Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

«MYŚLICIEL NIE MA OJCZYZNY»

Слово Просвіти, №23 за 2004 рік

NASZA SŁAWA ŻAL Czy zabłądzę w wierzbach, Czy zgubię się w stepach. Czy rozpuszczę się w falach nieba — Nie w tym groza, nie w tym groza. A groza w tym, że w chwili zmęczenia Ja, rozbiwszy się o miedzę, Zginę zupełnie nieznany I nieznanego nie powiem. A żal, a żal, że na planecie Przez cały dany nam wiek My istotę mówimy tylko martwi I nie mówimy żywi. GLUSZA Żyję nie w świecie, a w głuszy, Gdzie miłe wszystko mi do łez, Gdzie bujność rozumu i duszy, — Taki sam grzech, jak i wszędzie. Ja tu nie w piekle, ja — w raju, W najdziwniejszym z rajów, Gdzie i odetchnąć — nie dają, I, jak i wszędzie, — tylko swoi. Tu są i ludzie, jest i naród. Wszystko — jak wszędzie. Jak tam i tam. Tu mnóstwo, jak i wszędzie, piękna. I ta sama trucizna — głuchota. NIEWIDZIALNI Jestem zabity. Od dzieciństwa jestem zabity. Nie Sybir mnie zabił, nie więzienie, A jacyś nadniewidzialni bandyci, U których nawet nazwisk nie ma. Czuwały niewidzialne siły Każdy wiersz mój i każdy mój krok, I niewidzialne ręce dusiły Każdy krzyk mój i każdy mój jęk. …Ja dotarłem do początku prawa. Lecz życie już znikło jak chwila. I za nie nigdy i nikomu Ja nie będę mógł, choć wyj, pomścić. JEDNOŚĆ Mam wielki grzech: Ja świat cały — podzieliłem na wszystkich. Ja popełniłem straszny grzech: Ze wszystkich krajów chwaliłem tylko ojczysty. I wśród mnóstwa wszystkich języków Tylko jednemu oddałem miłość. A wszystkie słowa i wieczne, i przemijające Ja powierzałem tylko Ukrainie. Utracę świat — i tylko smutek Na chwilę podniesie burzę myśli. A odbierzcie coś to, jedyne, — I wnet wszystko we mnie zginie. * * * Tam, gdzie my jeszcze nie byliśmy jeszcze, Trzepoczą gwiazdy. Trochę niżej Powisło nieba podarte dno. Wisi sobie, a tam, jeszcze niżej, Sterczy góra. A pod górą Stoi wierzba. A pod wierzbą Rosną krzaki. A pod krzakami Rośnie trawa. Rośnie bez pamięci. Ja na trawie leżę i oczy Wbiłem w niebieski spodek nocy. Leżę sobie, a nade mną Trawa chwieje głową, A wyżej ciemnymi rojami Rosną krzaki. A nad krzakami Stoi wierzba. A nad wierzbą Sterczy góra. A nad górą Powisło niebo. A na nim W czystym blasku stalowym Trzepoczą gwiazdy. A jeszcze wyżej… Cóż, wyżej my jeszcze nie byliśmy jeszcze. Tam dalej marzenia nieosiągalne. …Nieosiągalne?.. KLASYCZNE ROZDROŻE Pójdziesz prosto — Znajdziesz sławę. Ale stracisz głowę. Pójdziesz w prawo — Znajdziesz pieniądze. Ale stracisz przyjaciół. Pójdziesz w lewo — Znajdziesz miłość. Ale stracisz wolność. Pójdziesz wstecz — Znajdziesz spokój. Ale stracisz świat. Usiądziesz tutaj — Znajdziesz współczucie. Ale stracisz wszystko. MEWA Siedzę na skale, jak zjawa, Przeklinam siebie, ludzi i świat, I nagle mewa zza chmury Skinęła skrzydełkami: — Witaj! Jej co! A tu porażki, straty, Jakieś nie te i lata, i dni. Komu, komu to opowiedzieć? I mewa prosi się: — Mnie! Pytam: “Mewo! Ty, jak zwierzę, Moją dzisiejszą nudę Utopić w falach czy zdołałabyś?” I słyszę odpowiedź: — Aha! “To na, weź wszystkie myśli-bóle, Co zmęczyły mnie do cna, Zakop na wieki gdzieś w morzu!” I płynie radosne: — Dawaj! …Idę wzdłuż brzegu i piję przestrzeń. Duszy tak lekko — dobry znak. A mewa ciepło, szczerze, prosto Pyta-wypytuje: — No jak? DO SŁAWUTYCZA Dniepr! Ziemski potok niebios! Błękitne oczy Ukrainy. Nie darmo sławiono ciebie Niezłymi przodkami moimi. I rycerze, i siewcy Twoją błękitną wodą Chrzcili dusze i miecze I skrapiali wolną wolę. O wstęgo sławy błękitna Za dawne i współczesne bitwy! Dniepr-Sławutycz! Czyżbym Ciebie ja mógł nie kochać? Drogo radości i bied! I niełatwa ty, i nierówna. Tobą szła Ukraina w świat, I świat chodził na Ukrainę. Kozacka wolnico święta! Ty i dziś pachniesz ich duchem. Ten duch i dotąd jeszcze wita I nad rakietą, i nad pługiem. On i we mnie, ten rodzimy duch, Odwieczny, prawy i czuły. Lecz ja bez niego przepadnę, Jak bez powietrza i bez jedzenia! Ja od małego oddychałem nim i żyłem, Chodziłem w marzenie i w ludzi. Nieukraińcom i obcym Tego nigdy nie zrozumieć. O, jakże rozumiem ja Wszystkich, co modlą się do ciebie, Żywiole dumny mój, W granitowej zbroi zapór! Dniepr! Ziemski potok niebios! Błękitne oczy Ukrainy Nie darmo sławiono ciebie Niezłymi przodkami moimi. SPÓŹNIENIE Pokochawszy niepokoje i gwar, Zaprzyjaźniwszy się z półświatem ludzi, Nie zapomnij pokłonić się mamie. Nie zapomnij. Ona czeka ciebie. Czeka. Pośród spraw, niewzruszonych, jak głupcy, Pośród słów, nie zawsze nie pustych, Ty nie myśl, że czasu jeszcze — mnóstwo: Ja swojej pokłonić się nie zdążyłem. Jak i ty, ja kręcę się jeszcze dotąd, A oto jej nie pokłonię się już, nie. Jej teraz i nie boli wcale. Bardzo boli teraz mnie. GNIEW Między mieczami pogardy I miodowego śpiewu Nie cudzego — swojego — Ty przerażasz się gniewu… Rozgniewaj się, rozgniewaj się! I w detalu, i hurtowo. Na umorusaną wyżynę, Na piękne bagno. Rozgniewaj się! Ty przecież nie we śnie, A życie — nie zabawa! …Niezdolni do gniewu Pozostawali niewolnikami. PRZED MAPĄ ŚWIATA Wybaczcie, ludzkości i państwa: Ja was boję się, jak nie patrz. Boję się rozprawy nie za czyny. Boję się rozprawy za myśli. W lesie, w morzu i wśród pola, W pustyni i wśród ludzi, Ja wiem: żyć — wszędzie pozwolą, A myśleć — nie dadzą nigdzie. Idź i patrz, ale — nie pisknij. Bo inaczej — jak minimum — więzienie. Myśliciel nie ma ojczyzny. Dlatego i życia nigdzie nie ma. NOWE WYDANIE Anatolij BAHUTA (1939—1990) urodził się w Kijowie, w rodzinie pracowników floty rzecznej. Jego dziecięce lata minęły we wsi Kaługa na Mikołajowszczyźnie oraz w Nowej Kachowce, dokąd później (1952) przeprowadzili się rodzice. Ukończywszy dziesięciolatkę, Anatolij pracował przy budowie Dnieprodzierżyńskiej Elektrowni Wodnej oraz wznoszeniu Nowokrzyworoskiego Kombinatu Wzbogacania, a po służbie w armii — jako robotnik w Nowokachowskich Zakładach Elektromaszynowych. Od 1970 roku — korespondent gazety miejskiej “Nowa Kachowka”, później — sekretarz odpowiedzialny gazety rejonowej “Zoria komunizmu”. Całe życie Anatolij Bahuta pisał wiersze, i wiersze utalentowane. Ale nie ma proroka w swojej ojczyźnie… Jeszcze w 1970 roku poeta układa i wysyła do wydawnictwa “Radziecki Pisarz” rękopisy trzech swoich książek, z których każda jest na swój sposób unikalna. Lecz nie zostały one zatwierdzone do druku. Uznanie przyszło do Anatolija Bahuty już po śmierci. W 1991 roku został pośmiertnie nagrodzony Międzynarodową Nagrodą Literacką imienia Ołeksija Kruczonycha. Imię Anatolija Bahuty nadano szkole ogólnokształcącej nr 2, gdzie uczył się przyszły poeta, a w domu, w którym mieszkał, otwarto muzeum literackie. Na 65-lecie od dnia urodzin A. Bahuty ze środków wspólnoty terytorialnej miasta Nowa Kachowka wydano książkę wybranych utworów oryginalnego ukraińskiego poety drugiej połowy XX wieku — “Danina”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn