Strona · s. 9strona oryginału ↗
W CISZY WŁASNEGO SERCA
Слово Просвіти, №23 за 2008 рік
Galym Żajłybaj nazwał Tarasa Szewczenkę pierwszym ambasadorem Ukrainy w Kazachstanie. Wielki syn Ukrainy został zesłany w kazachskie stepy bez prawa pisania i malowania, co dla niego oznaczało śmierć duchową. Przebywając na półpustyni, Taras Szewczenko potajemnie jednak pisze i maluje. A naród kazachski święcie strzeże pamięci o wielkim Tarasie, a jego obrazy i książki stały się najcenniejszymi eksponatami muzeum w mieście Fort Szewczenko. Jaskrawym potwierdzeniem przyjaźni i duchowego zjednoczenia naszych narodów było przeprowadzenie w ubiegłym roku Roku Kazachstanu na Ukrainie, a obecnie — Roku Ukrainy w Kazachstanie. Wydano zbiór utworów pisarzy obu krajów „Echo stepów”. Na spotkaniu twórczym na Uniwersytecie Dniepropetrowskim brzmiał „Testament” w języku ukraińskim, gruzińskim, ormiańskim, japońskim, krymskotatarskim i innych językach. Świadczy to o tym, że wysokie, wolnościowe słowo Tarasa Szewczenki jest znane i drogie ludziom wielu krajów. Witając reprezentacyjną delegację, prorektor uniwersytetu, profesor Wałentyn Iwanenko, zapoznał gości z historią tej znanej na Ukrainie i za granicą uczelni. Ponad 50 akademików, 10 Bohaterów Pracy, 9 Bohaterów Ukrainy stało się dumą uniwersytetu. W kwietniu, kiedy Ukraina obchodziła 90. rocznicę urodzin Ołesia Honczara, wszyscy cieszyliśmy się z przyjemnej wiadomości: Uniwersytet Dniepropetrowski będzie nosił imię swojego wybitnego absolwenta, sławnego syna siczesławskich stepów. Widzieliśmy popiersie Ołesia Honczara dłuta rzeźbiarza Wołodymyra Nebożenki przy jednym z budynków uniwersyteckich. A jednak nazwiska wybitnego mistrza pióra do tej pory nie ma w nazwie tej szacownej uczelni. Dlaczego? Pisarze, artyści, aktorzy, dziennikarze z różnych zakątków Ukrainy, zagraniczni goście odwiedzili prawie wszystkie rejony obwodu. Mnie udało się pojechać razem z Lubow Hołotą do jej rodzinnego rejonu sofijowskiego. Chlebem i solą witali rodacy Lubow Wasyliwnę, szczerze gratulowali przyznania Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Powieść „Epizodyczna pamięć” rodziła się właśnie z radości, niepokojów bliskich sercu ludzi, ducha rodzinnych stepów, zapachu łąkowych ziół, głosów turkawek, które nigdy nie ucichną, nie wygasną w duszy pisarki. Na spotkaniu, które prowadziła p.o. przewodniczącej Sofijowskiej Rejonowej Administracji Państwowej Natalia Błażko, Lubow Hołota czytała wiersze, rozdawała książki z autografami, a także wydawnictwa „Proświty” dla biblioteki rejonowej. Nauczyciele, bibliotekarze, uczniowie chcieli zrobić sobie zdjęcie na pamiątkę z wybitną rodaczką, wziąć autograf, podarować jej kwiaty. Nie mniej poruszające i ciekawe było spotkanie Lubow Hołoty z zespołem Szkoły Ogólnokształcącej im. T. Szewczenki w Ordo-Wasyliwce, której dyrektorem jest Antonina Czernyczko. Uczy się tu zaledwie 100 uczniów, ale szkoła jest znana daleko poza granicami rejonu. Zaimponowało szkolne muzeum Tarasa Szewczenki, gdzie eksponowane są portrety Wielkiego Kobziarza, ręczniki z jego wizerunkiem, liczne wydania „Kobziarza”, w tym przedrewolucyjne, diorama „Szewczenko nad Dnieprem”, ilustracje młodych artystów do wielu wierszy i poematów. Widzimy tu także ziemię z mogiły Tarasa z Kaniowa i „Kobziarza” w języku kazachskim, a także listy laureata nagrody im. Szewczenki Wiry Wowk z Brazylii, wnuka szewczenkologa Dmytra Nytczenki, Jurka Tkacza z Australii. Spodobało się. Wałentyna DAWŁYDENKO. Dla mojego pokolenia pierwsze czytanie „Kobziarza” odbywało się częściej nie w szkole, a z ust najbliższych — rodziców czy starszych członków rodziny. To ważna okoliczność, o której nie sposób nie wspomnieć, nawet zważywszy na zideologizowany system edukacyjno-wychowawczy, który poetyzował wtedy inny obraz — „Chłopca o mądrych oczach…”. W ukraińskiej rodzinie pierwszymi wierszami, których dziecko uczyło się na pamięć, były: „Sad wiśniowy koło chaty”, „Płynie woda w sine morze”, „Słońce zachodzi, góry czernieją…”. Z tym dorobkiem nauczycielka „zapisywała” maluchy do szkoły. Słowo Szewczenki, przeczytane z intonacją matki czy ojca, pozostawało w istocie jak modlitwa na całe życie. Obecnie zaś, śmiem przypuszczać, dorastają mali Ukraińcy, których rodzice nie czytają w domu poezji Szewczenki. Oczywiście, nauczą się ich później w szkole i odwiedzą muzeum lub złożą kwiaty pod pomnikiem 9 marca. Ale obraz na piedestale będzie bardziej zdystansowany od serca, niż gdy matczynym głosem przekazany ci zostanie smutek własnej duszy: „A ja patrzę… i sercem płynę/ W ciemny sad na Ukrainę./ Płynę ja, płynę, dumę rozważam…”. Właśnie powrotem do pierwotnego odczucia słowa Szewczenki, jego wewnętrznego dramatyzmu, który brzmi bliską intonacją dla każdej duszy, jest „Monolog samotności”. Autorzy projektu zaproponowali nowe odczytanie „Kobziarza” — nie trybunowe, nie patetyczne, powiedziałabym nawet, nie aforystyczno-społeczne, jak to było przyjęte, a uniwersalnie ludzkie. Wszak wiele poetyckich wersów tej książki już dawno stało się skrzydlatymi słowami i, przyswoiwszy raz ich sens, zapomnieliśmy o ekspresji uczuć, którymi wypełnione jest słowo poety, oderwanego od ojczyzny, który w tę rodzinną dal posyłał tylko swoje dumy… Tę okoliczność znamiennie nakreślił we wstępie do poetycko-muzycznej kompozycji „Monolog samotności” dyrektor Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki, akademik NAN Ukrainy Mykoła Żułynski (kierownik naukowy projektu). Autorowi projektu, reżyserowi i
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
