Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

Czynnik bezpieczeństwa

Слово Просвіти, №22 за 2018 рік

Leonid BIŁENKO, emeryt z Charkowa Język ukraiński znany jest ze swojej miękkości, wokalności i charakterystycznej łagodności. Wszystkie sylaby, a nawet poszczególne litery, wymawia się w nim w całości, bez „połykania” niektórych z nich, jak to bywa w innych językach, w szczególności w moskiewskim. Dlatego oczywiste jest, że nieprzypadkowo ukraiński, obok włoskiego, uważa się za najwygodniejszy język dla śpiewaków-wokalistów. Nasz język — święty język naszych dawnych przodków — jest językiem duszy, językiem człowieczeństwa, wreszcie językiem miłości. Taki język jest niezastąpiony w poezji, w pieśni (nie na darmo nasza pieśń ludowa jest sławiona na cały świat!), w wyznaniach miłosnych, w komunikacji z najmniejszymi dziećmi (ponieważ mamy słowniczek łagodnych form pieszczotliwo-zdrobniałych „dorosłych” słów do takiej komunikacji, które, niestety, wielu odbiera negatywnie jako „gaworzenie” z dziećmi). Być może właśnie dzięki tym cechom nie zyskuje on we współczesnym zdehumanizowanym świecie większej popularności i rozpowszechnienia nawet na Ukrainie, pomimo wszystkich możliwych ku temu przesłanek. To znaczy, pozornie jego niby pozytywne cechy działają nie „za”, a „przeciwko” temu językowi. Przecież współczesny ogół jest egoistycznie zorientowany na materialny pragmatyzm i sukces, zorientowany na szorstkość, a nawet okrucieństwo relacji, zarówno między poszczególnymi ludźmi, jak i między państwami. Więc język „cielęcej czułości” lub „ten cielęcy język” u większości wywołuje zazwyczaj odrzucenie. Nieadekwatnym okazał się nasz język wobec etyczno-moralnej marności i ubóstwa współczesnego postkolonialnego społeczeństwa. Prawda, pewna „kobiecość” naszego języka wcale nie oznacza braku męskości u najlepszych przedstawicieli naszego narodu. Tutaj można wspomnieć o jej obecności w różnych krytycznych momentach naszej historii — od czasów książęcych i późniejszej kozaczyzny po bohaterów Krut, Chołodnego Jaru, OUN-UPA, Niebiańskiej Sotni, batalionów ochotniczych i zwycięskich bohaterów wojny na wschodzie Ukrainy, wojny narzuconej nam przez naszego odwiecznego wroga i kata — Moskwę. Ostatnie wydarzenia na Majdanie i w okresie postmajdanowym zaświadczyły całemu światu, że jesteśmy jednak wielkim narodem, który niestety pozwala rządzić sobą władnym oszustom i kleptomanom. W odróżnieniu od ukraińskiego, kolonialny moskiewsko-imperialny język odznacza się agresywnością, zarozumiałością. Dla słuchu Ukraińca jest on bardziej grubiański, ostrzejszy i bardziej czerstwy. Jest to język różnorodnego państwowego oficjalizmu i administrowania, język polityków, resortów siłowych, różnej maści biznesmenów, działaczy, handlarzy oraz glamour-publiczności i bez wątpienia jest językiem przestępczo-kryminalnego świata na całym obszarze szóstej części ziemskiego lądu. Jest to język wyższości, pychy oraz demonstracyjnej imperialnej wyższości (w szczególności w manierze niektórych prezenterów telewizyjnych). Kojarzy się on z siłą, z imperialną potęgą (niezbyt rzadko iluzoryczną), dlatego stając po jego stronie, sam psychologicznie niby dołączasz do siły i potęgi całego imperium. A ukraiński, z punktu widzenia lumpen-mieszczaństwa, nie daje żadnych przewag, stwarzając same tylko problemy, moralnie niby obniżając użytkownika takiego języka w świadomości jego otoczenia. Właśnie ten kompleks psychologiczny najpierw odpycha od języka ukraińskiego jego potencjalnych użytkowników. Odpycha także demonstracyjna nienawiść promoskiewskich szowinistów do Ukrainy, a zwłaszcza do naszego języka. Obok tego, wpojono nam i zaszczepiono na poziomie genetycznym strach przed byciem Ukraińcami. Ta trauma psychologiczna, ten infernalny strach, głęboko zakorzeniony w zbiorowej podświadomości naszego narodu, przekazywany z pokolenia na pokolenie, zrodzony z koszmarów Hołodomoru, Sołowek, Sandarmochu, Kołymy i innych obozów koncentracyjnych śmierci, które były skierowane na totalną eksterminację przede wszystkim Ukraińców. Bycie Ukraińcem oznaczało wtedy ciągłe przebywanie w śmiertelnym niebezpieczeństwie. Dlatego jakąkolwiek ukraińskość ukrywaliśmy, zwłaszcza językową. Szatańskie Imperium Zła miało mnóstwo powodów, by się nas bać i nas nienawidzić. Jest jeszcze jedna osobliwość literackiego wariantu naszego języka — jego, można by rzec, „wysoki styl”, który w formie potocznej, w programach rozrywkowych w telewizji, w swobodnej komunikacji itp. wielu wydaje się sztuczny, robiony, nienaturalny. U nas nie wypracowano odpowiedniego wariantu językowego, slangu, oczywiście bez włączania surżyka. Moim zdaniem, istnieje tu pewien problem. Ale szczególnie negatywnie na atrakcyjność naszego języka wpłynął notoryczny lingwocyd lat 30., który tak zubożył niepowtarzalność języka ukraińskiego poprzez gwałtowne sztuczne upodobnienie go do języka moskiewskiego. Jednocześnie język moskiewski jest niezastąpiony w różnorodnych kłótniach, bójkach, konfliktach itp. Nieprzypadkowo odrażające rosyjskie przekleństwa są nieodłącznym składnikiem właśnie tego języka. Mówią, że ten „leksykon” jest częścią dawnej kultury ludów ugrofińskich. Pewnego „charmu” temu językowi dodaje także tzw. „żargon więzienny”, czyli bandycka fenia, oparta, jak wiadomo, na jidysz. Jak wiadomo z prac moskiewskich imperialnych historyków aż do S. Sołowjowa, W. Kluczewskiego i N. Pokrowskiego, rozległe tereny północno-wschodniej Europy od dawna zamieszkiwały ludy ugrofińskie. „Wielkorosja zbudowana jest na kościach obcych narodowości, a w żyłach współczesnych Moskali płynie co najmniej 80% fińskiej krwi”. Wiadomo o istnieniu w II w. n.e. nawet Imperium Erzja na terenach współczesnej Erfii. Pierwszy car przyszłej Moskwy chan Batu, jak i jego następcy (chan Sartak, chan Mengu-Timur, chan Uzbek, chan Dżanibek i in.), na wszelkie sposoby wspierali prawosławie, rozbudowując cerkwie i klasztory oraz obdarowując wielkimi nadaniami ziemskimi duchownych. Językiem nabożeństw był cerkiewnosłowiański, który stał się podstawą stopniowego wypracowania języka moskiewskiego. Według świadectw współczesnych, początkowo ten język był niemal dziką gwarą („dziką mową”). Dopiero znacznie później, w pierwszej połowie XIX w., dzięki twórczym wysiłkom A. Puszkina i M. Gogola język moskiewski stał się takim, jakim go teraz znamy. A użytkowników tego języka, Moskali-Ugrofinów, przemianowano ukradzionym nam etnonimem „Ruś” jeszcze w 1721 r. dekretem Piotra I przy zmianie nazwy Moskwy na „Imperium Rosyjskie”. Moskwa lubi wyzywać inne narody, najwyraźniej po to, by wszystkich zmylić. Powiedzmy, naród Suomi nazwali Finami, Litwinów — Białorusinami, a Żmudzinów — Litwinami, Bułgarów wołżańskich — Tatarami, naród Erzja i Moksza — Mordwinami, a nas — Chochłami-Małorosjanami itd. Relacje naszych języków, jak zresztą i narodów, można porównać do relacji biblijnych Kaina i Abla. Ogólnie można stwierdzić, że język moskiewski to język-zabójca nie tylko dlatego, że zawsze był językiem więzień i stalinowskich obozów koncentracyjnych śmierci, językiem plutonów egzekucyjnych i katów-samotników, językiem tortur w katowniach Czeka-GPU-NKWD-MGB-NKWD, deportacji narodów itp., ale jednocześnie, w wymiarze języków narodowych i kultur imperium, wszędzie, gdzie się pojawiał, inne języki zmuszone były w najlepszym razie odejść na margines, a w najgorszym — całkowicie zniknąć. Szczególnie dotyczy to języka ukraińskiego, w szczególności przez jego bliskość do języka moskiewskiego, języka-agresora, języka-okupanta. Przecież, zgodnie z „Etymologicznym słownikiem języka rosyjskiego” Maksa Fasmera (i nie tylko), język moskiewski prawie w 30% składa się z ukraińskich „zapożyczeń” (prawda, niejednokrotnie przerobionych na modłę moskiewską), ponieważ podstawa cerkiewnosłowiańska była zbyt uboga dla ambicji moskiewskich zwierzchników, dlatego w różnym czasie dochodziło do różnych „zapożyczeń”, najpierw z tatarskiego (dokładniej, z ludów tureckojęzycznych), dalej z ukraińskiego (ponieważ absolwentów Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, jak i Akademii Ostrogskiej, nie zostawiając na Ukrainie, wszystkich bez wyjątku wysyłano do na wpół dzikiej w tamtym czasie Moskwy), co doprowadziło do znacznej „ukrainizacji” języka moskiewskiego i ówczesnej kultury moskiewszczyzny w ogóle. Według świadectw współczesnych Pawła z Aleppo, Guillaume’a le Vasseur de Beauplana i in., w XVII w. na Ukrainie niemal w każdej wsi były szkoły, dlatego czytać umiały nawet kobiety i dzieci, a polityka moskiewska stopniowo doprowadziła do katastrofalnego obniżenia poziomu kulturalno-oświatowego Ukraińców. Później nastąpiły „zapożyczenia” z niemieckiego, a dalej z francuskiego. W rezultacie powstała sztucznie stworzona „językowa mieszanka” — „esperanto”, która po stylistycznej reformie językowej A. Puszkina, dokonanej na podstawie języka francuskiego, w szczególności dzieł René Chateaubrianda Ostatnimi czasy na tle reformy oświatowej oraz agresywnej reakcji na nią nie tylko Rosji, co było całkowicie do przewidzenia, ale i niektórych krajów zachodnich, zwłaszcza Węgier, zaktualizowała się kwestia językowa na Ukrainie. Dlatego przedstawię swoje przemyślenia (być może nieco subiektywne, które raczej nie ucieszą moskalofilów) na temat tzw. „bilingwizmu” na Ukrainie, który nierzadko przechodzi w schizofrenię językową.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn