Strona · s. 12strona oryginału ↗
Ku pamięci Prokopa Kolisnyka (16.07.1957 – 26.05.2021)
Слово Просвіти, №22 за 2021 рік
demii sztuk. Im szerszy zakres możliwości, tym człowiek mocniej trzyma się swojego... Do nas stosunek jest a priori lekceważący, świat się podzielił, i to właśnie na naszej granicy. Państwo ukraińskie nie porozumiało się z zachodnim skrzydłem Europy, nie zatroszczyło się o tych Ukraińców, którzy żyją poza granicami kraju, ale pozostają obywatelami Ukrainy. Kiedyś zapisałem sobie, że pozostanę Ukraińcem nawet wtedy, gdy na Ukrainie będą tylko trzy ukraińskie chaty. Legalnie żyję w strefie Schengen.., ale jestem obywatelem Ukrainy. Kiedy przyjeżdżam do ojczyzny, to mało słyszę języka ukraińskiego, telewizja jest okupowana i mam wrażenie, że jestem na obczyźnie. Tam jest dla mnie zrozumiałe, że muszę rozmawiać na ulicy po słowacku. Ale dlaczego tutaj też jest mało tego, co bliskie sercu?..”. Odszedł za horyzont Wieczności genialny ukraiński artysta-malarz, pedagog, pisarz Prokop Kolisnyk. Artysta urodził się na Winniczyźnie, żył i tworzył na Słowacji, w mieście Preszów, ale jest obywatelem Ukrainy. Dwukrotnie nominowany do Nagrody im. Tarasa Szewczenki (1994 i 2008). Wystawy artysty odbywały się w wielu galeriach świata. W ostatnich latach wykładał na Uniwersytecie w Preszowie. Prokop Kolisnyk urodził się w podolskiej wsi Potasznia. Z jego inicjatywy otwarto tam Muzeum Kultury Wsi oraz „Galerię Prokopa Kolisnyka”. Autor książek eseistycznych „Czysnycia” (2001) oraz „Wid perszoji osoby samoty” (2002), wydanych na Słowacji. Artysta pisał: „...Zawsze uczyłem się na piątki. Moja praca dyplomowa – płótno malarskie „Duma o wolności” (1987) – otrzymała „Złoty Medal” Akademii i do dziś wisi w Aka- Olha BENCH spojrzały na nas oczy tego, kto je otwiera jeszcze z powiekami otwartymi do wewnątrz... Do wnętrza siebie. Wtedy też chciałem wyrazić swoje wrażenie wierszami. Ale moje słowo znalazło się w innym toposie po Rubikonie. I na koniec o tym, po co piszę te nieskładne frazy. Z artystą Prokopem Kolisnykiem my/wy „spotkaliśmy się” już w nowym rozdziale (nie w cyklu czy megacyklu, a właśnie w rozdziale) jego twórczości. Nosi on nazwę „Napięcie”. O tych płótnach można wiele powiedzieć, wiele namądrzyć. I... pominąć to, co najważniejsze. Moim zdaniem. Po okresie wielkiego, ciągłego zmęczenia (strasznego dlatego, że – wspólnego, powszechnego) artysta zwiastuje epokę nowego ekspresjonizmu. Czyli pełnego życia. Żywego życia – jak Boga Żywego. Właśnie tak i nie inaczej. Inaczej wszystko pójdzie na marne. P. S. Po „na koniec” stawia się kropkę. Albo trzy kropki. Czy znak zapytania. Można (jeśli trzeba) także wykrzyknik. Swoją drogą, ze wszystkich możliwości interpunkcji w przypadku Prokopa mógłbym skorzystać, ponieważ jest to właśnie ten przypadek, gdy każda kolejna refleksja ma swój (niepodobny do poprzednich) finał i inną emocjonalną tonację. Dziwnego, oczywiście, nic w tym nie ma, ponieważ nie tylko samo hasło „Napięcie”, ale i faktura nowych dzieł Kolisnyka znajduje się blisko GRANICY (niech każdy ustala ją osobiście) tego, co tylko na powierzchowny rzut oka nie ma granic. Każdy prawdziwy artysta ma poczucie granicy, wie, kiedy jest PRZED, a kiedy ZA. I kiedy buduje szereg obrazowy NA granicy, wtedy powstają sprzeczności w odbiorze. Każdy, oczywiście, odbiera po swojemu, ale czy KAŻDY za każdym razem odbiera inaczej? Pytanie bez odpowiedzi. Bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Bez odpowiedzi w zasadzie. Można postawić kropkę. P. P. S. Wśród artystów mojego pokolenia nie znam nikogo innego, kto napisałby tyle autoportretów. Jeśli rozpatrzyć je w porządku chronologicznym, to można zrozumieć, że przed nami przypowieściowa fabuła, gdzie każde kolejne dzieło, zachowując swoją suwerenność, jednocześnie jest komponentem CAŁOŚCI, którą sam autor widzi jeszcze nie w pełni, ale bez wątpienia widzi. Stało się to dla mnie zrozumiałe przy autoportrecie, gdzie źrenice artysty już wyglądają z ziemi – z roli. To nie jest przypadkowy pasażyk skojarzeniowy – jest on uwarunkowany samą obrazową naturą artysty, jego szeregiem symbolicznym. Od bezbronnego kiełka, pędu do obrazu ojca, ukrzyżowanego na pługu – na upodobanej przez Kolisnyka kanwie indyjskiego płótna (z jego dużymi kratkami) w poruszający sposób wpisane są i ciężkie łańcuchy obczyzny, i przyłbica oraz zbroja do samoobrony. I nie tylko do samoobrony. Odwieczne napięcie twórczości nie słabnie. Rola – jej idealny symbol. Tak jest u Prokopa. W roli źrenice się nie zamykają.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
