Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №22 за 2025 рік

16 s. · 32 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROZNAWCZY 22 (1305), 5—11 czerwca 2025 Za język, za wiarę, za ród!

Świąteczny koncert artysty ludowego Ukrainy, profesora Iwana Derdy oraz jego akompaniatora, kierownika katedry muzyki, docenta Wadyma Lisowego odbył się 1 czerwca w Sali Szewczenkowskiej Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego imienia Jurija Fedkowycza pod hasłem „Za język, za wiarę, za ród!” i był poświęcony 150-leciu uczelni wyższej. Program koncertu był niezwykle ciekawy i różnorodny. Zabrzmiały przykłady ukraińskiej muzyki kameralno-wokalnej: pieśni, romanse, autorskie solowe śpiewy. Każdy utwór muzyczny utwierdzał głębię ukraińskiego ducha i znajdował oddźwięk w sercach słuchaczy! – Zamykasz oczy – i czyste nuty niezrównanego mistrza muzyki Wadyma Lisowego przenoszą cię w dzieciństwo, młodość. Tam brzmiały dzisiejsze utwory Tkacza, Szewczenki, Mychajłowskiego w opracowaniu muzycznym Iwana Derdy – dzieli się wrażeniami Hałyna Ukrajineć. – Siedziałam w odświętnej Sali Szewczenkowskiej, gdzie nawet liście za oknem przytupywały do mistrzowskiego wykonania profesjonalistów. Ale uroku dodawała czarująca prowadząca. Szanowna pani, którą podziwiam od dawna – Lidija Derda. W sali brzmiały pieśni i serenady, a walc po prostu oczarował delikatnym brzmieniem muzyki i głosu w autorskich utworach Iwana Mychajłowycza. Szczególne emocje na sali wywołał końcowy numer koncertu – autorska pieśń Iwana Derdy do słów Dmytra Pawłyczki „Apostoł Ukrainy”. Była to szczera wspólna modlitwa do Pana o los naszej Ojczyzny z nadzieją na zwycięstwo Dobra i Światła! Wykładowcy i studenci uniwersytetu, proświcianie Bukowiny radośnie powitali prawdziwie ludowego artystę Ukrainy nie tylko udanym koncertem i niedawnymi urodzinami, ale także wysokim wyróżnieniem – wręczeniem Nagrody Ludowej imienia Tarasa Szewczenki w Kijowie 21 maja. O tym opowiedzieliśmy w poprzednim numerze naszej gazety. Przypomnijmy: profesor Iwan Derda został niedawno wybrany przewodniczącym Czerniowieckiej obwodowej „Proświty”. Własna inf. Zdjęcie ze źródeł otwartych

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

„Pajęczyna” dla wroga

W niedzielę, 1 czerwca, Służba Bezpieczeństwa Ukrainy przeprowadziła unikalną i zakrojoną na szeroką skalę operację pod kryptonimem „Pajęczyna”, dzięki której zniszczono jedną trzecią rosyjskiego lotnictwa strategicznego. W Federacji Rosyjskiej wydarzenie to ochrzczono już mianem „rosyjskiego Pearl Harbor”. Jak poinformowało SBU, przygotowania do operacji o kryptonimie „Pajęczyna” trwały ponad 18 miesięcy i były wymierzone w zniszczenie lotnictwa strategicznego Rosji – nosicieli pocisków manewrujących, które regularnie atakowały ukraińskie miasta. 117 dronów FPV zostało dostarczonych na terytorium Rosji za pomocą ciężarówek z mobilnymi drewnianymi konstrukcjami, które ukrywały bezzałogowce. Atak objął jednocześnie cztery kluczowe lotniska: „Biełaja” (obwód irkucki), „Olenja” (obwód murmański), „Diagilewo” (obwód riazański) oraz „Iwanowo” (obwód iwanowski). Uszkodzono 41 rosyjskich samolotów, w tym A-50, Tu-95, Tu-22M3 oraz Tu-160. W rezultacie SBU zniszczyła 34% strategicznych nosicieli pocisków manewrujących Federacji Rosyjskiej, wyrządzając wrogowi szkody na ponad 7 mld dolarów. Reakcja mediów międzynarodowych. Międzynarodowe media aktywnie relacjonują operację „Pajęczyna”, podkreślając jej unikalność i złożoność technologiczną. Wielu z nich operacja ta zaskoczyła, jednak inni przypominają, że przez lata wojny ukraińskie Siły Zbrojne i służby specjalne wielokrotnie udowadniały swoją pomysłowość i skuteczność (na przykład zatopienie krążownika „Moskwa” przez „Neptuna” oraz wybuch na Moście Krymskim). Jednak ta operacja przewyższyła poprzednie osiągnięcia. Clash Report: Nie ma równych pod względem efektywności ekonomicznej. Wydawnictwo Clash Report jako jedno z pierwszych opisało operację „Pajęczyna”, podkreślając jej wyjątkową efektywność ekonomiczną. Dywersyjny atak SBU, według ich szacunków, nie ma sobie równych pod względem stosunku kosztów do rezultatów. Wykorzystane przez Ukrainę drony FPV kosztują od 300 do 600 dolarów, podczas gdy zmodernizowany rosyjski bombowiec strategiczny Tu-95MS wyceniany jest na ponad 100 mln dolarów. Tworzy to imponującą różnicę w wartości – ponad 100 tys. razy. CNN: Dawid kontra Goliat. W CNN piszą, że ukraińska operacja specjalna odbyła się w stylu „Dawid kontra Goliat”. Amerykańscy analitycy nazywają atak największym w historii wojny, co demonstruje zdolność Ukrainy do rażenia celów na głębokim zapleczu Federacji Rosyjskiej. Utrata bombowców zmusi Rosję do większego polegania na dronach, a także odciągnie zasoby na bezpieczeństwo wewnętrzne, uważają eksperci. „Putinowi będzie trudno wyjaśnić tak wielką porażkę” – zaznaczył analityk wojskowy Karl Schuster. Bloomberg: Zastąpienie utraconych samolotów będzie bardzo trudne. W wydawnictwie zauważają, że niektóre z najnowocześniejszych rodzajów uzbrojenia Rosji zależą od zagranicznych komponentów. Mowa o pociskach manewrujących, bombowcach, okrętach podwodnych i przeciwlotniczych stacjach radiolokacyjnych. Dlatego zniszczenie jednej trzeciej ich strategicznej floty powietrznej oznacza, że „zastąpienie utraconych samolotów będzie bardzo trudne z powodu sankcji”. The New York Times: Strategiczny i symboliczny cios w Kreml. Dziennikarze podkreślają, że operacja „Pajęczyna” pokazuje, jak Ukraina zdołała wykorzystać drony do adaptacji i rozwoju w wojnie przeciwko znacznie większej armii z większymi zasobami. Mówią również, że jest to ważny strategiczny i symboliczny cios w Rosję. Analitycy wojskowi nazywają operację SBU „historycznym wydarzeniem, równym zatopieniu rosyjskiego krążownika „Moskwa” czy atakom morskich dronów, które zmusiły Flotę Czarnomorską Federacji Rosyjskiej do opuszczenia Sewastopola”. „To oszałamiający sukces ukraińskich służb specjalnych” – oświadczył Justin Bronk, ekspert Royal United Services Institute w Londynie. Według niego, nawet jeśli potwierdzi się zniszczenie połowy z 41 zadeklarowanych samolotów, znacząco ograniczy to możliwości rosyjskiego lotnictwa do ataków rakietowych na Ukrainę oraz patrolowania nuklearnego przeciwko NATO i Japonii. Australijski generał w stanie spoczynku Mick Ryan podkreślił, że dostępność dronów i cyfrowych systemów zarządzania czyni uderzenia na duże odległości realnymi dla wielu państw i aktorów niepaństwowych. Także w The New York Times podkreślają słowa prezydenta Ukrainy na szczycie NATO, że ta operacja zmusi Rosję do odczucia strat i „może popchnąć ją do dyplomacji”. Jednak analitycy, w tym Ryan, wątpią, by atak zmienił strategiczne plany Władimira Putina, który pozostaje skoncentrowany na swoich celach wojennych. The Washington Post: Odbudowa strat niemożliwa. W tym medium zaznaczają, że rosyjskie samoloty codziennie bombardują ukraińskie miasta, ale Kijów, pomimo ograniczeń sojuszników, rozwinął własne technologie do rażenia celów oddalonych o tysiące kilometrów. Operacja obnażyła wrażliwość kluczowych lotnisk Federacji Rosyjskiej. Prokremlscy blogerzy nazwali atak „rosyjskim Pearl Harbor”, a kanał „Rybar”, powiązany z Ministerstwem Obrony Federacji Rosyjskiej, uznał go za „bolesny cios” w potencjał nuklearny Rosji, zaznaczając, że odbudowa strat jest niemożliwa. Także w wydawnictwie mówią, że operacja demonstruje nową erę wojny bezzałogowej, w której tanie drony mogą wyłączać z eksploatacji drogie systemy przeciwnika. BBC: Zuchwały atak jest sygnałem dla Rosji i Zachodu. Brytyjscy dziennikarze mówią, że sądząc po szczegółach, które przekazało SBU, operacja ta jest „najbardziej złożonym osiągnięciem ukraińskich służb specjalnych do tej pory”. Jeden z analityków powiedział, że żadna operacja wywiadowcza na świecie wcześniej nie dokonała niczego podobnego. W wydawnictwie dodają, że oprócz szkód fizycznych, operacja „Pajęczyna” wysyła również „jeszcze jeden ważny sygnał nie tylko dla Rosji, ale i dla zachodnich sojuszników Ukrainy”. W BBC podkreślają, że dla Ukrainy ważne jest zmienienie opinii prezydenta Trumpa o tym, że rzekomo Kijów już przegrał wojnę i nie ma żadnych „asów w rękawie”. Ten atak pokazuje, że Ukraińcy są gotowi walczyć dalej o swoje interesy z USA czy bez nich. Ze strony internetowej kanału telewizyjnego „Espreso”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Kiedy nadejdzie „nieskończony koniec wojny”

Ihor ZOC Od razu dwa wydarzenia w ramach jednego spotkania odbyły się w Ukraińskim Kryzysowym Centrum Medialnym. W ramach projektu „Geopolityczne dialogi z Wałerijem Czałym” odbyła się rozmowa ze znanym ukraińskim pisarzem, politykiem i dyplomatą Jurijem Szczerbakiem, a następnie Jurij Mykołajowycz zaprezentował swoją świeżo wydaną książkę „Raszyzm i Trzecia wojna światowa Ukrainy”. Niewielkie grono osób dołączyło do spotkania z jednym ze współczesnych ukraińskich intelektualistów, nie było żadnego przedstawiciela mediów poza redaktorem „Słowa Proświty”, ale jestem pewien: rozgłos będzie. Właściwie wszystkie wcześniej napisane książki Jurija Szczerbaka wywoływały społeczny rezonans i nie zalegały na półkach księgarń. Tak było, na przykład, z książką „Zabić imperium zła: Rosja – wieczny wróg Ukrainy” – z okazji jej wydania jesienią 2023 roku w Kijowie tak samo prowadzili dialog Jurij Szczerbak i przewodniczący zarządu UKCM, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Wałerij Czały. Dzisiejsza rozmowa stała się jakby kontynuacją poprzedniej. Według słów Jurija Szczerbaka, przeżywamy najbardziej tragiczny okres w historii ludzkości. „Dla nas oznacza to, że w ogniu pełnoskalowej agresji Rosji (2022–2025) na zawsze spłonęło i zniknęło niezależne Państwo Ukraińskie nr 1, proklamowane 24 sierpnia 1991 roku, i musimy założyć państwo nr 2” – powiedział pisarz. „Choć jak ciężko, ale musimy pożegnać się z Ukrainą nr 1 – przedwojenną, miłą, nielubianą, niesprawiedliwą, ale rodzimą krainą wysokich patetycznych słów i brudnych interesów, półpokojowego życia i nadziei na szczęśliwy los naszych dzieci i wnuków. Tej krainy nie ma i już nie będzie. Okrutna rzeczywistość i długa, jeśli nie wieczna, wojna ze znienawidzonymi hordami wroga, z szalonym imperialnym narodem stoi przed nami. Dlatego, jeszcze nie wiedząc, w jakich konkretnych formach zakończy się wojna, musimy myśleć o powojennym ponownym założeniu państwa, o Ukrainie nr 2” – pisze autor książki „Raszyzm i Trzecia wojna światowa Ukrainy” (str. 230). O wyborze tytułu napisał już na szóstej stronie: „Wychodzę z twardego przekonania, że zaczęła się Trzecia wojna światowa i że zaczęła ją Rosja, wybierając na swoją ofiarę Ukrainę. To twierdzenie sformułowałem w 2015 roku. O tym jest moja książka, proponowana czytelnikowi”. Jurij Szczerbak konstatuje kryzys światowych instytucji, rozłam świata na dwa bloki, upadek roli USA i ustanowienie Rosji jako toksycznego centrum dla świata. Zdaniem doświadczonego dyplomaty, „niedoceniliśmy Rosji, a Putin w rzeczywistości jest wyrazicielem głębinowego rosyjskiego narodu”. „Wielka Rosja bez wielkiej krwi nie istnieje” – aforystycznie zaznacza pisarz. Zdaniem uczestników dialogu, geopolityczne położenie naszego kraju komplikuje się tym, że Ukraina jest frontem – znajdujemy się między dwoma różnymi społeczeństwami, obok jest niewiarygodnie toksyczne państwo. „Tracimy jako sojusznika USA, a w wyniku wyborów prezydenckich w Rumunii i w Polsce możemy trafić w otoczenie nieprzyjaznych krajów... Jednocześnie naszymi potężnymi sojusznikami pozostają Wielka Brytania, Finlandia i Szwecja, kraje bałtyckie... Ale czy są sformalizowane umowy sojusznicze choć z jednym krajem – nie! Podpisane przez naszą władzę umowy bezpieczeństwa to pustka, profanacja i imitacja” – rozważa J. Szczerbak. „Oszustwem narodów i blefem” nazwał Jurij Mykołajowycz także niedawne rozmowy w Stambule. Doświadczony dyplomata i polityk przyznał również, że przewiduje trzy warianty rozwoju wydarzeń w wojnie rosyjsko-ukraińskiej, z których pesymistycznemu dla nas scenariuszowi daje 10%, na optymistyczny liczyć jest problematycznie, a średni realistyczny: za rok-dwa wzdłuż linii frontu zostanie ustanowiony rozejm. „Jeśli nie będzie czarnych łabędzi” – zauważa pan Jurij. Jednak w swojej książce deadline’ów dotyczących zakończenia działań wojennych na terytorium Ukrainy autor nie ustala, a zamiast tego wprowadza termin „zwycięstwo-porażka Ukrainy”. W szczególności zaznacza: „To nie bezsensowny słowny oksymoron, a pojemne, kompleksowe, hybrydowe pojęcie, które oddaje całą tragiczną złożoność i niejednoznaczność zjawiska tej wojny. Z jednej strony większość światowych analityków jest przekonana o haniebnej porażce Rosji, która przez trzy lata tak i nie osiągnęła swoich głównych celów zniszczenia Państwa Ukraińskiego i zniewolenia ukraińskiej narodu politycznego. Z drugiej strony, to sformułowanie świadczy o tragicznym przegraniu Ukrainy z uwagi na straszne, nieodwracalne ofiary demograficzne, masowe stresy psychiczne, miliony uchodźców, wygnańców i tułaczy, niedolę zrodzoną z niszczenia infrastruktury energetycznej, zasobów mieszkaniowych, utratą żyznych ziem i innymi nieszczęściami” (str. 252). Jednocześnie pisarz ostrzega społeczeństwo przed kapitulacyjnymi nastrojami i nazywa „dwie czerwono-krwawe linie, których naród nie powinien przekroczyć, jeśli chce przetrwać: zachowanie Sił Zbrojnych Ukrainy jako niezawodnego obrońcy narodu i państwa; zapewnienie istnienia Państwa Ukraińskiego jako gwarancji niezniszczalności naszego narodu, naszej ziemi i naszej cywilizacji (historia, język, kultura, religia)”. W swojej książce autor wspomina niemało postaci historycznych – od hetmana Iwana Mazepy do byłego głównodowodzącego Sił Zbrojnych Ukrainy, a obecnie dyplomaty Wałerija Załużnego. Są też bohaterowie z ciemności, w szczególności Putin, którego autor nazywa „bestią z podwórka”. Do psychologicznego portretu dyktatora pisarz dodaje jego trafną charakterystykę, którą dał rosyjski liberalny publicysta Dmitrij Bykow. Nazwał on Putina Juduszką Gołowlowem z powieści Sałtykowa-Szczedrina „Panowie Gołowlowowie”. „Śliski łajdak, którego nazywano krwiożercą, o którego spojrzeniu matka mówiła: Nie mogę zrozumieć, co on ma za oczy... Spojrzy – no, jakby pętlę zarzucał” – pisze Jurij Szczerbak (str. 203). Jego zdaniem, Putin i jego epoka skończą się razem z wojną. „Nie będzie wojny – nie stanie Putina. Czy odwrotnie, umrze Putin – i zatrzyma się wojna” – przypuszcza pisarz. Nie jest zagadką dla Jurija Szczerbaka i obecny gospodarz Białego Domu, którego dojście do władzy w 2025 roku, według słów pisarza, „radykalnie zmieniło geopolityczną strukturę świata, wywróciło do góry nogami, jak w surrealistycznym śnie, zwykłe wyobrażenia o Dobru i Złu, wrogach i przyjaciołach, wierności Ojczyźnie i zdradzie jej”. „Samozachwycony narcyz z manią wielkości i skomplikowaną biografią seksualną, biznesmen-handlarz, mający obsesję na punkcie pieniędzy, głęboko niemoralny i cyniczny. Obserwując jego przemówienia i odpowiedzi na pytania, ja, jako lekarz, doszedłem do przekonania, że Donald Trump cierpi na głęboką miażdżycę naczyń mózgowych, co powoduje ciągłe kłamstwa, plątaninę myśli, zapominanie cyfr i faktów, nieustanne powtórzenia natrętnych idei” – pisze Jurij Szczerbak i zaleca „wszystkim rodzimym trampomanom i trampofilom odrzucić pięknoduszne iluzje” (str. 253). A Ukrainie pisarz radzi przygotowywać się na najgorszy scenariusz, w którym bierze udział Donald Trump i jego zespół. W rozdziale „Nieskończony koniec wojny” autor odwołuje się do historii, która, według jego słów, „uczy nas, że Stany Zjednoczone zdradzały swoich sojuszników w Korei, Wietnamie i Afganistanie – i ten tragiczny fakt trzeba brać pod uwagę, zwłaszcza kiedy mamy do czynienia z Trumpem i jego zespołem” (str. 262). Jednak nie tylko Trumpowi i jego otoczeniu dostało się od autora, ale i Wołodymyrowi Zełenskiemu. „Wygląda na to, że bardziej troszczy się o zachowanie swojej autorytarnej i półlegalnej władzy, aniżeli o wzmocnienie niezłomnego oporu Ukrainy, wzmocnienie ducha bojowego Sił Zbrojnych i międzynarodowych pozycji państwa. Konflikt Zełenskiego z bojowymi generałami Sił Zbrojnych Ukrainy może doprowadzić do nieoczekiwanych dramatycznych skutków w kraju w stanie wojny” – pisze Jurij Szczerbak (str. 248). Zwracając się do obecnych w centrum medialnym, pisarz z niepokojem zauważa, że ogromną tragedią współczesnej Ukrainy jest brak dialogu między władzą a społeczeństwem. W książce jest to sformułowane tak: „Władza ogranicza się do krótkich, czasem bezsensownych filmików i optymistycznych relacji o uderzeniach ukraińskich dronów (i my, oczywiście, cieszymy się z tych sukcesów), ale unika poważnej rozmowy z własnym społeczeństwem o głównym: o śmiertelnym niebezpieczeństwie dla samego istnienia Państwa Ukraińskiego i o drogach mobilizacji narodu do walki z odwiecznym wrogiem – Rosją, wojna z którą może przeciągnąć się na długie lata, a nienawiść – na stulecia” (str. 238). „Troska władzy o rankingi prezydenta Zełenskiego, a nie o zjednoczenie społeczeństwa w obliczu śmiertelnych zagrożeń, jest zbrodnią wobec Ukrainy, bo interesy Ukrainy są niezmiernie wyższe od ambitnych interesów jednej osoby, choćby i takiej, która wyobraża sobie siebie jako nowożytnego Churchilla. Zełenscy przychodzą i odchodzą, a Ukraina musi pozostać” – jest przekonany Jurij Szczerbak. Wyrzuca władzy brak koncepcji przyszłości kraju. „Jej nie ma ani na pojutrze, ani nawet na jutro” – zauważa pisarz. Nazywa „niewybaczalną zbrodnią władzy – zamiast polityki jedności narodowej – wprowadzenie sztucznego podziału Ukraińców na zwolenników grupy Zełenskiego – Jermaka i ich oponentów”. Według słów Jurija Mykołajowycza stworzenie prorządowego telemaratonu i pozbawienie opozycji oraz szeregu kanałów telewizyjnych możliwości wpływu na kształtowanie polityki wewnętrznej i zagranicznej Ukrainy tylko pogłębiło rozłam. „Jesteśmy podzielonym społeczeństwem” – podkreśla. Jednocześnie zauważa: „Nie stawiamy pytania o wybory! Wspieramy władzę, ale dlaczego ona nie wspiera społeczeństwa obywatelskiego!”. W swojej książce i na platformie centrum medialnego Jurij Szczerbak określił siebie jako konsekwentnego zwolennika stworzenia Rządu Ocalenia Narodowego i podjęcia żywotnie ważnych decyzji dotyczących wojny z Rosją, zapewnienia jedności ukraińskiego narodu i rozwoju gospodarczego państwa w warunkach jego demokratyzacji, a nie małpowania rosyjskich dyktatorskich praktyk i korupcyjnych schematów. „W dniach wielkiego niepokoju i wzrostu niebezpieczeństwa potrzebujemy silnego kierownictwa, nieobciążonego omańsko-stambulskimi interesami i dekoracyjnymi forami pokoju, potrzebna jest jedność narodowa, a nie rozłam i swary, potrzebne są potężne Siły Zbrojne i niezachwiana wiara w ostateczne zwycięstwo” – jest przekonany pisarz i dyplomata. W książce jest niemało cytatów: od słynnego wezwania Winstona Churchilla podczas II wojny światowej – „Nigdy, nigdy, nigdy się nie poddawaj!” i do Tarasa Szewczenki. Wersami Proroka z potężnego wiersza „Jest mi wszystko jedno, czy będę...” autor kończy swoją fundamentalną pracę. „Wierzę, że nie zdołają źli ludzie odebrać Ukrainie naszego zwycięstwa nad rosyj-” „...z moskiewską ordą. Krew najlepszych synów i córek narodu ukraińskiego została przelana nie na darmo. Wierzę w zakończenie wojny na akceptowalnych dla nas warunkach, wierzę w nieubłaganą karmę – dżumny rozpad Rosji i powojenne odrodzenie Ukrainy. Nie mam innej wiary” – takimi słowami podsumowuje swoją książkę „Raszyzm i Trzecia wojna światowa Ukrainy” Jurij Szczerbak. Wstrzemięźliwy optymizm dyplomaty i pisarza, którego przewidywania wyrażone w książkach ostatniej dekady się sprawdzały, równie ostrożnie wsparli uczestnicy prezentacji. Akademik Mychajło Zhurowski, dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy Pawło Hrycenko oraz inni mówcy witali autora z okazji jego niedawnego, dostojnego jubileuszu 90-lecia, nazywali Jurija Szczerbaka ukraińskim Hessem i Remarquem, dzielili się wrażeniami z poprzednich prac pisarza, gdyż właśnie wydaną książkę otrzymali dopiero podczas wydarzenia. O drodze książki do czytelnika opowiedział dyrektor wykonawczy Niezależnego Forum Mediów Anatolij Serykow, który, według słów autora, właściwie inspirował do tworzenia książki i publikował teksty J. Szczerbaka na portalu internetowym Forum Mediów. Pisarz, który obecnie mieszka wraz z bliskimi w Norwegii, podzielił się swoimi planami twórczymi napisania dwóch książek. Jednej – o Kontynencie zła, do którego zalicza, oprócz Rosji, Chiny, KRLD oraz Iran. Kolejna praca ma dotyczyć Czarnobyla – tej ogromnej tragedii dla Ukrainy, która w 2026 roku będzie miała 40 lat. Temat wagi słowa publicystycznego stał się przewodni także podczas prezentacji aktualnych wydań pisarza w Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy. Wydarzenie zgromadziło wielu znanych literatów, dziennikarzy, działaczy społecznych, wielbicieli twórczości J. Szczerbaka. Wolnych miejsc nie było, jak w niedawnych przedwojennych czasach na prezentacjach poprzednich książek pana Jurija: „Martwa pamięć” (2021), „Ukraina w epoce wojnopokoju” (2020), „Ukraina w epicentrum światowego sztormu” (2017) i innych. Spotkanie spełniło oczekiwania uczestników, a znany autor usłyszał nie tylko dobre słowa wsparcia, ale i przyjął wyróżnienia społeczne. Jedno z nich – od organizacji dziennikarskich – Medal Mychajła Hruszewskiego „Nauka i Dziennikarstwo” – wręczył Jurijowi Szczerbakowi dyrektor Instytutu Dziennikarstwa KNU Jurij Bondar. Jurij Szczerbak podkreślił, że wyróżnienie jest dla niego szczególnie znaczące, gdyż słowo dziennikarskie jest ważną bronią w obronie Ukrainy. Dodam – słowo prawdziwe, uczciwe i szczere. A jego walczącemu krajowi tak go brakuje! Lubow Hołota, Jurij Szczerbak, Switłana Koronenko, Mychajło Sydorżewski

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Kulturalny dzień w wielkim mieście

Halyna DACIUK, dziennikarka „Podróż do superbohaterów” W Kijowie zakończyło się znaczące wydarzenie w życiu literackim Ukrainy – „Książkowy Arsenał”. Tysiące książek, dziesiątki wydawnictw, setki pisarzy i wydawców, tysiące czytelników, dyskusje, spotkania z autorami, prezentacje – wszystko to tworzyło koloryt wielkiego widowiska. Które zaświadczyło, że i w warunkach Wielkiej wojny drukowane ukraińskie słowo jest poszukiwane i arcyważne. Jedną z dyskusji na Scenie Literackiej zorganizowało Wydawnictwo „Bukrek”. Jak opowiadać dzieciom o wojnie? Kim oni są, współcześni bohaterowie? Jak nie traumatyzować dziecięcego serca i jednocześnie dawać zrozumienie tego, że dzisiaj trwa walka Dobra ze złem, które wpełzło do Ukrainy? O tym rozmyślały pisarka Zirka Menzatiuk, wojownik-obrońca, w życiu cywilnym – nauczyciel, a obecnie także autor unikalnej książki „Podróż do superbohaterów” Iwan Mołdawan, autorka komiksów Maryna Szwarcman. Rozmowa okazała się głęboka, treściwa, ludzka. Bo dotyczyła wartości, na których mają wyrastać i formować się nasze dzieci. A wartości nie tkwią w najnowszych modelach iPhone’ów i jeszcze jednej parze modnych sneakersów. Są rzeczy o wiele ważniejsze, one tkwią w rycerskości, odwadze, miłości współczesnych superbohaterów, którzy Alla MALIENKO Przez wiele lat główne problemy, które utrudniały zapewnienie ochrony unikalnych zabytków historii i architektury Narodowego Rezerwatu „Sofia Kijowska”, były związane ze skomplikowanymi, czasem anomalnymi, warunkami pogodowymi i wpływem zurbanizowanego środowiska w centrum metropolii. Obecnie generalna dyrektor rezerwatu Nela Kukowalska stale akcentuje uwagę na nowym zagrożeniu – chodzi o zwiększenie obciążenia wibracyjnego na wielowiekowe budynki w wyniku wrogich ostrzałów stolicy. Aby przeciwdziałać temu niszczycielskiemu wpływowi, potrzebne są dodatkowe wysiłki i zasoby, włącznie z naukowym opracowaniem i zastosowaniem technologii ochronnej. A w tym trudnym czasie, gdy zespół rezerwatu szczególnie trzyma obronę naszego życia. To rozumie nawet mały Taras, którego tata, Iwan Mołdawan, walczy. Teraz jest na krótkim urlopie, przyjechali razem z synem i żoną na prezentację książki, którą napisał, przede wszystkim, dla Tarasyka, który dorasta bez niego. „Ale musi być szczęśliwy, niezależnie od wojny!” Takiego zdania jest też pani Zirka, która zaprezentowała dwie swoje wspaniałe książki, w szczególności „Planetę dziwaków”. Pisarka powiedziała, że musimy więcej opowiadać dzieciom o naszych bohaterach, którzy walczyli z srogim smokiem od dawnych czasów. Wspomnieć choćby Kotyhoroszka, Kyryła Kożumiakę, Iwana Pobywana. „Chcę pisać dla myślących dzieci” – powiedziała pani Zirka. Myślące i mądre siedziały w pierwszym rzędzie i uważnie słuchały. Szczęśliwi byliśmy i my, słuchając mądrych i jasnych ludzi, którzy piszą i wydają piękne i potrzebne książki. Dziękujemy Wydawnictwu „Bukrek” na czele z Daryną Maksymeć. „Słowa i Struny” Niesamowita(y)(e)(o)! To o twórczym spotkaniu „Słowa i Struny” z pisarką Iren Rozdobudko oraz muzykiem Ihorem Żukiem w Niebieskiej sali Domu Kina. Ten przymiotnik z tytułowej książki Iren o Olenie Telidze „wyskoczył”, jak tylko weszłam do sali widowiskowej. O 18:30 – ani jednego wolnego krzesła! Niesamowicie! „Takiego nie było od 100-lecia Serhija Paradżanowa” – powiedział szczęśliwy inicjator spotkania, krytyk filmowy Serhij Trymbacz. Krzesła noszono, dostawiano, chociaż niektórzy usiedli po prostu na podłodze. Przypuściłam, że to wielbiciele piosenki autorskiej Ihora – takim zwyczajnie siedzieć wokół romantycznego ogniska na trawie... słuchać, podśpiewywać. Chociaż, sto procent, kto nastawił się na spotkanie z bardem Ihorem Żukiem, przyszli i na spotkanie z pisarką Iren Rozdobudko, która do tego zaprezentowała nową książkę „TROje i jedna”. Słowo i Muzyka – nieodłączne składniki ulubionego małżeńskiego tandemu. One naturalnie dopełniają jedno drugiego, tworząc wykwintną chemię. Część spotkania ilustrowały fragmenty filmów, teasery, klipy. Iren – utalentowana scenarzystka wielu filmów, w szczególności znaczących – „Przewodnik”, „Czarny kruk”. 10 (!) gotowych scenariuszy Iren czeka na swój czas, kiedy państwowa kinematografia zacznie wspierać talenty. 7 (!) razy przepisywała Iren scenariusz filmu o Olenie Telidze (na motywach książki „Niesamowita”). Jednak w konkursie wygrali „swoi” ludzie. Na wielki smutek i żal. Ale Iren – optymistka, za tę cechę kochają ją czytelnicy, przyjaciele i studenci, dla których jest ona i pisarką, i autorytatywną wykładowczynią w jednej osobie. Mówi Iren z uśmiechem i nadzieją, gotowa objąć rodzinny świat. Jednak pomiędzy kadrami, słowami i piosenkami przebija smutek, bo ostatnie na dzisiaj książki Iren i piosenki Ihora są przesiąknięte markerami Wielkiej wojny. A jak inaczej? Iren pochodzi z Doniecka, dlatego jej ból jest pomnożony przez własną historię. Kadry z kwitnącego miasta dzieciństwa, młodości, obecnie okupowanego przez rusnię, – na rozerwanie... Ale oni z Ihorem i dzisiaj podchodzą do tych miejsc na odległość serca. Nie metaforycznie, a naprawdę – na linię ognia. Iren oraz Ihor – to jeszcze jacy wolontariusze od lutego 2022 r. I jeśli nie krzyczą o tym, to dlatego, że są prawdziwi. Znowu piosenka – żeby trochę wyrównać arytmię. Brzmi „Portret” – jedna z moich ulubionych, często stawiałam ją podczas transmisji na żywo, kiedy do studia przychodzili artyści. Znowu Iren: czyta fragment z nowej książki „TROje i jedna” o tym, jak mama z przyjaciółką robiły spis ludności i miękko ukrainizowały uśpionych rodaków. Kiedy wchodziły do domu, gospodarze nazywali siebie ruskimi, a kiedy kobiety po rozmowach o rodzie, rodzinie wychodziły z chaty, to słyszały: „Piszcie – Ukraińcy, jakimi my ruskimi!”. Słowo Iren niesie posmak wykwintnego humoru, jest jasne i optymistyczne. Takimi jasnymi i życiodajnymi były jej wpisy na Facebooku w lutym-marcu 2022 r. O tym w „Rajskich jabłuszkach”, i w nowej – „TROje i jedna”. Swoim słowem wspiera wielu, jej wierzysz. Szczęśliwe chwile twórczego spotkania w Domu Kina normalnej pracy, zespół rezerwatu zmuszony był zwrócić się z listem otwartym do Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego. Prosi on głowę państwa o „zapewnienie dalszej wysokoprofesjonalnej, jakościowej i odpowiedzialnej ochrony zabytków wiodącego architektonicznego kompleksu muzealnego Ukrainy – Narodowego Rezerwatu „Sofia Kijowska”, którym kieruje zasłużona pracownica kultury Ukrainy Nela Mychajliwna Kukowalska”. Szczegółowo wykładając na trzech stronach argumenty, zespół zakończył apel prośbą o „poparcie stanowiska zespołu i przedłużenie kontraktu z Nelą Mychajliwną Kukowalską jako generalną dyrektor Narodowego Rezerwatu „Sofia Kijowska”, co da nam możliwość w tym trudnym dla naszego państwa czasie zachować zespół, jego dorobek oraz kontynuować roz- Nowe książki rozeszły się jak świeże bułeczki! Porównanie kiepskie, jednak tak właśnie wyglądała długaśna kolejka po książki i autografy. „Dla mnie zostawcie!” – prosili wielbiciele z „ogonka”. Mnie się nie dostała, kupiłam „Rajskie jabłuszka”. Teraz mam ich cały sad! Sad Ireny – 45 wspaniałych autorskich książek! Znają ją i czytają. 400 – tyle piosenek napisał fizyk i muzyk Ihor Żuk. Tysiące razy wyśpiewał je przy swojej wiernej gitarze, z którą są niemal rówieśnikami, z różnicą jednego roku. Irena pilnowała czasu. Co 15 minut oznajmiała: „Mieścimy się w regulaminie!”. Pomyślałam, że w tym akcencie kryje się szacunek do widzów i profesjonalizm: błyskotliwie napisać scenariusz i szlachetnie go przestrzegać. Równo po półtorej godziny pani Irena powiedziała: „Na zakończenie obejrzyjcie filmik, gdzie z Ihorem śpiewamy w duecie, i – to wszystko”. Filmik – niesamowity! Oglądałabym go każdego ranka, żeby budził do życia. Słucham piosenek Ihora, dobrze, że są na YouTube. O Petlurze, która brzmiała wczoraj – też. Tęsknię za festiwalem piosenki autorskiej w Zamku-Muzeum „Radomyśl”, który organizowała Olha Bohomołeć. Dzisiaj radowałam się wspomnieniami i „Rajskimi jabłuszkami”. Dziękuję wam, drodzy Ihorze, Irenko, za talent, styl i czar. Cieszę się, że pani Irena została uhonorowana wysoką nagrodą imienia Iwana Ohijenki Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Dziękuję za wspólną pielgrzymkę do Brusiłowa. To wszystko osobiste i bliskie... „Piosenkę, piosenkę!..” – skandowała Niebieska Sala, zrozumiawszy, że nadszedł koniec. Ihor szybko zarzucił pasek gitary na ramię i zaśpiewał koronną „Besame Mucho”. W dowolnym „tłumaczeniu” brzmi ona jak „Bez słoniny się męczę...”. Usłyszawszy słowa o strategicznym ukraińskim produkcie, ludzie szczerze się zaśmiali. I stało się jasne jak słońce, że „Słowa i Struny” Ihora i Ireny to strategiczna siła, która naładowała nas zdolnością do bycia w formie, trzymania szyku i pracy na rzecz Zwycięstwa. wyciek”. Pozostaje dodać, że przywrócenie stabilności w działalności zespołu Sofii Kijowskiej jest ważne po to, aby jej muzea pozostawały „otwartą, żywą, gościnną przestrzenią, przekształcając pasywnego zwiedzającego w aktywnego uczestnika procesu poznawania historii swojego narodu i własnej tożsamości”, a także jest to niezbędne dla kontynuacji realizacji wspólnych projektów badawczych oraz naukowo-technicznych, które specjaliści rezerwatu prowadzą z kolegami z Francji, Szwecji, Norwegii, Hiszpanii, Włoch, Austrii, Węgier, Niemiec, Belgii, Polski, Litwy i innych. Zatem sprawa doszła do tego, że rozstrzygać ją musi Prezydent. Na jednej szali wagi – czyjaś skarga na „głośnych” gości wesela, na drugiej – uargumentowane, naukowo uzasadnione stanowisko całego zespołu Narodowego Rezerwatu „Sofia Kijowska”. Co przeważy?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Nowe wyzwania dla Sofijskiego Soboru w Kijowie

konieczna jest skuteczna współpraca ze wszystkimi organizacjami i strukturami związanymi z tą problematyką, on jednak napotkał działania wyższej instytucji – Ministerstwa Kultury i Strategicznych Komunikacji, które są skierowane nie na pomoc, lecz na coś wręcz przeciwnego. Jakoś w Mincyfry (Ministerstwie Kultury) uznano, że obecnie właśnie nadszedł czas na prowadzenie licznych kontroli, i to na skalę, jakiej nie było nawet w czasach pokoju. Trwają one do dziś, od grudnia ubiegłego roku. Obecna, trzecia, rozpoczęła się bez zakończenia i bez przedstawienia wniosków poprzedniej. O tym, jak bardzo to odrywa pracowników rezerwatu od podstawowej pracy, można sądzić na podstawie następujących liczb: pierwsza kontrola trwała 90 dni roboczych, a przeprowadzało ją 11 rewidentów. Odpowiadając zaś na zapytania w trakcie trzeciej kontroli, trzeba było już przekazać ponad trzy tysiące (!) stron kopii dokumentów i materiałów. Równocześnie Ministerstwo Kultury odsunęło od wykonywania obowiązków dyrektor generalnej rezerwatu Nelę Kukowalską w czasie jej przebywania na zwolnieniu lekarskim. Informacji o tym, jakie są zarzuty wobecNeli Michajłiwny, trudno gdziekolwiek znaleźć; w mediach pojawia się głównie jeden fakt: w restauracji na terenie rezerwatu, podczas wesela wojskowego, niektórzy goście „głośno” się zachowywali i rzekomo skarżyli się na to inni goście. Nasuwa się pytanie: czy ten przypadek rzeczywiście jest problemem i wymaga interwencji Ministerstwa Kultury, czy też służy jedynie jako pretekst, by się czegoś uczepić kontrolującym? Aby jak najszybciej wrócić do

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

czworonożnych przyjaciół – koni. Doświadczony organizator Kyryło Kowal od razu wprowadził korekty do treningu, który kontynuowano w bardziej dynamicznym tempie. Na zakończenie gracze „Legionu Swobody” zwrócili się z wideoprzesłaniem do drużyny „Gwiazdy ukraińskiego futbolu” i złożyli autografy na swoim sztandarze bojowym. Na mecz piłkarski wszyscy przybyli w podniosłych nastrojach. Potężny napastnik Dynama Wiktor Chłus podczas rozgrzewki z zachwytem wypowiadał się o drużynie swobodowców. I, jak się później okazało, nie bez powodu. Rozbrzmiewa hymn Ukrainy. Po nim ogłoszona zostaje minuta ciszy ku pamięci poległych w wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Do graczy zwracają się przewodniczący Desniańskiej rejonowej administracji państwowej Dmytro Ratnikow, szef sztabu 3. batalionu „Swoboda” 4. brygady operacyjnego przeznaczenia Gwardii Narodowej Ukrainy Dmytro Pułmanowski, znany ukraiński piłkarz Ołeh Sałenko oraz przewodniczący organizacji społecznej „Serce Marii” Kyryło Kowal. Piłkarze wymieniają się pamiątkowymi upominkami – flagą oraz koszulkami z autografami. I oto nadchodzi kulminacyjny moment wydarzenia sportowego – rozbrzmiewa gwizdek arbitra piłkarskiego Andrija Kucenki i rozpoczynają się szybkie ataki piłkarzy na bramki przeciwników, które merytorycznie komentuje Andrij Fedorow. Mecz pod względem napięcia przerósł wszelkie najbardziej optymistyczne oczekiwania. Jasną grę ukraińskich gwiazd „Dynama” zawsze przyjemnie się obserwuje. Ale i gracze „Legionu Swobody” starali się nie ustępować w kunszcie, demonstrując swoje najlepsze cechy, gdzie były karkołomne dryblingi i potężne strzały z dalekiej odległości. I nagle, prosto na boisku piłkarskim, gracze gwiazd przy oklaskach widzów pogratulowali swojemu kapitanowi Dmytrowi Pinczukowi narodzin syna. Podstawowy czas meczu zakończył się wynikiem 3:3. A pomeczowe rzuty karne lepiej wykonała drużyna „Legion Swobody”, która odniosła zwycięstwo w tym pasjonującym meczu. Po meczu w Centralnej bibliotece rejonowej im. P. A. Zahrebelnego odbył się koncert, który rozgrzał serca ukraińskich bojowników. Wszak to właśnie im poświęcili swoje występy Katia Krasnikowa z zespołem „Banderiwśke smuzi”, zespół „Wse po cymbałach”, zespół „My z Ukrajiny”, Chrystyna Kowal, Jana Bryłyćka, Serhij Myronenko. Prowadzący – Andrij Dżedżula. Ważne, że ukraińscy obrońcy otrzymują wszechstronne wsparcie od nieobojętnych ludzi, organizacji społecznych, drużyn sportowych, co zostało zademonstrowane podczas charytatywnego meczu piłkarskiego i koncertu. Tak wszyscy razem zmierzamy do zwycięstwa, pokojowego i sprawiedliwego życia, kiedy Ukraińcy będą gospodarzami na swojej ziemi, hojnie polanej krwią naszych wojowników. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Nasz batalion „Swoboda”. Życie tyłowe batalionu

Oleksandr WAKULENKO Zdjęcia autora. Kontynuacja. Początek w nr 20—21 z 2025 r. Życie DFBG „Swoboda” 112. Brygady Obrony Terytorialnej oraz 3. Batalionu „Swoboda” Gwardii Narodowej Ukrainy toczyło się nadal także na tyłach. Po mianowaniu Petra Kuzyka „Apostoła” dowódcą 3. Batalionu „Swoboda” Gwardii Narodowej Ukrainy, dowódcą naszego DFBG został Wsewołod Terentiew „Siewa”. Właśnie w służbie tyłowej DFBG kontynuowałem swoją służbę razem z zastępcą szefa sztabu batalionu Jurijem Kowalem, bojownikami Witalijem Nowodworskim, Ołeksandrem Swintozelskim, Wiktorem Lewdanskim, Witalijem Kusznirem, Wiaczesławem Załoznym... Tutaj spotkałem rodaka z Konotopu Mykołę Byrkuna „Kuma”, który przygotowywał się do kolejnego wyjazdu na front. Za każdym razem, żegnając naszych towarzyszy broni wyruszających do strefy działań bojowych, życzyliśmy im powrotu żywymi z zwycięstwem. Z niecierpliwością czekaliśmy na wieści od nich. Najtrudniej było przeżyć stratę swoich towarzyszy broni. Mnóstwo ludzi zebrało się na Cmentarzu Łukianowskim, aby pożegnać Jurija Horowego „Ewo”. Nie da się zapomnieć smutnych twarzy ich bliskich. Chłopcy wracali z frontu ranni i kontuzjowani. Po zranieniu w ciele „Palija” pozostało wiele odłamków. Na tyłach tymczasem trwały planowe szkolenia. Przecież udział w intensywnych walkach wymaga fachowego przygotowania, które prowadzili z bojownikami doświadczeni instruktorzy z zakresu szkolenia ogniowego i fizycznego, taktyki, medycyny taktycznej, saperskiego rzemiosła, topografii, ochrony chemicznej oraz psychologii. 11—13 lipca 2022 roku odbyły się ćwiczenia wojskowe, podczas których ćwiczono praktyczną pracę grupy dywersyjno-rozpoznawczej (DRG), skuteczne działania w obronie jednostki oraz przeciwdziałanie DRG. Te ćwiczenia dały możliwość zdobycia wiedzy i umiejętności niezbędnych w warunkach działań bojowych. Według legendy, do sztabu pododdziału miała przeniknąć DRG w celu neutralizacji generała i przejęcia szczególnie ważnych dokumentów. Sztab był przy tym chroniony przez dwa plutony personelu garnizonu pod dowództwem „Odina”. Rezultatem ćwiczeń była udana szkoleniowa „likwidacja” przez członków DRG w składzie pięciu bojowników o pseudonimach „Kruk”, „Lawa”, „Destr”, „Wirnyj” oraz „Mafia” wszystkich posterunków wartowniczych, oprócz ostatniego. Stało się to możliwe dzięki dobrze zaplanowanej operacji i zgraniu całego zespołu. Wśród obrońców jednostki wojskowej warto wyróżnić bojownika „Kontrabasa”, który zdecydowanie podjął walkę od razu z czterema „dywersantami”. Podczas podsumowania ćwiczeń dowódcy wskazali na mocne i słabe strony obu zespołów, zatrzymali się nad błędami i udzielili cennych rad. Przyjemnym momentem było przy tym złożenie życzeń bojownikowi „Siawie” z okazji urodzin. (Dwa lata później, 11 lipca 2024 roku Władysław Worowczenko „Siawa” zginął na froncie, nie dożywszy dwóch dni do swoich 41. urodzin). Ale oprócz zajęć, które dają możliwość bycia odpornym, wytrzymałym, zwinnym i zahartowanym, bojownicy potrzebują mnóstwa dodatkowych środków ochrony i specjalistycznego wyposażenia (hełmy, kamizelki kuloodporne, okulary taktyczne i maski, przyrządy noktowizyjne, drony…). I tutaj znaczącą pomoc okazują wolontariusze, którzy starają się zapewnić pododdziałowi wszystko, co niezbędne, a także artyści, którzy dzięki koncertom zbierają środki na potrzeby batalionu. Występy artystów na rzecz wsparcia batalionu przekształciły się w swoisty front muzyczny. A zaczęło się wszystko na początku wiosny 2022 roku na Obołoni. Wtedy w pododdziale, który stale się powiększał, przebywali ludzie w różnym wieku i różnych profesji. Wśród nich także ukraińscy artyści, osobowości twórcze. Imponującymi występami swoich towarzyszy broni wspierali bojownicy batalionu Maksym Bojko, Roman Dubonos oraz Artem Basałaj z zespołu Romax. A także kobziarze, kompozytorzy i muzycy Mychajło Hreczkin i Swiatosław Syłenko. Widzowie wyrażali szczerą wdzięczność Artemowi Basałajowi za emocjonalne wykonanie utworu „Hajdamacy” Tarasa Szewczenki oraz wszystkim uczestnikom koncertów za pieśni, które przenikały serce i duszę. 14 marca zespół Romax złożył życzenia bojownikom i wolontariuszom batalionu „Swoboda” z okazji Dnia Ukraińskiego Ochotnika. Przecież właśnie ochotnicy – ludzie honoru i niezwykłej odwagi – jako pierwsi stanęli w obronie Ukrainy w 2014 roku i obecnie kontynuują wypełnianie swojego obowiązku wobec Ojczyzny. Zapadł w pamięć koncert charytatywny „Wszystko tam, na front, dla naszych chłopaków!”, który odbył się 14 maja w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Łesi Ukrainki. Przyjemnie było słuchać występów zespołów Folk Ladies, E. K. A, Mad Heads, Romax, gitarzysty-wirtuoza Maksa Miszczenki, młodej gwiazdy Ołeny Kaliniczenko, wokalisty zespołu „Mandry” Serhija Fomenki, zasłużonego artysty Ukrainy Dmytra Ośkina, a także prowadzących – ludowego artysty Ukrainy Bohdana Beniuka oraz aktorki teatralnej i filmowej Wiktorii Biłan-Raszczuk. Na zakończenie programu koncertowego zabrzmiał ulubiony hit „Ojciec nasz – Bandera”, który od razu wszystkich poderwał na nogi i zmusił do głośnych oklasków. Drużyna piłkarska „Legion Swoboda” Nikogo nie pozostawił obojętnym również charytatywny spektakl „Zhadajka” teatru „Miż Trjoch Kołon” na rzecz batalionu. Ta inscenizacja autorstwa i w reżyserii Dmytra Chodakiwskiego została przygotowana z myślą o wystawianiu w warunkach wojennych w piwnicach. Wszak pomysł spektaklu narodził się w pierwszych dniach pełnoskalowej wojny na pozycjach stołecznej Obołoni. Dlatego nie ma tu sceny, wyłączone jest oświetlenie, a aktorzy występują z latarkami. Widzowie natomiast zasiadają w kręgu, niczym na Siczy Zaporoskiej. I tak jak rady kozackie przebiegały burzliwie i dynamicznie, tak i fabuła spektaklu jest przepełniona emocjami oraz współodczuwaniem. Epizody spektaklu – inwazja orków, alarm przeciwlotniczy, obrona terytorialna w akcji, korytarze humanitarne, rozdawanie pomocy humanitarnej, rosyjski okręcie wojenny, idź do…, Czornobajiwka, negocjacje ze społecznością międzynarodową, pies Patron, narodziny nowego człowieka jako symbol wiecznego życia – odbiły się echem w sercach widzów i zostały odebrane z poczuciem, że bardziej niż kiedykolwiek potrzebujemy siebie nawzajem w swoim zjednoczeniu i w całości całej Ukrainie, która krwawi tam, gdzie stanęła noga okupanta. 9 września 2022 roku na Centralnej Arenie Sportowej rejonu desniańskiego miasta Kijowa odbył się charytatywny mecz piłkarski pomiędzy drużynami „Legion Swobody” oraz gwiazdorskimi weteranami legendarnego kijowskiego „Dynama”. Na treningu, który odbył się w przeddzień meczu piłkarskiego, dyrektor areny sportowej Kyryło Bojko wyraził szczerą wdzięczność za obronę Ukrainy przedstawicielom „Legionu Swobody”, dla których utrzymywanie odpowiedniej formy fizycznej jest codzienną normą. A w przeddzień święta – Dnia Kultury Fizycznej i Sportu Ukrainy mieli oni dodatkowo okazję zaprezentować swoje umiejętności na boisku piłkarskim z takimi gwiazdami ukraińskiego futbolu jak Wiktor Chłus, Ołeh Sałenko, Jurij Hrycyna, Ołeksandr Alijew na czele z trenerem Wiktorem Łeonenkiem. Do procesu treningowego dołączył inicjator meczu towarzyskiego, działacz społeczny, wolontariusz, przewodniczący organizacji społecznej „Serce Marii” Kyryło Kowal. Wiele różnorodnych działań związanych z rehabilitacją wojskowych przeprowadził Kyryło Kowal wspólnie ze swoimi współmyślicielami. Szczególnie skutecznie na pokonywanie zmęczenia psychicznego wpływają zawody sportowe. Taką w 2016 roku odbył się mecz piłkarski pomiędzy gwiazdami ukraińskiej estrady a drużyną pułku „Azow”. A niedawno w piłkarskim pojedynku spotkały się reprezentacje Ukrainy i Polski. Pozytywnie wpływa na samopoczucie chłopaków, którzy przeszli front, także przebywanie w środowisku naszych. Witamy Dzień Ochotnika

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Zniszczyliście kraj, I martwi, i żywi, i nienarodzeni Wielkich hetmanów niewierni, bękarty!.. – Nie! Nie! Oprzytomnij braciszku, – krzyczałem W nieprzytomności ja. – Wy rozpaliliście watrę, Ogień, którego nie zgasi nikt! To watra wiary w Boga i w siebie, A znaczy w Ukrainę na zawsze. I ten ogień, mój bracie Burewiju, Moskiewskich wszy oraz ukraińskich gnid Popali… I wtedy nadejdzie czas I Ukraina wyjdzie z oceanu śmierci i łez. A wy, Niebiańska Sicz, będziecie stać wiecznie na straży Tej błogosławionej Aratty, Za co musieliście swoje życie oddać. Słowa te wykrzyczałem do nieba ja, Gdzie w bramie chmury Burewij stał, Jak seria kul wokół jego czoła Ognistych języków łańcuch płonął I prochem powiało wokoło, Kipiał burzliwy wir bez brzegów… A on błysnął, jak laserem, oczami: “Błogosławieni łaknący prawdy”, – Oto przyczyna, Cel i droga, którą musicie przejść, Więc przekaż moje przesłanie ty. On wskazał prawicą gest Na mnie i wtedy obwieścił: “Żeby nie błądzić manowcami na próżno, Szukajcie prawdy. Prawda was uratuje!” I znikło wszystko, byłem przed krzyżem Na cmentarzu. I serce kołatało, W siebie samego wiara powracała W zwątpiałe jestestwo moje o tym, Że trzeba podnosić się i iść, Drogą życia za Burewijem I dalej mieć nadzieję bez nadziei. Jego przesłanie dzieciom donieść. Zdobyć prawdę na Howerli ducha, Dopóki w moich piersiach serce puka, Bo tylko prawda nas wszystkich wyzwoli. Więc niech Pan przybliży Nam tę chwilę! 03.05.2025 r., Krasna Polana _____________ *Mykoła Mykołajowycz Kochaniwski (25 maja 1971 – 10 czerwca 2024) – ukraiński nacjonalistyczny działacz społeczno-polityczny, wojskowy, lider “Ochotniczego Ruchu OUN”. Zginął w walce pod Wołczańskiem. obojętność. To jedne z głównych przyczyn nieszczęść w teraźniejszości. O jednym z przejawów tych zjawisk na otwarciu wystawy opowiadał przewodniczący hromady sachnowszczyńskiej Wołodymyr Sujecki. W przeddzień szukał dla kogoś tymczasowego schronienia i wchodząc do opuszczonego domu, zobaczył rozrzucone na podłodze rodzinne fotografie. Ktoś uciekał nie przed ostrzałami, a przed pamięcią o swoim rodzie. Takie rzeczy jeszcze są w Ukrainie. A w hafcie właśnie zachowuje się pamięć ukraińskich tysiącleci. Bo i przed prababciami były jeszcze inne, które tworzyły piękno. Czytajcie książki i czytajcie haft. To kronika na płótnie. Wołodymyr WAKUŁENKO, Charkowszczyzna

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

“Burewij”

Wołodymyr PETRANIUK Życie ziemskie prawie całe przeszedłem, I co powiem? – Niewiele mi zostało. Nie zmęczyłem się ciosami losu, Który mnie drogą bytu Szarpał, jak flagę na łodzi, Nie rozczarowałem się kobietami, Ich czar słodki dalej mnie wabi, Ale istnieją rzeczy na drodze, Które ważą więcej niż pieszczoty kobiece. Niełatwo te wnioski zdobyłem, Walczyłem i niejednokrotnie byłem bity, Więc w podsumowaniu zmagań z wiatrakami Powiem, jeśli ktoś zechce słuchać, Co warte na świecie Bóg i Ukraina! Ale one są warte w tym przypadku, Gdy w twoim sercu jest miłość. To złoty łańcuch, który jednoczy Ciebie z Bogiem i ojczystym krajem. Tak myślałem, wpatrując się w twarz Mojego pobratymca na portrecie Krzyża nagrobnego, z którego on, Poległy dowódca batalionu, patrzył na mnie, Przyjaciel mój Burewij; i skrzydła flag – Żółto-niebieska i czerwono-czarna – Za plecami u niego trzepotały, Jak skrzydła anielskie, i brakowało chwili, By Burewij rozpostarł swoje skrzydła I poleciał w wyraj. Tak właśnie jest. Mój przyjaciel, który zginął pod Wołczańskiem, Już prawie rok siedzi po prawicy Boga, Pod flagą, pod którą bez strachu Walczył dziesięć lat w boju śmiertelnym Z moskiewskim legionem Lucyfera. I beznadziejnie daremną byłaby Ta bitwa Burewija z Belzebubem, Gdyby w jego sercu nie płonęła Pamięci Mykoły Kochanowskiego* Miłość niepowstrzymana, niby pochodnia, Która oświetlała jego ciernistą drogę Do Jerozolimy niebieskiej, na Ukrainę! – Mnie nigdy straszno nie było, Milicjantów i prokuratorów się nie bałem. I na Majdanie berkutów, ty też Tam byłeś ze mną i nie pozwolisz skłamać, – Przemówił nagle Burewij Z portretu na krzyżu. – Moje kowadło, którym ja kata Lenina uderzyłem W Kijowie, i dalej nam się przydało, Kiedy klepaliśmy orków na Donbasie. Ale teraz naprawdę się boję, Że walczyłem na próżno, – powiedział mi z portretu Burewij. I ja się przestraszyłem, Że ktoś usłyszy te jego słowa I będzie powtarzał – “Wszystko to na próżno”. — Powiedzże mi, dlaczego to nie na próżno, Moja śmierć oraz dziesiątek tysięcy, Którzy wokół mnie tutaj leżą, – Wykrzyknął. Spojrzałem przez łzy Na pole chwały cmentarza tego, Gdzie trzepotały tysiące sztandarów, Tak jakby flota niebieskich okrętów Płynęła po morzu łez. – Ja wiem, bracie, – starałem się sformułować sens Tych zgubnych śmierci. – Więc posłuchaj: Właśnie nieśmiertelność jest tylko wtedy, Kiedy jest śmierć przy niej, I my wszyscy żyliśmy bez pamięci w kraju Śmierci, I marnowaliśmy czas, jak karta padnie, Bez Boga i steru; w grzechu rodziliśmy się, Płodziliśmy dzieci, składaliśmy pieniądze I umieraliśmy, i przez pokolenia Nikt z wnuków już nie pamiętał, Jak przodków zwali, Bo i oni tak samo Nie znali swoich pradziadów imion. Lecz chwała Bogu wreszcie przebudziła się Ukraina bezradna z letargu, Z kaca rewolucji i komuny. Otworzyła oczy i ucieszyliśmy się my, Nie małorosjanie, ale Ukraińcy. Lecz myśleliśmy, że teraz zaczniemy żyć, Jak mamy żyć, jak żyje Europa. Ale byliśmy romantykami… – Tak, właśnie tak! – odezwał się Burewij. I póki bajkopisarze układali hymny, Niegodziwcy nagle osiodłali żagle i ster, Więc okręt popłynął w mętne wody próżności… – A dalej ty, mój przyjacielu, stanąłeś w szeregu, – Przerywałem przyjacielowi Burewijowi, – Ty kroczyłeś ścieżką strzelców, Bojowników UPA, oraz rycerzy chorągwi Żelaznej OUN, Ty szedłeś przez wir Nie ubiegając się o ordery i hrywny, A tylko walczyłeś z tym piekielnym pomiotem Zrusyfikowanych chachłów i małorosjan. – To co dla zwycięstwa ja zrobiłem? – On znów i znów dopytywał mnie. – Co my zrobiliśmy, aby było warte To naszego życia, a co najważniejsze Życia dzieci, których nie urodziliśmy? I nagle silny wiatr zakręcił, Wzbił się kurz, piaskiem wiało w oczy, Zszedł z krzyża cierpiący Burewij, A niebo pociemniało, i łuny Oświetlały błyskiem trumny… I on poszedł gdzieś ode mnie w górę. W chmurach utworzyło się okno, A Burewij stał się biały, niby śnieg, I, odwróciwszy się, on przemówił nie do mnie – Do całego świata niby: – Słaboduszni, niewierni, i przeżyli wszystkie wojny, represje i wielkie głody. Tak jak ręczniki przeżyły te ciężkie czasy. Ręcznik na ścianie najlepszym będzie, jeszcze raz podkreślę, na ikonie. I niekoniecznie w domu musi być dużo ikon. Bo niejednokrotnie ikonostasy urządzają w swoich mieszkaniach najwięksi grzesznicy. Można też wyhaftować ikonę. Chociaż naszym prababciom wystarczało kwiatów na płótnie. A płótno przez wiele dziesięcioleci prawie nie ciemniało. Zresztą faktura materiału może pomóc zrealizować temat. Worek z mocnego grubego płótna. Nie trzeba nazywać worka cukrowym, to nieudane określenie. On był i pozostaje płóciennym, bo stał się jedną z charakterystycznych oznak radzieckiej epoki. Płótno zawsze było materiałem pożądanym dla artystów. Tych, którzy tworzyli farbami i nićmi. I ten fakt, że wyhaftowany portret Tarasa Szewczenki pojawił się właśnie na takim płótnie, – jest naturalny. I symboliczny jest kadr z wystawy, gdzie autorka stoi na tle Szewczenki z portretem matek w rękach, – właśnie symbolizuje jedność rodu i jedność narodu. Nasze z Rimmą pokolenie nawet nie wiedziało, jak to jest – dzielić kraj według jakichś cech. Dowiedzieliśmy się już w 2004 roku, a dorastaliśmy i kształtowaliśmy się bez tego śmiecia. Szewczenko zaś zawsze był tym, kto jednoczył naród, a matczyna miłość i troska odczuwała się nawet z tamtego świata. Takie akcje artystyczne też powinny być czynnikami jednoczącymi. Chociaż nie wszystko może być połączone ze swojej natury. W ukraiński system wartości nie wpisują się tacy, którzy mówią: “i ósmy marca chcę, i Wielkanoc chcę”. Dynastyczne zamiłowanie lub, dokładniej, “sposób życia” – zjawisko nie bardzo rozpowszechnione. I to nie tylko na Ukrainie. Ale rozpowszechnionym zjawiskiem na Ukrainie stała się niepamięć i

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Jedność rodu

Przypomniały mi się wersy Bohdana Stelmacha: “W ciszy uroczego pokoju / Sercem czytało dziecię / Dobre Szewczenkowe oczy / I złote wyszycie” i pomyślałem: szukajcie właśnie tego, co łączy. Nie mogą to być ani facebookowe kwiatuszki, ani złorzeczenie na kogoś, ani dyskusje o światowych spiskach, ani gadanie o “pokoju” (na niego jeszcze trzeba zasłużyć). A wspólne zachwycenie wartościowymi rzeczami było i może być nadal czynnikiem, który zbliża różne, ale w rzeczywistości spokrewnione osoby. Sztuka ludowa, która przetrwała tysiąclecia i przetrwa nas, jest jednym z takich czynników zbliżenia. Moja koleżanka z działalności społecznej, Rymma Ustymenko, zachwyca się i zajmuje haftem artystycznym. Ja się nie zajmuję, ale nieco rozumieć jestem zobowiązany: między innymi i to, że ten oraz inne rodzaje sztuki są szczególnie potrzebne w najcięższych czasach. I ze swojej natury nie mogą być źródłem konfliktów. Przypomina mi się, że w latach Janukowycza zdarzyło mi się natrafić w jednej ze stołecznych gazet na opowieść o kółkach hafciarskich na Doniecczyźnie i Ługańszczyźnie. Jakiś reportaż z regionalnej (w każdym sensie) wystawy. Ale sedno w tym, że chętne do haftowania dziewczynki były wszędzie. Tak jak tutaj. Chociaż opanować coś można nie tylko na kółkach. Można też od starszych krewnych. Oni żyli w lepianych, glinianych, pobielonych chatach. I naturalnymi, jako niezbędny atrybut, na tle czyściutkich białych ścian były ręczniki na ikonach. Proste ręczniki z samodziałowego płótna, które z upływem dziesięcioleci stają się kosztownościami. Jeszcze z XIX wieku. W takim otoczeniu naturalnie może pojawić się pragnienie, by samej wziąć się za igłę. Najpierw prostszą techniką – haftem płaskim. A potem i trudniejszymi. I wzory, które przerysowywano przez kalkę z czasopisma “Radziecka kobieta”, które prenumerowało kilka pokoleń naszych rodaczek. Ręka nie podniesie się, by wyrzucić te papierowe wzory, które mają 50 i więcej lat. Obecnie są i elektroniczne, ale haft – to taka sprawa, której na komputerze nie zrobisz. Trzeba rękami, jak prababcie. I w tym przewaga sztuki. A ją przecież trzeba tworzyć na czymś. I to “coś” już samo w sobie postrzegane jest jako dzieło sztuki. Ręcznej roboty. Płótno. Tak zwyczajny materiał z epoki, która odeszła. A teraz niech ktoś spróbuje wytworzyć go z konopi. To był czas, kiedy nie trzeba było głupkowato się uśmiechać i udawać, że rozumiesz coś, co ktoś wkłada w to słowo. Inny sens, poza płótnem czy olejem. Ależ Ukraińcy nie znali innych sensów. Nie było u nas w zwyczaju wytwarzać substancji narkotycznych z konopi. Może dlatego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Zdrada stanu a Hołodomor: wszczęto postępowanie przygotowawcze

Olena MYHAJLIWSKA 2 maja 2025 r. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy wszczęła postępowanie karne na podstawie art. 111 Kodeksu karnego Ukrainy (zdrada państwowa) wobec O. Tkaczenki, A. Drobowycza, A. Butenki, L. Hasydżak, H. Boriaka i I. Patriliaka. 8 kwietnia 2025 r. „Ukraina Młoda” opublikowała artykuł „Zdrada państwowa i Hołodomor”, w którym informowano, że Szewczenkiwski Sąd Rejonowy miasta Kijowa zobowiązał Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy do wszczęcia postępowania karnego na podstawie art. 111 (zdrada państwowa) wobec Ołeksandra Tkaczenki, Antona Drobowycza, Andrija Butenki, Lesi Hasydżak, Hennadija Boriaka i Iwana Patriliaka. Wskazane osoby przez długi czas, podczas rosyjsko-ukraińskiej wojny, podejmowały działania na korzyść wroga, wyrządzając szkodę bezpieczeństwu informacyjnemu Ukrainy, o czym wielokrotnie informowano w mediach. Na przykład były minister kultury Tkaczenko nie tylko otwarcie wspierał Rosję w ukrywaniu prawdy o ludobójstwie Ukraińców, ale też znieważał ukraińskie symbole państwowe. Dziennikarze, politolodzy, działacze społeczni i prawnicy już w sierpniu 2022 r. wielokrotnie publicznie potępiali takie działania, nazywając je prowokacją i zbrodnią przeciwko państwu ukraińskiemu. Przedstawiciele Ukraińskiego Związku Helsińskiego oraz szereg organizacji społecznych Ukrainy podjęli decyzję o zwróceniu się z odpowiednim zawiadomieniem do SBU. 2 maja 2025 r. zarejestrowano postępowanie karne na podstawie art. 111 Kodeksu karnego Ukrainy (zdrada państwowa) wobec O. Tkaczenki, A. Drobowycza, A. Butenki, L. Hasydżak, H. Boriaka i I. Patriliaka. Zdaniem opinii publicznej grupa wskazanych osób, wykorzystując stanowiska państwowe, podjęła szereg działań ukierunkowanych na wspieranie wroga podczas wojny, w tym ukrywanie zbrodni Kremla przeciwko narodowi ukraińskiemu. W tym celu Tkaczenko, Drobowycz, Patriliak i inne osoby, nadużywając stanowiska służbowego, zorganizowały kampanię informacyjną, mającą na celu ukrycie prawdy o największej zbrodni reżimu komunistycznego – ludobójstwie Ukraińców – oraz zlikwidowały „Instytut Badań nad Hołodomorem”, zwalniając wiodących badaczy. Utworzony w 2019 r. Instytut Badań nad Hołodomorem był nie tylko symbolem niezłomności ducha ukraińskiego, ale także hołdem dla ofiar. W krótkim czasie swojego istnienia naukowcy Instytutu, którego personel liczył zaledwie 19 badaczy, dokonali znaczącego przełomu w ujawnianiu zbrodni ludobójstwa: stworzono geoinformacyjny system miejsc masowych pochówków Ukraińców, zgromadzono materiały, w tym za granicą, które świadczyły o masowym wyniszczeniu Ukraińców, i przekazano je organom śledczym itd. Również Tkaczenko, Drobowycz i Hasydżak zniszczyli projekt badawczy „Czarne tablice”, którego celem było usystematyzowanie i opublikowanie obwodowych dokumentów archiwalnych stalinowskiego systemu represyjno-karnego. Miało ukazać się siedem wydań, po jednym na każdy obwód USRR. Drukiem ukazało się tylko jedno – „Czarne tablice: obwód czernihowski” (944 strony). Niestety, nie da się już odtworzyć dokumentów z takich obwodów jak donecki, ługański i chersoński, a także z okupowanych ukraińskich miast – Mariupola, Melitopola, Berdiańska i innych. Wojna o Ukrainę toczy się nie tylko na polu bitwy: Rosja prowadzi przeciwko nam także wojnę humanitarną, wykorzystując historię nie jako naukę, lecz jako narzędzie walki ideologicznej i propagandy. Już 14 stycznia 1992 r. prezydent Federacji Rosyjskiej Jelcyn podpisał dekret „O ochronie tajemnic państwowych Federacji Rosyjskiej”. Z reżimu komunistycznego Rosja rozpoczęła przejście do faszystowsko-raszystowskiego reżimu. W 2025 r. dyktator Putin utajnił wszystkie fundusze archiwalne i podporządkował Rosarchiw osobiście sobie, co świadczy o słabości „rosyjskiego świata”, który trzyma się wyłącznie propagandy i sfałszowanej historii. Również ztajnione zostały archiwa II wojny światowej. Zrozumiałe dlaczego, ponieważ dyktatorzy Stalin i Hitler rozpoczęli wojnę w celu podziału Europy. Główny ciężar wojny spadł na barki Ukraińców, a bez amerykańskiego lend-lease’u sojusznika Stalin zostałby zniszczony. Nie dziwi, że archiwa NKWD też są zamknięte na siedem zamków, ponieważ to właśnie tam przechowywane są dokumenty dotyczące organizatorów i wykonawców masowych mordów Ukraińców oraz przedstawicieli innych uciskanych narodów w XX w. Planując wojny, Putin wykorzystuje zarówno agentów wpływu, jak i przedstawicieli piątej kolumny tych czy innych krajów. Dlatego nasze zwycięstwo jest możliwe wyłącznie w przypadku zniszczenia piątej kolumny i zjednoczenia kraju. Co do działalności Drobowycza, to właśnie ta osoba wciągnęła do współpracy wydawcę Marka Melnyka, przyłapanego na nielegalnych działaniach i wykorzystywanego w interesach Kremla. Pod koniec października 2021 r. Melnyk zrobił za-szkolnych podręcznikach. Uczniom rozdano 82 książki „Trzy lata” i 21 książek „Światło, które jest zawsze z nami”. „Trzy lata” to zbiór utworów, które Szewczenko napisał w latach 1843–1845. W tym czasie przed Szewczenką odsłoniła się cała głębia tragedii historycznej Ukrainy. Ponadto za dobrowolny datek sprzedano trzy książki na sumę 600 hrywien. Dodając 400 hrywien, pełną kwotę przekazano Siłom Specjalnym. Rozdane książki zostały wydane przez poltawską Proświtę w serii „Oświatowa biblioteka Proświty, księgi nr 24 i 25”. Napisał na Facebooku, że książka o ludobójstwie Ukraińców, wydana przez Muzeum Hołodomoru z najnowszymi badaniami, rzekomo jest „sfałszowana”. Następnie zmienił swój wpis na Facebooku, twierdząc, że w ogóle jej nie wydawał. Jednak dziennikarze znaleźli zdjęcie z Lwowskiego Forum Książki, datowane na 16 września 2021 r., na którym Melnyk osobiście prezentuje książkę „Ludobójstwo Ukraińców 1932–1933 na podstawie materiałów śledztw wstępnych”. W jednym z wywiadów zorganizowanych przez Tkaczenkę na „Suspilne” (20 grudnia 2021 r.) Marko Melnyk wypowiedział ważne słowa, których wtedy nikt jeszcze nie rozumiał: „…żeby napisać post na Facebooku, byłem dosłownie chory przez trzy dni… moi przyjaciele, koledzy, naukowcy, oni również ucierpią z powodu tej historii. Wahałem się i jeszcze bardziej się bałem...” Pytanie: Czy rozmawiał Pan z Instytutem Pamięci Narodowej o tej sytuacji? Melnyk: „Jesteśmy stale w kontakcie. Mieli pytanie dotyczące Stasiuk… Zadzwonił do mnie prawnik z Instytutu Pamięci Narodowej, wyjaśniłem mu, że moja działalność jest regulowana umowami licencyjnymi, których postanowień nie naruszałem… Wszystko to mnie zżerało od środka, rozumiałem, że trzeba poświęcić własny interes, ponieważ zagrożone jest coś więcej. Nie wiem, co będzie teraz, ale nie miałem innego wyjścia”. Sytuacja Marka Melnyka była… finansową pomoc na wydanie książek przekazało Towarzystwo Języka Ukraińskiego im. Szewczenki (TUM – USA). Wiera BODNARUK, przewodnicząca Towarzystwa Języka Ukraińskiego – USA. Zdjęcia z „Proświty” Połtawy. Sytuacja była „ciężka”: szantaż ze strony Drobowycza, żądania uznania książki o ludobójstwie za sfałszowaną, presja ze strony Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, a w razie odmowy – problemy z prawem, ukrywanie się w Białej Cerkwi, przemieszczanie się tylko w weekendy i późnymi wieczorami, poszukiwania przez służbę podatkową itd. Jednocześnie nikt nie pomagał, a trzeba było ratować się samemu. A utrata „czegoś znacznie większego” to utrata biznesu, a w jego wyniku sprawa karna za nielegalną sprzedaż książek, niepłacenie podatków itd. Potwierdzeniem tego jest dokumentacja datowana znacznie wcześniej – 29 września 2021 r., w której Muzeum zwraca się do Melnyka o wyjaśnienia dotyczące nielegalnej sprzedaży książek wydanych przez Muzeum Hołodomoru. Jak ustalili dziennikarze, jednym z organizatorów szkalowania ukraińskich historyków był tak zwany „aktywista” Oleh Słabospycki. 1 grudnia 2021 r. podpisał on inicjatywny list do ministra Tkaczenki z żądaniem zakazu rozpowszechniania najnowszych badań nad ludobójstwem Ukraińców. Następnie Słabospycki próbował zwerbować sygnatariuszy swojego listu. Profesor Wołodymyr Sergijczuk ocenił ten „traktat” zatytułowany „Otwarty list naukowców i społeczeństwa w sprawie fałszerstw w dziedzinie badania i rozpowszechniania informacji o Hołodomorze/ludobójstwie narodu ukraińskiego” w swojej broszurze „Trzy dokumenty wiecznej hańby”. Jeśli chodzi o działalność naukową O. Słabospyckiego, dziennikarze nie znaleźli żadnych dowodów na to, że jest badaczem zbrodni ludobójstwa Ukraińców. Nasuwa się pytanie, kto kryje się za jego plecami? Kreml, niszcząc prawdę o ludobójstwie Ukraińców, kompromituje i zastrasza naukowców, i to nie tylko na Ukrainie. Na przykład sąd miejski w Moskwie zaocznie skazał za ekstremizm czołowych ukraińskich uczonych – prof. W. Sergijczuka, dr hab. O. Stasiuk, prof. W. Marocz­ko, prof. R. Serbina (Kanada). Bezprawne działania Tkaczenki, Drobowycza, Butenki, Patrylaka, Boriaka i Hasydżak są kontynuacją moskiewskiej operacji specjalnej przeciwko Ukrainie. Właśnie dlatego zastępca dyrektora Instytutu Historii Ukrainy Hennadij Boriak oraz jego wspólnik, przewodniczący Narodowej Agencji Zapewnienia Jakości Wyższego Wykształcenia Andrij Butenko od ponad trzech lat próbują zniszczyć pierwszą rozprawę doktorską o ludobójstwie Ukraińców Olesi Stasiuk. Ciąg dalszy nastąpi. Utracone zaświadczenie uczestnika działań bojowych, seria MV №070836, wydane przez Główne Zarządzenie NGU 18.03.2021 na nazwisko Hordijenko Andrij Ołehowycz, uznać za nieważne.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Nie zapomniano o obchodach

22 maja – dzień powrotu na rodzinną ziemię prochów Tarasa Szewczenki – obchodzili członkowie Proświty z Połtawy. Przewodniczący obwodowej „Proświty” Mykoła Kulczynski spotkał się z uczniami liceum nr 14 w Połtawie i liceum nr 137 w mieście Dniepr przy pomniku Szewczenki. Pan Mykoła opowiedział o ogromnym znaczeniu tej daty dla narodu ukraińskiego i ukraińskiego państwa. Młodzież słuchała jego opowieści z wielkim zainteresowaniem, bo takich informacji nie ma w

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Co nieco o zaporoskich kozakach

Kostantyn SUSZKO, laureat nagrody imienia Iwana Franki, m. Zaporoże. Pracę nad rękopisem pod takim tytułem niedawno ukończyłem. Powodem stał się trzytomnik Dmytra Jawornyckiego „Historia zaporoskich kozaków”. Od czasu jego wydania (1990–1992) przeczytałem go nie raz, a ostatnio, nie tak dawno, niezwykle uważnie, i to jeszcze z ołówkiem w rękach. Wypisałem chmury cytatów, których treść nawet przy pobieżnym spojrzeniu wywołuje mnóstwo pytań, więc zaryzykowałem je skomentować i wyjaśnić. Wyszło ciekawie, dla niektórych być może niespodziewanie, ponieważ już aż nadto przyzwyczailiśmy się do wyłącznie nieskazitelnie heroicznego przedstawiania naszego Niżowego bractwa. Aż tu – artykuł Petra Czernehy („Słowo Proświty”, nr 17, 1-7 maja 2025 r. „Niezmordowany patriota Ukrainy: Pantełejmon Kulis w ruchu społeczno-politycznym XIX w.”). Przyjemnie – i raduje!, że autor odważył się nie tylko powiedzieć, jak jest, o tym naszym wybitnym działaczu naukowym, politycznym i literackim, ale też poruszył momenty-akcenty, na których zbudowany jest mój rękopis. Znowuż, przyjemnie i raduje, że autor artykułu w „SP” to nie po prostu zainteresowany korespondent-amator, a doktor nauk historycznych, profesor, wykładowca Ukraińskiego Uniwersytetu Państwowego im. M. Drahomanowa, czyli specjalista w temacie, którego dotknąłem. Przez co też postanowiłem opublikować przedmowę do swojego rękopisu: z niej przejrzyście widać, o co chodzi. Rozwiązana przez raszystów rzeź musi w końcu się skończyć, i my już teraz powinniśmy myśleć, jak żyć dalej. Nie hartować, jak przez ostatnie 33 lata, uczuć narodowych wyłącznie mitami, a przetrzeć, wreszcie, oczy, spojrzeć na świat, który nas otacza, trzeźwo i tworzyć własne państwo konkretnymi czynami, a nie wznosić je na patriotycznych hasłach! *** Czy ochota była tobie, dziadku, „prostować”, „rozplątywać kłębki”, „odbrązawiać”, „demaskować”? Przecież to nieprzyjemne i, głównie, niewdzięczne zajęcie… Wręcz przeciwnie! Czasami odczuwałem nawet coś podobnego do natchnienia. Bo niczego nie rozplątywałem, nikogo nie odbrązawiałem, nie prostowałem i nie demaskowałem (szanowni czytelnicy wszystko to widzieli). Po prostu starałem się oczyścić ścieżkę, jak mi się wydawało, do zdrowego rozsądku i prawdy. W wielu kierunkach jakby coś się wyjaśniło. Bo zajęcie z „oczyszczania”, „sprzątania”, wreszcie, „oświecania” określa się nie stopniem przyjemności-odrazy, a wagą celowości. Ona zaś u nas – jest bardziej niż oczywista. Kiedyś po cichu podejrzewałem, a z czasem zacząłem natrafiać u naszych wybitnych myślicieli na gotową myśl, że naród ukraiński jest wśród tych etnosów, na których los przypadło zbyt wiele wszelkiego rodzaju prób. Zbyt wiele – przez ostatnie cztery stulecia z szczególnym naciskiem na XX. Spodziewaliśmy się, że ogólnie wszystko się zakończyło, a ono i w XXI przelało się… Przyczyny? Jedna z nich: u nas porządnie zniekształcony jest własny życiorys. Przynajmniej niedorzeczności w nim wystarcza. I wszystkie sprowadzone do rangi niepodważalnych faktów. Dziękować za to, z jednej strony, mamy nieuczciwym, dokładniej, mądrym kronikarzom, a z drugiej – naszym nowym „życzliwym” z ich wykwintną redakcją tego samego życiorysu. Plus nasza upokarzająca maniera, której nijak nie możemy się pozbyć: wrogów wystawiać jako idiotów, a swoich jako bohaterów. Podczas gdy mit jest mitem. Jak apteczna tabletka. Tam, tam i tam można, ale bardzo i bardzo ostrożnie, a o tam aż tam – w żadnym wypadku! Można spożywać nieprawdziwy chleb, zajadać się nieprzytomnie smacznymi, ale naszpikowanymi wszelkimi dodatkami cukierkami czy czekoladą; można zrobić efektowną, jednak skrajnie szkodliwą operację plastyczną… Wiele rzeczy można! Bo, jak czegoś bardzo się chce, my na wszystko zamykamy oczy. Kiedy zaś przypiecze, kiedy, na przykład, pilnie wypadnie zmienić krew, to żądamy krwi prawdziwej, naturalnej, bez żadnych-żadnych dodatków. Nie zabrzmi zbyt patetycznie, kiedy powiem, że narodowy życiorys – to krew etnosu? Dziękuję za łaskę i przypominam banalnie znane: historia, przeszłość – to fundament, na którym wznosi się współczesność z zaglądaniem w przyszłość. Czy zwracamy uwagę, jakie kamienie okazują się u nas pod rękami, jaką zaprawę nam podsuwają? Jestem pewien, czytelnik zrozumiał: ja nie badałem zaporosko-kozackiego zjawiska wszechstronnie, a jedynie wyodrębniłem te jego momenty, które wydały mi się znakomitymi, i uważnie się im przyjrzałem. Z początku myślałem, że wystarczy trzytomnik D. Jawornyckiego, aż przyszło się zwrócić do W. Hołobuckiego, skorzystać z usług jeszcze niektórych uczonych, w tym i tych, którzy przygotowywali małą encyklopedię Ukraińskiego kozactwa („UKME”). Pracowałem też z trzytomnikiem „Historia zjednoczenia Rusi” (1874-1877) pisarza, folklorysty, etnografa, językoznawcy, tłumacza, redaktora, wydawcy, filozofa, historyka, a do tego członka Bractwa Cyrylo-Metodiańskiego Pantełejmona Kulisa (1819-1897). Chociaż praca ogólnie poświęcona jest nie Zaporoskiemu kozactwu, wciąż w niej, jak dla mnie, po raz pierwszy, przed Jawornyckim, powiedziano o niżowcach tak szeroko, a do tego… swoiście. Nie przypadkiem Dmytro Iwanowycz nierzadko powołuje się na P. Kulisa. Ale wyłącznie w planie faktologicznym. Podczas gdy takie coś zostaje bez komentarzy (tutaj i dalej podaję we własnym tłumaczeniu na ukraiński)… „Zaprawdę, cywilizacja wiele straciła na kozackich powstaniach”. „Kozacy byli przedstawicielami żywej siły, którą przyciskała pańska samowola, pragnąc zakuć tę siłę w nienaruszalny status quo, i w tym przypadku rację mają ci historycy, którzy nazywają ukraińskich kozaków (innych my im chętnie oddajemy) wrogami państwowości, rozbójnikami, nienawistnikami porządku społecznego”. Tym bardziej, oto to… „Kozacy nie mieli nie tylko religijnej, ale i politycznej tendencji”. „Oto dlaczego i autor (Kulis – sam o sobie. – K. S.) tej odważnej książki („Historia zjednoczenia Rusi”. – K. S.) nadaje złośliwym kozakom takiej samej uwagi, jak i pożytecznym kolonizatorom Ukrainy, oświecicielom społeczeństwa, energicznym rozpowszechniaczom produktów wysokiej cywilizacji w nieoświeconym, półazjatyckim środowisku naszego narodu”. Żwawo? Zuchwale? Raczej, niespodziewanie, niezwykle. Więc i mówię: zauważono tak prawie półtora wieku temu – głównie, PRZED „Historią zaporoskich kozaków” D. Jawornyckiego – ale Dmytro Iwanowycz metodą krytycznego podejścia w przedstawianiu Niżowego kozactwa nie skorzystał. Właściwie, jak i wszyscy jego naśladowcy. Wręcz przeciwnie, zaktywizowało się (czy nie za sprawą W. Hołobuckiego?) gdzieś takie coś (naszych odkrywców ja już się nacytowałem, więc zwróćmy się do zagranicznych)… „Ten „zaporoski duch” – to było, koniec końców, odwieczne dążenie ukraińskiego narodu i ukraińskiego człowieka do wolności i niezależności – po wszystkich zakątkach ukraińskiej ziemi, na wszystkich odcinkach ukraińskiego obywatelskiego i indywidualnego życia, we wszystkich przejawach i wyrazach ukraińskiej narodowej duszy i charakteru”. (Tutaj i dalej wyróżnione przeze mnie. – K. S.) „To była odwieczna tradycja zaporoska – bronić nie tylko własnej wolności, ale i wolności innych ludzi i narodów”. „Sicz i stworzona była przez księcia Dmytra Wiszniowieckiego w połowie XVI w. jako forpoczta przeciwko turecko-tatarskiej nawałnicy, która zagrażała wtedy nie tylko Ukrainie, ale i całej Europie”. „…trwała i zawzięta walka Zaporo/ Sicz Zaporoska, która przeżywała wówczas (1734–1775 – K. S.) złożony proces przekształcania się w państwo i społeczeństwo typu nowoczesnego, przeciwko rosyjskiemu imperializmowi…” „…z ruin Siczy Zaporoskiej wyrastała i wyrosła, owiana tym wiecznym „zaporoskim duchem”, Nowa Ukraina, nie tylko Południowa, ale i cała Ukraina – naszej doby i przyszłych pokoleń”. To z przedmowy ukraińskiego historyka, archiwisty, działacza politycznego Ołeksandra Ohłobłyna (USA, 1899–1992) do dwutomowego dzieła „Zaporoże XVIII wieku i jego spuścizna” („Dniprowi chwyli”, Monachium, 1965–1967) ukraińskiej historyczki, archiwistki, dr hab. Natalki Połonśkiej-Wasyłenko (Niemcy, 1884–1973). A to już z samego dwutomnika (bez żadnych ingerencji): „Sicz Zaporoska zajęła wyjątkowe miejsce wśród ziem Ukrainy i w psychologii narodu ukraińskiego. Kozak w wyobraźni narodu ukraińskiego stał się synonimem rycerza, obrońcy, stróża przed każdym wrogiem. Kozakowanie w stepie stało się moralnym obowiązkiem (! – K. S.) młodego Ukraińca. Zaporoże stało się szkołą szlachetności (!! – K. S.), rycerstwa, do której dążyła młodzież wszystkich stanów Ukrainy…” Powiedziane tak, jakby nie zauważał P. Kulisz: „Szkodzić historykowi może jedno tylko niepohamowane wychwalanie ze strony ludzi, rozwiniętych mniej od autora, którzy zachwycają się nim przez swoje ignoranctwo, podczas gdy odpowiednio rozwinięty i świadomy czytelnik milcząco wszystko potępia. Nie ma nic gorszego dla samodoskonalenia historyka, niż otrzymać uznanie nieoświeconej większości i napawać się jednogłośnym, masowym zachwytem nad twoją pracą, którą należycie ocenić potrafią jedynie jednostki”. „Dopóki ciąży nad nami niezrozumienie naszej przeszłości, w najszerszym sensie tego słowa, dopóty nie będziemy mogli postępować wolno i świadomie dzisiaj, przez to jesteśmy nawet, w pewnej mierze, pozbawieni przyszłości, ponieważ ona wyrasta z teraźniejszości”. Człowieka z połowy XIX wieku to bolało, o czym mówił wprost, szczerze i otwarcie, otrzymując drwiny niemal ze wszystkich stron nie tylko za życia, ale i później. Po, jak na pozór całkowicie obiektywnej ocenie „Historii zjednoczenia Rusi”, w której autor… „Dąży do przezwyciężenia jednostronności, bezkrytyczności w naświetlaniu historii kozaczyzny…” „Kulisz jako jeden z pierwszych wyraził oryginalną myśl dotyczącą stanowego ukształtowania kozactwa – tak zwaną „teorię bojarską…” „…konsekwentnie przeprowadza myśl o sprzeczności, niejednoznaczności roli kozactwa w historii Ukrainy…” …nagle… „Tendencyjność w doborze źródeł i w interpretacji faktów ograniczają naukowe znaczenie prac historycznych Kulisza”. „Bezapelacyjność sądów, a nawet obraźliwe ataki…” „…zapalczywy charakter Kulisza, jego pretensje do własnej wyjątkowości, do szczególnego miejsca w życiu społecznym Ukrainy. Poglądy historyczne Kulisza nie stanowiły zwartego systemu…” Takie wrażenie, jakby autor1 wpisał to siłą, na czyjeś polecenie, bo przecież patrzcie, co mówi dalej… „A jednak poglądy, idee, hipotezy Kulisza zachowują swoją wartość jako katalizator świeżych idei. Choć wyłożone w ekscentrycznej formie, nie zawsze poparte należytym aparatem naukowym, ostrzegają przed fragmentarycznością, jednostronnością w naświetlaniu historii kozaczyzny, przed samouwielbieniem i „szarowarszczyzną” (Wyróżnienie moje. – K. S.). Wiwat! Sława! Jasne spojrzenie, lekki i przejrzysty styl. A to, że w kilku poprzednich cytatach… Autor przecież nie we własnym, odrębnym i niezależnym dziele to wszystko wygłasza, a w zbiorowo złożonej encyklopedii! Gdzie jest kolegium redakcyjne, wśród dwunastu członków którego jest tylko jeden młodszy pracownik naukowy (z uprawnieniami uczonego sekretarza), tyle samo kandydatów nauk historycznych, a reszta – doktorzy-profesorowie, nawet dwóch członków korespondentów i akademik! Dlatego i przedmowa do „UKME” ma całkiem niejednoznaczny tytuł: „Fenomen ukraińskiego kozactwa”. A już w samej przedmowie: „Kompleks artykułów odsłania państwowotwórczy potencjał kozactwa” (wyróżnione przez autora przedmowy. – K. S.). Nic już nie będę komentował, brakuje sił, przypomnę tylko, że fenomen oznacza zjawisko, jedyne w swoim rodzaju, wzięte w jego całości, w jedności z jego istotą. Przystaje do charakteru tego, nad czym bijemy się już oto którą stronę z kolei. Aby odpowiedź stała się pełniejsza, posłuchajmy jeszcze pisarza Francisa Fitzgeralda (USA, 1896–1940): „Nieumiejętność trafnej oceny – oto co może zaszkodzić w przyszłości”. Czyżby do zamglonego zaporosko-kozackiego kąta naszej historiograficznej świetlicy zaczęły jednak przebijać się trzeźwe promyki? Wygląda na to. Oto kilka całkiem świeżych niestandardowych myśli nie jakiegoś, sensacyjnie zaaferowanego filologa, a doktora nauk historycznych, profesora, wykładowcy UDU imienia Mychajła Drahomanowa Petra Czernehy, które niespodziewanie trafiły się na stronach naszego czasopisma Proświty2, kiedy pracę nad rękopisem już zakończyłem. Analizując znaczący dorobek Pantełejmona Kulisza w tymże samym kącie, szanowny uczony zaznacza: „W pierwszych pracach artysta wyraźnie zadeklarował swoją narodowo-patriotyczną pozycję, dążąc do zwrócenia potomków kozackiej elity twarzą do narodu i wypełnienia swojego historycznego przeznaczenia”. „…P. Kulisz stopniowo odchodzi od zachwytu kozactwem, dąży do obiektywnego i krytycznego zbadania jego stanu społecznego, stosunków z chłopstwem, mieszczaństwem i szlachtą”. „Pod wpływem romantycznej idealizacji kozactwa, która dominowała w ukraińskiej historiografii pierwszej połowy XIX wieku…” (Ona dominuje u nas i obecnie. – K. S.) „Utwór zachwyca głęboką analizą życia społeczno-politycznego Ukrainy…” Zatem proces jednak ruszył. Epizodyczną kropkę, wybaczcie, zostawiam za sobą: „Historię zaporoskich kozaków” Dmytra Jawornyckiego w trzech tomach i w tłumaczeniu Iwana Swarnyka warto by przepisać. Starannie, uważnie, zachowując styl autora, ale… 1. Znacząco skrócić. 2. Naprawić faktograficzną niespójność. 3. Nowe wydanie wyposażyć w znaczące i maksymalnie fachowe, naukowe komentarze. A teraz uważnie przyjrzyjcie się słynnemu obrazowi Ilji Riepina (na zdjęciu). Policzcie, ilu jest na nim postaci z rozweselonym wyrazem twarzy, a ilu patrzy nie po prostu skupienie-zamyślenie, a nawet zakłopotanie-zatroskanie. Zwróćcie uwagę na kozaka w centrum, nad pisarzem, z fajką w rękach (mówią, że to sam legendarny koszowy Iwan Sirko). Patrzcie, jaki wesołek, fircyk! Prawdziwy siczański macho. Nie zastanawialiście się, dlaczego słynny malarz uciekł się do takiego psychologicznego „rozstrzału” w przedstawieniu postaci? O czym on tym nas zawiadamia? W swoim rękopisie mówię o tym szczegółowo i przekonująco. ____________ 1 Cały zestaw pro-kuliszowskich i anty-kuliszowskich cytatów – z artykułu O. Korobowa o P. Kuliszu w „UKME”. 2 „Słowo Proświty”, nr 17, 1–7 maja 2025 roku, artykuł „Niespokojny patriota Ukrainy Pantełejmon Kulisz w ruchu społeczno-politycznym XIX w.”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

pracy kulturalnej mnichów – równymi rzędami prastarych i młodych oliwek. Jeśli zaś uważnie obejrzeć wewnętrzne pomieszczenia klasztorów, terytorium wewnątrz murów, to łapiesz się na myśli, że mnisi z powodzeniem radzą sobie z opieką nad nimi. Tradycyjnie uważa się, że mężczyźni są zależni od kobiet, ponieważ niezbyt dobrze wykonują „domowe” rodzaje pracy: sprzątanie, pranie, gotowanie itp. Prawie nieosiągalna dla mężczyzn kobieca umiejętność tworzenia przytulności, estetycznego (czy pseudoestetycznego) urządzania wnętrza. Na Athosie z tym problemu nie ma. Sprzątanie, przygotowywanie posiłków, pielęgnacja roślin, działalność produkcyjna, sklep cerkiewny, obsługa gości, dbanie o pokoje hotelowe, węzły sanitarne – wszystko to funkcjonuje jak dobrze naoliwiony mechanizm, bez żadnego cienia niedbalstwa czy zaniedbania. Schludni, w czystym, nawet uroczystym, choć wyłącznie czarnym odzieniu, mnisi atońscy wcale nie przypominają brudnych, śmierdzących, z niemyłymi kołtunami moskiewskich mnichów i księży. Tak samo nie mają żadnego cienia cyrylowskiego przepychu. Udawanej pokory i samoupokorzenia. Oni szczerze służą Bogu, ale zachowują się z poczuciem własnej godności i równości wobec świeckich – młodszych braci w Chrystusie. To uderza. Może nie mniej, a może jednak mniej w porównaniu z wynikami czysto „męskiej” pracy. Każdy klasztor, skit i cela – to wywalczone od dzikich gór ciężką i wieloletnią pracą skrawki ziemi. Znaczna ich część położona jest na wybrzeżu, gdzie skały i głazy od wieków piersią przyjmują uderzenia fal, wchodząc jak najdalej w wodę. Jest tylko garstka małych i całkiem małych zatoczek, zatok ze stosunkowo łagodnym terenem. Właśnie tam stawiano klasztorne mury, dalej coraz bardziej wgryzając się w otaczające urwiska. Są klasztory także pośrodku półwyspu. To niewielkie kotliny, polanki, obrzeża urwistych jarów, również wywalczone

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

„Na Atosie dzwony dzwonią…”

Mykoła WAŚKIW Państwo zakonne Kiedy opublikowałem na Facebooku wpis o Atosie „Oto tak wygląda miejsce, gdzie od wieków mieszkają sami mężczyźni”, wśród komentarzy był taki: „I ani jednego kwiatuszka na parapetach…” Zaskoczony, celowo przejrzałem zrobione zdjęcia. Rzeczywiście, na parapetach nie ma ani jednego wazonu, „ani jednego kwiatuszka”. Może dlatego, że wyglądałoby to zbyt mieszczańsko. Albo zbyt glamour. Jeszcze jedno potencjalne wyjaśnienie: odzyskanego od gór terytorium (świadomie nie piszę – ziemi, bo przeważnie jest to sprowadzony do poziomej płaszczyzny kamień) jest niezwykle mało, drogi-ścieżki poprowadzone są tuż pod murami klasztornymi. A teraz wyobraźcie sobie, co stanie się z tym, komu na głowę przypadkowo spadnie wazon z parapetu? Ale kwiatów, dzikich i udomowionych roślin na półwyspie jest niepohamowany przepych. Sama natura zatapia otoczenie w roślinności. Niemało wysiłku włożyli też mnisi. Kwiaty dekoracyjne, kwitnące drzewa, zasadzone i pielęgnowane troskliwymi rękami, otaczają mury klasztorów, skitów, cel… Kwiaty i drzewa wewnątrz klasztorów zajmują każdy wolny skrawek, zakamarek. Wszędzie panuje kamień, ale w każdej wolnej niszy stoją wazony z kwiatami czy dekoracyjnymi krzewami, drzewami, zasypana ziemia w kamienne ramy, a w nich – znowu drzewa, które pielęgnują, niepostrzeżenie formując potrzebną koronę, przez dziesięciolecia. A jeśli chodzi o drzewa oliwne, to i stulecia. Takich oliwek na okolicznych zboczach jest niewiarygodna ilość. Mnisi wytrwale i celowo przez wieki uwalniali mniej lub bardziej zdatne zbocza od nagromadzenia głazów, dużych, średnich i drobnych kamieni i zasadzali je drzewami oliwnymi. Teraz sady – gdzieś na hektar-dwa, gdzieś na dziesiątki hektarów – gubią się między dziką roślinnością a skałami, oko nie od razu je wyodrębni, ale kiedy wyodrębni, to cieszy się rezultatem Klasztor Simonopetra od nagromadzeń kamienia, stromych zboczy. Szczególnie imponuje klasztor Simonopetra, który nie tylko stoi na skałach – monolityczny kamień stał się murami klasztornymi. A na dole – cały złożony system tarasów do uprawy produktów rolnych. Wydaje się, że oto one, na wyciągnięcie ręki. Ale chodzenie drogami czy ścieżkami-serpentynami jest tak długie i skomplikowane, że zarówno jedzenie dla ogrodników-posłuszników, jak i zebrane owoce pracy opuszcza się-podnosi w specjalnych koszach za pomocą stacjonarnej liny. Dookoła murów klasztornych na zewnątrz biegnie galeria z drewnianą podłogą. Idziesz i, zerknąwszy w dół, w bezdenną przepaść, podświadomie starasz się stąpać na tę część desek, która jest bliżej poprzeczek-mocowań. Robisz to jeszcze staranniej, kiedy widzisz nagle jedną deskę, trochę objętą zgnilizną. A między klasztorami i skitami sieć dróg – częściowo asfaltowych, a przeważnie gruntowych. Raczej nie dróg, a górskich stromych serpentyn, bo od jednego wybrzeża do drugiego, od klasztoru do klasztoru trzeba pokonać większe i mniejsze przełęcze. Wszyscy rozumieją, że górskie drogi trudno wytyczyć, ale tylko wtajemniczeni wiedzą, że i dbanie o nie jest znacznie bardziej kosztowne niż na „zwykłych” równinnych szlakach. Na Atosie drogi są w należytym stanie. W klasztorach jest wielu nie tylko mnichów, ale i kociej braci. Od razu na myśl przychodzą ulice i place Stambułu. Czym spowodowana jest duża liczba kotów na ulicach tureckiej metropolii – można tylko budować system domysłów. Na Atosie ich obecność jest utylitarnie uzasadniona: okoliczne góry i zarośla roją się od węży, przed którymi niemal jedynym ratunkiem są koty o znacznie szybszej reakcji niż żmije. Gdyby nie koty, twierdzą atosiacy, to wszystkie zakamarki klasztorów byłyby okupowane przez wężowe gniazda. Dlatego w granicach murów klasztornych mnisi i ich goście mogą czuć się bezpiecznie w kwestii gadów, dlatego tak troskliwie wszyscy mieszkańcy Atosu odnoszą się do odwiecznych pomocników i przyjaciół. Autonomiczne państwo zakonne Świętej Góry, jak oficjalnie nazywa się Atos, położone jest na półwyspie, który ma oficjalną nazwę Ajion Oros, czyli Święta Góra. Od reszty terytorium Grecji oddzielone jest niemal nieprzebytym grzbietem (w rzeczywistości obecnie dość przejezdnym dzięki wspomnianym już drogom-serpentynom). Wyobrażam je sobie jako te wydrapane mozolną wielowiekową pracą niewielkie pod względem powierzchni ośrodki kultury duchowej, gdzie panuje modlitwa, surowe przestrzeganie zasad, wysoka wiara w dobroć i wielkość Boga. Nie ślepa wiara, a poparta, raz jeszcze podkreślę, sumienną codzienną pracą duchową i fizyczną. A dookoła – dzika, nieokiełznana natura, jednym z symboli której stają się te żmije, które roją się wokół murów klasztornych, syczą i wściekają się, ale nic nie mogą przeciwstawić modlitwie, kotom i murom. I życie zakonne na Atosie – to codzienna, każdominutowa walka sił dobra przeciwko siłom zła, i uspokoić się, zatrzymać w tej walce choćby na chwilę nie można. W końcu, komu to dokładnie wiedzieć, jak nie nam, Ukraińcom? Aby dostać się na Atos, trzeba otrzymać wizę. Powodów ku temu nie brakuje. Trzeba zabezpieczyć się, aby na terytorium Świętej Góry nie trafiła kobieta, bluźnierca, człowiek o złych zamiarach, po prostu podejrzana osoba… Lecz ważniejsza wydaje się potrzeba ścisłego regulowania ruchu pielgrzymów, aby nie wnosili chaosu w surowy i precyzyjnie ustalony rytm życia monastycznego. Pielgrzymi muszą gdzieś zamieszkać. Jeśli będzie ich za dużo, to czy ktoś musi pozostać za murami klasztoru? Grozi to niebezpieczeństwem, aż do śmierci od dzikich zwierząt lub banalnym przeziębieniem. Prom na Atos nie dociera do wszystkich klasztorów i skitów, dlatego wstępne zakwaterowanie możliwe jest tylko tam, gdzie można szybko dotrzeć z przystani. A po zakwaterowaniu musi być już przemyślane wyżywienie pielgrzymów, logistyka przemieszczania się z jednego klasztoru do drugiego itd. Zatem potrzebny jest przewodnik i ściśle uzgodniony program. Najlepiej takie momenty może opracować agencja turystyczna, ale specyficzna agencja turystyczna – religijna. Ona wszystko uzgodni, wyznaczy program, porozumie się w sprawie wiz. Kiedy ustawiliśmy się w długą kolejkę po odbiór wizy bezpośrednio w biurze przy przystani promu na części „kontynentalnej”, wydawało się, że ten proces zajmie niejedną godzinę. W rzeczywistości procedura była bardzo szybka. Wszyscy poruszali się po kole, wychodzili tymi samymi drzwiami, przez które wchodzili. Najwyraźniej nasze nazwiska i dane paszportowe zostały już podane wcześniej, dlatego najpierw nasze paszporty (i, zapewne, każdego z nas) oglądał policjant, potem dochodziliśmy do pracowników urzędu wizowego za długą ladą biurową. Dwóch z nich, na początku tej lady, wprowadzało nasze dane paszportowe do komputera, po 30–40 sekundach trzeci pracownik, już na końcu lady, niemal przy samym wyjściu, wywoływał nazwisko pielgrzyma, zabierał z paszczy szybkiej drukarki wizę i półuroczyście wydawał nam. Sama wiza to arkusz formatu A4 z emblematyką Atosu i tekstem w języku greckim, z którego można było łatwo odczytać chyba tylko własne nazwisko i imię oraz daty graniczne, na które wydawano wizę. Dostać się na prom można było dopiero po okazaniu paszportu zagranicznego i owej wydrukowanej wizy. Aha, z arkusza wizowego można było jeszcze odczytać, że koszt wizy to 25 euro. Zgodźcie się, nie jest to najwyższy koszt, chociaż spragnieni „darmoszki” dziwili się: za co? Za usługi wizowe. Za to, że na Atosie nie płaciliśmy za nocleg i wyżywienie w klasztorach. Ofiara na klasztor, za modlitwy mnichów za zdrowie czy spokój duszy tych, których wymieniano w odpowiednich karteczkach, – to dobra wola pielgrzyma, bez jakichkolwiek ustalonych stawek, które z jakiegoś powodu stały się tradycyjne w wielu ukraińskich świątyniach. Pokarm duchowy i materialny Pomodlić się za bliskich, przyjaciół, towarzyszy, krewnych i przyjaciół naszych przyjaciół, często zapominając o samych sobie, – to obowiązkowy rytuał dla ukraińskich pielgrzymów. Modlitwy księży odbierano jako obdarzone szczególną mocą i oczekiwanym rezultatem. Niezmienne wieczorne nabożeństwa trwały 1,5–2 godziny, jutrznie – po 3–4, a nawet do 5 godzin. Mimo obaw, nie stwarzało to żadnych trudności (w stylu: czy dam radę je wytrzymać), ponieważ każdy modlący się – i mnisi, i świeccy – miał możliwość usiąść na drewnianym krześle, które przypominało czymś tron, wstawać należało tylko w określonych momentach. Nie odbierano jako świętokradztwo czy grzech, jeśli ktoś ze świeckich lub mnichów mógł na jakiś czas zdrzemnąć się na krześle. Każda jutrznia kończyła się komunią modlących się. Tak samo każdy mógł podejść do cudownych ikon, dawano możliwość ucałowania relikwii, których niemało zgromadziło się w atońskich klasztorach na przestrzeni wieków. Wszyscy podchodzili, całowali relikwie i ikony, bez żadnych chusteczek, aby wytrzeć ślady własnych czy cudzych ust. Przyjmowali komunię z jednej łyżeczki. Po komunii pili wodę z dwóch-trzech srebrnych niewielkich kubków. Nie wiem, ale domyślam się, że ten rytuał nie był naruszany nawet w czasie szalejącego koronawirusa. I świadczył wtedy, jak przed i po tym, o braterskiej jedności chrześcijan prawosławnych. Wielu pielgrzymów starało się przyłożyć kupione w przyświątynnych sklepikach ikonki, krzyżyki, różańce, przywiezione z domu rzeczy do obdarzonych duchową mocą cudownych ikon czy relikwii. Mnisi nie odbierali tego jako pogaństwo, przeciwnie, często sami brali podane przedmioty i przykładali do relikwii. Uważa się, że nabierają one szczególnej energetyki, zgromadzonej przez stulecia modlitw, pełnej poświęcenia służby mnichów, świeckich, bezgranicznej wiary świętych, do których relikwii przykładano. Właśnie z takim przekonaniem odbierali ten proces wszyscy uczestnicy naszej grupy. Wydaje się, że wierzyli w to także ci, którym potem przekazaliśmy część naładowanych boską energią przedmiotów. Możliwe, że to efekt placebo. A może nazywamy efektem placebo połączenie przekazanej przez przedmioty potężnej energetyki Atosu, jego ikon, relikwii ze szczerą, egzaltowaną wiarą w moc Bożą i niekomercyjnym charakterem naszych modlitw? Ze świątyń wychodzili wszyscy w ścisłym porządku: najpierw mnisi, starsi rangą, czasem pobytu w klasztorze, dalej – według wieku, za nimi – księża, w tym z naszej grupy, a potem już wszyscy modlący się świeccy. W takim samym porządku od razu wchodzili do refektarza. Bez żadnego hałasu, grupowania się, kto z kim będzie siedział, szukania wolnego miejsca, bo każdemu wskazywał, gdzie ma siedzieć mnich-gospodarz w starszym wieku, z tak surowym wyglądem, że pragnienie sprzeciwienia się mu nawet się nie rodziło. Po krótkiej modlitwie wszyscy siadali za stołami, po siedem-osiem osób przy każdym. Przez cały czas trwania posiłku jeden z mnichów niezmiennie czytał modlitwy. Po pierwszym uderzeniu (które przypominało dźwięk metalu o metal lub ciche uderzenie dzwonka) można było przystąpić do posiłku. Jeść należało bez żadnych rozmów, szybko, bo po trzecim uderzeniu, około piętnaście minut po rozpoczęciu posiłku, wszyscy wstawali, bez prawa do dalszego jedzenia. Można było jedynie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

przywieźć ze sobą jabłko lub gruszkę, jeśli podawano je do stołu. Następnie, zgodnie z ustalonym porządkiem, wszyscy opuszczali refektarz. Ani razu nie było potraw z mięsem czy rybą, jednak jedzenie było smaczne, sycące, w znacznych porcjach (dla wszystkich jednakowych). Mogła to być głęboka miska soczewicy lub warzywnego ragout, albo kaszy doprawionej oliwą z oliwek. Tradycyjnie dodawano do nich sałatkę warzywną lub nie mniej tradycyjne oliwki albo kawałki pieczonego buraka, a także jabłka czy gruszki. Umownie klasztory dzieli się na zamożne i niezbyt zamożne. Otóż najsmaczniejsze jedzenie było w niezbyt bogatym skicie św. Anny. Spóźniliśmy się na wspólny posiłek po długiej wędrówce pieszo, dlatego wyniesiono nam potrawy za mury refektarza, właściwie za mury pomieszczeń. A tam było do syta zupy z ciecierzycy, spaghetti z grzybami, oli- Mykoła TYMOSZYK Multimedialna prezentacja tego wydania odbyła się w ostatnich dniach w książęcym Włodzimierzu w ramach Drugiego Festiwalu Języka Ukraińskiego „Krymiada”, który odbywa się pod patronatem Międzynarodowego Społecznego Zrzeszenia „Wołyńskie Bractwo” (Kijów) oraz Rady Miejskiej Włodzimierza. Kilka nieznanych faktów o tym Wielkim Ukraińcu. Wizytówka osobowości. Rok urodzenia – 1697, imię chrzestne – Hryhorij. Miejsce urodzenia – książęcy Włodzimierz na Wołyniu. Pochodzenie – rodzina kapłańska. Miejsce posługi ojca – cerkiew Spaska we Włodzimierzu. Nauka: Włodzimierz, Lwów (1712), Kijów (1716–1720) – Akademia Kijowsko-Mohylańska. Znajomość języków: ukraiński, niemiecki, polski, francuski, biegle władał łaciną. Życiowy wybór – monastycyzm z przyjętym imieniem świętego Arseniusza. Akt postrzyżyn w mnisi przyjął w Nowogrodzie Siewierskim, w klasztorze Spaskim. Następnie – praca duchowna w Czernihowie (klasztor Troicko-Iliński), w Kijowie (Ławra Kijowsko-Peczerska). W wieku 44 lat został metropolitą tobolskim (1741), wieloletni członek synodu Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej (RPC). Na polecenie carycy Katarzyny II został żywcem zamurowany na śmierć w twierdzy Rawelskiej w 1772 roku. Miejsca duchowej ascezy znakomitego wołynianina. Poza małą ojczyzną w Ukrainie były to: Lwów, Nowogród Siewierski, Czernihów, Kijów. W Rosji – Petersburg, Tobolsk, Rostów, Chołmogory (klasztor sołowiecki). A mógł być także… Londyn. Tam, do rosyjskiego poselstwa, na stanowisko kapłana Cerkwi prawosławnej, polecił młodego, zdolnego do nauk i obdarzonego talentem wymowy Ukraińca Arsenija Maciejewicza jego szczery zwolennik i współmyślnik, rodak Aleksy Razumowski. Na dworze carycy Elżbiety Pietrowny starszy z braci Rozumów (pochodzący z czernihowskiej wsi Lemeszi) Aleksy został głównym śpiewakiem chóru cesarskiego, otrzymał tytuł szlachecki, a w 1742 roku potajemnie wstąpił w związek małżeński z carycą. Takie protekcje obiecywały mnichowi Arsenijowi szybką karierę za granicą. Jednak los przeznaczył mu inną drogę. Na przeszkodzie w wyjeździe do Londynu Maciejewiczowi stanęła historia jego służby jako kapelana flotowego w вок, маринованих овочів. І по чарчині ціпоро… Nie samymi potrawami. Podejrzewam, że opowieść o kolejności posiłków wzbudziła w was pytanie: dlaczego nie wspomniałem o drugim metalicznym uderzeniu? Jakiemu sygnałowi ono służyło? Wracam więc do niego. Po drugim uderzeniu… można było pić nie tylko wodę, ale i wino. Zapewne z 1,5 litra na stół. Co miało sprzyjać trawieniu spożytych potraw. Wina nie było tylko w piątek, kiedy trzeba było ściśle przestrzegać postu. Wprawdzie pewnego razu surowa ręka mnicha-zarządcy – nieubłagana ręka losu – posadziła mnie obok kilku rosyjskojęzycznych „братьямі”, którzy, nie czekając nawet na pierwsze uderzenie, szybko rozlali, tradycyjnie – na trzech, większość wina przeznaczonego na stół. Kiedy wsiadałem na prom, byłem przekonany, że na Athosie trzeba zapomnieć nie tylko o kobietach, ale także o alkoholu. Athoska rzeczywistość okazała się znacznie bardziej pociągająca, niż się wydawało. O winie już państwo przeczytali. Przedtem jednak było przybycie do klasztorów. Nasz przewodnik, podobnie jak inni przewodnicy, rozmawiał z mnichami o tym, że przybyła nasza grupa, w takiej a takiej liczbie osób. Przed nami szybko pojawiała się jedna duża metalowa miska (a czasem nawet dwie) lukum, który wyrabiają sami mnisi, duże szklanki, wysokie metalowe kubki z wodą. Często poczęstunek uzupełniano kawą. A jeszcze częściej dla każdego stawał kieliszek ciporo, miejscowego bimbru, nastawionego na anyżu lub bez niego. Nowo przybyłe grupy zmieniały się bardzo szybko, więc w gościnnej sali nikt długo nie siedział. Mówi się, że anyżówka dobrze gasi pragnienie. Dla mnichów, dla których pielgrzymi są, przybycie nowych świeckich do klasztoru było oczywiście świętem. Trapeza w klasztorze Pantokrator Prawda, tylko nie w poście. ...niczego kazamatu. Śmiertelną agonię przedłużono w sposób nieludzki. W wieży twierdzy-więzienia w Rawelu, gdzie metropolita został skazany po raz trzeci, na początku pozostawiono niezamurowane jedno górne okienko. Przez nie na przywiązanym do łańcucha kubku spuszczano mu raz dziennie wodę. Tak trwało dwa tygodnie. Potem caryca rozkazała zupełnie zamurować i to okienko. Historycy później cytowali fragment instrukcji carycy dla strażnika: „W godzinie śmierci nie dopuszczać do niego księdza. Ale wziąć od księdza podpisane zobowiązanie, że pod karą śmierci nikomu o tym nie powie”. Cuda wokół męczeńskiej śmierci Arseniusza Macijewicza zaczęły się wkrótce. Wszystkich sześciu sędziów Synodu, którzy niesprawiedliwie sądzili metropolitę, zmarło w męczarniach. Tak, przewodniczący sądu, metropolita Petersburski i Nowogrodzki Dymitr Siecznow, najwierniejszy carski pochlebca i fanatyczny ukrainofob, zmarł straszliwą śmiercią – rozbił go paraliż. Drugiego sędziego, arcybiskupa Pskowskiego Ambrożego Kamieńskiego, wkrótce zarżnął pewien rzeźnik. Trzeciego, arcybiskupa Petersburskiego Gabriela, udusił kameralny. Archimandryta Michał spalił się w piecu. Zginął w tajemniczych okolicznościach także główny donosiciel na metropolitę – hieromnich Łebiediew. Legendy o proroctwach metropolity Arseniusza dotyczących kary dla jego krzywdzicieli rozchodziły się burzą po całej Rosji. O najważniejszej cnocie bohatera swojej książki – miłowaniu prawdy i obronie prawdy za wszelką cenę – Iwan Ohijenko napisał tak: „Święty Arseniusz był wielkim miłośnikiem prawdy. Bożą prawdę stawiał ponad wszystko i bronił jej śmiało, otwarcie i publicznie. Co więcej, głośno dowodził, że miłowanie prawdy jest obowiązkiem całego duchowieństwa. I często ostro mówił prawdę carom prosto w oczy”. W czym polega paląca aktualność tej książki dla czytelnika we współczesnej Ukrainie? Poruszono tu chroniczny problem misji i czynu tak zwanej elity narodu, który i dziś pozostaje palący. Chodzi o to, że ukraiński intelektualista, a zwłaszcza Osobowość obdarzona przez Boga talentami, musi za wszelką cenę bronić prawdy. Wbrew silnemu oporowi najwyższych czynników władzy, wbrew obojętności i strachu najbliższego otoczenia, w warunkach dominacji w środowisku społecznym zjawisk niepatriotyzmu, sprzedajności i ugodowości.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Za prawdę – żywcem zamurowany na śmierć. Do rodzinnego Włodzimierza na Wołyniu powrócił duchowy rycerz Ukrainy Arseniusz Maciejewicz

Powrócił po wiekach fałszowania przez rosyjskich autorów życiowego wyczynu tego niepoznanego i niedocenionego należycie w Ojczyźnie Wielkiego Ukraińca. Powrócił książką, którą napisał Iwan Ohijenko (metropolita Hilarion) na kanadyjskiej ziemi. Ukraińska diaspora poznała i należycie doceniła ten wyczyn jeszcze ponad pół wieku temu. Do ukraińskiego zaś czytelnika spóźniona prawda pod tytułem „Metropolita-męczennik Arseniusz Maciejewicz” dotarła całkiem niedawno – staraniem Fundacji imienia Metropolity Hilariona (Ohijenki) z marką kijowskiego wydawnictwa „Nasza kultura i nauka”. czas okrętowej ekspedycji naukowej na Kamczatkę. Ekspedycja była nieudana, doprowadziła do utraty okrętów oraz marynarzy. I kierownictwo tego projektu na polecenie władz zwierzchnich zostało aresztowane. Na procesy sądowe, które wkrótce się rozpoczęły, Maciejewicza cały czas wzywano jako świadka. Jak twierdzi Iwan Ohijenko, Elżbieta Piotrowna, za rekomendacją Aleksieja Rozumowskiego, miała zamiar w przyszłości postawić metropolitę Arseniusza na czele rosyjskiej cerkwi. Jednak wszystko zmieniło się, gdy na tron wstąpiła Katarzyna II. Za co ukraiński metropolita popadł w niełaskę u carycy Katarzyny II? Przyczyn było kilka. 1. Za to, że nie wyrzekł się swojego ukraiństwa. 2. Za uparte wprowadzanie w nabożeństwach tradycji starodawnej ukraińskiej cerkwi (w wymowie, obrzędach, śpiewach). 3. Za wzrost własnego autorytetu w narodzie. 4. Za nieustępliwość wobec carskich przynęt i udobruchań. 5. Za ogłoszone przekleństwo (anatemę) na wrogów cerkwi, którymi okazała się sama caryca i jej dwór. Ostatnią kroplą stała się odmowa Arseniusza Maciejewicza w czasie metropolitalnej przysięgi publicznego uznania, że „najwyższym sędzią jest rosyjska monarchini”. Oto jego odpowiedź na takie żądanie carskiego dworu, która szybko rozeszła się po całym imperium: „To błędne podlizywanie się nazywać carycę w przysiędze »najwyższym sędzią«. Głową naszej cerkwi i najwyższym sędzią dla niej jest tylko sam Jezus Chrystus”. Co więcej, wołyniak-metropolita Maciejewicz na całe rosyjskie imperium głośno występował przeciwko: - polityce Piotra I narzucania na barki klasztorów, a nie państwa, dożywotniego utrzymywania wielkiej armii wojennych kalek i weteranów; - wprowadzaniu w klasztorach i cerkwiach świeckich porządków oraz rozwiązłości; - niewolniczemu stylowi pisania petycji w imieniu cerkwi i klasztorów do czynników rządowych; - przekazywaniu majątków i ziem klasztornych na własność państwa oraz przeniesieniu cerkwi na utrzymanie państwowe (jego fraza – „Kto pieniądze daje, od tego i zależy” – stała się skrzydlata w narodzie). Decyzja Katarzyny II w sprawie systemowego nieposłuszeństwa śmiałego metropolity Arseniusza Maciejewicza była taka (rok 1763): „Zesłać do dalekiego klasztoru z tym, aby tam niemożliwe było mu ani pisać, ani ustnie kusić słabych i prostych ludzi”. Trzy sądy nad metropolitą Dalej, na żądanie tej ukrainożerczyni, odbywały się jeden po drugim trzy sądy Synodu. Pierwszy sąd podjął decyzję o pozbawieniu Arseniusza Maciejewicza godności metropolity z zakazem nazywania go metropolitą. Katorgę miał odbywać w Karelii, gdzie byłemu autorytatywnemu członkowi Synodu nakazano wykonywać czarną robotę zwykłego przestępcy: rąbać drewno, palić w piecu oraz myć podłogę. Drugi sąd był bardziej okrutny: twierdza wojskowa w Rewlu, utrzymywanie aresztanta w pełnej tajemnicy ze zmienionym imieniem, zakaz rozmawiania z kimkolwiek z więzienników. W tym celu metropolicie zakładano, jak psu, specjalnie wykonany do takiej kary knebel na usta. Ale i tego carycy okazało się za mało. Nie doczekawszy się skruchy, daje ona polecenie kościelnemu Synodowi pilnie i ostatecznie skończyć z wolnomyślicielstwem niepokornego Ukraińca. Chodziło o najokrutniejszy wyrok: śmierć przez zamurowanie więź- Moderator festiwalu języka ukraińskiego we Włodzimierzu dyplomata Mykoła Jarmoluk przedstawia prelegenta – profesora Mykołę Tymoszyka

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Dwie wojskowe parady na tle nowego Gułagu. Dlaczego nasza teraźniejszość staje się kopią tragicznej nazistowsko-bolszewickiej przeszłości?

Wołodymyr STECIUK, poeta, publicysta, przewodniczący Klubu Obywatelskiego „Ukraiński Czas” Pokój za wszelką cenę to wcale nie pokój, to ugłaskiwanie. A historia znów i znów uczy nas, że ugłaskiwanie nie prowadzi do bezpieczeństwa, ochrony ani pomyślności. Prowadzi ono do jeszcze większej wojny i cierpień. Bridget Brink, była ambasador USA na Ukrainie Fenomen rashystowskiego „zwycięstwobiesia” 9 maja 2025 roku w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Krakowie odbyło się moje spotkanie z czytelnikami, podczas którego staraliśmy się znaleźć odpowiedź na bolesne pytanie o okoliczności powrotu dyktatury GUŁAGu. Symboliczne jest, że spotkanie odbywało się właśnie wtedy, gdy w rashystowskiej stolicy, z udziałem oficjalnych przedstawicieli 29 obcych państw z tak zwanej „osi światowego zła”, rashyści (czyli współcześni rosyjscy faszyści) na dużą skalę obchodzili 80. rocznicę zwycięstwa nad nazizmem w II wojnie światowej. Należy zauważyć, że w niepodległej Ukrainie ten historyczny fenomen rashystowskiego „zwycięstwobiesia” jest zwykle trafnie przedstawiany w nowoczesnej, bardziej konkretnej interpretacji jako świętowanie zwycięstwa stalinowskiego GUŁAGu nad nazistowskim obozem koncentracyjnym. I zupełnie oczywiste jest to, że dziś ten GUŁAG, odbudowany przez putinowski dyktatorski reżim i wspierany przez sojusznicze reżimy autorytarne, zjednoczone w wyżej wymienionej „osi światowego zła”, ze wszystkich sił dąży do kolejnego zwycięstwa o skali światowej. I przede wszystkim – nad Ukraińcami. Jednak na drodze światowej ekspansji rashystowskiego zła twierdza ukraińskiego oporu okazała się nie do zdobycia, więc z zdobyciem drugiego „Reichstagu” u rashystowskich „zwycięstwobiesów” w Ukrainie nie wyszło. Dlatego gułagowym wertuchajom na razie nie udaje się narzucić swoich obozowych porządków innym narodom wolnego świata, które pragną żyć wolnie na swoich suwerennych terytoriach, na podstawie zasad dobrosąsiedztwa, prawa międzynarodowego i pod ochroną ustalonego systemu bezpieczeństwa międzynarodowego, co właściwie jest konsekwencją i dorobkiem Zwycięstwa sił koalicji antyhitlerowskiej w II wojnie światowej, 80. rocznicę którego tak zaciekle obchodzi dziś rashystowski GUŁAG i jego pomocnicy. Zatem właściwie nie pozostaje mu nic innego, jak kolejny raz straszyć świat brzękiem broni na swojej tradycyjnej gułagowej „zwycięstwobiesowej” paradzie. Tymczasem gdy wolna i pokojowa Europa tradycyjnie obchodziła 8 maja zwycięstwo nad nazizmem całkowicie pokojowym Dniem Pamięci i Pojednania, po głównym placu stolicy rashystowskiego GUŁAGu, pod oklaski głównego wertuchaja, dyktatora Władimira Putina, jego głównego wspólnika – autorytarnego przywódcy Chin Xi Jinpinga oraz innych sojuszników rashystów, groźnie przejechał sprzęt wojskowy, na którym krew została zmyta, i uroczyście pomaszerowali masowi mordercy Ukraińców w obecnej rosyjsko-ukraińskiej wojnie. Jakież więc „zwycięstwo” obchodzi teraz rashystowski GUŁAG? Sądząc po wszystkim, pyrrusowe „zwycięstwo” – nad mieszkańcami doszczętnie zniszczonego przez nich ukraińskiego Mariupola… Nad mieszkańcami innych bezlitośnie zbombardowanych i zrujnowanych miast Doniecczyzny… Nad zamordowanymi torturami i rozstrzelanymi mieszkańcami miast i miejscowości Kijowszczyzny i Charkowszczyzny, okupowanych na początku rashystowskiej inwazji i wkrótce wyzwolonych – Buczy, Irpienia, Hostomela, Worzela, Izium… Zatem 9 maja, gdy dopiero co przebrzmiały brawurowe marsze na tradycyjnej rashystowskiej paradzie „zwycięstwobiesia”, moja rozmowa z czytelnikami Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie o przyczynach powrotu z przeszłości do naszej współczesności krwawego potwora – stalinowskiego GUŁAGu – nabrała szczególnego znaczenia. Polsko-ukraiński przykład do naśladowania w dniu dzisiejszym: 9 maja 2025 roku – z moskiewskim paradem „pobiedobiesia” i 9 maja 1920 roku – z kijowskim paradem zwycięstwa, między którymi ponad stulecie zaciekłej walki wyzwoleńczej… Tak, ponad sto lat temu, 9 maja 1920 roku, w Kijowie również odbywał się triumfalny parad! I ten dzień pod wieloma względami również można uważać za przełomowy, i to nie tylko w historii polsko-ukraińskiej. O tym właśnie znaczącym dniu i właśnie 9 maja 2025 roku mówiłem z czytelnikami w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Krakowie. Mowa była także o innych wymownych majowych datach związanych z Ukraińskim Ruchem Wyzwoleńczym. A także o cenie „pokoju” z chronicznie chorym na kanibalizm rosyjskim agresorem oraz o tragicznych wydarzeniach, które dosłownie wołają o to, jakie straszliwe konsekwencje może mieć dla Ukrainy i świata kolejne zawieszenie broni z kremlowskimi kanibalami. I o tym, że w tej wojnie wyzwoleńczej nadzwyczajnego znaczenia historycznego, którą przy wsparciu Rzeczypospolitej Polskiej i innych krajów cywilizowanego Zachodu prowadzi dziś w samym sercu Europy heroiczny naród nieujarzmionej Ukrainy, nie może być mowy o jakimkolwiek pojednaniu z agresorem. Bo w tej egzystencjalnej wojnie Ukraińcy potrzebują wyłącznie zwycięstwa. Dlatego wspólne zwycięskie działania Ukraińców i Polaków mają być ważkim przykładem do naśladowania w dniu dzisiejszym, o czym przypomina nam dziś niezwykle znamienny, lecz nie dość znany szerokiemu ogółowi polsko-ukraiński parad wojskowy, który odbył się w centrum Kijowa właśnie 9 maja 1920 roku z okazji wyzwolenia miasta od rosyjskich bolszewickich wojsk. „Kiedy Ukraina będzie wolna, przekażcie pozdrowienia” Na spotkaniu mówiono też o tym, do czego prowadzą niezgodne działania sojuszników w walce z podłym i podstępnym wrogiem, zwłaszcza w kwestiach pokoju z permanentnie agresywną Moskwą. Właśnie to, że skutkiem takiego pokoju jest nieunikniona dalsza klęska, potwierdzają wydarzenia, które doprowadziły do upadku armii UNR i ukraińskiego ruchu powstańczego oraz tragicznego zakończenia Rewolucji Ukraińskiej 1917–1921. Prezentując czytelnikom swoje książki „Powstanie”, „Współtowarzysze stepowego wiatru” i inne wydawnictwa poświęcone wydarzeniom tego okresu na Kryworożu, opowiadałem o atamanach, którzy w 1920 roku przygotowywali ogólnoukraińskie antybolszewickie powstanie i prowadzili swoje oddziały krywoskimi stepami w śmiałe rajdy na tyły Armii Czerwonej. Jaskrawym bohaterskim, a zarazem tragicznym uosobieniem tych wydarzeń jest jeden z przywódców ukraińskiego ruchu powstańczego, Naczelny Ataman Chołodnego Jaru Stepowy-Błakytnyj (Kost Pestuszko), który poległ w nierównej walce z moskiewskimi czekistami dokładnie po roku od kijowskiego wojskowego parada wyzwolicieli – 9 maja 1921 roku. Wtedy to wyprowadzone spod Warszawy oddziały Armii Czerwonej ponownie zalały ziemie nadnieprzańskie, koncentrując się na walce z ukraińskim powstaniem. Ostatnimi słowami powstańczego atamana były: „Kiedy Ukraina stanie się wolna, przekażcie pozdrowienia”… I to pozdrowienie od atamana dla Ukrainy, która także dziś nadal prowadzi walkę z moskiewską hordą, rzeczywiście zostało przekazane. Symboliczne jest, że stało się to dziewięć miesięcy przed rasistowską pełnoskalową inwazją. Dlatego nie mogłem nie opowiedzieć uczestnikom spotkania o tym naprawdę znamiennym wydarzeniu, którego organizatorem i bezpośrednim uczestnikiem byłem. 15 maja 2021 roku w Kryworożu odbyło się uroczyste odsłonięcie pierwszego na Nadnieprzu pomnika Naczelnego Atamana Chołodnego Jaru Stepowego-Błakytnego. W uroczystościach z tej okazji wzięli udział: Klub Historyczny „Chołodny Jar” na czele z jego prezesem Romanem Kowalem, Kryworoski Klub Obywatelski „Ukraiński Czas” (przewodniczący Wołodymyr Stećuk), przedstawiciele Południowo-Wschodniego Oddziału Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (przewodniczący Ihor Kocherhin), Dniepropetrowskiego Towarzystwa Więźniów Politycznych i Represjonowanych (przewodniczący Iwan Dremlyuha), a także kryworoscy historycy Witalij Steckewycz i Ołeksandr Melnyk, znani kobziarze Taras Kompaniczenko, Wasyl Lutyj, lider zespołu „Cień Słońca” Serhij Wasyluk oraz oczywiście wojskowi i organizacje wojskowo-patriotyczne. Bardzo symboliczne jest, że zaszczytną misję uroczystego odsłonięcia pomnika razem z Romanem Kowalem wypełnili tak godni ludzie, jak dawny łącznik UPA Josyp Hewczuk oraz bohaterscy ukraińscy obrońcy – starszyna 17. Samodzielnej Brygady Pancernej Serhij Kłymenkow, ochotnik-desantowiec 25. Samodzielnej Brygady Powietrznodesantowej Wiktor Strybajło, ochotnik pułku „Azow”, malarz, który namalował znakomity portret Stepowego-Błakytnego, Ołeksandr Kanibor (młodszy); ochotnik artyleryjskiego pododdziału 30. Samodzielnej Brygady Zmechanizowanej Dmytro Aptin. Pomnik został ustanowiony z inicjatywy kierowanego przeze mnie Obywatelskiego Klubu „Ukraiński Czas” (autor pomysłu Wołodymyr Stećuk, rzeźbiarz Ołeksandr Kanibor (starszy), architekt Jewhen Hołowin, mecenas – przedsiębiorca Mykoła Jastrieb). Przypominam sobie, że podczas uroczystości zaznaczyłem m.in., iż robimy dopiero pierwszy krok w bardzo ważnej sprawie przywracania sprawiedliwości historycznej i powrotu do układu odniesienia ukraińskich wartości, który ma stać się alfą i omegą ukraińskiego bytu. Jest to nasz wspólny duchowy, moralny i obywatelski obowiązek – oddać hołd ukraińskim bohaterom, których dusze, poddane ostracyzmowi w latach sowieckiej komunistycznej samowoli, przez cale stulecie nie znały spokoju, oczekując należnej czci od potomnych. W setną rocznicę wydarzeń Rewolucji Ukraińskiej 1917–1921 oraz 30-lecie Niepodległości Ukrainy odsłaniamy pomnik wybitnego powstańczego atamana Stepowego-Błakytnego i wraz z nim oddajemy cześć pamięci jego chwalebnych towarzyszy broni – atamanów Rodiona Fedorczenki, Lutego (Hryhorija Kowala), Czarnego Kruka (Mykoły Skliara), Czarnego Kruka (Platona Czernenki), Iwanowa (braci Illi i Hryhorija Tyszaninych), Tryfona Hładczenki, Wowhury (Hryhorija Hnynenki), Iwana Klepacza, Iwana Skliara, Hnybidę (Andrija Czornowusa), Mychajła Mełaszka, Swyscza i wszystkich dzielnych wojowników, poległych w walce o wolność na terenie dawnego powiatu krzyworoskiego. Bohaterom chwała i wieczna pamięć odtąd!” O rycerzach Chołodnego Jaru i wybitnym Polaku Podczas spotkania z czytelnikami mówiono także o tradycyjnych uroczystościach ku czci bohaterów Ukraińskiego Ruchu Wyzwoleńczego w Chołodnym Jarze, które w tym roku odbywały się 16-18 maja. Otwierając to spotkanie, dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie pan Jerzy Woźniakiewicz podkreślił znaczenie odwoływania się do pamięci historycznej w dążeniu do zrozumienia problematyki dnia dzisiejszego. Tę tezę poparł także prezes Klubu Historycznego „Chołodnyj Jar”, znany badacz historii Ukraińskiego Ruchu Wyzwoleńczego pan Roman Koval. Uczestnicy spotkania z pierwszej ręki usłyszeli informacje o bohaterach ruchu powstańczego, którzy, nie mając szans na zwycięstwo w nierównej walce z rosyjską bolszewicką hordą po upadku Ukraińskiej Republiki Ludowej i armii UNR, mimo to nadal stawiali zaciekły opór czerwonym okupantom w imię zachowania samej idei wolnej Ukrainy. Bo ideę tę mieli w przyszłości podjąć ich następcy. Roman Koval wspomniał także o Głównym Atamanie Chołodnego Jaru Stepowym-Błakytnym, którego imię ponad trzydzieści lat temu odkrył dla szerokiego ukraińskiego ogółu. Kierownik klubu historycznego opowiedział również o tegorocznych uroczystościach ku czci ukraińskich bohaterów. Takie uroczystości od trzech dekad z rzędu organizuje na chołodnojarskich terenach kierowana przez niego patriotyczna wspólnota entuzjastów. Poinformował także o ustawieniu pomników zwycięzców ukraińskiej wolności oraz o ustanowieniu odznaczenia „Rycerz Chołodnego Jaru”. Autorem odznaczenia jest Serhij Szewczenko. Według słów Romana Kovala, o to odznaczenie mogą ubiegać się osoby, w których łączą się takie cnoty, jak udział w walce o wyzwolenie, zaangażowanie w zachowanie pamięci o atamanach i kozactwie pułku hajdamaków Chołodnego Jaru, odtwarzanie chwały rycerstwa Chołodnego Jaru oraz upamiętnianie poległych bohaterów. Ogólnie odznaczony takim orderem powinien być człowiekiem honoru. Wykonano 13 takich odznaczeń. Odznaczeni zostaną kozacy, poległi w walce o Ukrainę, oraz kozacy, którzy kontynuują walkę. Wśród odznaczonych rycerskim wyróżnieniem jest także krzyworożanin Iłko Hajduk-„Czuczupaka” (6.06.1993, Krzywy Róg – 14.06.2014, Ługańsk) – działacz wojskowy i społeczny; dowódca Krzyworoskiej Samoobrony Majdanu, kozak i setnik Pałanki Inhulskiej Wojska Zaporoskiego, sierżant 25. Oddzielnej Brygady Powietrznodesantowej, który wyznawał hasło Chołodnego Jaru „Wolność Ukrainy albo śmierć”. Uczestnik Rewolucji Godności. Wiosną 2014 r. poszedł do wojska. Zginął w niebie nad Ługańskiem (w samolocie Ił-76, zestrzelonym przez Rosjan). Rycerz orderu „Za mużność” III klasy (pośmiertnie). A ponadto Roman Koval wspomniał o wybitnym Polaku – wielkim przyjacielu Ukrainy Marianie Gołębiowskim – byłym komendancie Armii Kra-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...jowej na Hrubieszowszczyźnie i w okręgu włodzimiersko-wołyńskim, który w swoim czasie został skazany na śmierć przez komunistyczny reżim PRL za współpracę z Ukraińcami. Podczas pobytu pana Gołębiowskiego już w niepodległej Ukrainie, w sierpniu 1995 roku Romanowi Kowalowi udało się przeprowadzić wywiad z tą legendarną postacią, który następnie został opublikowany w gazecie „Niezborima Nacija”. Szczególnie znamienne w tym wywiadzie, przeprowadzonym prawie trzydzieści lat temu, jest odpowiedź Mariana Gołębiowskiego na pytanie, jak widzi perspektywy stosunków polsko-ukraińskich: „Jestem przekonany: nie może być żadnej przeszkody, która mogłaby zabronić naszym narodom przyjaźnić się. Świadoma część społeczeństwa polskiego rozumie, że bez polsko-ukraińskiej współpracy nasze narody nie staną się wolne”. Właśnie takie zrozumienie okazali przede wszystkim zwykli Polacy, którzy z początkiem pełnoskalowej inwazji pod koniec lutego 2022 roku otworzyli swoje granice, domy i serca przed milionami ukraińskich uchodźców, ratując nasz kraj przed wielką katastrofą humanitarną, którą ludożercza rosyjska horda przyszła tu wywołać na ukraińskich ziemiach. Moskiewskie i kijowskie 9 maja w odległości stulecia. Jak więc mogło się stać, że w pokojowej przestrzeni współczesnego, wysokotechnologicznego i zamożnego cywilizowanego XXI wieku, z spójnym systemem prawnym, szerokim zestawem swobód demokratycznych, wartości społecznych, socjalnych i humanitarnych, pojawiło się takie potworne widmo z minionej krwawej epoki, do której aż prosi się upiorna nazwa „Czas czerwonej zarazy”? Aby znaleźć odpowiedzi na to pytanie, zaproponowałem uczestnikom spotkania rozważenie i analizę szeregu wydarzeń związanych z kilkoma znaczącymi majowymi datami w historii ukraińskiej i polskiej. Przede wszystkim na tle „pobiedobiesnego” 9 maja 2025 roku, z rosyjskim wojskowym paradem na moskiewskim Placu Czerwonym, pojawił się inny 9 maja – 1920 roku – z polsko-ukraińskim wojskowym paradem na Chreszczatyku z okazji wyzwolenia Kijowa spod rosyjskich wojsk bolszewickich. Między tymi datami, całkowicie różnymi pod względem treści wojskowych parad, rozciąga się ogromna odległość 105 lat walk o wolną Ukrainę i trudnych wzajemnych relacji z najbliższymi sąsiadami – Polską i Rosją. W przeciwieństwie do 9 maja, usakralizowanego przez sowiecką i rosyjską propagandę jako oficjalny dzień zwycięstwa nad nazistami w II wojnie światowej (według moskiewskiego kalendarza), kijowskie 9 maja sprzed 105 lat jest szerokiej publiczności prawie nieznane. Tymczasem wydarzenia związane właśnie z tym historycznym dniem stanowią swoisty klucz do zrozumienia istoty i logiki dalszych wydarzeń, które radykalnie zmieniły świat. Każdy pokój z Rosją kończy się klęską drugiej strony. Co sprawiło, że na ruinach dawnego Imperium Rosyjskiego powstał taki potwór jak ZSRR, gigantyczny rakowy guz, który przerzutami objął cały świat? Analizując kluczowe wydarzenia z naszej historii i historii naszych sąsiadów, nietrudno zauważyć, że każdy pokój z Rosją prowadził w dalszej perspektywie do przyszłej klęski wszystkich, którzy odważyli się na pokojowe negocjacje z moskiewskimi oszustami. I jak tu nie przypomnieć powszechnie znanego powiedzenia, że każda umowa z Rosją nie jest warta nawet papieru, na którym została spisana. Niestety, takiej trwałej prawidłowości z jakiegoś powodu nie dostrzegali ani nie chcieli dostrzegać sygnatariusze wielu umów pokojowych, na przykład z rosyjskimi bolszewikami czy ich dzisiejszymi następcami. Dla przykładu, dość wymownym w tym względzie może być przypadek radziecko-polskiego rozejmu październikowego z 1920 roku, a następnie Traktatu ryskiego, podpisanego 18 marca 1921 roku. Warto tylko zaznaczyć, że w chwili przeprowadzenia w Kijowie wspomnianej już polsko-ukraińskiej parady wojskowej z okazji wyzwolenia miasta spod bolszewickich band obowiązywał Traktat warszawski między Polską a UNR, którego jedno z podstawowych postanowień dotyczyło połączenia wspólnych sił wojskowych w walce z bolszewicką nawałnicą. Po kijowskiej paradzie i dalszym rozwoju ofensywy wojsk sprzymierzonych w głąb ukraińskich terytoriów zajętych przez bolszewików ich dalsze posuwanie się wkrótce zostało zatrzymane przez przeciwnika. Ściągnąwszy znaczne siły, w tym także 1. Armię Konną Budionnego, wojska bolszewickie rozpoczęły kontrofensywę, szybko posuwając się na zachód, i w końcu wkroczyły na terytorium Polski. Decydująca bitwa polsko-ukraińskich wojsk sprzymierzonych z bolszewikami rozegrała się w sierpniu 1920 roku pod Warszawą. Bitwę tę nazwano później „Cudem nad Wisłą”, gdyż bolszewickie armie zatrzymane tam, ponosząc druzgocącą klęskę, znalazły się na krawędzi całkowitej zguby. W tym czasie utworzono już jednolity strategiczny antybolszewicki front (Ukraina, Polska, Wrangel) i powstała sprzyjająca sytuacja do przeprowadzenia potężnej kontrofensywy, która pozwoliłaby odeprzeć i rozbić czerwonych na wszystkich frontach. Zatem reżim bolszewicki stał już na krawędzi zguby. Wydawało się, że jeszcze chwila – i z bolszewizmem będzie skończone. Jednak ten sprzyjający moment został niestety utracony przez zagraniczny sztab Symona Petlury oraz kierowany przez niego ruch powstańczy, który działał na tyłach bolszewików. Poniósłszy klęskę pod Warszawą, bolszewickie kierownictwo zażądało rozejmu, a na fali, jak się wydawało, największego w tamtym czasie sukcesu wojskowego armii polskiej i sprzymierzonego wojska UNR, szef państwa polskiego Józef Piłsudski niespodziewanie podjął decyzję, która zmieniła bieg nie tylko historii ukraińskiej, lecz także polskiej i światowej. Skutki niespodziewanego odrębnego pokoju, zawartego przez Polskę z bolszewicką Rosją, były katastrofalne przede wszystkim dla Ukrainy. Przerzuciwszy swoje wojska spod Warszawy na front wewnętrzny, „uspokojeni” bolszewicy zdołali zająć się stłumieniem ukraińskiego ruchu powstańczego, który w tamtym czasie objął znaczną część Ukrainy, zamieniając zajęte przez bolszewików ukraińskie terytoria w wrzący kocioł. Armię Wrangla bolszewickie wojska ostatecznie zepchnęły do morza, a porzuconą na pastwę losu armię UNR zmuszono do odwrotu za Zbrucz, a jej żołnierze zostali internowani na terytorium polskim przez dawnego sojusznika. Taki przebieg wydarzeń ostatecznie przekreślił państwową misję Rewolucji Ukraińskiej. Po klęsce wojsk UNR i ruchu powstańczego w długotrwałym starciu z kilkumilionową bolszewicką potęgą wojskową, ujarzmiona Ukraina na siedemdziesiąt lat wpadła do sowieckiego piekła, wchodząc w skład utworzonego przez bolszewików w 1922 roku ludożerczego potwora – ZSRR, który na długie lata stał się gigantycznym „więzieniem narodów” i najbardziej złowieszczą częścią ukształtowanego w okresie powojennym bipolarnego świata. W tym piekle pod nazwą „ogólnounijny GUŁAG” Ukraina przeżyła czerwony terror, masowe represje, trzy hołodomory, raskułaczanie, masowe wysiedlenia na Syberię i deportacje, ponosząc wielomilionowe straty ludności ukraińskiej i ukraińskiej elity narodowej, wykrwawiając swoją kulturę narodową i pozbawiona wolności, do której zdołała zaledwie się zbliżyć. Według ogłoszonych danych, w okresie istnienia ogólnounijnego GUŁAG-u od 1934 do 1953 roku przeszło przez „oczyszczenie” w jego systemie obozów pracy poprawczej i kolonii 28,7 miliona osób, przeprowadzono do 800 tysięcy egzekucji politycznych, a liczba zmarłych w obozach w latach 1918–1956 wyniosła od 1,2 do 1,7 miliona osób. Na początku lat 50. XX wieku Ukraińcy stanowili jedną piątą więźniów GUŁAG-u, w obozach przebywało ich 362,6 tys., a w koloniach prawie 143,6 tys. osób. /„Gulag” – encyklopedia Britannica (ang.); Baran W. K. Historia Ukrainy 1945–1953/ Pokój z bolszewikami, który uratował czerwone imperium zła przed upadkiem, z biegiem lat obrócił się w bardzo ciężkie skutki także dla samej Polski, którą „wdzięczni” bolszewiccy przywódcy w 1939 roku, zgodnie z paktem Mołotow–Ribbentrop, podzielili ze swoimi nowymi nazistowskimi sojusznikami. Od tego właśnie rozpoczęła się na ziemiach polskich II wojna światowa. Jednak także po jej zakończeniu w Domu Polskim nie zrobiło się swobodniej. Wraz z innymi krajami Europy Wschodniej okupowanymi przez „Armię Czerwoną – wyzwolicielkę” Rzeczpospolita Polska znalazła się w klatce podporządkowanego moskiewskiemu centrum obozu socjalistycznego. Przez ironię losu w tym obozie socjalistycznym przyjęło się również znaczące określenie Traktat warszawski, które wcześniej odnosiło się do sojuszniczego traktatu zawartego w kwietniu 1920 roku między Polską a UNR. Co prawda obóz socjalistyczny nadał Traktatowi Warszawskiemu zupełnie inny, socjalistyczny format – kiedy ponownie w maju, ale już w 1955 roku, na Naradzie Warszawskiej podjęto decyzję o utworzeniu wojskowego sojuszu europejskich państw socjalistycznych pod przewodnią rolą Związku Radzieckiego. Tak powstała Organizacja Układu Warszawskiego (OUW), która przez 36 lat utrwalała bipolarność świata. W jaką konfigurację przekształci się ostatecznie nieśmiertelny GUŁAG na nowym etapie strategicznym – po rozpadzie obozu socjalistycznego i ZSRR oraz dążeniu reżimu rewanżystowskiego kremlowskich raszystów, by za wszelką cenę odbudować utracone pozycje geopolityczne drogą agresji wojskowej, krwawych wojen i szantażu nuklearnego wobec zdezorientowanego świata? W trakcie obecnej wojny rosyjsko-ukraińskiej taka konfiguracja przyszłego światowego GUŁAG-u, zarysowana przez tak zwaną oś światowego zła, już się wyłania. Zatem jakie umowy pokojowe będą potrzebne do ostatecznej legitymizacji procesu tworzenia jeszcze bardziej gigantycznego potwora w postaci światowego GUŁAG-u i jakie próby oraz ofiary przyniesie to bezbronnej ludzkości, oszukanej kolejnym fałszywym i jeszcze bardziej globalnym „pokojem”? Zamiast posłowia. Na moje spotkanie z czytelnikami w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Krakowie przyszła rodaczka z Krzywego Rogu Ludmiła Pedan – wolontariuszka, aktywistka krakowskiego protestu antywojennego, który od samego początku pełnoskalowej rosyjsko-faszystowskiej inwazji na Ukrainę odbywa się przy pomniku Adama Mickiewicza. Przyszła z plakatami, mającymi zwrócić uwagę na straszliwą sytuację, w jakiej znaleźli się ukraińscy jeńcy wojenni, a wśród nich wielu tych, którzy przebywają w rosyjskiej niewoli już prawie trzy lata, doświadczając stałych znęcań, pobić, tortur i katowania ze strony wertuchajów i ich sadystycznych pomocników z nowego rosyjsko-faszystowskiego GUŁAGU. Wśród jeńców są także obrońcy Mariupola, którzy 16–20 maja 2022 roku pod gwarancjami ONZ i Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża wychodzili z „Azowstali” do obiecanej tak zwanej „honorowej niewoli” w imię ocalenia ich życia i zdrowia. Prawda, że później co do zaangażowania organizacji międzynarodowych w proces wyjścia obrońców Mariupola z „Azowstali” oraz udzielonych im gwarancji pojawiły się istotne rozbieżności w oświadczeniach, w związku z niepotwierdzeniem tych samych gwarancji przez same te organizacje międzynarodowe. Rzekomo nie mają one i nie mogą mieć żadnego wpływu na rosyjski GUŁAG. Czyli okazuje się, że najbardziej wpływową organizacją we współczesnym świecie jest dziś rosyjski GUŁAG na czele z głównym kremlowskim wertuchajem, od którego zależą życie i losy obrońców Mariupola, całej Ukrainy i świata? Więc mówicie, że Ukraińcy powinni pogodzić się z nowym GUŁAGIEM i jego wertuchajami? Mówicie, że trzeba negocjować zakończenie wojny z tymi, którzy nie przestrzegają żadnych zasad prowadzenia wojny, ostrzeliwując ludność cywilną, masowo rozstrzeliwując i torturując bezbronnych jeńców wojennych, gwałcąc i zabijając bezbronne kobiety i dzieci, a tysiące dzieci wywożąc do rosyjskiego GUŁAGU – skradzioną ukraińską przyszłość? Czy w ogóle można dogadać się z ludożercami co do pokoju, do którego dziś popychają Ukrainę przywódcy wolnego i nie do końca wolnego świata? O pokoju niewinnych ofiar z mordercami, torturowanych – z katami, zgwałconych – z gwałcicielami, zdradzonych – ze zdrajcami? Czyli ofiary mają wybaczyć swoim krzywdzicielom? A kto „wybaczy” ofiarom ich przedwczesną śmierć, ich dożywotnie kalectwo i cierpienie? Kto „wybaczy” gorycz matkom, wdowom i małym dzieciom, którym na zawsze zabrano synów, ojców, ukochanych i narzeczonych? I czy to „wybaczenie” jest w stanie zwrócić takie niewyobrażalne straty? Mówicie, że w imię spokojnej przyszłości? Czy ta przyszłość będzie pokojowa? I jaki będzie świat i czy w ogóle będzie świat? Kto odpowie na te krzyczące pytania, na które nie ma odpowiedzi, a powinna być… Jeśli elity świata nie są gotowe uświadomić sobie, że rosyjsko-faszystowska imperialna parcha leczy się tylko ogniem i mieczem, to po co ten pokój – żeby znowu uratować masowego mordercę przed sprawiedliwą karą i ponownie rzucić świat w jego krwawe objęcia? Wtedy ofiary takiego pokoju nie potrzebują – wolą stać się dla Rosjan sędziami i wykonawcami wyroków sądowych na polu decydującej bitwy z rosyjskim złem. Bo tylko karzący miecz sprawiedliwości może uratować świat, niszcząc na zawsze powszechny GUŁAG. 9–16 maja, m. Kraków

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Pogańskie duchy „Słowa o wyprawie Igora”

Jurij MOSENKIS, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, doktor nauk filologicznych Karna i Żla – boginie pogańskiego obrzędu pogrzebowego. W „Słowie” czytamy: O, daleko zajdzie sokół, ptaki bijąc, – ku morzu! A Igorewego dzielnego pułku nie wskrzesić! Za nim [pułkiem] zakrzyknęła Karna i Żla, poskoczyła po Ruskiej ziemi, żar ludziom miotając w płomiennym rogu. W Latopisie Ipatiewskim właśnie pod rokiem 1185 w opisie wyprawy Igora tej parze ze „Słowa” odpowiadają płacz i żela (w radości miejsce na wiedzie na nas płacz i we wesele miejsce żelę na rzece Kajale), co zmusza w formie żla (pierwotnie żla?) widzieć błąd w przepisywaniu. Dawnoukraińskie płacz – synonim słowa karna od karyty „opłakiwać (zmarłego)”. Ten sam Latopis Ipatiewski pod rokiem 1262 daje przykład użycia tego czasownika (Umrze księżna Mindowgowa, i zaczęła karyty po niej… a pojechali karyć po swojej siostrze). Dokładniejsza paralela tej formuły – w opisie pogańskich obrzędów okanija żelenija i karanija na pirach („Słowo jakiegoś chrystolubca i napomnienie ojca duchownego”). Dawnoukraińskie żela – „żal, skrucha, smutek, płacz”; żalnyk – „pogański cmentarz-kurhan” (starosłowiańskie żal), żalijka – „fujarka”. Witalij Sklarenko odtwarza formy karna „płaczka” i żla „płacz”, nie mitologizując ich, jednak dalszy kontekst poskoczyła po Ruskiej ziemi zmusza właśnie do mitologizacji i uosobienia (personifikacji) tych obrazów. Wzmianka w latopisie płaczu i żeli razem z rzeką Kajałą (tak!) może wskazywać na pewne skojarzenie karyty i kajaty. Nie ma podstaw wiązać Karny ze „Słowa” z kara, karaty. Wbrew przypuszczeniom niektórych badaczy, ani starorzymska bogini ciała Karna, ani staroindyjski mitologiczny wojownik Karna nie mają do Karny ze „Słowa” żadnego stosunku. Nie są powiązane (przynajmniej swoją nazwą) także germańskie walkirie. A oto starogreckie boginie śmierci Kary lub Kery mogły być obiektem aluzji autora: słowiańskie imię bogini jednocześnie nawiązuje do starogreckich bogiń, jak słowiańska nazwa rzeki Stuhna (związana ze stuhonity, stękać) jednocześnie nawiązuje do starogreckiej mitologicznej rzeki Styks (Styks, dopełniacz Styhos). Takie aluzje nazywają polifonią tekstu. W ten sposób Karna i Ż(e)la ze „Słowa” – boginie pogańskiego, potępionego przez chrześcijaństwo obrzędu opłakiwania i pogrzebu zmarłych. Przypominają one zdalnie starogreckie Kary/Kery oraz starogermańskie walkirie (nie będąc spokrewnionymi z nimi swoimi imionami). Formuła, która wspomina te boginie, jest paralelna do formuły latopisowego opisu wyprawy Igora (ta ostatnia wspomina też Kajałę), co potwierdza wspólne poetyckie źródło „Słowa” i latopisowej opowieści o wyprawie Igora. Szczególnej uwagi wymaga zakończenie zdania o boginiach – żar ludziom miotając w płomiennym rogu. Tutaj żar – „gorąco, ogień”, porównajmy ukraińskie smażyty. Witalij Sklarenko nalega na przenośne (emocjonalne – „tęsknota, smutek”), a nie dosłowne rozumienie słowa żar (jak smutek od goreć, żal od piec, wstyd od studzić, obrzydliwość od marznąć). Jednak płomienny róg lepiej uzgodnić z bezpośrednim znaczeniem. W Sofijskim 1. latopisie „Igorewe zaćmienie” z 1185 roku opisane jest tak: I w słońcu uczyniło się jakby miesiąc: z rogów jego jak ogień żarzący wychodził. To miejsce „Słowa” zazwyczaj porównuje się z latopisową wiadomością (pod poprzednim wyprawie Igora 1184 rokiem) o obecności u połowieckiego księcia Konczaka człowieka, który nauczył strzelać z kusz „żywym ogniem”, chociaż „płomienny róg” „Słowa” – to raczej broń w rodzaju miotacza ognia do strzelania „greckim ogniem”. Jednak broń Połowców – to nie ogień bogiń pogrzebu: najwyraźniej tutaj chodzi o stos pogrzebowy. Proponowano widzieć tutaj zamiast żaru smołę – wtedy współbrzmienie z płomiennym. Dziewica Obida, Bidy i Łża – pogańskie złe demony 1. Obida. Powstała Obida w siłach Dażboga wnuka, wstąpiła (tak!) dziewicą na ziemię Trojana, klasnęła łabędzimi skrzydłami na sinym morzu u Donu, klaszcząc, obudziła tłuste czasy. Nasza rekonstrukcja: *Powstała Obida/Tęsknota w siłach Dażboga (Jarosławia) wnuka, wstąpiła (weszła) dziewicą w ziemię dziadowską, wzlatuje (trzepocze?) skrzydłem łabędzim daleko na morzu sinym, trzepocząc, budzi nam smutną godzinę. Postać ta przypomina takie personifikacje „Słowa”, jak Bida i Łża. Obida – rodzime słowo słowiańskie, którego pochodzenie wiąże się z magią wzroku (prasłowiańskie *ob-widiti – spojrzeć jakoś nie tak). Inny wektor rozpatrywania Obidy – jej porównanie z maryjską leśną czarodziejką (czasem skrzydlatą) o imieniu Owda lub Owida, której w mitologii Komi odpowiada Obida. 2. Bidy. Igor ku Donowi wojska wiedzie. Już bowiem biedy jego pasie ptaków podobie. Ostatnie słowo w tym kontekście nie ma sensu i zazwyczaj poprawia się je na podobie. Jednak w „Zadonszczynie” mamy frazę ptaki niebieskie pasące się to pod sinymi obłokami – wyraźna paralela właśnie do tego miejsca „Słowa”. Stąd jasno wynika, że w oryginale „Słowa” było pod obłoki (taki zwrot występuje w innym miejscu „Słowa”). Tutaj ważne jest określenie, kto kogo pasie – przy czym staroukraińskie bidy może oznaczać zarówno mianownik („bidy”), jak i narzędnik („bidami”) liczby mnogiej. Niepokoi połączenie liczby mnogiej rzeczownika z liczbą pojedynczą czasownika – bidy … pasie. Współbrzmienie Igor – gore pozwala zrekonstruować *Ku Donowi Igor pułki wiedzie – // Gore jego ptasimi pasie z wariantami ptaszy „ptaki” lub ptasimi „po ptasiemu”. Tutaj Bidy lub Gore jest podobne do takich postaci bajek i legend mitologicznych (obrazów tak zwanej „niższej mitologii”, które nie należały do głównych bogów), jak Dola, Licho (jednookie), Złudnie itp., które występują jako złe demony biednego człowieka. Gore z „Powieści o Gore-Złoczuciu” – zły duch, który prześladuje mężczyznę. Ołeksandr Potebnia (bez porównania z przytoczonym miejscem „Słowa”) cytuje zbiór północnych lamentów Elpidifora Barsowa, gdzie gore rzuca się w ciemne lasy, leci czarnym krukiem w czyste pole. 3. Łża. Igor i Wsewołod już łżę obudzili, którą tu był uśpił ojciec ich Światosław. Jeśli łżę obudzili, to jest to antropomorficzna personifikacja – postać mitologiczna. Badacze dyskutują o wariantywności („polifonii”?) rozumienia tutaj kotoryju (krótka forma kotoru) „którą” (zaimek względny) lub kotoru „wrogość” (rzeczownik, również znany „Słowu”). Jednak nie można wykluczyć równoległego użycia obu wymienionych słów, jak w następujących wersach groźny – grozą (rekonstrukcja): Igor i Wsewołod // już kotorę obudzili // kotorę tu był uśpił // ojciec ich książę Światosław // groźny wielki kijowski, // grozą był przytłumił… Przy takiej interpretacji Kotora – paralela do Łży. W ten sposób w obrazach Obidy-dziewicy, Bidy i Łży mamy pogańskie złe demony (postacie „niższej mitologii”), które prześladują Igora i jego wojsko. W wersach zniosła się hula na chwałę, trzasnęła nuża (*włość „władza”) na wolę. Wrzucił się Diw (*Weles) na ziemię doznają personifikacji i mitologizacji także hula, chwała, nuża (*włość) oraz wola, znajdując się w jednym rzędzie z Diwem (*Welesem). Według komentarza do „Słowa” Ołeksandra Potebni, Nużda – to także „postać mitologiczna”. pejskiej” w kohorcie takich światowych geniuszy, jak Safona, Petrarka, Szekspir, Goethe, Heine, Byron. Tak, prezentując swój „Teatr jednego poety” na świecie (Kijów, Berlin, Wiedeń, Paryż, Praga, Budapeszt, Ateny, Rzym, Gdańsk, Wenecja, Ankona, Bolonia, Rijeka i in.), autorka szczególną rolę przypisuje zgłębianiu bezgranicznych możliwości energii myśli i Słowa. Efekt spotkania Antonii Cwid z publicznością jest porażający – jej poezje darzą optymizmem, radością duchowego wzbogacenia i duchowego uzdrowienia, uświadomieniem harmonii jedności z wyższymi siłami Natury. Szczególne miejsce w jej twórczości zajmują poezje o walce narodu ukraińskiego przeciwko rosyjskiemu agresorowi. Książkę-dwujęzyczną Antonii Cwid „Przerzucony czas. Overturned Time” zarówno w wersji papierowej, jak i elektronicznej można zamówić na stronie kanadyjskiego wydawnictwa Altaspera Publishing & Literary Agency Inc. w Toronto. Ale na tym nie wyczerpały się tegoroczne zbiory książkowe pisarki, która działa i pragnie darować światu nie tylko własną twórczość, ale także przekazywać poezję i historię życia ukraińskich dostojników. Tak na przykład ukazało się wznowienie wyżej wspomnianej książki „Tajemnice Tarasa Szewczenki”, a także powieści-eseju „Łączniczka światów” o unikalnej ukraińskiej poetce, więźniarce Gułagu Katerynie Mandryk-Kujbidzie. Obecnie Antonia Cwid rozpoczyna nowy etap poetyckich podróży po świecie jako pisarka i ambasadorka kultury ukraińskiej na świecie z ramienia Towarzystwa „Ukraina – świat”, kierowniczka działu pracy z pisarzami diaspory. W tym celu (do wiadomości ukraińskich pisarzy diaspory) przygotowała Regulamin światowej nagrody literackiej im. Iwana Dracza, a także otworzyła na Facebooku grupę „Literackie południki diaspory. Ukraina – świat”. Niezwykła poezja nie pozostaje niezauważona przez miłośników ukraińskiego słowa, mecenasów. Tak, w realizacji wydania autorce częściowo pomogli mecenasi zarówno z Ukrainy, jak i z Europy oraz USA, w szczególności pisarka z Ohio Hałyna Kawka, przewodnicząca Centralnego Związku Ukraińców w Niemczech w Berlinie Ludmyła Młosz, dyrektor wykonawcza Towarzystwa ds. kontaktów z diasporą „Ukraina – Świat” Ałła Kendzera, przewodnicząca Światowej Federacji Ukraińskich Organizacji Kobiecych Jarosława Chortiani. Oto, moim zdaniem, poetka schwytała swojego „niebieskiego ptaka” i stała się posiadaczką poetyckiego żywiołu (według Maurice’a Maeterlincka), więc niemiecko- i angielskojęzyczni czytelnicy, delektujcie się do woli życiodajną ukraińską poezją!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Poezja bez granic

tego wydawnictwa. Równocześnie w Kanadzie ukazał się poetycki dwujęzyczny tom ukraińsko-angielski Antonii Cwid „Перекинутий час. Overturned Time” w przekładach Oleny Oleksandrowej i Anatolija Kaduka. A wszystko zaczęło się od tego, że Antonia Cwid w ciągu ostatnich dwóch lat odbyła, jak zaznaczono w kijowskim czasopiśmie „Wsesvit”, swoją tryumfalną charytatywną podróż po Europie na rzecz Ukrainy i ducha Ukraińców na świecie, podczas której w dziesięciu krajach, w tym w siedmiu stolicach – od Berlina i Paryża po Ateny i Rzym – zaprezentowała swój „zeszyt” liryki wojennej i filozoficzno-erotycznej oraz książkę swoich pisarskich studiów „Tajemnice Tarasa Szewczenki. Niezwykłe historie miłości”. Opowiadając o ukraińskim Geniuszu całemu światu, odsłaniając współczesne nieznane i zaskakujące wersje jego zakochań oraz własne odkrycie sadniwskiej narzeczonej, poetka zaprezentowała także swój „Teatr jednego poety”, który wywołał niezwykłe emocje i pochlebne opinie słuchaczy. Pojawiły się prośby o nabycie poetyckiej książki autorki, a zatem zrodziła się potrzeba pilnego opublikowania zarówno oryginałów z wcześniejszych zbiorów, jak i przekładów wierszy Antonii Cwid. I nic dziwnego, bo poetka nie tylko poświęca wiersze wojownikom, lecz także pisze wiersze światopoglądowe, w których dąży do tego, by artystycznym słowem zrozumieć miejsce i rolę jednostki we wszechświecie, pojąć bezpośredni związek mikro- i makrokosmosu oraz jego wpływy na egzystencję i los człowieka. Jej wiersze, jako jedyne spośród obecnie żyjących autorów, weszły do warszawskiej antologii „Perły liryki euro-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Rozmowa z Tarasem Szewczenką O rosyjskiej żołdactwie i kozackich synach

Oczywiście, wyobrażona. Za to teksty Szewczenki są prawdziwe – każde słowo, każda litera, nawet ten przecinek. Z jego Dziennika, listów, poezji… Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki – Drogi Tarasie Hryhorowyczu, po ponad dziesięciu naszych poprzednich rozmowach, w tym o katorżniczym zesłaniu, odważę się wypytać o rosyjską żołdactwo i “o szeregowego Orenburskiego batalionu Szewczenkę”, jak określiła pana “Sprawa Kancelarii moskiewskiego wojskowego generał-gubernatora do spraw tajnych…”, zdobyta przeze mnie w imperialnym archiwum. Została założona we wrześniu 1857 roku i, że tak powiem, towarzyszyła pana powrotowi z zesłania na poziomie raportów i meldunków dowódcy Oddzielnego orenburskiego korpusu Aleksandra Katenina, orenburskich, samarskich, sankt-petersburskich wojskowych generał-gubernatorów… Oto taki szeregowy… Ale mimo wszystko, dlaczego pan, formalnie mając prawo wysługi, a więc i przedterminowego zwolnienia, tak i pozostał żołnierzem, szeregowym? – Nie wiem na pewno, czemu zawdzięczam, że mnie przez dziesięć lat nie awansowano nawet do stopnia podoficera. Czy zaciętej antypatii, którą żywię do tego uprzywilejowanego stanu? Czy swojej nieugiętej chachłackiej upartości? I temu, i tamtemu, zdaje się… – Wiadomo, że byli ludzie, którzy próbowali poprawić los szeregowego Szewczenki, jednak, najwyraźniej, z podoficerem rosyjskiej armii jego mentalność absolutnie się nie przecinała. Bo, stając do walki z imperium, bliski wszystkim Ukraińcom Kobziarz jaskrawo i mężnie przeciwstawił się rosyjskiej tępogłowej żołdactwie nawet w jej konkretnych codziennych przejawach, nakazach, powiedzmy, podczas przeglądów przełożonych… – Nie było tak, nie na chwałę będzie powiedziane, żebym chował się pod osłoną jęków i westchnień. W tym przypadku nigdy nie szukałem pomocy medycznej… Byłem w stanie wysłuchać najgłupszych i najdłuższych pouczeń o tym, jak powinien zachowywać się dzielny żołnierz i za co jest zobowiązany kochać Boga, cara i swoich najbliższych przełożonych, zaczynając od wujaszka i kapralnego jefrejtora. Śmieszne. Dlatego śmieszne, że oswoiłem się z tym wstrętnym spektaklem. Ale jak było na początku, kiedy nie umiałem, a powinienem był pogrzebać w samym sobie wszelkie ludzkie uczucie, stać się bezdusznym automatem i słuchać milcząc, nie czerwieniąc się i nie blednąc, słuchać moralnych pouczeń od grabieżcy i krwiopijcy. Nie, wtedy to nie było śmieszne. Obrzydliwe! Wstrętne! – Te moralne męki, zapewne, były jeszcze cięższe od nieznośnego koszarowego życia… – Trudno, ciężko, niemożliwie zagłuszyć w sobie ludzką godność, stanąć na baczność, słuchać komend i poruszać się jak bezduszna maszyna… Gdybym był nieludziem, krwiopijcą, to i wtedy dla mnie lepszej kary nie można by wymyślić, jak zsyłając mnie do Oddzielnego orenburskiego korpusu jako żołnierza. Oto przyczyna moich niewysłowionych cierpień. A do wszystkiego jeszcze zabroniono mi malować… Trybunał pod przewodnictwem samego szatana nie mógłby wygłosić tak zimnego, nieludzkiego wyroku. A bezduszni wykonawcy wyroku wykonali go z oburzającą dokładnością. – Mnie strasznie poraziło, jak w Twierdzy Nowopietrowskiej szeregowy Szewczenko powiązał osobistą niewolę z nieszczęściem żołnierzy… – Prawdę mówiąc, w moim minionym życiu niewiele było radości, a mimo wszystko było coś podobnego do wolności, a jeden cień wolności człowieka podnosi. Kiedyś bywało, choć popatrzysz na radości ludzi, a teraz i cudzego szczęścia nie widzisz. Wkoło morze, pustynia, a w pustyni koszary, a w koszarach żołnierze, a żołnierzom jaka radość do twarzy? – Nigdy nie spotkałem takiego spowiedniczego rozpuszczenia swojej biedy w cudzym nieszczęściu… Wielki i mężny Tarasie, słuchając pana, moje serce stygnie, rwie, mdleje, boli, płacze, łka, krzyczy – to wszystko pańskie słowa serdeczne… Wiem, szeregowy Szewczenko szczerze współczuł prostym żołnierzom i bezlitośnie pokazał “żołnierskie nieżycie” w imperialnej Rosji… – Żołnierze – najbiedniejszy, najżałośniejszy stan… Odebrano mu wszystko, czym tylko życie piękne: rodzinę, ojczyznę, wolność, jednym słowem, wszystko. Wybaczyć mu można, że wetknie czasem swoją szarą, samotną duszę w półsztof siwuchy… Rosyjski żołnierz czasu wolnego nie ma. A jeśli żołnierz i spotyka się z nim czasami, to koniecznie w szynku… – Ale, nienawidząc fundamentów i imperialnej istoty carskiej żołdactwa, pan, Tarasie Hryhorowyczu, patrzył na prostych żołnierzy swoją wolną, świętą duszą, widział tych, którzy mieli szczere, dobre serce. Nie przypadkiem na zesłaniu pana “szlachetnym i niezmiennym przyjacielem” stał się rodak, żołnierz Andrij Obieremenko. – Pokochałem go za to, że on przez dwudziestoletnie żołnierskie, wulgarne, paskudne życie nie spospoliczył i nie poniżył swojej narodowej i ludzkiej godności. Pozostał wierny pod każdym względem swojej pięknej narodowości… Jeśli błyskały jasne chwile w moim ciemnym, długoletnim uwięzieniu, to tymi słodkimi chwilami zawdzięczam jemu, mojemu prostemu, szlachetnemu przyjacielowi Andrijowi Obieremence. – O nowo przybyłych do Twierdzy Nowopietrowskiej oficerach, których pan, panie Tarasie, słusznie nazwał łajdakami, już mówiliśmy. Pana zdaniem, właśnie oficerom oddano wszystkie ludzkie prawa i przywileje, ale… – Nie wiem, przypadek to czy tak jest naprawdę, tylko mnie nie udało się, nawet w gwardii, spotkać porządnego człowieka w mundurze. Jeśli trzeźwy, to koniecznie ignorant i samochwał. Jeśli zaś choć z małą iskrą rozumu i światła, to także samochwał, a do tego jeszcze pijak, marnotrawca i rozpustnik. Naturalnie, że antypatia moja wzrosła do wstrętu. I musiało przecież podstępne przeznaczenie tak boleśnie, złośliwie naśmiewać się ze mnie, popchnąwszy mnie w najśmierdzącą gęstwinę tego chrystolubnego stanu… Ja tylko modlę się do wszechmogącego Boga, by szybciej wyzwolił mnie od tych nieludzi… – Z pańskiego Dziennika wiem, że wyraźną pogardą pan, Tarasie Hryhorowyczu, wyróżniał młodych oficerów ze szlachty, których nazywał “dwudziestoletnimi nieludźmi”, “obrzydliwymi wyrodkami”, oddanymi przez poważnych rodziców do wojska na reedukację. – Co to muszą być za ojcowie i matki, którzy oddają dzieci swoje do wojska na poprawę? I po co, w końcu, troskliwy rząd bierze na siebie ten niewygodny do wykonania obowiązek? On swoją niestosowną opieką rozkłada moralność prostego, dobrego żołnierza i nic więcej. Dom pracy, więzienie, kajdany, bicz i nieprzebyta Syberia – oto miejsce dla tych potwornych zwierząt, ale w żadnym wypadku nie żołnierskie koszary, gdzie i bez nich pełno wszelkiej hołoty. T. Szewczenko. Autoportret. 1847 r. – Otóż to! Jeszcze nie widziałem uwielbianego Szewczenki tak rozgniewanego i surowego! – Powiedzieliby, że kłamię, że na panów, widzisz, jestem rozgniewany, że dlatego właśnie piszę o ich psich zwyczajach… Nieprawda! Na Boga, nie złorzeczę. Nie żal mi, że nie jestem panem, A żal mi, i żal wielki Na oświeconych chrześcijan. – Porażająco przekonująca odpowiedź, jak błyskawica rozdzierająca chmurę! – A najlepiej – oddać ich pod opiekę czułych rodziców, niech nacieszą się na starość lat swoim własnym dziełem. Oczywiście, do pierwszego przestępstwa kryminalnego, a potem oddawać prosto w ręce kata… – Wielki Poeto, dziękuję za szczerą, żywą prawdę. Wspomnijmy o synach kozackich i serdecznych ich matkach. W poemacie „Moskalowa krynica” mowa o tym, jak matka-wdowa zbiera się jesienią żenić syna-parobka… – Aż tu nagle! Od matuszki-carycy, z samej stolicy przyszedł ukaz łby golić. To po raz pierwszy taki ukaz przyszedł z Moskiewszczyzny do nas. Bo na Ukrainie u nas, bywało, w kozaki ochotnicy szli… – Jeszcze w 1844 roku w poemacie „Sowa” ujawniliście zbrodniczą istotę imperialnego poboru ukraińskich chłopców do rosyjskiej armii… – Zaczęli chłopców W kajdany okuwać I zawieźli do przyjęcia Bitymi drogami. – A kiedy i po dziesięciu latach od syna słuch zaginął, nieszczęsna matka, która z żalu postradała zmysły, zdolna była tylko przez łzy beznadziejnie pytać… – „Czy nie słyszał kto, czy nie widział Moskala-sałdata, Mojego syna?..” Nikt nie słyszał Nikt też nie widział… – Kajdany i Moskale… Moskale – obcy ludzie… Kajdany brzęczą – Moskwa… Tym wszystko powiedziano… Tego samego 1844 roku w poemacie „Sen” pośród ukraińskich bied w imperialnej Rosji, gdzie łataną siermięgę z kaleki zdejmują i krzyżują wdowę za podatek pogłówny, wykrzyczeliście Wy o wielkim bólu… – A syna kują, jedynego syna, jedyne dziecko, jedyną nadzieję! do wojska oddają!.. Poślemy dumę aż do Boga, go wypytać, czy długo jeszcze na tym świecie katom panować? – I w tym samym poemacie z obrzydzeniem pokazaliście, jak w imperialnych grodach ze stu cerkwiami… – A w grodach, niczym żurawie, zamusztrowali Moskale; nakarmieni, obuci i kajdanami okuci, musztrują się… – A do tego wprost wskazaliście, że Petersburg – gród na bagnie – w istocie swojej jest moskiewski! Zatem Moskiewszczyzna, w całej swej potwornej ogromności, stała się wrogą obczyzną… Będąc już na zesłaniu, 35-letni Taras napisał zdumiewający wiersz „Oj krzyknęły siwe gęsi…”, którego osnowa fabuły, nawiasem mówiąc, związana jest z ludową pieśnią o wdowie, która wychowawszy syna, oddała go do wojska… Ale u Szewczenki matka dokonała życiowego wyczynu, wszak począwszy syna od „kozaka z Siczy”, z poświęceniem, celowo i nieugięcie wychowała obrońcę Ukrainy i w rezultacie zaprowadziła go właśnie do kozackiego taboru… – Wykarmiła małego, Do szkoły dała. A ze szkoły go wziąwszy, Konia kupiła, A konia mu kupiwszy, Siodło sama Samym jedwabiem wyszywała, Złotem okowała, Odziała go w czerwony W żupan drogi, Posadziła na konika… – Patrzcie, wrogowie! Spójrzcie! – I poprowadziła Konia wzdłuż wsi. I przywiodła do taboru; W wojsko oddała… A sama na pielgrzymkę do Kijowa, Do mniszek poszła. – Te poetyckie wersy stokroć bardziej emocjonalnie i przekonująco od naukowych monografii naświetlają historyczną niewyczerpalność, niezłomność, niezniszczalność i niezwyciężoność kozackiej siły. Drogi, jedyny Kobzarzu, naród ukraiński jest szczególnie wdzięczny wam za poezje o kozackiej Ukrainie, one i dziś leją w nasze serca „żywej kozackiej tej krwi, czystej świętej!!!”… Na zakończenie proszę was o powrót do początku naszej rozmowy i powiedzenie, jakim szeregowy Taras Szewczenko naprawdę wyszedł z cierpiętniczego zesłania… – W pamiętnym dniu ogłoszenia mi konfirmacji powiedziałem sobie, że ze mnie nie zrobią żołnierza. Tak też nie zrobili… Cały ten niewysłowiony ból, wszelkiego rodzaju upokorzenia i zniewagi minęły, jak gdyby nie dotykając mnie. Najmniejszego śladu nie zostawiły po sobie… Wydaje mi się, że jestem dokładnie tym samym, który był i dziesięć lat temu. Żadna cecha w moim wewnętrznym obrazie nie zmieniła się… Dziękuję Wszechmogącemu Ludziolubcy, który darował mi siłę duszy i ciała przejść tę ponurą, ciernistą drogę, nie obraziwszy siebie i nie poniżywszy w sobie ludzkiej godności. – Składam wam, drogi Tarasie Hryhorowyczu, głęboki pokłon za tę, mówiąc waszymi słowami, rozmowę cicho-smutną. Modlę się i dziękuję za to, że mam możliwość i szczęście duszą, sercem rozmawiać z Kobzarzem ukraińskim… _________________ 1 Zob. szczegółowo: Melnyczenko W. Taras Szewczenko: „Ja zawdzięczam mojemu przyjacielowi Andrijowi Oberemence” // Słowo Proświty. 2019. Nr 32. 8–14 sierpnia. 2 Zob.: Melnyczenko W. Rozmowa z Tarasem Szewczenką. O historii z łajdakami // Słowo Proświty. 2024. Nr 22–23. 6–19 czerwca. 3 Chodzi o tradycyjny kozacki ubiór. 4 Carską konfirmację (wyrok bez sądu) Szewczence ogłoszono 30 maja 1847 roku.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

naszego zespołu wykładowców i studentów, którzy działają jako wolontariusze i walczą” – zaznaczył rektor Tarnopolskiego Narodowego Uniwersytetu Medycznego imienia Iwana Horbaczewskiego Mychajło Korda. Został on uhonorowany zwycięstwem w kategorii „Wzór służby społeczeństwu”. Mychajło Mychajłowycz stał się motorem inicjatyw wolontariackich, jednocząc społeczność wokół pomocy tym, którzy walczą i potrzebują wsparcia. Centrum wolontariatu uniwersytetu medycznego stało się potężnym hubem w udzielaniu pomocy i wspieraniu ukraińskich obrońców oraz Ukraińców poszkodowanych w wyniku wojny. „Naszym celem jest nie tylko nagrodzenie, ale także pokazanie przykładu innym, podniesienie wizerunku medyków. Każdy nominowany to autorytet, którego czyny inspirują młode pokolenie” – podkreślił założyciel wyróżnienia i przewodniczący Szanownej Rady Orderu Świętego Pantelejmona Wasyl Kniazewycz. Podczas uroczystości uhonorowania zwycięzców regionalnego konkursu do gratulacji dołączyli również dyrektor departamentu ochrony zdrowia Tarnopolskiej Obwodowej Administracji Wojskowej Olha Jarmołenko oraz zastępca mera Tarnopola Wołodymyr Dydycz. Przewodniczący rady obwodowej Bohdan Butkowśkyj przeczytał własny wiersz, który napisał w okopach pod koniec 2022 roku. Swoje utwory uczestnikom ceremonii podarowały zespoły filharmonii obwodowej – kwartet wokalny „Akord” oraz zespół „Wizerunok”. Zatem regionalna rada obwodu tarnopolskiego wyłoniła i przedstawiła podczas uroczystości najbardziej godnych kandydatów do wyróżnienia za profesjonalizm i miłosierdzie – Orderem św. Pantelejmona. Kto z naszych rodaków dostąpi zaszczytu otrzymania tej honorowej nagrody, dowiemy się już podczas ceremonii, która odbędzie się w stolicy 27 lipca – w Dniu Świętego wielkomęczennika i uzdrowiciela Pantelejmona oraz Dniu Pracownika Medycznego. naszych czytelników 24 czerwca do Sali Kolumnowej imienia Mykoły Łysenki Narodowej Filharmonii Ukrainy na performatywny psychodramat „Ludyna.com.ua” do poezji Anatolija Matwijczuka, do muzyki Jewhena Stankowycza, Wałentyna Sylwestrowa, Mychajła Szweda oraz Mychajła Szuha. Jest to historia o człowieku, o tym, jak przezwycięża swój ból i strach, to zaproszenie do wewnętrznego dialogu, do refleksji i głębokiego przeżywania poprzez sztukę, która wydobywa na powierzchnię główne pytania bytu: Kim jestem? Dlaczego odczuwam ból? Czym jest miłość, przebaczenie, pamięć? Czy w ogóle istniejemy? W roli głównej – aktor Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki, artysta ludowy Ukrainy Ołeksij Pałamarenko. Pod koniec sierpnia w salonie muzycznym filharmonii planujemy nastrojowy koncert w epoce W. A. Mozarta ze znanymi zarówno na Ukrainie, jak i na świecie śpiewakami operowymi Mykołą Hubczukiem i Tarasem Bereżanśkym.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Medycy – anioły pokoju

Mykoła SzoT Zdjęcie autora. Medycznym Oscarem nazywają wyróżnienie za profesjonalizm i miłosierdzie – Order Świętego Pantelejmona. Ta nagroda jest społeczna, ma charakter zawodowo-branżowy. Przyznaje się ją za humanistyczną i szlachetną działalność, osiągnięcia w dziedzinie ochrony zdrowia. Tarnopolska rada regionalna Orderu św. Pantelejmona niedawno wyłoniła nominowanych do udziału w krajowym konkursie wyróżnienia za profesjonalizm i miłosierdzie. Ich uhonorowanie odbyło się w obwodowym akademickim teatrze aktora i lalki. W ceremonii wzięli udział nie tylko nominowani do zaszczytnej nagrody, pracownicy medyczni regionu, ale także przedstawiciele władz, duchowni, studenci i społeczeństwo. Uroczystości były pełne szczególnych emocji. I nie tylko radosnych. W pierwszym rzędzie sali teatralnej umieszczono mundury wojskowe, fartuchy medyczne i wyszywanki. W ten sposób uczczono pamięć medyków, którzy zginęli w wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Później, przemawiając, założyciel wyróżnienia i przewodniczący Rady Honorowej Orderu Świętego Pantelejmona Wasyl Kniazewycz zaznaczył, że obecnie przy wsparciu Ministerstwa Ochrony Zdrowia Ukrainy realizowana jest inicjatywa „Światło pamięci”. Sprawa ta ma na celu zachowanie imion pracowników medycznych, którzy oddali własne życie, ratując obrońców Ukrainy. Zebrano już dane o prawie 700 poległych medykach. 10 lipca stanie się Dniem Pamięci poległych medyków. Właśnie od tego dnia rozpoczną się uroczystości upamiętniające i działania informacyjne poświęcone pracownikom medycznym, którzy złożyli swoje głowy za ojczystą Ukrainę. „Medycy to anioły pokoju, które codziennie ratują życie na froncie, w szpitalach i lokalnych przychodniach” – podkreślił Wasyl Kniazewycz. Dlatego w tym roku selekcję konkursową do Orderu św. Pantelejmona zorganizowano w siedmiu kategoriach. Warto zauważyć, że w trzech z nich wyróżniono medyków, którzy wykorzystują własną wiedzę i umiejętności zawodowe do ratowania życia żołnierzy. Tak więc zwycięzcą w kategorii „Oparcie na linii życia” został uznany Ołeh Zarudny, naczelnik oddziału ewakuacyjnego kompanii medycznej 63. samodzielnej brygady zmechanizowanej, kapitan służby medycznej. W życiu cywilnym – lekarz anestezjolog wyższej kategorii z wieloletnim stażem pracy. W obronie Ukrainy stanął jeszcze podczas prowadzenia Operacji Antyterrorystycznej w lutym 2015 roku. W nominacji „Bohater frontu medycznego” rada regionalna uznała za najlepszego Anatolija Wjuna, który od 2013 roku pracuje jako felczer medycyny stanów nagłych Tarnopolskiej stacji pomocy doraźnej (pogotowia). W 2014 roku pan Anatolij poszedł jako ochotnik do służby medycznej w strefie prowadzenia Operacji Antyterrorystycznej w obwodzie ługańskim. Już następnego dnia po pełnoskalowej inwazji raszystów na ukraińskie ziemie został zmobilizowany i do dziś pełni służbę na stanowisku medyka bojowego w stopniu głównego sierżanta. Sprawy frontowe nie pozwoliły im być obecnymi na ceremonii, więc dyplomy za zwycięstwo w regionalnej selekcji konkursowej wręczono ich bliskim. A Witalij Hakało, niechby na godzinę, ale jednak zdołał wziąć udział w uroczystościach uhonorowania zwycięzców konkursu o Order św. Pantelejmona z Tarnopolszczyzny. Chłopak jest nominowany w kategorii „Serce medycyny”. Wybrał zawód felczera, kończąc Krzemienieckie Kolegium Medyczne im. Arsena Riczynskiego. Zgodnie ze specjalnością zaczął pracować w KP „Centrum Pomocy Doraźnej i Medycyny Katastrof” na Tarnopolskiej podstacji nr 3. Obecnie on... Eduard OWCHARENKO Tego wieczoru utalentowani wykonawcy opowiedzieli obecnym przejmującą i szczerą historię o losie, jego kolizjach. O tym, co inspirowało i co bolało Tarasa. To widowisko nie tylko o pamięci, ale i o historii. Historii wielkiej obecności, historii wielkiej ciszy. Taras Szewczenko jest zawsze nowoczesny. Jest zawsze z nami w słowie, sercu, woli, pieśni, w nieskończonym, nieodkrytym Wszechświecie ukraińskiej duszy. – Moje zapoznanie się z twórczością Tarasa Szewczenki odbyło się, jak u większości, w szkole – wspomina reżyserka Nadija Ahejewa-Szwed. – Miałam szczęście do nauczycielki języka ukraińskiego i literatury Niny Serhijiwny Zinczenko, bo miłość do słowa zaszczepiła mi jeszcze w latach szkolnych. Poezja emocjonalna, dramatyczna, napisana 200 lat temu, jednak aktualności nie traci do dziś. Kiedy walczymy z wściekłym zwierzęciem, które niszczy nasze domy. Ale wierzę w nasze zwycięstwo, bo takie historie, jak nasze widowisko, rezonują w sercach ludzi – i chce się działać, tworzyć, udowadniać, że jesteśmy, nie jesteśmy zapomniani, że ukraińskie słowo, muzyka i pieśń obecnie na świecie mają ogromną siłę w walce o naszą tożsamość. Teatralizowane widowisko „I umarłym, i żywym...” – moja pierwsza praca reżyserska na podstawie twórczości Tarasa Szewczenki, która była przesiąknięta atmosferą autentyczności i nowoczesności. To widowisko o jedności pokoleń, o człowieku, który stoi przed światem ze swoim bólem, wiarą, pamięcią i nadzieją, które są takie same, jak u miliardów innych ludzi, ale jednocześnie tylko jego. Ta historia jest o nas i o tym, kim jesteśmy. – student Tarnopolskiego Narodowego Uniwersytetu Medycznego im. Iwana Horbaczewskiego. W listopadzie 2022 roku Witalij wyruszył na wojnę w obwód doniecki w składzie Pierwszego Ochotniczego Mobilnego Szpitala im. Mykoły Pyrowa. Jego medyczna praca na froncie rozpoczęła się od działalności w brygadzie reanimacyjnej, która zajmowała się transportem ciężko rannych. Od 2023 roku do dziś Witalij Hakało jest w medycznym batalionie „Hospitallerzy”. Za każdym razem podczas wakacji jedzie w strefę działań wojennych. Uniwersytet zapewnił chłopakowi możliwość nauki według indywidualnego harmonogramu, co pozwoliło mu łączyć służbę z nauką i pracą w pogotowiu ratunkowym, pomagać rannym ukraińskim obrońcom. Własne marzenia i cele Witalij Hakało określił tak: przeżyć w tej krwawej wojnie, ukończyć studia na uniwersytecie medycznym, przekazać swoje praktyczne doświadczenie kolegom i młodszemu pokoleniu, wygłosić własny referat o urazach bojowych na Uniwersytecie Harvarda. „To człowiek, któremu mogę zostawić Ukrainę” – tak wypowiedział się o Witaliju przewodniczący rady regionalnej Orderu św. Pantelejmona Wołodymyr Lisowski, który sam przeszedł frontowe drogi i obecnie kieruje szpitalem obwodowym „Hospicjum”. Razem z dyrektor medyczną tej placówki Hałyną Osińczuk prowadzili ceremonię uhonorowania nominowanych w konkursie. Przedstawili więc także Ałłę Pasternak, kierowniczkę oddziału terapeutycznego nr 1 Tarnopolskiego Komunalnego Szpitala Miejskiego nr 2, która zwyciężyła w kategorii „Najlepszy lekarz – wzór zawodu”. W kategorii „Innowator roku” nagrodzono Romana Kucia, lekarza stomatologa i współzałożyciela „Ukraińskiego rejestru dawców szpiku kostnego”. W nominacji „Twierdza zdrowia” najlepszy okazał się Zaleszczycki Centralny Szpital Miejski. „Ta nagroda nie jest moją osobistą, a wynikiem pracy ten gatunek bronić i odnawiać poprzez różnorodne działania performatywne. Uważam, że dzisiaj ukraińskie słowo ma niezwykle potężną siłę w walce z naszym wrogiem. A język ukraiński, kultura – to ogromne wyzwalacze dla wroga, a dla nas – to broń, dla której Bóg dał nam usta. Nasz zespół, który uformował się tego wieczoru w projekcie „I umarłym, i żywym…”, to nie tylko profesjonaliści w swojej dziedzinie, ale i szczerzy ludzie, z którymi tworzyliśmy na jednej emocjonalnej fali. Jestem wdzięczna każdemu za zaufanie oraz merytoryczną i ogromną pracę przy tworzeniu tego premierowego widowiska. Bo tylko razem można osiągnąć tę niesamowitą harmonię, która panowała tego wieczoru. Oczywiście, ten program będzie powtarzany nie tylko w murach Narodowej Filharmonii Ukrainy, ale i w różnych zakątkach naszego kraju. Bo poezja Tarasa Szewczenki, moim zdaniem, będzie aktualna jeszcze przez wiele lat. Jeśli chodzi o kolejne projekty twórcze, to przy okazji zapraszam. Od lewej do prawej: przewodniczący rady regionalnej obwodu tarnopolskiego Orderu św. Pantelejmona Wołodymyr Lisowski, dyrektor departamentu ochrony zdrowia Tarnopolskiej Obwodowej Administracji Wojskowej Olha Jarmołenko, nominowany, student TNMU Witalij Hakało

