Strona · s. 3strona oryginału ↗
W 100. rocznicę Hołodomoru lat 1921—1923
Слово Просвіти, №22 за 2021 рік
I. W. BATIUK, asystentka katedry etnologii i krajoznawstwa NPU imienia M. P. Drahomanowa
Pod koniec maja odbyła się Międzynarodowa konferencja naukowa „Pierwszy Hołodomor narodu ukraińskiego lat 1921–1923, zorganizowany przez rosyjski reżim komunistyczny. W 100. rocznicę uczczenia pamięci ofiar tragedii”.
Konferencja została zorganizowana przez zespoły wydziału historycznego (katedra etnologii i krajoznawstwa) oraz wydziału sztuki imienia A. Awdijewskiego NPU imienia M. P. Drahomanowa, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki, Narodowe Muzeum Hołodomoru-Ludobójstwa, Instytut Badań nad Hołodomorem, Narodowy Związek Krajoznawców Ukrainy, Kijowską Prawosławną Akademię Teologiczną, Narodowy Zasłużony Akademicki Ukraiński Chór Ludowy Ukrainy imienia H. Werowki oraz inne instytucje naukowe i edukacyjne.
Przyjaźnie odpowiedziały na zaproszenie do udziału w pracach konferencji i wsparły jej uczestników, podziękowały za uznanie przez społeczność naukową Ukrainy decydującej roli pomocy międzynarodowej w ratowaniu głodującej ludności Ukrainy ambasady USA, RFN, Wielkiej Brytanii, Królestwa Norwegii, Królestwa Niderlandów, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowackiej, Republiki Czeskiej, Republiki Austrii, Republiki Litewskiej. W szczególności do spotkania online dołączyła doradczyni Ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej na Ukrainie, kierowniczka wydziału współpracy naukowo-edukacyjnej Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej na Ukrainie Ewa Matuszek-Zagata.
Według słów inicjatora, regionalnego przedstawiciela UINP Ołeha Pustowhara, na tablicy pamiątkowej utrwalono ważne etapy drogi społeczno-politycznej urodzonego w Hradyźku działacza: w pierwszym rządzie Ukraińskiej Republiki Ludowej – sekretarz generalny spraw ziemskich, a za czasów Dyrektoriatu URL – premier i minister spraw żywnościowych, finansów. „Tablica pamiątkowa została wykonana kosztem Hradyźkiej wspólnoty terytorialnej. Dziękuję jej włodarzom za wsparcie inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej. To dobry przykład wypełniania nie słowami, a czynami przez organ samorządu lokalnego Ustawy Ukrainy „O statusie prawnym i uczczeniu bojowników o niepodległość Ukrainy w XX wieku”. Na Połtawszczyźnie trwa honorowanie znaczących postaci pierwszych walk wyzwoleńczych o niepodległość od białej i czerwonej Rosji” – skomentował Ołeh Pustowhar.
Odsłonięcie tablicy nazwał „jeszcze jednym znaczącym krokiem w utrwaleniu pamięci Borysa Martosa na Połtawszczyźnie”. Przedstawiciel Instytutu Pamięci Narodowej przypomniał, że w 2007 roku w Połtawie z inicjatywy studentów i naukowców oraz rektora Połtawskiego Uniwersytetu Ekonomii i Handlu (PUET) Ołeksija Nestuli pomnik Borysa Martosa uroczyście odsłonięto obok głównego wejścia do PUET. A w 2014 roku Departament działalności informacyjnej i komunikacji społecznej Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej, rada obwodowa i kanał telewizyjny „Łtawa” stworzyli film krótkometrażowy.
Konferencja pracowała w formacie mieszanym w dwóch głównych kierunkach: 1. Masowy terror i Hołodomor w regionach Ukrainy; 2. Pomoc międzynarodowa dla głodujących na Ukrainie w latach 1921–1923.
Otworzył wydarzenie naukowe prorektor ds. naukowych profesor H. M. Torbin, który w imieniu rektora uniwersytetu akademika W. P. Andruszczenki, przewodniczących: rady nadzorczej uniwersytetu – W. A. Juszczenki; WUT „Proświta” – P. M. Mowczana; Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy – O. P. Rejenta powitał uczestników. Moderatorami posiedzenia plenarnego konferencji zostali dziekan wydziału historycznego T. W. Mełeszczenko, kierownik katedry etnologii i krajoznawstwa P. M. Czerneha, zastępca dyrektora filii „Instytut Badań nad Hołodomorem” Narodowego Muzeum Hołodomoru-Ludobójstwa I. E. Petrenko.
W pracach konferencji wzięło udział ponad 80 naukowców, przedstawicieli kadry profesorsko-dydaktycznej, doktorantów, studentów uczelni wyższych, nauczycieli szkół wiejskich i miejskich, liceów, pracowników muzeów, w szczególności z 20 miast Ukrainy. Wśród nich — 20 doktorów i 40 kandydatów nauk, a także przedstawiciele Kijowskiej Prawosławnej Akademii Teologicznej na czele z rektorem, doktorem nauk teologicznych, profesorem O. M. Trofymlukiem.
Uczestnicy konferencji przedstawili naukowo uzasadnione poglądy na szereg aktualnych problemów: polityka narodowościowa rosyjskich i sowieckich reżimów komunistycznych wobec Ukraińców i innych narodów w latach 1917–1920; wcielanie w życie ludobójczej ideologii komunistycznej i totalitarnych metod rządów państwowych, które spowodowały masowe represje, terror i trzy Hołodomory lat 1921–1923, 1932–1933, 1946–1947, z których jeden uznany jest za ludobójstwo Ukraińców; historyczno-prawna ocena działań ZSRR na arenie międzynarodowej jako państwa-agresora, które niszczyło wszystkich niepokornych, konieczność wzmocnienia systemu bezpieczeństwa narodowego Ukrainy, pogłębienie ukrainizacji w celu wychowania świadomości narodowej i politycznej oraz zachowania tożsamości narodowej; napełnianie edukacji treścią i charakterem narodowym, ochroną i rozwojem dziedzin wiedzy ukrainoznawczych. Warto odnotować referaty jednego z organizatorów konferencji profesora, kierownika katedry etnologii i krajoznawstwa NPU im. M. P. Drahomanowa P. M. Czernehi „Rosyjski reżim komunistyczny na czele z Leninem – organizator pierwszego Hołodomoru na Ukrainie w latach 1921–1923”, W. I. Maroczki „Głód, „kalendarzowy Lenin”, buntownik Machno i zagadkowa śmierć S. Jesienina”, W. M. Sklara „Głód lat 1921–1923 jako „próba generalna” totalnego ujarzmienia ukraińskiego chłopstwa przez Hołodomor lat 1932–1933 (na przykładzie obwodu charkowskiego)”, O. H. Szyszka „Problematyka terroru głodem na łamach odeskiej gazety „Wisti” (lipiec-sierpień 1921 r.)”, I. E. Petrenki „Rola przywódców RKP(b) w organizacji masowego sztucznego głodu na Ukrainie w latach 1921–1923”.
Dla uczczenia pamięci ofiar Hołodomoru lat 1921–1923, zorganizowanego przez rosyjski reżim komunistyczny, pieśni żałobne wykonał Narodowy Zasłużony Akademicki Ukraiński Chór Ludowy Ukrainy imienia H. Werowki.
Wychodząc z wyrażonych dyspozycji koncepcyjnych, uczestnicy konferencji wystąpili z inicjatywą wsparcia przez instytucje państwowe, naukowców i społeczność następujących podstawowych założeń i propozycji:
1. Uświadomić społeczeństwu, rządom i wyznaniom na Ukrainie i na świecie niemożliwość współistnienia współczesnej cywilizacji w warunkach bezkarności zbrodni przeciwko ludzkości, które nie ulegają przedawnieniu, jednak z powodu braku kary i ukrywania informacji rodzą jeszcze większe zbrodnie, czego dowodem jest kolejna agresja putinowskiej Rosji przeciwko Ukrainie oraz zagarnięcie Krymu i części Donbasu.
2. Współczesny świat okazał się zakładnikiem nieukaranych zbrodni sowieckiego totalitaryzmu. Dlatego musi nastąpić bezkompromisowe potępienie i nieuchronne ukaranie zbrodni rosyjskich i sowieckich reżimów komunistycznych oraz obecnego putinowskiego w FR — na Ukrainie i na świecie.
3. Państwo powinno zwiększyć finansowanie dla instytutów humanistycznych NAN Ukrainy i wyższych uczelni Ukrainy, a także organizacji społecznych w celu rozszerzenia tematyki badań dotyczących przesłanek, przyczyn i skutków ludobójstwa Ukraińców przez sowiecką Rosję, ZSRR, dla przygotowania dokumentów i materiałów dotyczących oskarżenia współczesnej Rosji jako następcy prawnego Związku Radzieckiego o zbrodnie przeciwko ludzkości, w szczególności przeciwko Ukraińcom.
4. Rozszerzyć poszukiwania, badania, publikację oraz popularyzację źródeł dokumentalnych z archiwów radzieckich służb represyjnych dotyczących przyczyn i okoliczności organizacji represji politycznych wobec Ukraińców, Tatarów, Polaków, Niemców oraz przedstawicieli innych mniejszości etnicznych Ukrainy i, ogólnie, ZSRR. Nauka krajowa musi przekonująco dowieść światu, że wielkie głody lat 1921–1923, 1932–1933, 1946–1947 były sztucznie zorganizowane przez komunistyczne reżimy radzieckiej Rosji i ZSRR w celu zniewolenia narodu ukraińskiego i narzucenia tak zwanej władzy radzieckiej. 5. Uznać i stawiać przed ONZ pytanie, że podobnie jak w radzieckim okresie historii Rosji, współcześni przywódcy Federacji Rosyjskiej dopuszczają się zbrodni, które doprowadziły do licznych ofiar w ludziach, niszczenia ukraińskości oraz narodów wchodzących w skład ZSRR do 1991 r. 6. Zainicjować stworzenie Czarnej księgi zbrodni rosyjskich okupantów i separatystów, do której wpisywać także przejawy nietolerancji narodowej i antyreligijnej na Krymie oraz w Donbasie. 7. Wprowadzić na szczeblu państwowym coroczne międzynarodowe, ogólnoukraińskie konferencje, okrągłe stoły, szkoły letnie, szerokie badania i popularyzację w systemie szkolnictwa wyższego i średniego, w środkach masowego przekazu, webinaria dotyczące problemów zachowania pamięci o ofiarach polityki ludobójczej rosyjskiego i radzieckiego reżimów komunistycznych. Rezolucja międzynarodowej konferencji naukowej “Pierwszy wielki głód narodu ukraińskiego lat 1921-1923, zorganizowany przez rosyjski reżim komunistyczny. W 100. rocznicę uczczenia pamięci ofiar tragedii” została przyjęta przez jej uczestników jednogłośnie. pochowany w USA (stan New Jersey). Północno-wschodni międzyregionalny oddział Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
