Strona · s. 2strona oryginału ↗
«A pole pracy dla narodu / Bezbrzeżne…»
Слово Просвіти, №22 за 2021 рік
Heorhij FILIPCZYK, akademik Naród, który pragnie wolności i suwerenności, musi posiadać własną przestrzeń duchową, w której mieszczą się imiona i dokonania wielkich rodaków, zdolnych przez lata i wieki swoimi ideami, życiową postawą budzić ludzkiego ducha. Torowanie historycznych dróg własnego bytu przez tych, którzy zapomnieli, zlekceważyli ideowy narodowy potencjał państwowych, duchowych, intelektualnych przewodników, kończy się nieszczęściem. Taka droga była przygotowana także dla Ukrainy, która wywalczała przez stulecia naturalne prawo do wolności. W warunkach odrodzonej państwowości coraz bardziej odczuwalne staje się zapotrzebowanie na ideały wybitnych osobistości ukraińskości, na powrót ich do współczesnego życia narodotwórczego. Ukraińcy ponieśli bezcenne straty ludzkiego kapitału narodowego, kiedy najlepsi synowie i córki byli niszczeni, zniesławiani, odłączani od rodzinnej ziemi przez kolonizatorów, zatrzymując cywilizacyjny postęp i pasjonarne dążenia narodu. Takie myśli opanowują człowieka, kiedy poznaje się życiodajną drogę Iwana Ohijenki. Niemożliwe jest ogarnięcie warstwy idei, charakterystyki działań tego Człowieka, aby należycie ocenić go jako uczonego, pedagoga, pisarza, teologa, działacza państwowego, politycznego i kościelnego, językoznawcę, utalentowanego tłumacza Pisma Świętego. Jednak ważne jest dotarcie do zrozumienia ohijenkowskich światopoglądów i ideałów, które w najtrudniejszych czasach służyły jako etyczne normy postępowania dla obywatelskiego i patriotycznego czynu ukraińskości. Poglądy tej niezłomnej Osobistości na kluczowe fundamenty bytu ukraińskości (państwo, cerkiew, kultura, język, pamięć narodowa) pomagają współczesnym znajdować Drogę do prawdy. Olga NYŻNYK W Kijowie w Muzeum wybitnych działaczy ukraińskiej kultury odbyła się konferencja naukowo-praktyczna „Iwan Franko w XXI w.: wyzwania i perspektywy”. Uczestnicy konferencji rozważyli i omówili rolę i znaczenie Iwana Franki we współczesnym społeczeństwie ukraińskim w czterech kierunkach: „Studiowanie twórczości Iwana Franki w szkole” (moderator sekcji – Lubomyra Mandzij, zastępczyni ministra edukacji i nauki Ukrainy), „Popularyzacja naukowego i artystycznego dziedzictwa Iwana Franki we współczesnym świecie” (moderator sekcji – Ihor Hryniw, politolog, deputowany ludowy Ukrainy 5 kadencji); „Iwan Franko i współczesność: dyskurs kulturologiczny” (moderator sekcji – Łarysa Mudrak, przewodnicząca Rady Nadzorczej Ukraińskiego Funduszu Kultury), „Podejścia do poznania fenomenu Iwana Franki” (moderator sekcji – Jarosław Harasym, doktor nauk filologicznych, profesor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Iwana Franki). Uczestnicy konferencji odnotowali ważność promowania idei Iwana Franki oraz konieczność uwolnienia się wreszcie od narzuconych przez radziecką propagandę stereotypowych obrazów-klisz wiecznego rewolucjonisty, socjalisty i ateisty. Omawiane tematy były naświetlane w różnych czasach przez naśladowców idei Ohijenki-Ilariona, w szczególności przez mojego ziomka z Bukowiny, metropolitę prawosławnych Ukraińców Kanady Wasyla (Fedaka), prezydentkę związku „Tryzub” Hannę Fihus-Rałko, dziekana wydziału teologicznego Uniwersytetu Manitoby Stepana Jarmusia i, szczególnie, profesora Mykołę Tymoszyka, członka Zarządu Centralnego „Proświty”. Dzięki jego obsesji, natchnieniu, talentowi udało się poznać unikalne archiwa-biografie zakazanego Iwana Ohijenki, odrodzone (od 1997 r.) w 20 tomach. Od pierwszej książki – „Golgota Iwana Ohijenki” i do jubileuszowej – „Kagańce ziemi ukraińskiej” są one przesiąknięte wartościowymi źródłami idei narodowej. Tematy Szewczenki, Chmielnickiego, Mazepy, historii państwa kijowskiego, ukraińskiej Cerkwi, kultury narodowej, ojczystego języka literackiego, ukraińskiego drukarstwa i mnichów, narodowo-wyzwoleńczych zmagań narodu ukraińskiego określiły życiowe credo wybitnego Oświeciciela. Dzisiaj ten, kto był nie do przyjęcia dla wrogiego nam rosyjskiego bolszewizmu, powoli, ale pewnie opanowuje uczucia i światopoglądowe orientacje Ukraińców, postrzegających go jako państwowego, politycznego i duchowego przewodnika Narodu. Jego światopogląd, naukowo-teoretyczne opracowania w dziedzinach politologii, historii, filozofii, teologii, języka, literatury, pedagogiki, a także działalność państwowotwórcza zawsze były niebezpieczne dla ciemiężycieli narodu ukraińskiego. Należał do „przedniego” szeregu prawdziwych budzicieli ducha narodowego. W encyklopedycznych wydaniach ZSRR albo nie wspominano I. Ohijenki, albo podawano jedynie negatywne informacje. Dla imperialnych reżimów politycznych i ich gorliwych sług był uważany za „wroga narodu” i „zdrajcę”, „warszawskiego odszczepieńca”, ponieważ był bezkompromisowym bojownikiem przeciwko rusyfikacji Ukrainy, broniąc jej Samodzielności. W poemacie „Na Golgocie” napisze: Nie ma rodzimej u nas szkoły, Swojej cerkwi u nas nie ma, Nie ma i nie będzie ich nigdy, Bo u nas moskiewskie więzienie! „Rusyfikacja Ukrainy – pisał Iwan Ohijenko – zaczęła się bardzo dawno. Jeszcze nawet sam „najcichszy” car Aleksy Michajłowicz w swoim manifeście o zgodzie z B. Chmielnickim już nakazywał Ukraińcom: „rozdzielenie z Polakami stwórzcie zarówno wiarą, jak i obyczajem; chochoły, które macie na głowach, ostrzyżcie”… I zaczęła się rusyfikacja od tych oto chochołów, a skończyła na duszy… Powstanie Mazepy przestraszyło Piotra i odważył się on „Małą Rosję do rąk przybrać”. Poniósł on na Ukrainę srogą rusyfikację i w tym zamiarze nie zatrzymywał się przez całe swoje życie…”. Tak jak nie zatrzymywały się wszystkie bez wyjątku reżimy Moskali. Właśnie w takich ocenach i związkach przyczynowo-skutkowych mieściła się jego życiotwórcza filozofia, uświadamiając, że dopóki „Moskwa gnębi nam ciało i duszę” nic nie będzie pracować na korzyść Ukrainy. Ideał I. Ohijenki – realizacja Ukraińskiej Idei Państwowej, samodzielny rozwój narodu, który jest obdarzony silnym instynktem państwowym. Uświadamiał, że poza nią niemożliwa jest należyta ochrona i rozwój języka ukraińskiego, kultury narodowej, odrodzenie starodawnej Cerkwi Włodzimierzowej. Obecnie te znaczące orientacje wartościowe wychowania ukraińskiego Narodu jedynie zyskują na aktualności. Od treści, sensów, idei, światopoglądu, włożonych w politykę państwową, pracę kulturalno-oświatową, przestrzeń duchową – będzie zależeć sukces narodotwórczości. Bo historyczną tradycję wartościową, pisał R. Młynowecki w pracy „Historia narodu ukraińskiego”, „należy kultywować, podkreślając i wybierając z przeszłości to, co godne naśladowania”. Poznając ideały naszych przewodników, musimy wybierać tych, którzy są zgodni z ukraińską ideą słowami i czynami.
