Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

O honorze i grzechu

Слово Просвіти, №23 за 2017 рік

Wołodymyr BAZYLEWŚKYJ. Ciężki klimat psychologiczny społeczeństwa wiąże się z utratą zaufania do człowieka. Do jego ludzkich przymiotów. Historia ostatnich dziesięcioleci to także historia wielkich rozczarowań. Dotyczy to przede wszystkim tych, których uważaliśmy za najlepszych. Iluż ich było, wodzów i pretendentów do przywództwa, na przestrzeni naszej pamięci? I czyż nie wszyscy oni pozostawili po sobie gorzki osad. „Szukam człowieka!” — podtekstem formuły Diogenesa woła nasza podświadomość. Literatura powinna usłyszeć jej nieme wołanie. Ale nie słyszy. W swoich reklamowych wzorcach sama stała się dodatkiem do odczłowieczenia. Jej głuchota na zapotrzebowanie na człowieka integralnego, szlachetnego, a do tego narodowego — jest porażająca. Wciąż babrze się w nieczystościach codzienności, demonstruje zdumiewającą wiedzę, gdy mowa o zjawiskach patologicznych, i nie przejmuje się deptaniem honoru rodu. Jest zajęta tym, by wypatroszyć z Szewczenki jego zacięte szewczenkostwo i jednocześnie ukryć swoje od niego wyobcowanie. Te jej wysiłki, pomimo efektowności błyskotliwej sofistyki, mało czym różnią się od niegodziwych działań pamiętnego Buzyny. Więc gdzież zapodział się pozytywny bohater? I czy jest on w ogóle możliwy w warunkach permanentnego absurdu? Jest możliwy, twierdzi swoją powieścią „Grzech i honor” Wiktor Pohribnyj, pisarz z Kropywnyckiego (Kijów, „Ukraiński priorytet”, 2016). To książka o niezwykłej wiejskiej dziewczynie, pięknej i mądrej Hani Krawetś, która z honorem przetrwała próby, jakie spadły na jej los, spełniła się jako osobowość, osiągnęła niemałe sukcesy, nie ustępując przy tym z zasad moralnych. Pod względem gatunkowym „Grzech i honor” to powieść-portret, powieść-biografia natury „z ludu”. Działalnej, romantycznej i… jednocześnie pragmatycznej. W książce Pohribnego odbiło się jego bogate doświadczenie życiowe. We wszystkim, co dotyczy wsi i jej realiów, pisarz czuje się jak ryba w wodzie. Można się zdumieć, wnikając w wymowne detale i szczegóły nędznej powojennej rzeczywistości. Zresztą, także i wsi współczesnej. Już w pierwszym rozdziale odczytuje się charakter przyszłej zawodniczki sambo i deputowanej Rady Najwyższej. Młoda Hania Krawetś poskramia narowistego Bułanego, którego nie odważyli się osiodłać nawet chłopcy-śmiałkowie. Oszalały koń niesie ją w step, dziewczyna ryzykuje życie, ale nie traci przy tym samokontroli i odwagi. Epizod z Bułanym należy do najjaśniejszych. I odbierany jest jako metafora dalszego losu bohaterki. Obrazy stepu w wykonaniu autora to bezpośrednie przypomnienie, że zaczynał jako poeta. „Najpiękniejszy ukraiński step jest tutaj, w centrum Ukrainy, na Priinhullu, nad Wysią i Synuchą. Jak wyjdziesz na jakieś wzgórze, otworzą się przed tobą takie błękitne przestrzenie, że uderzą cię w pierś złotym dzwonem, bo tam, po lewej, sinieją warkocze rzeki, którą kołyszą zielone brzegi, wysokie trzciny i bujne turzyce, a po prawej rozlewa się aż do stad białych owieczek-chat żółte morze

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn