Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

NASZA KSIĄŻKA

Слово Просвіти, №23 за 2008 рік

Od najmłodszych lat dziecko dzięki dorosłym obcuje z książkami. Ilustracje to pierwsze, co spotyka małego człowieka w świecie książki dziecięcej. Tej, którą być może zapamięta na całe życie, która będzie bawić, uczyć, wychowywać… I od tego, jak ten książkowy świat przywita dziecko — wesołym uśmiechem bajkowych bohaterów, dziwaczną pomysłowością fabuły, barwnymi i niepowtarzalnymi portretami postaci — zależy, czy człowiek będzie kochał książki, czy będzie je chętnie czytał. Z artystką Nadią Wadżypową, od której światopoglądu, artystycznej inspiracji i umiejętności zależy wizualny obraz książkowego świata baśni, przeprowadzamy nasz wywiad. Świętosław MIZERNIUK — Przede mną dwie książki dla dzieci, które Pani ilustrowała: „Baśnie Skandynawii” oraz „Latający okręt” (kijowskie wydawnictwo Hrani-T, 2007 r.). Jak na studentkę — to znaczące. I wydawcy zapraszają Panią do dalszej współpracy. A kiedy Pani po raz pierwszy jako artystka wkroczyła na ścieżkę książki dziecięcej? Czyli od czego wszystko się zaczynało? — W Krymskiej Szkole Artystycznej im. Samokisza uczył mnie wspaniały wykładowca Jurij Kiszczenko. I tak ciekawie opowiadał o pracy artysty nad książką, że prawie wszyscy, którzy u niego studiowali, poszli tą ścieżką. Nasz wydział grafiki przemysłowej był eksperymentalny, a kierownictwo postanowiło uczyć studentów grafiki książkowej. A przedtem w szkole wykładano tylko „suchy” design. — Zatem wcześniej o zawodzie artysty, który rysuje książki, nawet Pani nie marzyła? — To marzenie mojego dzieciństwa, choć w szkole plastycznej nie uczyłam się, bo w Sakach, skąd pochodzę, nie ma takich placówek. Skończyłam zwykłą dziesięciolatkę, a mama usłyszała w radiu, że istnieje Krymska Szkoła Artystyczna. W niej później uczyłam się przez pięć lat, prawie jak w instytucie. Szkoła miała otrzymać status wyższej uczelni. Ale komisja, która przyjechała, położyła nacisk na wady: budynki nieodnowione, sztalugi w farbie, studenci niewychowani… i odmówiła. Od trzeciego roku studiowałam ilustrację książkową i dyplom broniłam z grafiki książkowej. Jestem bardzo wdzięczna mojemu wykładowcy za to, że zakochałam się w książce. — Chciała Pani od razu rysować dla dzieci? — Jeszcze kiedy szłam się uczyć, marzyło mi się rysowanie kreskówek. Ale z czasem jakoś niepostrzeżenie pragnienie ilustrowania książek dla dzieci wzięło górę. — A o kreskówkach Pani nie marzy, gdyby była taka możliwość? — Może i spróbowałabym. Choć to bardzo skomplikowany i długotrwały proces. Praca nad książką też zabiera dużo czasu, ale tutaj dobrze widać, co się narysowało, czy się udało. Do tego książkę można podarować przyjaciołom — to bardzo przyjemne. Natalka POKŁAD Nie odkryję Ameryki, gdy powiem, że dziwić dzisiejsze dzieci, które nie tylko doskonale znają się na komputerze i różnych wirtualnych światach, ale też w lot chwytają inne nowinki postępu technicznego, staje się coraz trudniej. A czy może być interesująca książka, która nie dziwi? Więc pisarze muszą wkładać niemały wysiłek, napinać swoją gigantyczną fantazję, aby jednak wyszukiwać coraz to nowy, niezużyty chwyt, karkołomne kolizje, zdumiewające światy, a w tych światach — nie mniej zdumiewających bohaterów. Jewhenija Kononenko to jedna z niewielu naszych współczesnych autorek, które nie tylko są nadzwyczaj produktywne, ale też próbują swoich sił w różnych gatunkach, i to niezwykle skutecznie. W jej dorobku znajduje się tomik poezji, powieść, ciekawe opowiadania, przekłady, historyczno-mistyczny kryminał i inne. A niedawno w serii „Współczesna proza dziecięca” wydawnictwo „Hrani-T” wypuściło w świat nową książkę pisarki — „Nela, która chodzi po