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Nie tylko o historii

W salonie muzycznym Narodowej Filharmonii Ukrainy odbyło się widowisko teatralne poświęcone 164. rocznicy przeniesienia szczątków Tarasa Szewczenki na Ukrainę – „I umarłym, i żywym…” W swoim repertuarze jako aktorka mam także wiele utworów recytatorskich – poematy „Sowa”, „Chustyna”, „Marjana Czernica” i inne, które wielokrotnie wykonywano zarówno w Narodowej Filharmonii Ukrainy, jak i w filharmoniach obwodowych. W Lwowskim Akademickim Teatrze Duchowym „Zmartwychwstanie” gram w ulicznym spektaklu „Sny za Kobzarzem”, który obecnie wystawiany jest przede wszystkim za granicą, ponieważ specyfika teatru ulicznego zakłada wykorzystanie pirotechniki i otwartego ognia, co obecnie jest zabronione na Ukrainie. Co do stworzenia naszego filharmonijnego wydarzenia, to jest to naprawdę ciekawa, oryginalna historia, bo po raz pierwszy w filharmonii połączyliśmy bandurę, gitarę i marimbę, dla których Olena Niemesz napisała ekskluzywny utwór instrumentalny „I ptaszki wesoło latają…”. Prapremiera tego utworu odbyła się tego wieczoru w wykonaniu Andrija Ostapenka, Oleny Niemesz i Anastasiji Sabadasz. A wszystko to zostało połączone siłą żywego słowa Anatolija Palamarenki. Także interesujące, moim zdaniem, wyszło połączenie klasycznego sopranu solistki Opery Kijowskiej Hanny Siemiec i ludowego wokalu solistki Narodowej Filharmonii Ukrainy, Ludowej Artystki Ukrainy Jarosławy Rudenko. Nawiasem mówiąc, to właśnie w stroje z dawnej kolekcji autentycznej odzieży Jarosławy ubrani byli wykonawcy, i to uzupełniało atmosferę tego wieczoru. Nie mniej ważnym elementem było drzewo życia, które stworzyła znana artystka i scenografka Milana Skoryk. Anatolij Nestorowicz Palamarenko jest moim twórczym ojcem, dzięki któremu już w latach studenckich zrozumiałam istotę prawdziwego i głębokiego słowa ukraińskiego. Dzięki niemu w swojej twórczości (aktorskiej i reżyserskiej) zaczęłam sięgać po poezję zarówno klasyków, jak i współczesnych autorów ukraińskich. Dla mnie wielki zaszczyt, gdy Anatolij Nestorowicz bierze udział w moich projektach. Zdumiewająca rzecz, gdy człowiek w tak poważnym wieku, z wielowymiarowym doświadczeniem twórczym, przysłuchuje się młodzieży i podejmuje różnorodne twórcze eksperymenty, nie boi się ryzykować i przyjmuje wszystkie twórcze nowości. Niestety, w społeczeństwie panuje opinia, że poezja i słowo artystyczne to coś z wczoraj i nieaktualne, że obecnie ten gatunek traci popularność… Ale jestem przekonana, że nie mamy prawa dopuścić do zniknięcia tego gatunku. Tak, pojawia się potrzeba innej formy prezentacji poezji, na przykład w syntezie muzyki i pieśni z elementami teatralnymi. Jednak zdecydowanie nie zgadzam się, że sztukę słowa należy zapomnieć. I dlatego w swojej twórczości reżyserskiej staram się

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

w Chersoniu. Proszę przypomnieć, jak to było. – W 2015 roku główny reżyser naszego teatru, zasłużony działacz sztuki Ukrainy Serhij Pawluk, wystawił monodram z udziałem ludowej artystki Ukrainy Łarysy Kadyrowej „Nie płaczcie za mną nigdy”, który odniósł wielki sukces zarówno w Chersoniu, jak i w Kijowie. Po tym wystawiał monodramy z naszymi aktorami. Pewnego razu powiedział mi, że ma szkice sztuki, chce ją dopracować i wziąć za podstawę historię mojego życia. Wiersze napisała Tetiana Kołomojec, do pracy dołączyła również kierowniczka części literacko-dramaturgicznej Chersońskiego Teatru. Tak narodził się monodram z moim udziałem „Monolog aktorki”. Spektakl zdobył wielką popularność w Chersoniu. Dzięki swoim przyjaciołom pojechałam z nim na festiwal „Przełęcz” do miasta Druskienniki (Litwa), który prowadziła Marija Tanana. Wcześniej pani Marija przyjeżdżała do nas na festiwal „Melpomena Tawrii”. Dwukrotnie pokazaliśmy ten spektakl w Niemczech, cztery razy w Izraelu. Również miło wspominać, że Łarysa Kadyrowa zaprosiła mnie z tą inscenizacją do udziału w Międzynarodowym festiwalu kobiecych monodramów „Maria”, który przez wiele lat z rzędu odbywał się w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Iwana Franki. Spektakl „Monolog aktorki” miał być grany w Chersoniu 25 marca 2022 roku z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru. Zrozumiałe, że ten i inne spektakle zaproponowała coś uzupełnić, zmienić. Ten proces trwał także w przeddzień pierwszego pokazu w dniu jej urodzin. Wydaje mi się, że spektakl będzie nabierał tempa. Wiaczesław jako asystent reżysera kontynuuje pracę nad nim. – A co może Pani powiedzieć o Szechowcowie jako o aktorze? – Ma wielkie doświadczenie teatralne. Piętnaście lat pracował w Kijowskim Akademickim Teatrze Dramatu i Komedii na Lewym Brzegu Dniepru. To aktor swoisty, organiczny, z wielkim potencjałem twórczym. Uważam, że można go zaliczyć do dziesiątki najlepszych kijowskich aktorów. Wcześniej pracowaliśmy z nim nad wspomnianym już spektaklem „Wieczór z rock-and-rollem”. Kiedy robiliśmy ten spektakl, zostawiliśmy wiele z chersońskiej inscenizacji, nad którą pracowała reżyserka Tetiana Arkuszczenko. Ale trzeba było ją zaadaptować do znacznie mniejszej sceny teatru „Koło”. Przy okazji chcę podziękować Ołeksandrowi Łytowczence, który przetłumaczył tekst na język ukraiński i podarował go teatrowi. Widzowie zwracają uwagę na różę, która pod koniec spektaklu zmienia kolor z czarnego na czerwony. – Zapewne musiała Pani przeżyć wiele prób w czasie wojny? – Moja rodzina obecnie przebywa poza granicami Ukrainy. Nie widziałam ich już trzy lata. Nasze chersońskie mieszkanie jest na wpół zrujnowane. Początkowo trudno było zdecydować się na przeprowadzkę z Chersonia do Kijowa. Zadzwoniła do mnie córka znanych działaczy teatralnych Kateryna Horbenko i powiedziała, że jeśli za trzy dni nie przyjadę do Kijowa, to ona przyjedzie po mnie. Gdyby nie ona i inni moi przyjaciele, nie wiem, czy przeprowadziłabym się do stolicy i nie wiadomo, co wtedy stałoby się ze mną. – Co może Pani powiedzieć o swoich planach twórczych? – Wkrótce w Kijowskiej Akademickiej Pracowni Sztuki Teatralnej „Suzirja” pokażą dyplomowy spektakl absolwentki Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji imienia Iwana Karpenki-Karego Daryny Mykytenko (pracownia Wachtanga Czchaidzego) „Stara Dama pokazuje swoje medale” według utworu Jamesa Barriego. Do udziału w tym projekcie zaprosił mnie dyrektor artystyczny „Suzirji”, ludowy artysta Ukrainy Ołeksij Kużelnyj. W spektaklu będą zaangażowani znani aktorzy. Mam nadzieję, że wejdzie on do repertuaru teatru. Oprócz tego w planach jest udział w poważnym projekcie, ale o tym później. z Rałkinem pracowałam po raz pierwszy. Spotkaliśmy się, porozmawialiśmy o mojej wizji postaci, o stylistyce muzyki. Wysłuchał wszystkich rad, wszystko robił operatywnie. Uważam, że dla chłopaka to dobry start. Przesłano nam oryginał i angielskie tłumaczenie. Specjalnie dla inscenizacji robiliśmy tłumaczenie na język ukraiński. A wiersze napisali sami aktorzy, za co jestem im niezwykle wdzięczna. Jeszcze podczas pierwszego spotkania dałam im zadanie popracować nad etiudami i spróbować napisać wiersze. Oni tyle wszystkiego wymyślili! Oto co znaczy zawzięta młodzież! Chcieliśmy czegoś lekkiego, wesołego, z nadzieją na dobro i światło, aby mali i dorośli widzowie przynajmniej na godzinę oderwali się od dzisiejszych problemów i poczuli smak życia. Stronę przygotował Eduard OWCHARENKO Zdjęcia dostarczone przez teatry

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Spowiedź aktorki

W drugiej Sali Kamiennej Kijowskiego Akademickiego Teatru „Koleso” odbyła się niedawno premiera spektaklu „Andrzejowski Zjazd. Latarnia. Pierrot” według sztuki Serhija Pawluka „Monolog aktorki”. Jest to drugi wspólny projekt Chersońskiego Obwodowego Akademickiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego imienia Mykoły Kulisza i Kijowskiego Teatru „Koleso”. Spektakl to spowiedź aktorki, która pracowała w teatrze. Dla miłości porzuciła widzów, poświęciła karierę i wyjechała za swoim ukochanym, znanym matematykiem, bojownikiem o wolność, do innego kraju. – Aktorzy dobrze przemyśleli swoją grę, a dalej my już pomagaliśmy sobie nawzajem – opowiedziała dyrektorka – kierowniczka artystyczna teatru, ludowa artystka Ukrainy Iryna Kliszczewska. – Myślę, że wyszedł dobry spektakl. Z Ołeksandrą Tarnowską poznaliśmy się już podczas pełnoskalowej inwazji. Jest bardzo aktywną osobą i wspaniałą aktorką, może pracować w spektaklach różnych gatunków. Myślę, że w perspektywie będziemy mogli zrobić jeszcze jeden spektakl z jej udziałem. A Wiaczesław Szechowcow nie tylko gra w tym spektaklu, jest też asystentem reżysera. Pracuje u nas ponad rok. Przyszedł z Teatru Dramatu i Komedii na Lewym Brzegu Dniepru. Wspaniały aktor. Bierze udział także w innych naszych spektaklach. Nasz teatr przeżywa nie najlepsze czasy. Trzech naszych czołowych aktorów służy w Gwardii Narodowej Ukrainy. Ale mimo wszystko kontynuujemy pracę nad nowymi spektaklami. Obecnie pracujemy nad inscenizacją według powieści Leopolda von Sacher-Masocha „Księżycowa noc”. Wiele osób zna jego „Wenus w futrze”, a ten utwór jest mało znany. Jeśli wszystko się ułoży, to premiery warto spodziewać się jesienią. Myślę, że będzie ciekawie. Staramy się także pomagać naszym kolegom – aktorom z Chersonia, którzy dzisiaj znaleźli się w trudnej sytuacji. Rozmawialiśmy także z wykonawczynią głównej roli, zasłużoną artystką Ukrainy Ołeksandrą Tarnowską. – Początkowo spektakl narodził się. Skąd biorą się dzieci? To pytanie staje się głównym tematem do rozważań w spektaklu. Autorka proponuje swoją odpowiedź, zapraszając widzów w niezwykłą podróż. A czym ta podróż się zakończy? O tym dowiedzą się pod koniec spektaklu. – Z artystką Wirą Zadorożną długo szukałyśmy czysto dziecięcej sztuki – wspomina reżyserka-inscenizatorka, zasłużona artystka Ukrainy Natalija Oriesznikowa. – Pani Wira zaproponowała, by wziąć do inscenizacji tę sztukę. Dzieci nie może nie zainteresować już sam tytuł – „Skąd biorą się dzieci”. Nam też stało się ciekawie, a kiedy przeczytałyśmy sztukę, to zdecydowałyśmy, że będziemy ją wystawiać. W prostych pytaniach dzieci szukamy jakiegoś podtekstu i nie zawsze dajemy szczerą odpowiedź. A odpowiedź tak naprawdę jest prosta: dzieci rodzą się z miłości. Wychodziłyśmy od tego, a dalej zaczęłyśmy pracować, szukać, wymyślać… nie odbyły się. A na 13 marca w Chersońskim Teatrze Kulisza był zaplanowany pokaz jeszcze jednego spektaklu z moim udziałem „Jesienny rock-and-roll” (reżyserka – zasłużona artystka Ukrainy Tetiana Arkuszenko, artystka-inscenizatorka – zasłużona artystka Ukrainy Olha Honobolina). Obecnie ten spektakl idzie w Kijowskim Akademickim Teatrze „Koleso” pod tytułem „Wieczór z rock-and-rollem”. – A jak los zetknął panią z teatrem „Koleso”? – Ponad dwadzieścia lat do Chersonia przyjeżdżali znani ludzie na Międzynarodowy festiwal „Melpomena Tawrii”. Widzieli w teatrze także moją pracę. Tutaj pracowałam jako kierowniczka trupy i z wieloma się zaprzyjaźniłam. Kiedy po okupacji przyjechałam do Kijowa, to przyjaciele zaproponowali mi wyjazd na rehabilitację do Europy. Ale tam długo nie wytrzymałam i już po dwóch miesiącach wróciłam na Ukrainę, do Kijowa. Tutaj znów spotkali mnie przyjaciele, dali mi możliwość mieszkania w dobrym mieszkaniu, wydaje się, że nigdy tak dobrze mnie nie przyjmowano, jak tutaj. Oni przedstawili mnie dyrektorce – kierowniczce artystycznej teatru „Koleso”, ludowej artystce Ukrainy Irynie Kliszczewskiej. Niski ukłon Irynie Jakiwnie oraz dyrektorowi – kierownikowi artystycznemu Chersońskiego Teatru imienia Mykoły Kulisza, ludowemu artyście Ukrainy Ołeksandrowi Knydze. Dzięki ich wsparciu 5 i 6 kwietnia ubiegłego roku odbył się nasz pierwszy wspólny projekt – spektakl „Wieczór z rock-and-rollem”. A w kwietniu 2025 roku już drugi – „Andrzejowski Zjazd. Latarnia. Pierrot”. Kierowniczka części literacko-dramaturgicznej teatru Anastasija Sawycka-Szeliga zaproponowała, aby nowa premiera odbyła się właśnie w dniu urodzin Iryny Kliszczewskiej. Tak też się stało. Jestem bardzo wdzięczna wszystkim pracownikom teatru, zwłaszcza Wiaczesławowi Szechowcowowi. Wniósł wiele propozycji. Jeśli w Chersoniu był to monodram, to tutaj zaproponował: „A pozwól, że będę w spektaklu twoim synem, a w teatrze „Koleso” będziemy świętować 50-lecie twojej działalności twórczej”. Rzeczywiście, w ubiegłym roku minęło 50 lat mojej działalności twórczej. Także 25 lat pracy w Chersońskim Teatrze i 22 lata, odkąd kieruję Chersońskim oddziałem Odeskiego regionalnego oddziału Narodowego związku działaczy teatralnych Ukrainy. Moi koledzy w Chersoniu i dzisiaj pracują pod wybuchami rakiet i dronów, aby chersończycy, którzy pozostali w rodzinnym mieście, mogli chociaż na chwilę oderwać się i myślami wrócić do czasów pokoju. – Jak przebiegała praca nad spektaklem? – Mieliśmy mało czasu, do tego nie zawsze mieliśmy możliwość przeprowadzania prób na scenie teatru. Często próbowaliśmy z Wiaczesławem u mnie w mieszkaniu na Rusaniwce. Dobrze, że ten mieszka niedaleko. Szukał sposobu, jak może ze swoją rolą wpleść się w monolog aktorki. Myślę, że dobrze mu się to udało. Kiedy wyszliśmy na scenę, to już Iryna Kliszczewska znajome od 20 lat. To nie pierwsza wspólna praca. Razem wystawialiśmy spektakle w Zakarpackim Obwodowym Akademickim Teatrze Lalek. Jestem zachwycona tą artystką, podobają mi się wszystkie jej rozwiązania scenograficzne. Z kompozytorem Romanem Ka-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Dzieci rodzą się z miłości

W Kijowskim Akademickim Teatrze Lalek na lewym brzegu Dniepru odbyła się premiera spektaklu „Skąd się biorą dzieci” na podstawie sztuki bułgarskiej pisarki Teodory Popowej. Ta inscenizacja nie pozostawi obojętnymi dzieci od trzech lat oraz ich rodziców. To mój pierwszy doświadczenie pracy z Kijowskim Akademickim Teatrem Lalek na lewym brzegu Dniepru. Mam niewielkie doświadczenie współpracy z innymi teatrami poza swoim rodzimym – Zakarpackim Obwodowym Akademickim Teatrem Lalek, gdzie pracuję jako główna reżyserka. A postawienie tego spektaklu zaproponował mi stołeczny teatr. W Kijowie spotkali mnie młodzi utalentowani aktorzy. Odbyła się rada artystyczna, zatwierdzenie szkiców przyszłego spektaklu. Potem była pierwsza krótka próba. Interesowało mnie, jaka jest ich opinia o sztuce. Bardzo im się spodobała. Prawo wyboru wykonawców przekazano teatrowi. W spektaklu są dwa składy po pięciu aktorów. Każdy starał się indywidualnie podchodzić do roli, a nie kopiować jej u kolegi z innego składu. Niby jeden spektakl, jedne zadania i scenografia, a podejście się różni. Okres pracy nad spektaklem przeleciał jak chwila. Spektakl narodził się z miłości. Począwszy od administracji, poprzez plastyka, kompozytora, aktorów – wszyscy pracowali dla jednej sprawy. Z artystką plastyczką Wirą Zado-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

swego czasu ukończyła Użhorodzką Szkołę Muzyczną. Prace pani Ołeny... W pracy twórczej artystka sięga po różne style i techniki malarskie. Obrazom właściwa jest w szczególności ekspresja. Odzwierciedlają one uczucia autorki, przeżycia... Około trzech lat temu artystka wraz z rodziną zamieszkała w Użhorodzie. Szczerze pokochała Zakarpacie, cudowny kraj, a on odwzajemnia jej to uczucie”. Nie bez powodu na początku w swoim słowie powiedziałem, że to “wystawa-tryptyk”, bo nie mam prawa mówić, kto jest tu pierwszy, a kto trzeci. Te artystki w swoim wyrażaniu świata – wszystkie są pierwsze. Dlatego, że każda wniosła w ten wernisaż coś swojego, niepowtarzalnego – kobiecego. Dzięki Bogu, że tak się stało. “Magia rzeźbionego jajka” – taki tytuł nadała swoim wytworom-fantazjom, wyrzeźbionym na tak kruchym materiale, Łarysa Filippenkowa – lekarz stomatolog z zawodu, ale z powołania twórcza osobowość i oryginalna artystka, która przekształca skorupki zwykłych jaj w dziwne, przestrzenne konstrukcje. Patrzysz na te unikalne dzieła i czujesz, jak z całą mocą w tych migotliwych, tajemniczych obrazach rozbłysnął jasny talent pani Łarysy. Dlatego, że urodziła się z Bożym błogosławieństwem, by być artystką. A techniczny środek do przejawienia swoich zdolności twórczych dał właśnie zawód lekarza. I to też jest taki Boży zamysł. Przecież bez tych profesjonalnych narzędzi i umiejętności – takie arcydzieła, które wyszły z rąk tej delikatnej, pięknej pani, nie mogłyby powstać: “W czasach, kiedy świat wokół nas jest tak niestabilny, tak niespokojny, a w Ukrainie jest tak wiele niepokoju i smutku, chciało się znaleźć wyjście w czymś delikatnym i medytacyjnym. Rzeźbienie stało się tym, co pomaga zachować wewnętrzną równowagę. Cienka skorupka stała się symbolem kruchości i siły jednocześnie. Każda skorupka – jak mały wszechświat: łamliwa, ale pełna potencjału. Każdy wzór – to milcząca historia, narodzona w ciszy. W każdym wzorze – miłość, cierpliwość i odrobina nadziei. To moja terapia, mój sposób na zachowanie wewnętrznej równowagi…”. Jak dobrze, że ona, lecząc dolegliwości ludzi, nie odrzuciła też daru Bożego uzdrawiania dusz ludzkich... Nawiasem mówiąc, to pierwszy taki przypadek od 10 lat z prezentacją nowych artystów. Bo zawsze członkowie komisji eksperckiej długo przyglądają się kandydatom do zaprezentowania swojego dorobku twórczego w naszej miejskiej galerii sztuki, dlatego dopiero upewniwszy się, że autor zasługuje na taką możliwość, dajemy zgodę. Ale jak powiedziała w swoim słowie pani Łarysa: “Idę poza kolejnością! I to jest prawda!”. Dlatego, gratulując wszystkim trzem artystkom wspaniałej wystawy, pragnę życzyć dalszych osiągnięć twórczych na rzecz państwa ukraińskiego!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Takie różne cuda!

Walerij FRANCZUK, artysta ludowy Ukrainy. Jasnym artystycznym tryptykiem stała się wystawa zbiorowa w Miejskiej Galerii Sztuki, która otworzyła się 3 maja w rejonie desniańskim Kijowa. Trzy oryginalne artystki w porze majowego kwitnienia jabłoni i bzu przedstawiły do obejrzenia miłośnikom swoje twórcze osiągnięcia: Łesia Ulybina i Ołena Alabjewa z Użhorodu oraz Łarysa Filippenkowa z Kijowa – oryginalna artystka, doktor filozofii, kandydat nauk medycznych, która przekształciła swoje autorskie hobby, carving na skorupkach jaj, w wyrafinowaną sztukę. O Łesi i Ołenie dowiedziałem się od dziennikarza-brandologa Andrija Budkewycza, który mieszka w mieście Dniepr. Zna on całe środowisko artystyczne Ukrainy i odkrywa w swoich badaniach dla nas nowe talenty, nowe nazwiska artystów. Andrij opowiedział o użhorodzkiej czarodziejce, która już prezentowała swoje twórcze osiągnięcia w Kijowie w 2019 r. Pani Łesia dziesięć lat i całe życie stoi za sterem swojego fantastycznego „Żaglowca-marzeń”. Ona swoimi niewiarygodnymi tworami o formach przestrzennych ze zwykłego papieru odkrywa przed nami niewidziane planety-ogrody. Białe, wolne i czyste, jak gęsi-łabędzie, które odlatują za horyzont. Już nie potrzeba współczesnym wybitnym architektom, niechby wysokości samego Niemeyera, coś wymyślać. Bierzcie gotowe kompozycje Łesi Ulybinej, podnoście cały jej kolosalny bagaż w praktycznym budownictwie. Widzę całe nowe mega-osiedla nie tylko na Ziemi, niechby i w dalekiej przyszłości, ale i w bezkresnych galaktykach i na dalekich planetach, potwierdzając niezgłębioność i bezmiar możliwości ludzkiego ducha i geniuszu. Łesia Ulybina swoimi arcydziełami uwolniła od „twórczych mąk” całe instytuty projektowe i organizacje. Jedna osoba i tylko w krótkim czasie stworzyła to, do czego bywają niezdolne wielkie kolektywy. Ona, praktycznie medytując z materiałem, tworzy całe Modele przyszłego świata, swobodnie rymując je między sobą, tworzy nowe sensy, pokazując nam nieujawnione do dzisiaj objętości i pustki, które mogą zostać wypełnione życiem. Wierzę, że nadejdzie taki czas, kiedy astronauci-ziemianie, podróżując po Wszechświatach na swoich międzygalaktycznych gwiezdnych statkach, nawet na dalekich gwiazdozbiorach zobaczą te cuda na jawie, które wymyśliła nasza utalentowana artystka-marzycielka z miasta Użhorod. „W misteriach Wszechświatowej piękności... Niewidzialne, Niesłychane, Nieznane – przez pryzmat nieskażonych widzeń w codzienność wyrośnie, przeleje się uzdrawiającymi darami. I będziesz ty Jednym z nich, Nieupokorzony zniewagą, bo w gardzieli ciemności nie zniknął, nie legł i nie porósł trawą...” (Loreleja Lu). Druga artystka ze sławnego Użhorodu – młoda, ale znana w kręgach artystycznych Ołena Alabjewa, która urodziła się i otrzymała pierwsze wykształcenie artystyczne w Charkowie. Lecz przez agresję moskiewskiej hordy jeszcze w marcu 2022 r. przeprowadziła się z rodziną do Użhorodu, gdzie znalazła szczerych przyjaciół-towarzyszy w sztuce. Należy zaznaczyć, że jej mąż, Andrij Alabjew, nie uciekł od wojny, a poszedł walczyć za Ukrainę, otrzymał rany i kontuzje, ma za trudy wojenne odznaczenie od dowództwa Sił Zbrojnych Ukrainy. „Od wewnątrz o zewnętrznym!” My, ludzie, nie zawsze zastanawiamy się nad sensem istnienia i przeznaczeniem człowieka. Czy jest on zdolny wpływać na zewnętrzne okoliczności? I co naprawdę jest owym pierwotnym źródłem – twój świat wewnętrzny, czy świat wokół nas? I jak działają na niego zewnętrzne, często nie od ciebie zależne wydarzenia, które tak wpływają i na życie, i na nasze przez Boga dane przeznaczenia... Pani Ołena jest w aktywnym poszukiwaniu i realizacji zamysłów w swoim surowo autorskim stylu. Odczucie jest takie, że artystka swobodnie czuje się zarówno w groteskowych, jak i monumentalnych rozwiązaniach swoich obrazów, co w ogólnym rozrachunku wcale nie wpływa na wynik. Trzeba tylko uważnie wpatrzyć się w jej kompozycje. Poczujecie rytm ziemi, drzew i niebios oraz nas, ludzi, którzy są jedną niepodzielną całością, co tak śmiało ukazuje nam ta artystka-odkrywczyni, która z powodzeniem eksperymentuje i wypróbowuje siebie w różnych, zarówno starych, jak i współczesnych nurtach i kierunkach sztuki... Oto co mówi znany bloger-historyk sztuki Andrij Budkewycz o Łesi Ulybinej i Ołenie Alabjewej: „Twórczość dwóch sławnych przedstawicielek artystycznego Użhorodu – jest dość różna, ale są też wspólne cechy. Na przykład: geometryzm wzorców papierowej plastyki Ulybinej tak współbrzmi z kolorowym geometryzmem pewnej części prac O. Alabjewej. Twórczość pani Łesi jest napełniona głęboką filozoficznością i psychologizmem. Spoglądasz na jej prace i wypływa w pamięci niemało myśli z prac miłośników mądrości: Hryhorija Skoworody, Pamfyła Jurkewycza, a nawet Carlosa Castanedy... Są one wyrafinowane, eleganckie, zawierają w sobie także składnik muzyczny. Wszak pani Łesia w

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, członków Proświty

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 12/14. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn