Strona · s. 11strona oryginału ↗
POŻEGNANIE Z MYKOŁĄ WINHRANOWSKIM
Слово Просвіти, №23 за 2004 рік
Ukraina doznała ciężkiej, nieodwracalnej straty: 26 maja, w 68. roku życia, przestało bić serce wybitnego pisarza, aktora filmowego i reżysera, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, nagrody Fundacji Antonowyczów (USA), nagrody literackiej „Błahowist”, nagrody im. Wołodymyra Wernadskiego oraz Ołeksandra Dowżenki, zasłużonego działacza sztuki, jednego z chwalebnej plejady „szistdesiatnyków” Mykoły Stepanowycza Winhranowskiego. M. S. Winhranowski urodził się 7 listopada 1936 roku we wsi Bohopil (obecnie Pierwomajsk) w obwodzie mikołajowskim. Kształcił się na wydziale aktorskim Kijowskiego Instytutu Sztuki Teatralnej, a następnie ukończył Wszechzwiązkowy Instytut Kinematografii (pod kierunkiem O. Dowżenki). O sobie jako o poecie M. S. Winhranowski oznajmił w 1958 roku, kiedy jego wiersze ukazały się na łamach czasopism „Dniepr” i „Żowtень” (obecnie — „Dzwin”). Prawdziwy rozgłos przyniosła mu jednak kilka lat później antologia wierszy w „Gazecie Literackiej” (obecnie — „Literaturna Ukraina”). Już jego pierwszy zbiór „Preludia atomowe” dowiódł, że do literatury z impetem wdarła się jaskrawa osobowość, duchowo wyzwolona, pełna gorącego pragnienia nowej estetyki, opartej na prawach prawdziwej moralności i piękna. Wtedy też M. S. Winhranowski, jeszcze jako student, zagrał główną rolę w filmie fabularnym „Opowieść płomiennych lat”, którego autorem był O. Dowżenko.
M. S. Winhranowski — autor wielu wydawnictw, w tym zbiorów wierszy: „Sto poezji”, „Poezje”, „Na srebrnym brzegu”, „Kijów”, „Wargami ciepłymi i okiem złotym”, „Tę kobietę kocham”, „Z dni objętych tobą”, zbiorów dla dzieci „Andrijko-howorijko”, „Mak”, „Letni wieczór”, „Jaskółka przy oknie”, „Na dobranoc”; prozy „Pierwinka”, „Siromanec”, „W głębi deszczów”. W tych i innych książkach okazał się subtelnym i czułym lirykiem, prawdziwym mistrzem słowa i psychologiem ludzkiej duszy. Wielkim osiągnięciem M. S. Winhranowskiego stała się powieść historyczna „Siewieryn Nalywajko”. Znaczny dorobek M. S. Winhranowskiego jest także w kinie. Jako reżyser, pracując w studiu im. O. Dowżenki, zrealizował filmy fabularne „Córka Strationa”, „Eskadra zwraca na Zachód”, „Brzeg nadziei” (gdzie zagrał także rolę Wacława Kupki), „Duma o Brytance” (zagrał rolę Nieswiatypaski), „Ciche brzegi”, „Klimko”. M. S. Winhranowski jest autorem filmów dokumentalnych na podstawie własnych scenariuszy: „Błękitne siostry ludzi”, „Słowo o Andriju Malyszku”, „Dziennik O. P. Dowżenki” (we współautorstwie z L. Osyką), „Dowżenko. Dziennik. Lata 1941–1945”, „Czyhyryn — stolica hetmana Bohdana Chmielnickiego”, „Baturyn — stolica hetmana Iwana Mazepy”, „Halicz — stolica księcia Daniła Halickiego”, „Hetman Sahajdaczny”; autor scenariuszy filmowych „Świat bez wojny”, „Pierwinka”, „Siromanec”. Napisał wspomnienia o O. Dowżence („Rok z Dowżenką”) oraz szereg esejów o sławnych ukraińskich miastach („Czternaście stolic Ukrainy. Krótkie szkice z historii Ukrainy”). Wkład M. S. Winhranowskiego w historię ukraińskiej kultury jest nieoceniony. Jasna pamięć o Mykole Stepanowiczu Winhranowskim, wybitnym pisarzu, kinematografiście i niepowtarzalnej, barwnej osobowości, człowieku wielkiego i szczerego talentu, na zawsze pozostanie w sercach licznych wielbicieli jego talentu, będzie żyć w jego utworach, naznaczonych cechami nieprzemijalności.
z
W. Łytwyn, D. Tabacznyk, J. Bohuckyj, I. Dziuba, P. Zahrebelnyj, M. Bielikow, M. Maszczenko, I. Dracz, W. Jaworiwskyj, M. Żulynskyj, D. Pawłyczko, A. Kinach, P. Mowczan
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