suficie”. Przyznam się, przeczytałam ją, jak to mówią, naprawdę „z nieosłabionym zainteresowaniem”. Bo to taka książka i tak napisana. W związku z tym przypomniał się „Malinowy dzwon” Jurija Zbanackiego. Przecież wydarzenia-przygody, które opisała pisarka, też dotyczą szkoły i dzieją się w większości w szkole. Dziewczynka Nela Myroneć jest uczennicą czw- — Z czego składa się świat obrazów Pani książek? — Pewnie we wszystkich postaciach, które rysuję, widzę siebie. Żeby pojąć, jakimi mają być moi bajkowi bohaterowie, studiowałam ubiory, naczynia, sprzęty domowe, wnętrza, domy. Szukałam też wizerunków: zmieniałam nosy, powiększałam, zmniejszałam brwi, żeby postacie wyszły naprawdę „żywymi”, ciekawymi. Kunszt i fantazja muszą pracować na bajkę: im bardziej bajkowy będzie obrazek, tym lepiej. Nie grzech nawet odrobinę przesadzić. Głównym jest, żeby wygrała kompozycja, obraz. Okazało się to niełatwe. Ależ to bajka! Zatem wymysł, fantazja przydawały mi się. A bajkowe obrazy wizualne idą za mną z książki do książki, przeplatając się z osobistym ja. — Czy lubi Pani dzieci? Co trzeba mieć za plecami, żeby rysować dla nich? A może Pani jest czarodziejką i za machnięciem czarodziejskiej różdżki tworzy obrazy bajkowych postaci? — Oczywiście! Przecież rysuję właśnie dla dzieci! I zawsze chciałam być czarodziejką! Jeśli poważnie, to pierwsze — fantazja i gruntowne wykształcenie artystyczne. Ilustrując książkę dla dzieci, ważne jest, by czuć granicę, żeby nie zboczyć na manowce bezguścia. Wiele współczesnych książek wychowuje bezguście, a powinno wychowywać i kształtować światopogląd dziecka, robić z małego człowieka osobowość. Zła książka nie jest w stanie stworzyć harmonii w dziecięcej duszy. Szkoda, że rodzice kuszą się na jaskrawą kolorową różnorodność, nie wnikając w istotę ilustracji. — Czy Pani czarodziejski pędzel posiada szczególny sekret? Na czym polega niepowtarzalność Pani technik? — Wydaje się, że nie ma żadnego sekretu. Choć staram się dzięki najdrobniejszej detalizacji nie po prostu narysować, a zmaterializować postać, jeśli tak można określić cały proces tworzenia. Pracuję z akwarelą i kolorowymi ołówkami. — Ależ akwarela to kapryśna farba. Utrzymać ją na papierze, żeby nie rozlała się — nie jest prosto, a Pani rysunki składają się z maleńkich cząsteczek, które nie „wojują” między sobą. — Rzeczywiście, z akwarelą pracować trudno. Wcześniej nie wychodziło. Ale znalazłam, poczułam piękno, harmonię łączenia półprzezroczystych kolorów ze sobą. Rysuję maleńkim pędzelkiem: kropka za kropką. — Dlaczego wybrała Pani właśnie wydział grafiki książkowej? Czy to jest to, czym chce Pani zajmować się całe życie, czy pewien okres w twórczości? Innymi słowy, co jeszcze Pani rysuje? — Po szkole średniej wybrałam tę drogę i postanowiłam uczyć się tylko grafiki książkowej. Trzykrotnie zdawałam do Akademii. Ale zakochanie w książce dziecięcej — na całe życie. Jednak czasami robię akwaforty dla siebie i wysyłam na wystawy. Chcę spróbować szczęścia za granicą. Przecież artyści z całego świata wysyłają swoje prace na słynne wśród wydawców książek dla dzieci wystawy w Bratysławie, Bolonii. — Co lub kto w Pani losie twórczym był tym Rubikonem, po którym stało się jasne, że powrotu nie ma i będzie Pani tylko artystką? — Kiedy miałam cztery lata, mama zapytała: „Nadiu, kim chcesz zostać?”. A ja odpowiedziałam — artystką! Rodzice postanowili nie przejmować się: dziecko usłyszało gdzieś nowe słowo… Ale trzy lata później znowu mnie zapytano. A ja znowu — artystką. Mama nigdy nie zaprzeczała, choć opowiadała o innych zawodach. Przecież są o wiele bardziej prestiżowe i, być może, bardziej dochodowe zajęcia. — Kim są Pani rodzice, jak przyjęli pociąg do rysowania? — Teraz bardzo się cieszą, że rysuję. Mama całe życie uczyła w klasach początkowych, tata — inżynier radioelektronik. A teraz u nich życie jest inne. W Sakach pracy nie ma. Działa mały zakład przetwórstwa soli i jeszcze… bazar. — Czy niepowtarzalne krymskie krajobrazy znajdują odzwierciedlenie w rysunkach? — Przyjeżdżając na Południowe wybrzeże, zawsze zachwycam się malowniczymi krymskimi pejzażami. Ale w dzieciństwie rysowałam przeważnie wszelkiego rodzaju przedmioty i ludzi; oglądałam bajki w telewizorze. One mnie oczarowywały: rysowałam coś podobnego do nich. Teraz telewizora nie oglądam, bo tam tylko reklama. — Czy wszystko tak łatwo w życiu udawało się, jak zaplanowano i wymarzono? Jak wiedzie się dziewczynie ze słonecznego Krymu u nas, na „północy” — w stolicy Ukrainy? — Tutaj jest bardzo zimno! Przed dwoma laty było minus 25! W akademiku rury popękały, woda wypłynęła, światło zgasło. Marzłyśmy, siedziałyśmy przy świecach — i grzałyśmy się, i ciemność rozganiałyśmy, dopóki nas nie wypuścili do domów, a uczelnię zamknięto na trzy tygodnie. Saki — to step. Wilgotny wiatr hula, nie zatrzymuje się. Więc w Kijowie — zacisze. Nie powiem, że wszystko przychodzi łatwo. Ale wydaje się, że trafiłam w dość ciepły nurt, jest mi tutaj komfortowo. Wszystko póki co układa się tak, jak marzyłam. Kończę Akademię, wstąpiłam na magisterkę. — Co Pani, jako już profesjonalna utalentowana artystka, poradzi tym, którzy stawiają pierwsze kroki? — Głównym jest zdobywać profesjonalne wykształcenie, zaczynając od szkoły artystycznej aż do najwyższych szczytów, nawet jeśli wydają się dalekimi, nieosiągalnymi, iluzorycznymi. Ważne jest znaleźć dobrego nauczyciela-profesjonalistę, który całego siebie oddaje nauczaniu. Przecież artyści, którzy wykładają, często przejmują się swoją twórczością, wystawami, a o studentach nie myślą. Mnie się poszczęściło: pomógł zostać artystką Jurij Kiszczenko, a w Akademii uczę się u profesor Halyny Hałynśkiej. To bardzo ciekawi, wykształceni, inteligentni ludzie, którzy zdołali przekazać nam, studentom, swoją wiedzę i miłość do zawodu. — O czym marzy dziecięca artystka? — Pewnie, jak każdy człowiek, o własnym domu, zwykłym ludzkim szczęściu. Sława?.. Nie, za sławą nie gonię! Dobrze, gdyby był też majątek, bo chcę podróżować — nie lubię siedzieć w jednym miejscu. A zobaczyć świat — dla artysty jest bardzo ważne. życie, relacje uczniów, wśród których jest i wierny Ołeś Worożbyt, i prymuska-donosicielka („dzięcioł”), intrygantka Oksana Buryk, i naiwna, szczera, romantyczna Śniżana Rajśka. A jak organiczni wyszli wychowawczyni Hanna Wasyliwna-3, dyrektorka szkoły Lora Makariwna i inni pedagodzy! Nela z tatą mimo wszystko muszą opuścić miasto: dziewczynka wyrasta w dziewczynę i to sakralne przejście musi stać się jak najdalej od polis… „My trochę zmieniamy świat… Ale zrobić to tak nagle nie możemy. Nawet jeśli zginiemy sami. A my jeszcze musimy żyć. I żyć długo”. — „Ale nieszczęśliwie!” — „Nasze szczęście w innym, Nelo, dziewczynko moja!..” Lekkie, dziecięce — i poważne, dorosłe, przeplatając się w książce tak samo, jak i w życiu. I to oznaka dobrej literatury. Dobro i zło sąsiadują — i zmagają się uparcie. Lecz pośród wszystkich tych prób głównym jest — zawsze pozostawać sobą. Nela nie przestraszyła się wyjawić swoją tajemnicę dla przyjaźni i sprawiedliwości, i to jest bardzo pouczające dla czytelnika. On, wierzę, będzie wdzięczny autorce za jej bajkową i jednocześnie tak cenną opowieść. Książka wyszła w wspaniałej oprawie Tetiany Nikołajenko — trzeba zaznaczyć, że wydawnictwo „Hrani-T” pod względem jakości wszystkich swoich wydań osiągnęło wysoką poprzeczkę. A Jewhenija Kononenko zaświadczyła: ona — to nieoczekiwany i ciekawy autor.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn