Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

UKRAIŃSKA DROGA

Слово Просвіти, №23 за 2007 рік

tragicznie zginął na polu buraczanym. I trzebaż takie! Odwiedziwszy południową Winniczyznę, Czerkaszczyznę, Kijowszczyznę, Kijów — Paweł z Aleppo… znowu trafia w bliskie mi strony. Naprawdę bliskie. Dawna kozacka Jadliwka „z malowniczą twierdzą”, w której nawet przenocował patriarcha Makary III ze swoim synem, archidiakonem Bulosem ibn az-Za’im al-Halabim — w świecie Pawłem z Aleppo i z towarzyszącym orszakiem oraz kozacką ochroną — to jest właśnie ta sama wieś Peremoha, w której trzydzieści lat temu kupiłem małą, wrośniętą w ziemię prawie po okna chatę. Tutaj, w tej chacie, wyrosły moje dzieci Światosław i Łesia, tutaj zbudowałem bocianie gniazdo i bociany zasiedliły je pierwszej wiosny. I kiedy one teraz zatrzymują się w swojej dalekiej drodze — u nas na duszy niespokojnie. Pewnego razu one Tutaj, do Peremohy, sześćdziesiąt kilometrów od Kijowa, „zwabiłem” także mojego towarzysza, akademika-patriotę Witalija Donczyka, który spędza tu lato, uprawia ogród, pomaga najlepszym absolwentom miejscowej szkoły wstępować na uczelnie (dlatego tak wielu ukraińskich filologów w Peremosze) i pisze książki literaturoznawcze. Dlaczego więc dawna wieś, którą, według przekazów historycznych, założył kozak Jadło i która nigdy nie zaznała pańszczyzny, straciła tak dźwięczną i rzadką (jedyną na całą Ukrainę!) nazwę Jadliwka i nosi teraz taką urzędową, dla wielu po prostu niezrozumiałą — Peremoha, których na Ukrainie jest kilkadziesiąt? Przyczyną tego stała się II wojna światowa. W miejscowych lasach zawiązała się grupa partyzancka, głównie z tutejszych ludzi. Dowódcę tego oddziału później (w latach osiemdziesiątych) zdemaskowano i pozbawiono nagród. Jednak partyzanci czasami robili swoje wypady, jak mawiał jeden dowcipniś: „Samogon i słonina się skończyły — pora iść na zadanie bojowe”. Pewnej nocy po pijanemu ostrzelali budynek rady wiejskiej z niemiecką wartą. Jedynie podziurawili w kilku miejscach blachę, ale to wystarczyło, żeby już następnego dnia kaci wygnali wszystkich jadliwczan do browarskiego obozu koncentracyjnego, a wieś spalili doszczętnie, ocalała tylko cerkiew Narodzenia Najświętszej Bogurodzicy. W niej po wojnie była szkoła, później — klub, a w czasach Niepodległości — znów odrodziła się cerkiew. Część jadliwczan została wywieziona do Niemiec, część rozstrzelano, a większość przesiedlono do Transnistrii, na moją Winniczyznę. Tak więc po wojnie żywi jadliwczanie wrócili na to pogorzelisko, do połowy lat sześćdziesiątych żyli w ziemiankach, a ktoś z gorliwych rejonowych przemianowywaczy przyczepił Jadliwce nazwę Peremoha. Ja nie jestem przeciwny temu pięknemu i świętemu pojęciu, ale wymazanie z ukraińskiej historii utrwalonej nawet w książce Syryjczyka Pawła z Aleppo „Ukraina — ziemia kozaków” nazwy Jadliwka — to świętokradztwo. Ile razy prosiłem miejscowe władze: przywróćcie wsi jej rodzimą nazwę, poprę was w Radzie Najwyższej, podejmijcie na sesji wiejskiej taką decyzję. Cóż, były przewodniczący wsi był całkowicie obciążony kompartyjnymi stereotypami, przysięgał, że nigdy w życiu nie podniesie nad radą wiejską niebiesko-żółtej flagi (jednak podniósł, bojąc się utraty stanowiska). Dlatego zwracam się do dzisiejszej przewodniczącej oraz radnych wiejskich: przywróćcie historyczną sprawiedliwość. Nawet z wdzięczności dla arabskiego kronikarza. Ciąg dalszy nastąpi. chodziło jedynie o przeniesienie, a nie o zniszczenie monumentu. Jak wiadomo, departament informacji i prasy MSZ Rosji 14 maja tego roku nie omieszkał zakwalifikować tego jako aktu wandalizmu i wezwał władze Ukrainy do podjęcia skutecznych działań w związku z tym, że dzień wcześniej na kompleksie memorialnym radzieckich żołnierzy we Lwowie „z obu końców Alei zostały zerwane brązowe girlandy”. Ależ w odróżnieniu od Lwowa, gdzie, jak zaznaczono we wspomnianym komentarzu rosyjskiego MSZ, „zostały dokonane chuligańskie działania”, w podmoskiewskiej Aprieliewce zburzenie pomnika Wasyla Pojdenki usankcjonowały władze. My nikogo nie wzywamy do pikietowania z tego powodu ambasady Federacji Rosyjskiej na Ukrainie, jak to czynili zawodowi „patrioci” w Moskwie przed przedstawicielstwem dyplomatycznym Estonii. My po prostu proponujemy rosyjskim strukturom władzy, po pierwsze, spojrzeć w lustro na siebie, aby w przyszłości unikać praktyki podwójnych standardów, i po drugie, raz na zawsze odrzucić pouczający ton wobec nowych niepodległych państw, pamiętając, że w kalendarzu rok 2007 i epoka „starszego brata” na zawsze odeszła w przeszłość. Sekretariat Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn