Strona · s. 10strona oryginału ↗
«MYŚLICIEL NIE MA OJCZYZNY»
Слово Просвіти, №23 за 2004 рік
NASZA SŁAWA
ŻAL Czy zabłądzę w wierzbach, Czy zgubię się w stepach. Czy rozpuszczę się w falach nieba — Nie w tym groza, nie w tym groza.
A groza w tym, że w chwili zmęczenia Ja, rozbiwszy się o miedzę, Zginę zupełnie nieznany I nieznanego nie powiem.
A żal, a żal, że na planecie Przez cały dany nam wiek My istotę mówimy tylko martwi I nie mówimy żywi.
GLUSZA Żyję nie w świecie, a w głuszy, Gdzie miłe wszystko mi do łez, Gdzie bujność rozumu i duszy, — Taki sam grzech, jak i wszędzie.
Ja tu nie w piekle, ja — w raju, W najdziwniejszym z rajów, Gdzie i odetchnąć — nie dają, I, jak i wszędzie, — tylko swoi.
Tu są i ludzie, jest i naród. Wszystko — jak wszędzie. Jak tam i tam. Tu mnóstwo, jak i wszędzie, piękna. I ta sama trucizna — głuchota.
NIEWIDZIALNI Jestem zabity. Od dzieciństwa jestem zabity. Nie Sybir mnie zabił, nie więzienie, A jacyś nadniewidzialni bandyci, U których nawet nazwisk nie ma.
Czuwały niewidzialne siły Każdy wiersz mój i każdy mój krok, I niewidzialne ręce dusiły Każdy krzyk mój i każdy mój jęk.
…Ja dotarłem do początku prawa. Lecz życie już znikło jak chwila. I za nie nigdy i nikomu Ja nie będę mógł, choć wyj, pomścić.
JEDNOŚĆ Mam wielki grzech: Ja świat cały — podzieliłem na wszystkich. Ja popełniłem straszny grzech: Ze wszystkich krajów chwaliłem tylko ojczysty.
I wśród mnóstwa wszystkich języków Tylko jednemu oddałem miłość. A wszystkie słowa i wieczne, i przemijające Ja powierzałem tylko Ukrainie.
Utracę świat — i tylko smutek Na chwilę podniesie burzę myśli. A odbierzcie coś to, jedyne, — I wnet wszystko we mnie zginie.
* * * Tam, gdzie my jeszcze nie byliśmy jeszcze, Trzepoczą gwiazdy. Trochę niżej Powisło nieba podarte dno. Wisi sobie, a tam, jeszcze niżej, Sterczy góra. A pod górą Stoi wierzba. A pod wierzbą Rosną krzaki. A pod krzakami Rośnie trawa. Rośnie bez pamięci. Ja na trawie leżę i oczy Wbiłem w niebieski spodek nocy. Leżę sobie, a nade mną Trawa chwieje głową, A wyżej ciemnymi rojami Rosną krzaki. A nad krzakami Stoi wierzba. A nad wierzbą Sterczy góra. A nad górą Powisło niebo. A na nim W czystym blasku stalowym Trzepoczą gwiazdy. A jeszcze wyżej… Cóż, wyżej my jeszcze nie byliśmy jeszcze. Tam dalej marzenia nieosiągalne.
…Nieosiągalne?..
KLASYCZNE ROZDROŻE Pójdziesz prosto — Znajdziesz sławę.
Ale stracisz głowę.
Pójdziesz w prawo — Znajdziesz pieniądze. Ale stracisz przyjaciół.
Pójdziesz w lewo — Znajdziesz miłość. Ale stracisz wolność.
Pójdziesz wstecz — Znajdziesz spokój. Ale stracisz świat.
Usiądziesz tutaj — Znajdziesz współczucie. Ale stracisz wszystko.
MEWA Siedzę na skale, jak zjawa, Przeklinam siebie, ludzi i świat, I nagle mewa zza chmury Skinęła skrzydełkami: — Witaj!
Jej co! A tu porażki, straty, Jakieś nie te i lata, i dni. Komu, komu to opowiedzieć? I mewa prosi się: — Mnie!
Pytam: “Mewo! Ty, jak zwierzę, Moją dzisiejszą nudę Utopić w falach czy zdołałabyś?” I słyszę odpowiedź: — Aha!
“To na, weź wszystkie myśli-bóle,
Co zmęczyły mnie do cna, Zakop na wieki gdzieś w morzu!” I płynie radosne: — Dawaj!
…Idę wzdłuż brzegu i piję przestrzeń. Duszy tak lekko — dobry znak. A mewa ciepło, szczerze, prosto Pyta-wypytuje: — No jak?
DO SŁAWUTYCZA Dniepr! Ziemski potok niebios! Błękitne oczy Ukrainy. Nie darmo sławiono ciebie Niezłymi przodkami moimi.
I rycerze, i siewcy Twoją błękitną wodą Chrzcili dusze i miecze I skrapiali wolną wolę.
O wstęgo sławy błękitna Za dawne i współczesne bitwy! Dniepr-Sławutycz! Czyżbym Ciebie ja mógł nie kochać?
Drogo radości i bied! I niełatwa ty, i nierówna. Tobą szła Ukraina w świat, I świat chodził na Ukrainę.
Kozacka wolnico święta! Ty i dziś pachniesz ich duchem. Ten duch i dotąd jeszcze wita I nad rakietą, i nad pługiem.
On i we mnie, ten rodzimy duch, Odwieczny, prawy i czuły. Lecz ja bez niego przepadnę, Jak bez powietrza i bez jedzenia!
Ja od małego oddychałem nim i żyłem, Chodziłem w marzenie i w ludzi. Nieukraińcom i obcym Tego nigdy nie zrozumieć.
O, jakże rozumiem ja Wszystkich, co modlą się do ciebie, Żywiole dumny mój, W granitowej zbroi zapór!
Dniepr! Ziemski potok niebios! Błękitne oczy Ukrainy Nie darmo sławiono ciebie Niezłymi przodkami moimi.
SPÓŹNIENIE Pokochawszy niepokoje i gwar, Zaprzyjaźniwszy się z półświatem ludzi, Nie zapomnij pokłonić się mamie. Nie zapomnij. Ona czeka ciebie. Czeka.
Pośród spraw, niewzruszonych, jak głupcy, Pośród słów, nie zawsze nie pustych, Ty nie myśl, że czasu jeszcze — mnóstwo: Ja swojej pokłonić się nie zdążyłem.
Jak i ty, ja kręcę się jeszcze dotąd, A oto jej nie pokłonię się już, nie. Jej teraz i nie boli wcale. Bardzo boli teraz mnie.
GNIEW Między mieczami pogardy I miodowego śpiewu Nie cudzego — swojego — Ty przerażasz się gniewu…
Rozgniewaj się, rozgniewaj się! I w detalu, i hurtowo. Na umorusaną wyżynę, Na piękne bagno.
Rozgniewaj się! Ty przecież nie we śnie, A życie — nie zabawa! …Niezdolni do gniewu Pozostawali niewolnikami.
PRZED MAPĄ ŚWIATA Wybaczcie, ludzkości i państwa: Ja was boję się, jak nie patrz. Boję się rozprawy nie za czyny. Boję się rozprawy za myśli.
W lesie, w morzu i wśród pola, W pustyni i wśród ludzi, Ja wiem: żyć — wszędzie pozwolą, A myśleć — nie dadzą nigdzie.
Idź i patrz, ale — nie pisknij. Bo inaczej — jak minimum — więzienie. Myśliciel nie ma ojczyzny. Dlatego i życia nigdzie nie ma.
NOWE WYDANIE
Anatolij BAHUTA (1939—1990) urodził się w Kijowie, w rodzinie pracowników floty rzecznej. Jego dziecięce lata minęły we wsi Kaługa na Mikołajowszczyźnie oraz w Nowej Kachowce, dokąd później (1952) przeprowadzili się rodzice. Ukończywszy dziesięciolatkę, Anatolij pracował przy budowie Dnieprodzierżyńskiej Elektrowni Wodnej oraz wznoszeniu Nowokrzyworoskiego Kombinatu Wzbogacania, a po służbie w armii — jako robotnik w Nowokachowskich Zakładach Elektromaszynowych. Od 1970 roku — korespondent gazety miejskiej “Nowa Kachowka”, później — sekretarz odpowiedzialny gazety rejonowej “Zoria komunizmu”. Całe życie Anatolij Bahuta pisał wiersze, i wiersze utalentowane. Ale nie ma proroka w swojej ojczyźnie… Jeszcze w 1970 roku poeta układa i wysyła do wydawnictwa “Radziecki Pisarz” rękopisy trzech swoich książek, z których każda jest na swój sposób unikalna. Lecz nie zostały one zatwierdzone do druku. Uznanie przyszło do Anatolija Bahuty już po śmierci. W 1991 roku został pośmiertnie nagrodzony Międzynarodową Nagrodą Literacką imienia Ołeksija Kruczonycha. Imię Anatolija Bahuty nadano szkole ogólnokształcącej nr 2, gdzie uczył się przyszły poeta, a w domu, w którym mieszkał, otwarto muzeum literackie. Na 65-lecie od dnia urodzin A. Bahuty ze środków wspólnoty terytorialnej miasta Nowa Kachowka wydano książkę wybranych utworów oryginalnego ukraińskiego poety drugiej połowy XX wieku — “Danina”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
