydła. A także nie można nauczyć się kochać rodzinnej ziemi, ukochanej kobiety, matki i gwiazd na bezkresnym niebie. To daje się od urodzenia, z mlekiem matki. To wyższy dar Nieba. Jeśli to jest, człowiek czuje się szczęśliwy, duchowo bogaty, przepełniają go jasne emocje i słowo jego prosi się na papier. Jeśli zaś człowiek kocha tylko siebie, myśli tylko o materialnym dobrobycie, to choćby był najzręczniejszym wersyfikatorem, napisane przez niego pozostanie gołą filologią. B. M. Andruszkiw ma tę rzadką cechę, która czyni jego pisarstwo ciekawym, poruszającym i potrzebnym ludziom — to duchowa umiejętność kochania. Właśnie z wielkiej miłości wyrosła ta jego książka o rodzinnej wsi, kolebce szczęśliwego losu wielu znamienitych ludzi. Świat Meteniwa porusza i niepokoi, przyciąga i zniewala, w nim duszy jest komfortowo, ponieważ świeci słonecznym światłem i duchowym ciepłem. Wydaje się, że słowo w tej książce pachnie polnymi ziołami, łąkowymi kwiatami, rosistymi porankami i piołunowymi gwiazdami. Czuję, że autor wyżej stawia wieś niż współczesne industrialne miasto, naznaczone zimnym duchem globalizacji. Tak, na przykład, z cytatów O. Spenglera: „na wsi żyje Bóg, a miasto oddane jest na pastwę ciemnym siłom zła”. A oto Pantełejmon Kulisz zaznaczał w tej sprawie: „Pozostańcie sobie przy swojej mieszczańskiej filozofii, a my pozostaniemy przy wiejskiej, biorąc ją prosto z Ewangelii, a tam, w przyszłych wiekach, zobaczymy, komu ludzie będą dziękować za pracę”. B. M. Andruszkiw jawi się w tej książce jako piewca wiejskiego życia, ponieważ z ducha jest wiejskim dzieckiem, które krwią przejmuje się losem wsi, jej ludzi, przyszłego pokolenia. Oczywiście, wieś dla Bohdana Mykołajowycza, ekonomisty i naukowca, który dobrze zna wszystkie kluczowe problemy społeczne, nie jest idyllą, ale lubi on portretować pięknych i duchowo bogatych ludzi, wizualnie wyraziste krajobrazy, opowiadać z poetyckim uniesieniem o tych, którzy potrafią wznieść się ponad prozę życia, połączyć piękne z pożytecznym. O tym najwięcej opowiada się w pierwszej części w podrozdziale „Meteniwski kalejdoskop”. Książka zawiera wiele wierszy, pieśni, popularnych przysłów i powiedzeń, legend, podań, a nawet nowel i opowiadań. Wszystko to daje tak wspaniałą i niezapomnianą panoramę życia, która głęboko przenika w pamięć i duszę, do której chce się wracać wciąż na nowo. Broniąc odwiecznych wartości duchowych, B. Andruszkiw nieustannie doskonali swoją technikę poetycką, rozszerza system ukształtowanych środków i obrazów artystycznych. Rozumie on: najbardziej nowatorskim i nowoczesnym może być tylko ten autor, który stoi na gruncie odwiecznych tradycji. Słowo autora jest archetypowe, czyli duchowe, sięgające. Bohdan Andruszkiw. Meteniw — droga do domu. — Tarnopol, 2017. — 414 s. Nowa książka Bohdana Andruszkiwa „Meteniw — droga do domu” jest przewidywalnie nieprzewidywalna w jego dorobku twórczym. Przecież według wszystkich oznak jego drogi twórczej powinien był napisać tę książkę, poświęconą rodzinnej wsi (bo któż, jeśli nie on?!), a z drugiej strony jest ona tak niezwykła i nieoczekiwana pod względem kompozycyjnym i treściowym, tak różnorodna i polifoniczna, tyle w niej opisano ważnych dat, wydarzeń, zasad koncepcyjnych, programów rozwoju gospodarczego i społecznego wsi, historycznych ekskursów i spojrzeń w przyszłość, że można ją nazwać swoistą antologią o Ukrainie Zachodniej.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn