Strona · s. 15strona oryginału ↗
KULTURA
Слово Просвіти, №23 за 2008 рік
W dniach 28—30 maja w NaUKMA odbyła się międzynarodowa konferencja „Dziedzictwo Omelana Pricaka a współczesne nauki humanistyczne”, w której wzięło udział ponad 100 naukowców z różnych krajów świata. Omelan Pricak (1919—2006) — uczony orientalista o światowym imieniu, fundator i wieloletni dyrektor Ukraińskiego Instytutu Naukowego Uniwersytetu Harvarda oraz Instytutu Orientalistyki im. A. J. Krymskiego, jeden z inicjatorów utworzenia Międzynarodowego Stowarzyszenia Ukrainistów, członek Naukowego Towarzystwa im. Szewczenki, Ukraińskiej Wolnej Akademii Nauk, Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, autor ponad 1000 prac naukowych, w tym fundamentalnej — „Pochodzenie Rusi”.
Akademia Mohylańska. Tutaj zostanie założone centrum orientalistyki, ponieważ istnieje dobry potencjał naukowy. — Czy katedrę orientalistyki planowano dawno, czy tylko w związku z prezentem? — Podpisałam z Akademią umowę, że kolekcję przekazuję jedynie pod warunkiem założenia centrum studiów orientalistycznych. Czyli na bazie biblioteki, archiwum gabinetu naukowo-badawczego. — Czy skarb muzealny jest wystarczający do założenia centrum orientalistyki? Czy NaUKMA posiada kadry, które są w stanie podołać badaniu tych źródeł? — Zasobów ludzkich brakuje. Oczywiście potrzebna jest pomoc, gdyż skatalogowano jedynie 5 tysięcy książek. Dobrze byłoby, gdyby do tej sprawy włączyło się jak najwięcej specjalistów, bo archiwum jest bardzo bogate. Trzeba rozdzielić korespondencję, dokumenty naukowe, nagrody, numizmatykę… Tak silnego składu wykładowców w NaUKMA nie ma. — Jak Akademia Kijowsko-Mohylańska wyjdzie z tej trudnej sytuacji? — Pomogą jej. Istnieje Instytut Orientalistyki, który założył Omelan Josypowycz, obecnie z powodzeniem pracuje on w systemie NAN Ukrainy. Pracownicy tej placówki będą uzupełniać skład wykładowców. Można zapraszać naukowców z zagranicy, a także wymieniać się doświadczeniami z innymi uniwersytetami. Tak właśnie będą hartować się nowe, młode kadry. — Pióru uczonego należy książka „Kiedy i przez kogo zostało napisane »Słowo o wyprawie Igora«”. Proszę skomentować taką różnorodność i szerokość jego zainteresowań. — Omelan Josypowycz łączył dwa zawody: historyka Ukrainy i orientalisty, czyli orientalisty o szerokim profilu. Języka arabskiego i tureckiego nauczył się samodzielnie jeszcze w szkole. Władał polskim, niemieckim, francuskim, angielskim. Znał około dziesięciu języków. Nad tą książką pracował ponad czterdzieści lat. Zaczęło się od tego, że Roman Josypowycz Jakobson, profesor Uniwersytetu Harvarda, który chciał napisać książkę o „Słowie o wyprawie Igora”, poprosił Omelana o opracowanie elementów wschodnich i podanie komentarza historycznego. Ale Pricak, zagłębiając się w studiowanie tego tematu, powiedział, że zanim zrobi komentarz historyczny, musi dać odpowiedź na pytanie o pochodzenie Rusi. I równolegle napisał trzy tomy „Pochodzenia Rusi”. Jednym z segmentów książki było badanie „Ruś Kijowska i Step Euroazjatycki”. Właśnie w tej rozprawie naukowej Pricak dał odpowiedź na pytanie, kiedy i kto napisał „Słowo o wyprawie Igora”. Omelan twierdził, że przede wszystkim trzeba badać mentalność. Dlaczego „Słowo” jest oryginalne? To dzieło odtwarza XII wiek. Istnieje przecież cała szkoła tak zwanych sceptyków, którzy poddają w wątpliwość oryginalność tego staroruskiego zabytku. To szkoły francuska i rosyjska na czele z Aleksandrem Ziminem. Nawiasem mówiąc, fałszerstwo „Słowa” potwierdzał także uczeń Omelana Josypowycza, Edward Keenan. Jako profesor Uniwersytetu Harvarda nalegał na to, że jest to podróbka XVIII-wieczna czeskiego slawisty Josefa Dobrovskiego. Wtedy Omelan Josypowycz dał godną odpowiedź źródłoznawczą swoim uczniom-sceptykom. — Czy obraził się na swoich uczniów? — Nie, nie obrażał się, gdy chodziło o hipotezy naukowe. Pricak był zwolennikiem dialogu i polemiki, które opierałyby się na lingwistyce porównawczej lub innej metodzie naukowej. Myślę, że w książce „Kiedy i przez kogo zostało napisane »Słowo o wyprawie Igora«” udało mu się to przekonująco zrobić.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
