Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

UKRAINĘ MALOWAĆ — NIE PRZEMALOWAĆ

Слово Просвіти, №23 за 2011 рік

Będąc głównym nefrologiem Ministerstwa Ochrony Zdrowia USRR, a potem Ukrainy, przeprowadziłem dwudniowe seminaria we wszystkich ośrodkach obwodowych, zorganizowałem około 20 konferencji naukowo-praktycznych. Począwszy od mojego pierwszego naukowego wystąpienia publicznego w Kijowie w 1959 roku, audytorium początkowo stawało się nieufne i słuchało bardziej jak, a nie o czym mówię. Stopniowo przyzwyczajali się i włączali. Jedynie w Charkowie otrzymałem karteczkę z prośbą o występowanie po rosyjsku. Odpowiedziałem, że początkowo będę tłumaczył niektóre terminy (nyrky — poczki itd.), a stopniowo audytorium przywyknie. Tylko na seminariach na Krymie (Symferopol, Sewastopol, Jałta) pytałem, w jakim języku występować, od pierwszego słowa zgadzając się na rosyjski. Wszak przede wszystkim byłem zainteresowany przyswojeniem przez audytorium informacji. Pod koniec lat 80. przyszło mi stanąć na czele Komisji sprawdzającej pracę naukową w Czerniowieckim Instytucie Medycznym. Przed moim wystąpieniem o wynikach kontroli na zebraniu wykładowców dyrektor instytutu zwrócił się z pytaniem do uczestników zebrania, czy nie mają nic przeciwko, jeśli będę referował w języku ukraińskim. Ukraińskojęzyczni, nawet przypadkowi znajomi, wywoływali i wywołują u mnie zainteresowanie i zalążki sympatii do nich. Ale kiedy studenci podczas zdawania egzaminu z chorób wewnętrznych, znając mnie, moje przekonania, próbowali, aby mnie udobruchać, nienaturalnie odpowiadać w języku ukraińskim, uspokajałem ich i prosiłem odpowiadać w języku bardziej dla nich dostępnym, rosyjskim. Oto taka była atmosfera społeczna, taki stosunek był do języka ukraińskiego. Przypadkowi ludzie, usłyszawszy moją mowę, przyglądali mi się, niektórzy pytali, czy nie jestem „pisarzem”, a może dziennikarzem. Dziwili się, że jestem medykiem. Jako medyk — naukowiec, pedagog, organizator i wreszcie jako po prostu lekarz, zachowując godność, starałem się odpowiadać poziomowi swojego stanowiska, swojej pozycji, aby dowieść, że „etot zapadnik”, „etot banderowiec” jednak „czewo-to stoit”, chciałem dowieść, że język ukraiński nie jest oznaką niższości. O mojej „ukraińskojęzycznej upartości” wiedzieli liczni naukowcy-nefrolodzy ZSRR, z którymi często przychodziło mi spotykać się na zjazdach, konferencjach, sympozjach. Miałem wrażenie, że wiedząc o tym, bardziej mnie szanowali. Czasami przychodziło mi tłumaczyć im, dlaczego mam takie „dziwne” (dla rosyjskiego ucha) nazwisko „Pyrih”. Aktywnie włączyłem się w naświetlanie problemu języka ukraińskiego na Ukrainie od końca lat 80. Mój pierwszy artykuł w tej kwestii pojawił się w czasopiśmie „Witchyzna” (1990. — Nr 3. — S. 133—143), gdzie niemało miejsca poświęcono stanowi języka ukraińskiego w sferze medycyny. Po moim pierwszym artykule, który bezpośrednio dotyczył kwestii języka w medycynie („Lekarzu, przemów po ukraińsku!”, 1993), opublikowałem ponad 20 poświęconych temu problemowi. Co 4—5 lat analizuję pod kątem językowym naukowe wydania medyczne (czasopisma, zbiory materiałów konferencji naukowych). Jak zaznaczono w moim artykule w „Słowie Proświty” (2010), język ukraiński stopniowo zajmuje należne mu miejsce w medycynie. Dziwię się, kiedy koledzy-naukowcy, po prostu znajomi, swobodnie rozmawiają ze mną w języku ukraińskim, a między sobą — po rosyjsku. Kilka razy delikatnie, przepraszając, zwracałem niektórym na to uwagę. Zmieszali się… Jak często prowadzący zebranie czy konferencję, posiedzenie po ukraińsku po pytaniu czy wystąpieniu, czyjejś replice po rosyjsku przechodzi na język rosyjski. Jeśli uważają, że inteligentny człowiek powinien prowadzić rozmowę w języku, w którym się do niego zwrócono, dlaczego ta osoba nie uczy inteligencji rozmówcy, zachowując własną godność, szanując język ojczysty?.. Podzieliwszy się tymi wspomnieniami, własnymi przemyśleniami, chcę pokazać, jakie znaczenie, niezależnie od okoliczności, ma osobista postawa, osobiste zachowanie w bronieniu własnych przekonań, własnych ideałów, w danym przypadku — w wywalczaniu prawa do ojczystego, macierzystego języka ukraińskiego. Okazuje się, że „bezbronny i zraniony” język trzeba ratować i na początku XXI wieku. Nadija KYRIAN Zdjęcie Dmytra ŁOMACZUKA 1 czerwca, w Międzynarodowy Dzień Dziecka, „Proświta” przeprowadziła wieczór literacko-artystyczny, na którym wyróżniono zwycięzców tradycyjnego Ogólnoukraińskiego konkursu „Paleta ukraińskiego słowa”, na który nadesłano ponad 500 dziecięcych rysunków z całej Ukrainy. Dzieci powitali sekretarz odpowiedzialny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Mykoła Nesterczuk oraz zasłużony artysta Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki Wałerij Franczuk. „Zrobiliście pierwsze kroki w sztuce — powiedział Wałerij Ołeksandrowycz. — Wasze dzieła są nie tylko radosne, barwne, ale i mistrzowsko rozwiązane kompozycyjnie, zawierają niebanalne myśli. Ukrainę malować — nie przemalować, na tyle jest wielowymiarowa. Pracujcie, realizujcie swój talent, nie zdradźcie siebie!”. Zgodnie z tematem konkursu znaczna część prac dziecięcych ilustruje dzieła ukraińskich klasyków — Tarasa Szewczenki, Łesi Ukrainki, pieśni ludowe, kroniki itp., wiele rysunków poświęcono zadziwiającej ukraińskiej przyrodzie, świętom ludowym. Pierwsze miejsca w najmłodszej kategorii wiekowej (6—10 lat) członkowie jury przyznali wychowankom Perejasławsko-Chmielnickiej dziecięcej szkoły plastycznej — Hlibowi Barabaszowi, Hannie Hrinenko oraz Antonowi Tiaskowi; w średniej kategorii wiekowej (11—14 lat) uczestnikom kółka Zwycięzców wita szewczenkowski laureat Wałerij Franczuk „Soneczko” z Kijowskiego Pałacu Dzieci i Młodzieży „Dyvocwit” — Hannie Kysłenko oraz Ołeksandrze Towstyk; w starszej (15—17 lat) uczestnikom Sumskiej dziecięcej szkoły plastycznej — Hannie Jaremenko, Mariji Pantiuch, Nadiji Kowalowoj. Grand Prix i specjalne wyróżnienie w gatunku malarstwa ludowego i wycinanki otrzymała wieloletnia uczestniczka konkursu Marija Wasianowycz-Kobalczynśka, specjalne wyróżnienie za aplikację wykonaną w technice kolażu — Ołeh Bajew z Ługańskiej szkoły specjalistycznej nr 40. W tym roku szczególnie dużo było nagród zachęcających, gdyż poziom mistrzostwa konkursowiczów jest wysoki. Bardzo aktywni są młodzi artyści z Charkowszczyzny: z liceum nr 107, z liceum sztuk nr 133 (m. Charków), Łewkiwskiej szkoły ogólnokształcącej I—III st. rejonu iziumskiego i in. Dla utalentowanych artystów dali koncert młodzi artyści — półfinaliści konkursu „Roś szukaje talanty”, przeprowadzonego przez Czerkaską Telekompanię „Roś”. Przedstawiała młodych śpiewaków i tancerzy zasłużona artystka Ukrainy Tetiana Nehrij. Sekretarz odpowiedzialny „Proświty” Mykoła Nesterczuk, kierownik działu pracy językowo-oświatowej i kulturalno-oświatowej Switłana Feszczenko oraz reżyser filmowy, zasłużony pracownik kultury Ukrainy Dmytro Łomaczuk wręczyli wszystkim artystom i wykonawcom prezenty od „Proświty” — „Kobzarze”, słowniki, płyty z bajkami ludowymi, pieśniami oraz najlepszymi pracami konkursowiczów „Palety ukraińskiego słowa”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn