Strona · s. 7strona oryginału ↗
MILIONY SERC — JEDNA NADZIEJA ZAKOŃCZYŁ SIĘ III OGÓLNOUKRAIŃSKI KONKURS WŚRÓD MŁODZIEŻY UCZNIOWSKIEJ „LOS OBYWATELI UKRAINY POSZKODOWANYCH PRZEZ REŻIM NAZISTOWSKI”
Слово Просвіти, №23 за 2007 рік
Występuje Mykoła Pryjma — zwycięzca w kategorii „Badania”
Raisa BUDKO, służba prasowa UNF „Porozumienie i pojednanie”
W 2005 roku, z okazji obchodów 60. rocznicy zwycięstwa nad faszyzmem, UNF „Porozumienie i pojednanie” ogłosił pierwszy Ogólnoukraiński konkurs referatów wśród uczniów szkół ogólnokształcących i średnich placówek oświatowych na temat: „Los obywateli Ukrainy poszkodowanych przez prześladowania nazistowskie”. W ostatnim czasie temat wykorzystywania pracy przymusowej przez Trzecią Rzeszę przyciąga uwagę wielu badaczy na Ukrainie, w Niemczech i innych krajach. Długie zapomnienie tej karty historii wreszcie dobiegło końca: prowadzone są nie tylko czysto naukowe badania i poszukiwania archiwalne, szerokie rozpowszechnienie zyskała praktyka zapisywania wspomnień byłych „ostarbeiterów”, więźniów obozów koncentracyjnych, gett i innych miejsc odosobnienia podczas II wojny światowej. Taka praca ma ogromne znaczenie, ponieważ świadkowie tamtych wydarzeń stopniowo odchodzą od nas, zabierając ze sobą swoją prawdę o wojnie. Masowy wywóz siły roboczej z Ukrainy do Trzeciej Rzeszy rozpoczął się od kwietnia 1942 r. i trwał do ostatecznego wyzwolenia od najeźdźców. Bardzo niewielka część robotników wyjechała przy tym dobrowolnie (poprawniej byłoby powiedzieć — warunkowo dobrowolnie, gdyż stosowano pośrednie metody nacisku), przeważnie stosowano obławy, wywożenie całej ludności z poszczególnych miejscowości, karanie jak za sabotaż niestawienia się w punktach zbornych. Z Ukrainy wywieziono ponad 2,4 mln osób, przeważnie młodzież. Wielu ludzi przebywało w obozach i gettach na okupowanym terytorium Ukrainy. Dzisiaj wśród żywych pozostaje nieco ponad 500 tys. obywateli ukraińskich, którzy jeszcze mogą opowiedzieć o swoich cierpieniach w młodości. Tym ludziom bardzo potrzebna jest uwaga ze strony młodzieży, pomoc moralna, współczucie i troska. Mieliśmy nadzieję, że konkurs się do tego przyczyni. I nie pomyliliśmy się. Konkurs składał się z dwóch kategorii: praca indywidualna i praca zbiorowa. Obowiązkowym wymogiem była obecność w referatach zarówno części teoretycznej, jak i praktycznej, która zawierałaby wywiady z ofiarami prześladowań nazistowskich, ich wspomnienia, a także własne wnioski autorów dotyczące przyczyn i skutków prześladowań nazistowskich. Kryteriami oceny referatów określono głębię naświetlenia tematu, obecność własnych badań, przemyśleń, wniosków, oryginalność rozwinięcia tematu, jakość osobiście przeprowadzonych wywiadów z byłymi ofiarami nazizmu; uwzględniano również udzieloną konkretną, możliwą do zrealizowania pomoc tym ludziom. Zarząd Funduszu stworzył wysoko wykwalifikowaną komisję konkursową (jury) z wiodących specjalistów z historii II wojny światowej, przedstawicieli organizacji społecznych byłych ofiar nazizmu, pracowników twórczych, przedstawicieli UNF „Porozumienie i pojednanie”. Na konkurs wpłynęło ponad 400 prac ze wszystkich regionów Ukrainy, autorzy i zespoły autorskie najlepszych prac zostali zaproszeni na finałowy etap konkursu do Kijowa. Jury zauważyło wysoki poziom teoretyczny prac, ich oryginalność i twórczą niebanalność, głęboką wiedzę autorów, ujawnioną podczas publicznej obrony referatów na finałowym etapie konkursu. W rezultacie, oprócz znaczenia oświatowego i wychowawczego, wydarzenie dostarczyło również cennego materiału historycznego: autorzy prac zebrali ponad 1000 wspomnień osób poszkodowanych przez nazizm w różnych zakątkach Ukrainy, wydobyto kolosalną warstwę dokumentów — prawdziwych świadków epoki, jej relikwii i pamiątek, które leżały w szufladach i skrzynkach ofiar nazizmu lub u ich potomków. Na podstawie wyników konkursu uczniowskiego Fundusz wydał w językach niemieckim i ukraińskim zbiór najlepszych prac „Ten ból w sercu nie ustaje”. Tytuł zbiorowi dała praca zwycięzców w kategorii zbiorowej Je. Harszti i N. Makarenki z Ołeksandriwki w obwodzie mikołajowskim. W październiku 2005 roku odbyła się prezentacja zbioru w Niemczech w mieście Gersthofen podczas uroczystego otwarcia kompleksu memorialnego, poświęconego robotnikom przymusowym. Ubiegłoroczny II Ogólnoukraiński konkurs zebrał ponad 600 referatów i prac twórczych. Najlepsze prace weszły do zbioru „Piołunowy los”, tytuł któremu dał poemat Wiktorii Kałasznikowej z miasta Mohylów Podolski w obwodzie winnickim. Ogłoszony przez Fundusz III konkurs również wywołał duże zainteresowanie młodzieży uczniowskiej. Wszak wojna dotknęła praktycznie każdą rodzinę, która przechowuje listy, fotografie, dokumenty archiwalne, wszystkim bliski jest temat II wojny światowej i los naszych rodaków. Wciąż jest możliwość porozmawiania z żywymi uczestnikami niby odległych, ale tak bliskich wydarzeń. Ogółem w czasie trwania wszystkich konkursów kompetentna komisja przeczytała około 1400 prac. Tym razem otrzymaliśmy 325 prac. Najbardziej aktywni okazali się uczniowie obwodu dniepropetrowskiego — 81 prac, zaporoskiego — 58 prac. Zainteresowanie wykazały również obwód kijowski — 32 prace, Kijów — 14 prac. Po 25 prac przysłano z obwodów czernihowskiego i czerkaskiego. W kategorii „Twórczość” przedstawione są praktycznie wszystkie gatunki literackie: nowela, poemat, esej, opowiadanie, scenariusz filmowy, sztuka, poemat liryczny. Najszerzej — nowela i opowiadanie. Badacze (kategoria „Badania”) znaleźli wiele nowych cennych dokumentów, przeprowadzili sondaż społeczny mieszkańców swojej miejscowości, krewnych, zapisali ich wspomnienia dotyczące wydarzeń okresu okupacji i przebywania w faszystowskiej niewoli. To cenny materiał dla historyków. Komisja konkursowa wyłoniła 6 najlepszych prac twórczych i wytypowała do obrony 15 najbardziej gruntownych referatów w kategorii „Badania”. Publiczna obrona odbyła się 15 maja 2007 roku w Narodowym Centrum Ekologiczno-Naturalistycznym Młodzieży Uczniowskiej (miasto Kijów). W foyer finaliści, goście i kibice mieli możliwość zapoznać się z wystawą tematyczną obrazów uczniów Kijowskiego Technikum Przemysłowego „Opaleni wojną” oraz pozostawić swoje wrażenia w Księdze pamiątkowej. Otwierała prezentacja sztuki „Przełamanie” w wykonaniu uczniów 112. Specjalistycznej Szkoły w Kijowie, którzy zostali laureatami konkursu w kategorii „Twórczość literacka”. Losowanie określiło kolejność wystąpień finalistów kategorii
Byłe ofiary nazizmu: I. Mirczewska, A. Stryżkowa, N. Slesariewa, L. Symonowa
„Badania”, i rozpoczęła się wytężona praca — zarówno dla występujących, jak i dla jury. Praktycznie wszyscy występujący byli na wysokości zadania: pokazali gruntowną wiedzę na temat okresu II wojny światowej. Po wystąpieniu każdy finalista odpowiadał na pytania członków jury oraz oponentów z sali. Zdarzały się i takie pytania, na które odpowiedzi szukali nie tylko występujący, ale i wszyscy konkursowicze. Obojętnych na sali nie było. Pierwszy dzień dla członków jury zakończył się późnym wieczorem wyłonieniem zwycięzców na podstawie zdobytych punktów. Następny dzień był dniem nagród i gratulacji. Przede wszystkim do mikrofonu zaproszono twórców literackich, którzy opowiedzieli, że do napisania utworów skłoniły ich rozmowy z bliskimi i mieszkańcami wsi, którzy doświadczyli faszystowskiej niewoli, cierpieli, mieli nadzieję, marzyli i kochali. U wielu obecnych wywołał łzy fragment opowiadania Mariany Tymoszenko „Maria”. Z zapartym tchem słuchano autorskiego wiersza o języku ojczystym Ołeksandry Kostyrko oraz fragmentu jej poematu „Spowiedź więźniarki”. Łesia Romanenko opowiedziała w swoim utworze „Brat” tragiczną i niemal baśniową historię miłości dwojga więźniów, która wydarzyła się naprawdę. Jełyzaweta Hreczaniuk, wysłuchawszy niemało ludzkich spowiedzi, zbudowała fabułę opowiadania „Miliony serc — jedna nadzieja” o siostrach bliźniaczkach o różnych losach. Dyplom pierwszego stopnia oraz nagrodę otrzymała szóstoklasistka Ołeksandra Kostyrko ze szkoły ogólnokształcącej nr 3 we wsi Popiwka w rejonie konotopskim obwodu sumskiego. Drugie miejsce przypadło Marianie Tymoszenko z osiedla typu miejskiego Caryczanka w obwodzie dniepropetrowskim. Dyplom trzeciego stopnia pojechał z Bohdanem Hołodem (uczniem szkoły ogólnokształcącej nr 11) do Iwano-Frankiwska. Jego nieprawdopodobne opowiadanie „Chytryj”, napisane barwnym językiem, o tułaczce byłego więźnia w latach powojennych, nie pozostawiło obojętnym żadnego z członków jury ani członków komisji eksperckiej. Dwie nagrody zachęty podzieliło między siebie troje laureatów konkursu: uczennica zespołu szkolno-wychowawczego nr 66 w Dniepropetrowsku Jełyzaweta Hreczaniuk, Łesia Romanenko — uczennica szkoły ogólnokształcącej I—III stopnia we wsi Biłocerkówka w rejonie kujbyszewskim obwodu zaporoskiego oraz zespół autorski kijowskiej szkoły specjalistycznej nr 112. Oprócz dyplomów zwycięzców i laureatów konkursu wszyscy finaliści otrzymali prezenty. Wśród nich obrazy i wyroby ceramiczne uczniów Kijowskiego Technikum Przemysłowego, książki o historii II wojny światowej, wydanie Ukraińskiego Związku Więźniów — Ofiar Nazizmu „Pamięć dla przyszłości”, specjalne wydanie o działalności Ukraińskiego Funduszu „Więźniowie Trzeciej Rzeszy”, opublikowane przez Fundusz wspomnienia osób poszkodowanych w latach wojny, książki z najlepszymi pracami finalistów dwóch poprzednich konkursów — „Ten ból w sercu nie ustaje” i „Piołunowy los”, wydanie Stowarzyszenia Organizacji Żydowskich byłych więźniów faszystowskich obozów koncentracyjnych „Życie i śmierć w epoce Holokaustu” oraz inne. Wśród finalistów w kategorii „Badania” pierwsze miejsce godnie zajął uczestnik wszystkich trzech konkursów Mykoła Pryjma z Sum. Drugie miejsce zajęła Olha Stadnyk (uczestniczka zeszłorocznego konkursu) z Krasnoperekopska w Republice Autonomicznej Krym. „Brąz” przypadł ósmoklasiście Romanowi Łyhowydowi ze wsi Mazinky w rejonie perejasławsko-chmielnickim obwodu kijowskiego. Dyplomy laureatów i nagrody zachęty otrzymali Anastasija Desiatowa — uczennica sanatoryjnej szkoły z internatem we wsi Miszkowo-Pohoriłowe w rejonie żowtnewym obwodu mikołajowskiego oraz Serhij Ihnatow z Czernihowskiego Liceum nr 15. Jury szczególnie wyróżniło najlepszą publiczną obronę Jewhenii Ancybor — uczennicy Liceum Pedagogicznego dla uzdolnionej młodzieży wiejskiej z Czernihowa. Laureatami konkursu w kategorii „Badania” zostali Wasyl Badrak z Liceum w Sokołówce w rejonie żaszkowskim obwodu czerkaskiego, zespół autorski Szkoły Ogólnokształcącej w Azowskim w rejonie jakymiwskim obwodu zaporoskiego, zespół autorski Wiśniowskiego Centrum Twórczości Dzieci i Młodzieży w rejonie kijowsko-swiatoszyńskim obwodu kijowskiego, zespół autorski Zespołu Szkolno-Wychowawczego nr 49 „Nadija” w Makiejewce w obwodzie donieckim, Hałyna Fastoweć ze szkoły w Antoniwce w rejonie wilniańskim obwodu zaporoskiego, Honczarenko ze szkoły nr 7 w Perejasławiu Chmielnickim, Marharyta Kostryba — uczennica szkoły nr 4 w Melitopolu, Olha Kowzikowa ze szkoły nr 8 w Melitopolu oraz Anna Hołowko — uczennica specjalistycznej szkoły średniej nr 142 o profilu ekologiczno-ekonomicznym w Dniepropetrowsku. Prace finalistów również zostaną wydrukowane.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
