Strona · s. 3strona oryginału ↗
W Hradyzku upamiętniono pamięć premiera UNR Borysa Martosa
Слово Просвіти, №22 за 2021 рік
Z inicjatywy Połtawskiego Biura Północno-Wschodniego Międzyregionalnego Wydziału Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej w osiedlu Hradyzk w rejonie kremenczuckim odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci wybitnego rodaka, działacza Rewolucji Ukraińskiej 1917–1921, współpracownika Symona Petlury, bojownika o niezależność Ukrainy w XX wieku Borysa Martosa.
Dokumentalny film o Borysie Martosie z cyklu „Obrońcy niepodległości. Połtawszczyzna”.
Przewodniczący hradyskiej rady osiedlowej Myrosław Nosa podczas uroczystości odsłonięcia zaznaczył: „Mieszkańcy gromady są dumni ze swojego rodaka, potomka starego kozackiego rodu Borysa Martosa, który był nie tylko organizatorem ukraińskiego ruchu spółdzielczego i uczonym-ekonomistą, jednym z „ojców” narodowej waluty — hrywny w czasach UNR. Właśnie urodzony w Hradyzku w burzliwych latach rządów Dyrektoriatu UNR, w czasie rosyjsko-bolszewickiej agresji stał na czele rządu ówczesnego młodego państwa ukraińskiego”.
Tablicę pamiątkową umieszczono na fasadzie hradyskiego Domu Kultury. Uroczystość poświęcono 142. rocznicy urodzin Borysa Martosa oraz 30. rocznicy niepodległości Ukrainy. W uroczystym odsłonięciu wzięli udział deputowani hradyskiej wspólnoty terytorialnej, uczniowie starszych klas miejscowego gimnazjum oraz społeczność lokalna.
Dla orientacji: Borys Martos urodził się w miasteczku Hradyzk na Połtawszczyźnie. Podczas studiów na wydziale fizyczno-matematycznym Uniwersytetu Charkowskiego przyłączył się do ruchu wyzwoleńczego. Był działaczem Rewolucyjnej Partii Ukraińskiej, za co trzykrotnie odbywał kary więzienia. W latach 10. XX wieku organizował kasy kredytowe i kursy kooperatywne na Połtawszczyźnie, Wołyniu i Kubaniu. Wykładał w Charkowie. W 1917 roku wszedł do Centralnej Rady i Małej Rady. Jako generalny sekretarz do spraw ziemi zajmował się tworzeniem Krajowego i miejscowych komitetów ziemskich. Autor Tymczasowego prawa ziemskiego z 18 stycznia 1918 roku, zgodnie z którym ziemia i podziemne bogactwa ogłaszane były własnością narodu, a każdy miał otrzymać tyle ziemi, ile zdoła uprawiać własnoręcznie. Za Hetmanatu kierował zarządem Ukraińskiego Komitetu Kooperatywnego, wchodził do rady dyrektorów „Dniprosojuzu” i „Ukrain-banku”, był współzałożycielem Instytutu Kooperatywnego im. Michała Tuhan-Baranowskiego w Kijowie.
W czasie Dyrektoriatu UNR pełnił funkcje ministra spraw żywnościowych, ministra finansów oraz przewodniczącego Rady Ministrów Ludowych. Od 1920 roku na emigracji. Mieszkał w Niemczech, Czechosłowacji i Stanach Zjednoczonych.
Kontynuował działalność naukową oraz społeczno-polityczną, zakładał ukraińskie wyższe uczelnie za granicą.
Zmarł w 98. roku życia,
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
