Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

W SWOJEJ CHACIE — SWOJA I PRAWDA, I SIŁA, I WOLA 19—23 maja, w kwitnącym, letnio upalnym czasie, Dniepropietrowszczyzna stała się duchowym centrum Ukrainy: odbywało się tu Międzynarodowe Święto Szewczenkowskie „W rodzinie wolnej, nowej”.

Слово Просвіти, №23 за 2008 рік

Nina HNATIUK Zdjęcia autorki Zakończenie. Pocz. w nr 22 „Szewczenkiana Naddnieprza” — swoiste wydanie encyklopedyczne, wręczone każdemu z gości święta. Uważnie czytali je pisarze Wołodymyr Rabenczuk z Winnicy i Mychajło Pasicznyk z Żytomierza, Jewhen Smolak z Iwano-Frankiwska i Tamara Diaczenko z Symferopola, Andrij Medwedenko z Ługańska i Hałyna Haj z Białej Cerkwi... Niemało utalentowanych utworów zapadało w pamięć, chciało się je cytować podczas wystąpień. Pisarz-ataman W. Jaworiwski Niezapomnianej Natalce Nikulinie należą się takie wersy: Szukajmy w sobie Szewczenki (Choć iskry — prawości i wiary) — On musi być tam, w głębinach, Inaczej nas by nie trzymała Ta ziemia, kaliny matka. My musimy. My koniecznie musimy Znaleźć w sobie jego krew — Inaczej z ciemności nie wyjść. Całym życiem, całym obiegiem krwi Rodźmy w sobie Szewczenkę, Choć iskrę każdy. Iskrę każdy. Wszyscy razem — będzie Ukraina. Podczas otwarcia święta odbyło się wręczenie nagrody literackiej NSPU oraz Międzynarodowego Funduszu Charytatywnego Ernesta i Natalii Huliaków „Aistra” Hałynie Pahuciak za najlepszą książkę roku. Głośnymi oklaskami, okrzykami „Sława!” witali siczosławcy każdego artystę, zwłaszcza gości z zagranicy — mistrzów słowa, badaczy twórczości T. Szewczenki, tłumaczy. Aleś Rybak, Ireneusz Schmidt, Viktoras Rudžianskas, Wołodymyr Sariszwili, Galym Żajłybaj czytali utwory Tarasa Szewczenki w przekładzie na język białoruski, polski, gruziński, kazachski. Feliks Bachczynian przywiózł „Kobziarza” w przekładzie na język ormiański. Lecz chyba największy zachwyt obecnych w teatrze im. T. Szewczenki, na innych spotkaniach twórczych, wywołał wykwintny język ukraiński, którym zwracał się do dniepropietrowców wysłannik Japonii Hiroshi Kataoka. Obronił on w Kijowie dysertację, został kandydatem nauk filologicznych, pracuje w Instytucie Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M. Rylskiego NAN Ukrainy, bada ukraiński folklor. Słuchając, jak większość mieszkańców Dniepropietrowska porozumiewa się po rosyjsku, a Hiroshi Kataoka — po ukraińsku, kierownik wydziału międzynarodowego NSPU Serhij Borszczewski przeczytał improwizację. Choć czuć tu wpływ znanych wersów W. Majakowskiego, ta strofa stała się popularna w dni święta: Jeśli ty obcym mówisz, jak niewolnik, A ojczystym gardzisz dotąd, To ukraiński wyuczyłeś choćby, Że nim mówi Hiroshi. Program święta był wypełniony po brzegi prezentacjami, wystawami, spotkaniami twórczymi w placówkach oświatowych, muzeach, bibliotekach, klubach. Otwierając wystawę artystyczną „Malownicza Ukraina”, minister kultury i turystyki Ukrainy Wasyl Wowkun zaznaczył, że w obwodzie zostaną zachowane miejsca kozackiej sławy. Muzeum Historyczne im. D. Jawornyckiego przygotowuje wszystkie potrzebne dokumenty dla nadania mu statusu Narodowego. Dniepropietrowsk — miasto bogatego dziedzictwa kulturowego, wybitnych mistrzów słowa, pędzla, dłuta, sceny teatralnej. Należy chronić dorobek ludzkiego geniuszu przed tym samowolstwem, bezkulturą, najazdem bezduchowości, które obserwujemy wszędzie na Ukrainie. Obok muzeum historycznego — kamienne rzeźby z minionych wieków. Skifskie baby starzeją się nie od upływu lat, a od pyłu metalurgicznego, spalin samochodowych silników. Trzeba dobudować jeszcze jeden oddział muzeum historycznego, zrobić ze szkła i metalu zadaszenie nad tymi bezcennymi relikwiami. Podczas otwarcia Wszechukraińskiej wystawy „Malownicza Ukraina” w sali wystawowej NSHU miłośnicy sztuki rado witali ludowego artystę Ukrainy Wołodymyra Nebożenkę, autora wielu pomników Tarasa Szewczenki. Zastępca przewodniczącego Narodowego Związku Artystów Ukrainy, zasłużony artysta Ukrainy Petro Zykunow zaznaczył, że ta sala wystawowa nie może pomieścić nawet najlepszych płócien sławnych artystów Ukrainy. A przecież jest jeszcze utalentowana twórcza młodzież. Dlatego trzeba budować nie tylko stadiony, boiska sportowe, ale i nowe sale wystawowe. Wszyscy zachwycali się wystawą ręczników z portretami Tarasa Szewczenki, które należą do oryginalnego twórcy Wasyla Kandeli z Krasnopilla. Jego rękami wyhaftowano dziesiątki ręczników z portretami Tarasa Szewczenki oraz wierszami. A jeszcze w galerii ręczników mistrza — wyhaftowane portrety Iwana Franki, Łesi Ukrainki, Mykoły Hohola, Ołeny Telihi, Wiaczesława Czornowoła, wielu innych postaci historycznych. Jak żyje mistrz, obdarzony ludzkim szacunkiem, lecz pozbawiony tytułów, nagród? Jak opowiada się w książce „Szewczenkiana Naddnieprza”, Wasyl Demydowycz w przerwie między napiętą pracą twórczą chodzi do rejonowego opieki społecznej, aby otrzymać obiecaną mu, inwalidzie, „Tawrię”. Przez jakiś czas był pierwszy w kolejce, a teraz z niewiadomych przyczyn zepchnięto go aż do siódmej dziesiątki. Niezapomniane wrażenie na nas wszystkich wywarł dom-muzeum pamięci sławnego ukraińskiego historyka, akademika Dmytra Jawornyckiego. Dewizą wybitnego uczonego stały się słowa: „Moją zasadą w życiu było — pracuj; pracuj, nie oczekując skądkolwiek i od nikogo ani nagrody, ani pochwały; pracuj do tych pór, póki służą ci ręce i póki bije żywe serce w twoich piersiach; pracuj na korzyść twojego narodu i na Goście domu pamięci (muzeum) D. Jawornyckiego dobro ojczyzny, drogiej ci”. Imię Jawornyckiego związane jest z badaniem heroicznej przeszłości Ukrainy — historii zaporoskiego kozactwa. „Zaporoże w pozostałościach starożytności i podaniach ludu” (1883), „Zbiór materiałów do historii kozaków zaporoskich” (1892, 1895, 1897), „Źródła do historii kozaków zaporoskich” (1903) — wszystkie te fundamentalne prace zobaczyliśmy w muzeum. Właśnie dzięki pełnej poświęcenia działalności tego rzadko obdarzonego i niestrudzonego człowieka wiele następnych pokoleń otrzymało możliwość dotknięcia oczami i sercem do świętości heroicznej przeszłości. Uczony szeroko, angażując bogaty materiał archiwalny, świadectwa starych ludzi, ludowe legendy i podania, toponimikę, badał Sicz Zaporoską, jej historię i decydującą rolę w walce o wolność narodu ukraińskiego. Dmytro Jawornycki wniósł nieoceniony wkład w krajoznawstwo, leksykografię, zachowanie skarbów folklorystycznych. Zapisał i wydał w zbiorze „Małorosyjskie pieśni ludowe, zebrane w 1878—1905 gg.” 830 pieśni, a także około 60 tysięcy słów, których leksykografowie wcześniej nie odnotowali. W 1920 roku ukazał się pierwszy tom „Słownika języka ukraińskiego”, który przygotował akademik. W Jekaterynosławiu, w domu przy placu Dworcowym 5, uczony przeżył 35 lat. Ten, kto przekracza próg tego domu-muzeum, trafia w świat legendy. Z zainteresowaniem oglądali uczestnicy święta rękopisy, książki uczonego, kolekcję kozackich fajek, broń, odzież i inne starożytności zebrane przez D. Jawornyckiego. Lubow Hołota, Ołeś Łupij, Wołodymyr Łys, Wasyl Newołow, Marija Łudkewycz, Eduard Dracz, Andrij Medwedenko, Petro Szulha oraz zagraniczni goście podziwiali obrazy, uważnie wpatrywali się w drogie twarze uwiecznione na starych fotografiach: O. Potebnia, M. Kostomarow, J. Szczohołiw, I. Repin, M. Łysenko, M. Samokysz, M. Kropywnycki, P. Saksahanski — ci oraz inni wybitni działacze nauki i kultury byli współmyślicielami i przyjaciółmi historyka. W przestronnym salonie D. Jawornyckiego często rozbrzmiewała bandura. A tym razem liczni zwiedzający dom-muzeum delektowali się grą na kobzie i śpiewem poety oraz wykonawcy Eduarda Dracza. Ciekawym, poruszającym wydarzeniem było spotkanie pisarzy i mistrzów sztuki z wykładowcami oraz studentami Dniepropetrowskiego Uniwersytetu Narodowego. Chlebem i solą witali oni przewodniczącego Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Wołodymyra Jaworiwskiego, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, swoją absolwentkę Lubow Hołotę, przewodniczącą Dniepropetrowskiej organizacji obwodowej NZPU Łesię Stepowyczkę, która również ukończyła ten uniwersytet, pisarza i więźnia politycznego Ołeksę Riznyczenkę z Odessy, lwowianki Mariję Łudkewycz i Hałynę Pahutiak, posłańca Japonii Hiroshi Kataokę, pierwszego zastępcę przewodniczącego zarządu Związku Pisarzy Kazachstanu Halyma Żajłybaja, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Dmytra Kremenia, słynny kwartet „Jawir” oraz innych gości. Lubow Hołota była wzruszona, występując w auli imienia Honczara: — W naszej studenckiej młodości zakładaliśmy wyszywanki i nosiliśmy je jak flagi narodowe. Jesteśmy dziećmi „Soboru”. I dlatego tak bardzo troszczymy się o język ukraiński, kulturę i duchowość. Ogólnoukraińską wystawę artystyczną „Malownicza Ukraina” otworzył minister kultury i turystyki Ukrainy Wasyl Wowkun.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn