Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Lider ukraińskiej scenografii

Слово Просвіти, №23 за 2017 рік

Przed rozpoczęciem wieczoru w foyer filharmonii demonstrowano fragmenty filmów „Cienie zapomnianych przodków”, „Zaginiona gramota”, „Sen”, w których występował I. Mykołajczuk. Odwiedzający mieli możliwość zapoznania się z wystawą poświęconą życiu i twórczości artysty. W ekspozycji zaprezentowano książki „Iwan Mykołajczuk. 60”, „Iwan Mykołajczuk: Magia miłości”, Iwan Mykołajczuk: „Scenariusze”, „Kino poetyckie. Zakazana szkoła”, „Biały ptak z czarnym znamieniem. Iwan Mykołajczuk: wspomnienia, wywiady, scenariusze”; publikacje w czasopismach: Ołeksandry Dywnycz „Mój pierwszy dzień na Ukrainie. Nieznany Iwan Mykołajczuk”, Łarysy Briuchoweckiej „Biały ptak” i „Ten, który rozjaśnił świt”, Wałentyny Kowalśkiej „Skrzydła miłości Iwana i Marii Mykołajczuków”; artykuły prasowe Wałentyny Kowalśkiej-Koroti „Ziemia aktora”, Łarysy Briuchoweckiej „Do Czortoryi do Iwana”, Mykoły Szoty „Widzieć i słyszeć”. Danyło Lider znany jest na Ukrainie i poza jej granicami jako scenograf teatralny, którego prace uważa się za wzorzec współczesnej scenografii. Jest on myślicielem, którego koncepcje filozoficzne zostały odtworzone w przestrzeni sceny. Takie spektakle jak „Król Lear” W. Szekspira, „Wiśniowy sad” A. Czechowa, „Tewje Mleczarz” według Szolema Alejchema stały się ucieleśnieniem systemu postrzegania świata przez artystę, jego kosmologicznej teorii małych i wielkich światów. Danyło Lider jest założycielem szkoły scenograficznej. Na wystawie obok eksponatów przedstawiono fragmenty rozważań artysty o życiu, sztuce i teatrze z książki „Daniił Lider. Teatr dla siebie”. Znajdują się tu również wypowiedzi o Mistrzu wybitnych postaci ukraińskiej kultury: Serhij Danczenko, ludowy artysta Ukrainy, dyrektor artystyczny Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. I. Franki (1979—2001): „...W Kijowie miałem szczęście pracować z Danyłem Liderem, prawdziwie wielkim scenografem teatralnym. Kiedy przeprowadziłem się tutaj ze Lwowa, on właśnie odszedł z teatru. Zaproponowałem mu powrót i odtąd nasza współpraca trwała dość długo. Jednocześnie braliśmy do czytania nową sztukę, wybraną do wystawienia, i początkowo niczego nie omawialiśmy. Kiedy zamysł dojrzewał u każdego z nas, spotykaliśmy się i uzgadnialiśmy wizję. W niektórych przypadkach do porozumienia dochodziliśmy za pierwszym razem. Kiedy Danyło Danyłowycz rozumiał, że warto to zrobić, robił to obowiązkowo, a kiedy coś nie było mu w smak, czuł się nieswojo i zachowywał się odpowiednio... Ale prawdziwie konfliktowych sytuacji nigdy nie mieliśmy. Oto takie relacje uważam za twórcze. A nieporozumienia trzeba przewidywać...”. Mychajło Reznikowycz, ludowy artysta Ukrainy, dyrektor generalny i dyrektor artystyczny Narodowego Akademickiego Teatru Dramatu Rosyjskiego im. Łesi Ukrainki: „...W jego postrzeganiu świata, w odtwarzaniu tego świata w trójwymiarowej przestrzeni było coś niewytłumaczalnie proroczego... W scenografii spektaklu „Witaj, Prypeć” — sztuce O. Łewady o budowie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej — jasny świat jabłoniowego sadu nagle wybuchał okrutnym i bezlitosnym metalem, który wyrastał z ziemi. Spektakl powstał w 1974 roku, a jego scenografia obecnie odbierana jest jako jedno z tragicznych proroctw strasznej katastrofy czarnobylskiej. Danyło Danyłowycz stanowił przykład godnego zachowania w niegodnych czasach. Oczywiście, on również nie uniknął upokorzeń cenzury, jednak znamienne jest to, że ideologiczna klatka, do której wszyscy zostaliśmy w tamtych czasach wciśnięci, w żaden sposób nie odbiła się na jego twórczości”. Ciekawe są rozważania Danyła Lidera dotyczące sztuki Williama Szekspira „Król Lear”. „Grunt, ruch życia — to realna rzeczywistość, która minęła Leara. U niego nastąpiło zatrzymanie, kiedy grunt usunął się spod nóg. Zaczął się postrzegać jako jakąś niezmienną daność. Oto w tym jest to, co najstraszniejsze. Kiedy to pojawia się u artysty, to — zastój, tragedia i zagłada. Kiedy to pojawia się w państwie, do czego to prowadzi — również wiemy. Dlatego wydaje mi się, że Lear to jedna z najbardziej ogólnopaństwowych sztuk, którą trzeba grać i szanować we wszystkich światowych zgromadzeniach, rządach, które kierują ludzkością. Tam wszystko jest napisane o tym, jak i dlaczego dochodzi u nas do tragicznych wydarzeń, których mogłoby nie być. Wszystko to dzieje się dlatego, że nie śledzi się pierwotnej przyczyny zjawiska. Naprzód”. Jubileuszową wystawę otworzył jeden z uczniów Danyła Lidera, a obecnie główny scenograf Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. I. Franki Andrij Ołeksandrowycz-Doczewski. „Kontakt z takimi postaciami jak Danyło Lider to wielka szkoła dla każdego z nas. W naszym teatrze pracowało wielu wybitnych artystów, ale wiodące miejsce wśród nich należy właśnie Liderowi. Gdyby był scenografem tylko „Tewjego Mleczarza”, albo „Króla Leara”, albo „Wizyty starszej pani”... W Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. I. Franki otwarto wystawę poświęconą 100-leciu urodzin genialnego mistrza scenografii Danyła Danyłowycza Lidera.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn