Strona · s. 13strona oryginału ↗
Potaszniańskie rapsodie
Слово Просвіти, №22 за 2021 рік
Myrosław ŁAZARUK. Właśnie w Potaszni wiele zrozumiałem z zasad twórczych malarza Prokopa Kolisnyka. Przypomniałem sobie jego wieloletnie poszukiwania prawdy, która jest tuż obok, na powierzchni – w jego wsi. Ale trzeba było opuścić te strony, by za każdym razem szukać wszystkiego na nowo. Przecież właśnie w tych stepach na wieki zasnęli kozacy, o których marzył Prokop, który zaraz po ukończeniu instytutu niezwykle śmiało odszedł od tego, co wbijano mu do głowy przez pięć lat. Choć ukończył studia z czerwonym dyplomem i otwierała się perspektywa pozostania na stołecznej uczelni, los rzucił go właśnie do Czerniowiec w przededniu wciąż nieodkrytej choroby – łysienia plackowatego. Jego „Kruki” zwiastowały zagrożenie ekologiczne, które dotknęło wielu, a zwłaszcza samego Prokopa. Lecz Ojczyzny nie uratuje się tym, że się ją porzuci. Kolisnyk nie miał wyboru – zachorowało oboje dzieci, dlatego zmuszony był jechać do żony na Słowację. Ale to wszystko jest bardzo umowne, bo Prokop nigdy nie opuścił Ukrainy, ona zawsze jest z nim i w nim. Wyłania się z wielu płócien i nigdy nie zniknie z serca. To nie są słodkie frazesy. Wieloletnia przyjaźń z artystą pozwala tak mówić. Pamiętam jego desperackie wystawy po długiej rozłące z Ukrainą w Kijowie, Lwowie i Czerniowcach. Tylko głęboko kochające serce zdolne jest do takiego czynu. Co więcej, obczyzna nie rozmieniła na drobne wysokie uczucia, a wręcz przeciwnie, wzmocniła je, zahartowała, nauczyła nie płakać, a tworzyć Ojczyznę tam, gdzie przyszło ci żyć dzisiaj. Właśnie ta najciemniejsza i najkrótsza noc w Potaszni jeszcze nie raz mnie odwiedzi. Bo otworzyła wiele rzeczy. Przypomniałem sobie autoportret Prokopa „I mnie pochłonie ciemność”, jakby malował go właśnie tej nocy, kiedy w Potaszni wyłączali energię elektryczną. Przypomniał się też portret matki. Prawie ascetyczne oblicze świętej. Kto jeszcze tak jak Ukraińcy ubóstwia matkę, kobietę?! Czyje serca zdolne są do takiego uwielbienia? Dla wielu stało się zaskoczeniem, że Prokop nagle zaczął pisać książki. Tylko nie dla mnie. Mnie po prostu było ciekawie, kiedy go wreszcie „przełamie”. I to się stało. O czym może pisać artysta? Ktoś pomyśli: o malarstwie. Ale nie tylko. Rok 2003. Prokop pisze o wszystkim, co go boli. Są tu i utwory artystyczne, opowiadania, nowele. Rozważania o malarstwie. Rozważania o życiu. Wszystko, czego nie powiedział na płótnie, próbuje wyrazić na papierze. Szczególnie zaimponowały mi te rozprawy, które zamieścił w czasopismach „Dukla” (Słowacja) oraz „Suczasnist” o artystach Odarce Kyselyci i Feodosiju Humeniuku. To już badania o charakterze naukowym. Przecież Prokop zajmował się działalnością dydaktyczną w bardzo poważnej preszowskiej placówce oświatowej. Znamienne, że artysta z Ukrainy zdołał wyczuć, na czym polega prawdziwość talentu dwojga niezrównanych mistrzów. Jak tu nie zgodzić się z nim, że Odarka Kyselycia jest głęboko narodowa już przez dobór kolorów, których nie pomylisz z niczyimi innymi. W literaturze, tak jak w malarstwie, Prokop Kolisnyk nie jest łatwy w odbiorze. Co więcej, czasami wydaje się, że świadomie komplikuje swoje artystyczne sentencje. Ale to tylko na pierwszy i to bardzo powierzchowny rzut oka. Bo kiedy wczytujesz się w jego prozę, rozumiesz: tacy artyści jak Prokop Kolisnyk nie zniżają się do banałów, są zdolni podnieść czytelnika do poziomu własnego rozumienia życia. Ukraina ma z kogo być dumna. Prokop Kolisnyk odnalazł siebie jako utalentowany malarz, narodowy w duchu. Jego barwa przyciąga i porusza. W odróżnieniu od innych, Kolisnyk zawsze przenika każde swoje dzieło niecodzienną myślą filozoficzną. Zachwycał się motywami biblijnymi, historią. Pozostawił wyraźny ślad, za cokolwiek by się nie brał. ...Potaszniańskie rapsodie nigdy nie zatrą się w pamięci, bo owiane są szczególnym posmakiem ludzkich relacji. I im bardziej oddalamy się w czasie i przestrzeni od nich, tym wyraźniejsza staje się każda chwila, ożywają ludzkie obrazy, obrazy przyrody, które znalazły się na płótnach utalentowanego mistrza, który tajemniczo wzywa nas do rodzinnej podolskiej wsi... Ihor Rymaruk, Prokop Kolisnyk, Myrosław Łazaruk w Potaszni
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