Podczas dyskusji w Komitecie im. Ohijenki w Żytomierzu, nakreślonych znaczącą wartością wybitnego Budziciela ukraińskiego Ducha w kwestiach Państwowości, Języka, Cerkwi – zadawałem sobie pytanie, kiedy wreszcie Ukraina, jej nauka, oświata, kultura należycie docenią tę unikalną Osobowość. Przecież przez całe życie był on zagrożeniem dla kolonialnego, totalitarnego systemu, walczył o samodzielne Państwo. Warto przypomnieć te znaczące idee, zawarte w korespondencji dwóch wielkich Duchownych Narodu – Andreja Szeptyckiego i Iwana Ohijenki. „Mam jedną poważną przeszkodę przy odnowieniu starodawnej Ukraińskiej Cerkwi – pisał do Metropolity A. Szeptyckiego I. Ohijenko. Nasza ukraińska inteligencja jest rozagitowana przez nieuczciwe jednostki, nie rozumie tego, na czym przede wszystkim musi polegać odnowienie starej Ukraińskiej Cerkwi, czy poprawniej – derusyfikacja jej, – ona ślepo widzi to tylko w nabożeństwach w żywym języku ukraińskim, zupełnie nie interesując się odnowieniem samego ducha dawnej Ukraińskiej Cerkwi. Nie rozumie ona, że można odprawiać Msze Święte po ukraińsku, a Cerkiew pozostanie mimo wszystko moskiewską pod względem ducha, tradycji, ideologii. To znaczy, podmienia się wewnętrznego życiodajnego ducha zewnętrzną martwą formą, jak to było z katem Ukrainy Postyszewem, który nosił ukraińską wyszywaną koszulę”. Później A. Szeptycki zwróci się do I. Ohijenki: „Bardzo mądrze i trafnie Wasza Ekscelencjo nazwali tekst naszych ksiąg cerkiewnych. W tej sprawie, jak i we wszystkich sprawach, które odnoszą się do języka ukraińskiego, – Wasza Ekscelencjo jest dla nas najwyższym autorytetem”. Minęło 80 lat, a wyrażone w myślach, słowach i uczuciach zachowuje swoją znaczenie dla czasów obecnych. I. Ohijenko jest dla nas fundatorem prawdziwej ukrainizacji edukacji narodowej na wszystkich poziomach, przede wszystkim uniwersyteckiej, ideologiem polityki ukrainoznawstwa i wielkim kaznodzieją Jedności naszego Państwa. Warto przypomnieć, że on, ówczesny minister Ukraińskiej Republiki Ludowej, zainicjował wielkie święto – Dzień Jedności Ukrainy, stając się jego głównym organizatorem. W archiwach Centralnego Państwowego Archiwum Wyższych Organów Władzy i Zarządzania Ukrainy przechowywany jest jego list do Rady Ministrów URL: „Niestety, do tej pory nie zaznaczono w kalendarzu dni świąt narodowych Ukrainy i do tej pory nasi obywatele korzystają z przedrewolucyjnego rosyjskiego kalendarza. A tymczasem zbliża się dzień wielkiego święta narodowego, święta ogłoszenia samodzielności Ukrainy…”. W styczniu 2022 roku społeczność ukraińska będzie obchodzić 140. rocznicę urodzin Iwana Ohijenki – Oświeciciela cnót ukraińskiego Ducha, którego jasne myśli, idee i czyny służby Ukrainie powinny znajdować się w narodowym Panteonie Sławy.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
