Strona · s. 8strona oryginału ↗
MYKOŁA CYMBALUK: „NA WOJNIE JAK NA WOJNIE”
Слово Просвіти, №23 за 2011 рік
Zdjęcie U. Wołykowskiej „Stu najbardziej wpływowych, najbogatszych ludzi Ukrainy!”. Taką reklamę tematycznego wydania specjalnego magazynu „Korespondent” usłyszałem w radiu. I przypomniała mi się przeszłość. Szedł rok 1991. Procesy demokratyczne w Kijowie, nieco słabiej w głębi Ukrainy, nabierały tempa. Pomimo komunistycznej większości w parlamencie, zarysy przyszłego niepodległego państwa coraz wyraźniej wyłaniały się w naszej wyobraźni, w naszych pragnieniach. W tamtym czasie odszedłem z gazety „Weczirnij Kyjiw”: pragnąłem pracować w prawdziwie niezależnym wydawnictwie. Jeszcze wtedy my, w szczególności Switłana Syniakowana, Wiktor Kuźmenko, dziennikarze z poczuciem własnej i zawodowej godności, wielokrotnie naradzaliśmy się w sprawie konieczności stworzenia własnej, prawdziwie demokratycznej gazety. Moi koledzy nie chcieli ryzykować swojej pozycji, mówiąc, że trzeba walczyć o „Weczirkę”, nie można im oddawać naszej gazety. Jednak wiosną została zarejestrowana „Rada” — odrodzona pierwsza ogólnoukraińska gazeta, która była wydawana przez Ukraińców od 1906 roku. Trudno było z papierem, poszukiwaniem drukarni, która podjęłaby się druku niepaństwowej gazety. Oficjalnie cenzura, wszechobecne i niezmordowane oko Kompartii, KGB, wydawało się, odeszły w niepamięć. Tak myśleliśmy… W rzeczywistości sprawy miały się nieco inaczej. W wydawnictwie „Kyjiwśka prawda” odmówili druku, w „Radjanśkij Ukrajini” powołali się na „wąskie” gardło — linotyp. Chociaż majster zakładu w cztery oczy otwarcie powiedział, że to nieprawda. Próbowałem porozumieć się także w Żytomierzu, w drukarni obwodowej. „Ziomkowie — myślałem — nie odmówią”. Tak, jasne… Czyż można zmienić system, nie zmieniając ludzi? Płynął czas. I nagle jak grom z jasnego nieba: GKCzP! Ulice Moskwy już ryły gąsienicami czołgi. — Co ty teraz zrobisz? — zdezorientowany pytał mnie następnego dnia kolega z roku, fotoreporter Ołeks Wa szczenko. — Teraz oni wyślą cię tam, gdzie diabeł mówi dobranoc, razem z twoją niezależną „Radą”. — Cóż, wtedy będę musiał wyjechać za granicę — półserio odpowiedziałem w jego tonie. — Ale „Radę” i tak będę wydawał. Niech nawet nie mają nadziei… Ona jednak wyszła, we wrześniu 1991 roku. Ołeś Honczar, jakby błogosławiąc odrodzoną „Radę”, udzielił nam przed pierwszym numerem wywiadu. Gazeta jako pierwsza w Kijowie zaczęła być składana i łamana na komputerze — na jednym jedynym! Wtedy dla nas było to jedyne wyjście z kręgu odmów. Ukrpresa i Sojuzdruk odmawiały rozpowszechniania. Zwróciliśmy się o pomoc do społecznych kolporterów. Lwia część nakładu docierała do czytelników właśnie dzięki ich pełnej poświęcenia, tak — pełnej poświęcenia pracy. Wielokrotnie brutalnie się z nimi rozprawiano: bili za ukraińskie słowo! Jak dziś pamiętam Jurka Sołodenkę, kiedy pojawił się w redakcji w podartej koszuli, zbrukanej krwią. Wszystkie odwołania do milicji, prokuratury były daremne. Jak się okazało, pana Jurka bił przebrany milicjant ze swoimi towarzyszami. Aby choć trochę wesprzeć gazetę, autorzy odmawiali honorariów: „Daj Boże, żeby »Rada« wychodziła!”. Pracownicy otrzymywali byle jaką pensję nie co miesiąc. Na Boże Narodzenie 1997 roku redakcję, która mieściła się wtedy sto metrów od rezydencji prezydenckiej, „okradziono”. Wszystkie jednostki centralne komputerów wraz z informacjami na nich bez śladu zniknęły. Ale i po tym, wbrew wszystkim i wszystkiemu, gazeta docierała do czytelnika. Co prawda, niedługo. Każdą szlachetną (a taką właśnie jest prawdziwa rola dziennikarstwa w społeczeństwie) sprawę można robić przez jakiś czas na czystym entuzjazmie. Ale nie w nieskończoność. Obecnie Czyłanków w niepodległej Ukrainie trzeba jeszcze poszukać. I wśród „100 najbogatszych i najbardziej wpływowych”, którzy szczerze przejmowaliby się sprawą narodową, nie jest gęsto. Nie, właścicieli „gazet i parowców” itd. jest tam pod dostatkiem. Wpływ informacyjny jest dla nich żywotnie niezbędny w systemie kontroli i zarządzania Ukrainą. To jeden z powodów, dla których obecnie zaostrza się wojna kulturowo-informacyjna zarówno wewnątrz krajów, jak i na arenie międzynarodowej. Ale na wojnie jak na wojnie. Wygrywa ten, kto jest silniejszy duchem. Mając do tego najnowocześniejsze technologie, niezawodne zaplecze logistyczne. I atakuje. Codziennie, we wszystkich kierunkach życia społeczno-politycznego.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
