Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

«PROŚWITA»

Слово Просвіти, №23 за 2007 рік

Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki ukraińskiej idei, tak jak od początku swojej działalności, która ma 90 lat… — Szczerze mówiąc, znaleźliśmy inną datę. Jesteśmy starsi i bierzemy początek od 1911 roku. Jednak oficjalnie na terenach Ługańszczyzny zespoły proświtańskie powstały podczas rewolucji narodowo-demokratycznej w kwietniu i maju 1917 roku. O roli konsolidującej. 23 partie polityczne i organizacje społeczne, wśród których jest nasze Towarzystwo, połączyły się jako Rada Koordynacyjna Sił Demokratycznych Ługańszczyzny. Złożyliśmy już apel do W. Janukowycza z żądaniem wykluczenia z Partii Regionów tych deputowanych ludowych Ługańszczyzny, którzy prowokują rozłam wschodu i zachodu. A ogólnie nasz problem polega na tym, że dzisiaj w państwie nie mamy idei narodowej, wychowania narodowego i w ogóle takiego projektu narodowego. — Co Pan wkłada w pojęcie „idea narodowa”? — Na początku XX wieku Mykoła Michnowski rzucił hasło „Ukraina dla Ukraińców”, później Mykoła Chwylowy (Fitilow) zaproponował „Precz od Moskwy”. Dzisiaj ideą narodową może być hasło „Naprzód, do Europy”. Mówimy o budowie państwa, dobrym życiu i majątku. To model socjalny lub projekt ekonomiczny, polityki w nim mało. W Ługańsku zaś w ogóle dochodzi do niedorzeczności. Proponują hasła, pod którymi walczyli młodo-gwardziści przeciwko Niemcom. Stworzyli program patriotycznego wychowania młodzieży, co nie jest złe, ale niedorzeczność w tym, że powieści Ołeksandra Fadiejewa „Młoda gwardia” oraz Mykoły Ostrowskiego „Jak hartowała się stal” znowu mogą być wprowadzone do kursu szkoły średniej, niby to Fadiejew — ofiara stalinowskiego totalitaryzmu. I to nie zważając na to, że jego podpis stoi pod nazwiskami pisarzy skazanych na rozstrzelanie. Ten problem aktywnie omawialiśmy podczas ostatniego „okrągłego stołu”: „O. Fadiejew, jego powieść „Młoda gwardia” i współczesność”. — A jakie „okrągłe stoły” były wcześniej? — „Okrągłe stoły” u nas odbywają się często. Ostatnie — „Wiaczesław Łypynski i jego dziedzictwo historyczne”, poświęcony 125. rocznicy od dnia jego urodzin, „Kultura elitarna czy sztuka degeneracka”, dokąd zjechali się pisarze, muzykologowie, artyści, działacze społeczno-kulturalni zewsząd, w szczególności z Dniepru, Kijowa, Charkowa. Mieliśmy „okrągły stół” i konferencję naukową poświęconą Iwanowi Ohijence. Swoją drogą, niedawno otrzymaliśmy od Siostrzeństwa Świętej Olgi przy parafii Świętego Andrzeja pod Waszyngtonem książki, na jednej z których jest autograf metropolity Iłariona. Nieocenzurowanego „Kobziarza” przysłała czołowa działaczka kanadyjskiej spółdzielni kredytowej „Samopomoc” Natalija Iwanicka, spotkanie z którą przeprowadziliśmy 26 kwietnia. Właśnie mąż pani Natalii przekazał środki na budowę pomnika Tarasa Szewczenki w Ługańsku. — Do naszego tygodnika dotarł list z podziękowaniami dla ługańskiej „Proświty” za przekazaną literaturę oraz płyty kompaktowe Wydawniczego centrum „Proświta” dla szkoły. — Tak, rozpowszechniamy literaturę. Kiedy dwa lata temu spłonęła biblioteka wsi Brusiwka w rejonie biłowodskim, zaczęliśmy zbierać literaturę dla niej. I oto już 20 tys. książek przekazano bibliotece. A ogólnie w ciągu dwóch lat bezpłatnie rozpowszechniliśmy książek naszego wydawnictwa na pół miliona hrywien. I nasz tygodnik „Słowo Proświty” regularnie otrzymuje 100 placówek oświatowych centrum obwodowego. Odbywają się także prezentacje książek. Ostatnia — omówienie książki „Jak stać się i być bogatym: filozofia indywidualnego sukcesu” doktora nauk filozoficznych, profesora Uniwersytetu w Montrealu Jewhena Kalużnego. Trzeba wspomnieć także o spotkaniach z deputowanymi ludowymi Ukrainy. W ciągu dwóch ostatnich lat odbyło się ich około 50: przyjeżdżał i Łewko Łukjanenko, i Anatolij Matwijenko, i Wołodymyr Stretowycz. My, społeczność narodowa, obecnie nie mamy przedstawiciela w Radzie Najwyższej, oprócz naszego proświtańczyka profesora, rektora Ługańskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia Tarasa Szewczenki Witalija Kuryły (Blok Julii Tymoszenko), dlatego takie spotkania dają możliwość wyrażenia naszego stanowiska. Próbowałem spotkać się także z urzędnikami obwodowymi: zastępcami przewodniczącego administracji państwowych, naczelnikami zarządów, ale oni ostro odbierają krytykę i niewygodne pytania. Byłem zaproszony na spotkanie z Prezydentem Ukrainy Wiktorem Juszczenką, kiedy przyjeżdżał do Ługańska, miałem z nim rozmowę. W ogóle nie zamykamy się w sobie. Utrzymujemy kontakty z diasporą Rosji. Składaliśmy apel do mera Moskwy Łużkowa z protestem dotyczącym stanu Biblioteki Literatury Ukraińskiej w Moskwie. Otrzymaliśmy porażającą odpowiedź z podpisem B. Siłajewa, że korzystamy z niesprawdzonej informacji, a w rzeczywistości oni opiekują się językiem ukraińskim i w Moskwie działa centrum kulturalne, o czym powiadomiona jest nasza administracja państwowa, i wzywali nas, by nie być wrogo nastawionymi… Troszczymy się także o wymianę kulturalną. Nasz zespół „Cantabile” pojechał do Serbii do miejscowego towarzystwa społecznego, analogicznego do „Proświty”. Przekazaliśmy tam produkty wydawnicze. — Porównując z minionymi latami, jak ocenia Pan swoją pracę? — W ciągu ostatniego roku trochę podupadliśmy, to prawda. Jeśli w centrum obwodowym działamy potężnie, to na miejscach, zwłaszcza w odległych rejonach wiejskich, nie możemy wpływać na sytuację. Trudno dotrzeć, potrzebny jest transport, którego nie mamy. A ogólnie pracujemy jak na wulkanie. Nie układają się stosunki z władzą. W Ługańsku działa antyukraiński wektor. Spowodowane jest to tym, że po II wojnie światowej na Donbas wysyłano całe rodziny z Rosji budować kopalnie, zakłady. 25 kwietnia ubiegłego roku rada obwodowa podjęła decyzję o wprowadzeniu drugiego języka państwowego. Do tej pory żaden z sądów nie rozpatrzył naszych pozwów: i osobistych, i kolegialnych, i od towarzystwa. Pobito naszego proświtańczyka Serhija Melnyczuka, który wystąpił przeciwko nauczaniu w języku niepaństwowym na uniwersytecie im. W. I. Dala. A obecnie próbują zniszczyć starodawny cmentarz w centrum Ługańska, gdzie pochowane są duchowne i wybitne osobistości miasta, ofiary Wielkiego Głodu 1932—33 lat, od 5 do 7 tysięcy ofiar rozstrzelań NKWD 1937—39 lat. Tamże stoi pomnik afgańczyków, krzyż ofiarom Wielkiego Głodu, stela pamięci represji politycznych, płyta żołnierzom, którzy zmarli od ran lub zginęli w 1945 roku. Tamże Prezydent otworzył znak pamięci poświęcony ofiarom Wielkiego Głodu. Dzisiaj powstało całe miasto, i my jesteśmy na ostrzu. — Panie Wołodymyrze, a jak Pan ocenia działalność WUT „Proświta”? — WUT „Proświta” nie jest aktywna na Ukrainie Lewobrzeżnej. Zapytajcie Pawła Mychajłowycza Mowczana, kiedy ostatnio był w Ługańsku, zapytajcie o to pracowników Sekretariatu oraz członków zarządu. Dlaczego przedstawiciele sił politycznych przyjeżdżają, a nasi działacze — nie? Możemy zrobić audycję w radiu, pójdzie rozgłos. Zamiast tego kisimy się we „własnym sosie”. Po drugie, nie mamy swojej ukraińskiej gazety. Kiedy przyjeżdżał Prezydent, ja także poruszałem tę kwestię. Co proponuję? Żeby w tygodniku „Słowo Proświty” była strona Ługańska. Wy zobaczcie, co wyczynia Jurij Łużkow. On na Krymie nie tylko wzywa do obalenia naszego ustroju, ale i dobro czyni: domy buduje, zespoły twórcze przywozi. A gdzie nasza stolica? Potrzebujemy potężnego wsparcia „Proświty”. Przecież przez kulturę można dowieść siły języka ukraińskiego. Rozmawiała Olha SKRYPKINA Wołodymyr Semystiaha występuje w Kijowie podczas tegorocznych uroczystości z okazji powtórnego pochówku Tarasa Szewczenki

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn