Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Sianokosy z kosą Kosta Hordijenki

Слово Просвіти, №23 за 2017 рік

Mychajło CYMBALUK, członek NSPU, m. Chmielnicki. Właśnie tę kosę u schyłku swoich lat zapisał Koste Hordijenko Chmielnickiemu Muzeum Literackiemu na prośbę byłego pracownika naukowego muzeum Mykoły Maczkiwskiego. — Jak wiadomo, pisarz mieszkał w Charkowie. Kiedy zdarzyło mi się tam być, spotkałem się z nim i poprosiłem o niektóre eksponaty dla muzeum — wspomina pisarz Mykoła Maczkiwski. — Zawsze mówił, że żadne uzdrowiska nie dodawały mu tyle zdrowia, co zwykła chłopska kosa. Więc poprosiłem go o kosę. Napisał notatkę do administracji Domu Pisarzy w Irpieniu, żeby oddali nam jego kosę. A odebrać ją przyszło zimą. I wyobraźcie sobie mnie w pociągu w środku zimy z kosą, jak wiozłem ją z Kijowa do Chmielnickiego. Reakcja pasażerów była od ironii po drwiny. A o pasji Hordijenki napisał kiedyś były przewodniczący Chmielnickiej Organizacji Obwodowej NSPU Mykoła Feduneć: W biurku notatnik spoczywa, Śpi, schowawszy w pióro atrament… Kosi klasyk. Kładzie się trawa — Patrzeć miło i przyjemnie. W tym roku gośćmi muzeum literackiego byli uczniowie Chmielnickiej Szkoły nr 17. Dyrektor muzeum Wasyl Horbatiuk opowiedział o tradycjach koszenia na podolskich wsiach: — Przygotowanie i początek żniw zawsze towarzyszyły pewne rytuały. Z reguły żniwa przypadały na początek postu piotrowego, dlatego od mężczyzn, którzy wykaszali niemałe powierzchnie na swoich polach i łąkach, nie wymagano ścisłego przestrzegania postu. Nastolatkowie z niekłamanym zainteresowaniem obejrzeli wystawę poświęconą Kostowi Hordijence, niektórzy nawet wzięli do ręki kosę. Szczególnie interesujące było to dla dziewczynek. Postęp techniczny ułatwia pracę ręczną i już na naszych wsiach mniej słychać melodię klepania kos na babkach — coraz częściej terkoczą kosy spalinowe. W wielu gospodarstwach zapominają o kosie z kosiskiem, tak jak zapomniano o przeznaczeniu nosidła. Lecz trudno sobie wyobrazić, żeby o terkotaniu kosy spalinowej któryś z poetów napisał tak, jak podolski pisarz Witalij Neczytajło: Od kosy trawie upaść, bo po to ona trawa. Szkoda, nie można przełożyć całkiem wszystkiego tego na słowa: jak milczą w ziemi korzenie, schowawszy w głębię tajemnicę olśnienia, krążenie piołunu… Na początku kosę Kosta Hordijenki używano nawet do wykaszania trawnika przy muzeum. Lecz po objęciu stanowiska dyrektora muzeum Wasyl Horbatiuk kupił nową kosę, a narzędzie-eksponat wynosi się tylko na sianokosy — jakby zapraszano szanowną osobę, by popatrzyła, jak szanuje się ludowe zwyczaje i jak pamięta się przebrzmiałe lata poprzednich pokoleń. Chmielnickie Muzeum Literackie otworzyło sezon koszenia. Podobnie jak zrodzony w jego murach międzyregionalny festiwal literacki „Zernosłowo”, to tradycyjne wydarzenie związane jest z imieniem laureata Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki Kosta Hordijenki. Wiadomo, że klasyk literatury ukraińskiej połowy XX wieku znajdował możliwość koszenia traw przy każdej okazji — w ogrodach współmieszkańców podczas odwiedzin ojczyzny w Mykytyńcach na Podolu, w zagranicznych delegacjach. A w domu pracy twórczej pisarzy w Irpieniu miał w pogotowiu własną kosę.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn