Strona · s. 9strona oryginału ↗
Oszkowyczi — Jusskowyczi — Josypiwka: spojrzenie w dal stuleci
Слово Просвіти, №22 за 2018 рік
Ihor BIDIUK, wieś Josypiwka, obwód lwowski
Dla każdego z nas Ukraina musi zaczynać się od wsi lub miasta, w którym się urodziłeś, od rodzicielskiego podwórka, na którym stoi chata, od wiśniowego i jabłoniowego sadu, który cieszy oko śnieżnobiałym kwieciem, gdy nadchodzi wiosna. Ale nadchodzi czas, kiedy dzieci, wychowane ciepłem i czułością ojca i matki, opuszczają rodzinne gniazdo, jak ptaki odlatujące w ciepły ирій. Liryczne wspomnienia o małej ojczyźnie będą z nimi zawsze, nawet mimo tego, że droga do rodzicielskiego progu mierzona jest wieloma kilometrami. Moja rodzinna Josypiwka ma bogatą przeszłość przede wszystkim dzięki sąsiedztwu Oleskiego zamku, Pidłyskiej góry, która jest strażniczką pamięci sławnego Markiana Szaszkewycza. Palili ją polscy najeźdźcy, którzy w 1432 roku szturmowali Oleską twierdzę, dotykały ją także napaści tatarskich ordyńców. W 1837 roku w wsi gościł współautor almanachu „Rusałka Dnistrowa” na zaproszenie dziedzica Tadeusza Wasylewskiego. Wspominana w historycznej powieści „Czerwone wino” Romana Iwaniczuka jako zaoleska wieś Juszkowyczi, następnie przekształciła się w Juśkowyczi, a jej obecna nazwa została zatwierdzona jako toponim w 1947 roku. Choć jej przeszłość nie jest tak gruntownie zbadana jak Oleska, Ożydowa czy Sokolówki, to nazwy wiejskich okolic, owiane legendami i podaniami, mówią o ich dawnych początkach. A takie niewielkie osady jak Skryhy, Pawliki, Syduory, Zastawie (sąsiedzi Josypiwki), nie żyją w odosobnieniu, lecz wspólnie pracują zarówno na niwie rolniczej, jak i na niwie kulturalno-oświatowej. Z przysiółka Zastawie bierze swój początek rodowód znanego aktora filmowego Iwana Hawryluka, znanego z filmów „Cienie zapomnianych przodków”, „Annyczka”, „Karpackie złoto”, „Zachar Berkut”, „Danyło — książę halicki”, „Ati-bati, szli żołnierze”. Symboliczny grób z napisem na kamieniu „Zamordowanym synom Ukrainy” — świadectwo tego, że i do małego przysiółka dotarło duchowe odrodzenie. A niedaleko torów — piękne miejsce na niewielką kapliczkę, wzniesioną za pieniądze farmera Jewhena Pidwalnego. Przysiółek Syduory — niewielka miejscowość (około 50 domów), niemal zlewająca się z Josypiwką. O pochodzeniu jej nazwy opowiada ustna twórczość ludowa, zwłaszcza podania. Według jednego z nich dworski łowczy, czyli myśliwy, dbający o udane polowania dla bogaczy, nazywał się Sydor. Inna wersja to heroizowana opowieść o naszym sławnym praojcu — człowieku wielkiej bohaterskiej siły i odwagi. W okolicy, którą dziś nazywa się „Zwierzyniec”, był las, żyło wiele zwierząt. Były to czasy najazdów pogańskich na naszej ziemi. I oto nie wiadomo skąd pojawił się mężczyzna o imieniu Izydor czy Sydir, aby stawić zdecydowany opór najeźdźcom. Zapuścił korzenie na naszych ziemiach ten przybysz: zbudował chatę, ożenił się. Dziesięciu synów i trzy córki wychowali wspólnie z żoną. Żyli wszyscy zgodnie i razem. Ale jeden z synów opuścił rodzinny dom i zamieszkał osobno. Za to nazwano go „dziwakiem”. Osiadł w okolicy, która dziś nazywa się „Diwczyny”. Przeżył długie życie: karczował las, zajmował się pszczelarstwem, rolnictwem, kopał stawy. A nazywano go Bohdanem. Zatem wolnościowy opór wobec najeźdźców, zapoczątkowany przez dalekich praojców, wszedł w ciało i krew kolejnych pokoleń. Z pamięcią o poległych bohaterach święcie obchodzą moi współwieśniacy. W państwowe i religijne święta jest dobra okazja, by zebrać się na starym cmentarzu przy symbolicznym zbiorowym grobie, który upamiętnia pamięć 79 poległych rodaków, którzy w latach 1936—1952 walczyli w szeregach OUN—UPA. Oto takie poetyckie wiersze, pełne smutku i heroizmu, wyryto na postumencie:
Śpij, towarzyszu, śpij
W cichym śnie zapomnienia,
Za Ukrainę złożyłeś
Młodziutkie życie.
A jesienią, gdy przy grobach poległych płoną bujne krzewy kaliny, przypominają nam, współczesnym, o tych, którzy znaleźli tu swój wieczny spoczynek. Troje żołnierzy UGA, rodem z Ziemi Tarnopolskiej, pochowano na miejscowym cmentarzu. W szeregach Ukraińskich Strzelców Siczowych, a później w UGA walczyło 51 josypiwczan (sześciu z nich poległo). Moi współwieśniacy to rolnicy, sadownicy, naukowcy, pedagodzy, lekarze, społecznicy, działacze sztuki i kultury. A najczęściej występującymi nazwiskami w Josypiwce są Zastawny, Hawryluk, Bidiuk, Jaćkiw, Pawlik, Janowycz, Dupelicz, Stecjuk, Szach, Karpij, Turczyniak, Hnid.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
