Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Dialog Podola i Donbasu

Слово Просвіти, №23 за 2017 рік

Doniecki Narodowy Uniwersytet im. Wasyla Stusa, który w lipcu obchodzi 80-lecie istnienia, tej jesieni będzie świętował trzecią rocznicę przeniesienia do gościnnego regionu Podola — miasta Winnicy. Choćby ziemia była przyjazna, a intencje gospodarzy dobre, zawsze trzeba stawać na nogi o własnych siłach, biorąc pod uwagę już wypracowane osiągnięcia, pomnażając i rozszerzając te tradycje, które przynosiły dobre rezultaty. Od samego początku przeniesienia do Winnicy dojrzewała myśl o konieczności stałego, żywego dialogu między dwoma odległymi i tak bliskimi sobie regionami — Donieckim i Winnicko-Podolskim. Rzeczywiście bliskimi, wszak Doniecki Narodowy Uniwersytet im. W. Stusa został przeniesiony właśnie tutaj, a Wasyl Stus zdobywał wykształcenie w Doniecku — ówczesnym Stalinowskim Państwowym Instytucie Pedagogicznym. Anatolij ZAHNITKO, publicysta. Jakoś sama z siebie dojrzała idea konkursu twórczego, który nazwano „Słowo w duszy — dusza w słowie”. Zadeklarowana nazwa konkursu została swego czasu wykorzystana przez autora tych słów jako tytuł książki o tym samym tytule, która zawierała różne wątki z licznych wydań autorskiej audycji radiowej „Mowo rodzima, słowo rodzime…”, emitowanej na antenie Donieckiego Obwodowego Radia Państwowego w latach 1992—2008. Z czasem pod taką nazwą przeprowadzono kilka konkursów uczniowskich w obwodzie donieckim. Zamysł inicjatorów zmagań twórczych młodzieży szkolnej i studenckiej poparło kierownictwo Donieckiego Narodowego Uniwersytetu im. W. Stusa oraz wybrane uczelnie wyższe obwodu winnickiego, a także szereg szkół różnego szczebla. Ustalono etapy zmagań konkursowych, określono ich nominacje oraz nagrody: im. Stepana Rudanśkiego (poezja), im. Mychajła Stelmaha (proza), im. Mychajła Kociubynśkiego (prace twórcze w oryginalnym wykonaniu gatunkowym i oprawie), im. Wasyla Stusa (praca naukowo-badawcza), im. Olhy Wynohradowej (w gatunku eseju). W roku szkolnym 2015—2016 pierwszymi zmaganiami konkursowymi objęto jedynie winnicką młodzież szkolną i studencką. Zgłosiło się 72 uczestników, którzy reprezentowali Winnicę oraz rejony obwodu. Niezwykle aktywnymi okazały się zmagania poetyckie — wiersze o tematyce filozoficznej, obywatelskiej, pejzażowej: Ołeksandry Stasiuk („Pod skrzydłem nocy”, „Pociąg”, „Kawa nasenna”, „Łódeczka”, „Znowu. Dlaczegoś”, liceum nr 7, m. Winnica), Adaliny Sysak („Słowo do zdrajcy”, „Siedział w kuchni w samotności”, „Tryptyk dla Tarasa Szewczenki”, liceum nr 7, m. Winnica), które zdobyły nagrodę im. Stepana Rudanśkiego I i II stopnia, oraz inni. W prozie za najlepsze uznano prace Katariny Bedrij („Dzieci Ikara”, Doniecki Narodowy Uniwersytet im. Wasyla Stusa) i Walerii Mosteneć („Kielich smutku wypity do dna — na dnie NADZIEJA jednak żarzy się…”, gimnazjum nr 6 m. Winnica), nagrody im. Mychajła Stelmaha I i II stopnia. Nagrody im. Mychajła Kociubynśkiego I i II stopnia zdobyły Darija Kotlinśka (szkoła nr 2 imienia żołnierza-internacjonalisty S. W. Hawryluka, osiedle typu miejskiego Kryżopil) za oryginalną baśń „O szczęśliwym kraju” oraz Anastasija Poliszczuk (Brodecka Szkoła Ogólnokształcąca I—III stopnia) z przypowieścią-alegorią „Pełnia księżyca” o niezgodzie i jedności, więzi pokoleń i miłosierdziu. Nagrodą im. Wasyla Stusa wyróżniono prace twórcze na temat wojny i jedności we współczesnej Ukrainie. Dyplomy I i II stopnia zdobyły Nadija Dudniczenko z m. Hajsyn (uczennica szkoły nr 3) za pracę twórczą „Jednoczmy się, Bracia-Ukraińcy” oraz Rostysław Diaczenko z Winnickiego Międzyregionalnego Wyższego Kolegium Zawodowego, który w rozprawie „Tylko przez ciernie do gwiazd” gruntownie naświetlił ideę jednoczenia różnych ziem Państwa w całość. Nagrodą imienia Olhy Wynohradowej wyróżniono Janę Popesko, uczennicę 10 klasy Zespołu Szkół „Szkoła Ogólnokształcąca I-III stopnia — liceum” Rady Miejskiej w Żmerynce, oraz Jełyzawetę Stankewycz, uczennicę 10 klasy Szkoły Ogólnokształcącej I-III stopnia nr 20 Rady Miejskiej w Winnicy, za najlepsze eseje. W tym roku Doniecki Uniwersytet Narodowy im. Wasyla Stusa, przy wsparciu Departamentu Edukacji i Nauki Winnickiej Obwodowej Administracji Państwowej oraz Departamentu Edukacji i Nauki Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej, zorganizował II otwarty regionalny konkurs twórczy młodzieży szkolnej i studenckiej „Słowo w duszy — dusza w słowie”, w którym wzięło udział 169 osób z ponad 30 placówek oświatowych obwodów donieckiego i winnickiego. Znaczące wsparcie organizatorzy konkursu otrzymali od Winnickiej Akademii Kształcenia Ustawicznego oraz Donieckiego Instytutu Kształcenia Podyplomowego. Aktywnymi uczestnikami konkursu zostali uczniowie liceów, szkół, kolegiów, gimnazjów i szkół zawodowych. Łącznie z obwodu donieckiego wzięło udział 94 uczniów i studentów. Najaktywniejsi okazali się uczniowie z pokrowskich szkół ogólnokształcących nr 2, nr 3 oraz liceum „Nadia”. Z Konstantynówki swoje prace nadesłali uczniowie szkół ogólnokształcących nr 5, nr 6, nr 13, nr 16 oraz Zespołu Szkół „Liceum ze szkołą ogólnokształcącą I-III stopnia”; z Myrnohradu — uczniowie liceum „Harmonia”, szkół ogólnokształcących nr 1, nr 5, nr 10 oraz nr 17; z Mariupola — uczniowie specjalistycznych szkół ogólnokształcących oraz szkół ogólnokształcących nr 5, nr 32, nr 42; z Torećka — uczniowie szkoły ogólnokształcącej nr 21 oraz „Informatyczno-Matematycznego Liceum”; z Wołnowachy — szkół ogólnokształcących nr 1 i nr 4, a także uczniowie z Iwerska, Ołeksandriwki, Nowostepaniwki oraz Prywilla. Z obwodu winnickiego 75 studentów i uczniów różnych placówek oświatowych spróbowało swoich sił we wszystkich kategoriach konkursu. Największa liczba uczestników pochodziła właśnie z Winnicy: studenci Winnickiego Kolegium Humanistyczno-Pedagogicznego, Winnickiego Wyższego Zawodowego Szkoły Sfery Usług, Wyższej Artystycznej Szkoły Zawodowej nr 5 oraz Wyższej Szkoły Zawodowej nr 7, Winnickiej Szkoły Ogólnokształcącej nr 1, nr 22, Fizyczno-Matematycznego Gimnazjum nr 17. Wielu uczestników było również z obwodu: z Koziatyna, Chmielnika, Żmerynki, Sutysek, Kalyniwki, Hajsyna, Mohylowa Podolskiego, Hniwania, Szarogrodu, Tulczyna, Kryżopola, Starych Pryłuk i Niemirowa. Kluczowe tematy uczestników to magia słowa i piękno melodyjnego języka ukraińskiego, rodzinny kraj, wojna i pokój, rodzina, a także moralność, stosunek różnych pokoleń do kwestii ciągłości tradycji, duchowego bogactwa jednostki. Hałyna Zołotuchina z Liceum w Konstantynówce w pracy kompleksowej, łączącej w sobie oryginalną oprawę, warstwę słowną, brzmienie, montaż i inne (Hałyna Zołotuchina (autorka tekstu), Switłana Wołodymyrowa (deklamatorka), Andrij Rezniczenko, Daria Miszyna (projekt i montaż), wyroby z plasteliny (uczniowie klasy 3-A), z entuzjazmem przekonuje: „Rodzinny kraj — to dobrzy ludzie, / Rodzinny kraj — moja rodzina, / Rodzinny kraj! On zawsze będzie! / Błyśnij, Doniecczyzno moja!”. A siedmioklasista Mykoła Busow z Myrnohradu (szkoła nr 17) podkreśla, że „ze słowa / Składa się nasza dusza” i „Prawdziwe cuda i wszystko, co masz / Tobie tylko słowo przyniosło”. Dla Alony Werbyckiej z Zespołu Szkół „Informatyczno-Matematyczne Liceum — Szkoła Ogólnokształcąca I-III st.” w Torećku „Słowo — to dotyk duszy. / Bywa ono różnym, aż do bólu… Myśli o słowie uzupełnia uczeń trzeciej klasy szkoły we Wołodymyriwce z Doniecczyzny Nazar Tytarenko: „Językiem sławnych wojowników / Oraz młodych kozaczków / Wzywam rozmawiać / Chłopców i dziewczęta: / Kochajcie wy Ukrainy język, / Jak i matki kołysankę!”. Imponuje praca zbiorowa Jełyzawety Bułatowej, Danyła Jełkowa, Illi Orłowskiego, Danyła Szterenra, Anastasiji Szapowałowej, Jehora Lukijenki, Aliny Drużyninoji, Danyła Bołochowa, Sofiji Puhaczowej z Konstantynowskiej Specjalistycznej Szkoły Ogólnokształcącej I-III stopnia nr 13 w obwodzie donieckim. Mistrzowsko wykonana oprawa, ciekawe etiudy i eseje o języku, główną myśl można przekazać słowami Illi Orłowskiego: „Ukraina — nasza wola, / Ukraina — nasza sława, / Ukrainie wszystko pod siłę!”. Ałewtyna Bedriaha ze Szkoły Ogólnokształcącej nr 3 Rady Miejskiej w Pokrowsku pisze o oddaniu swojej ziemi, a uczennica tej szkoły Anna Lejko — o tradycyjnej ukraińskiej gościnności. Temat wojny stał się jednym z wiodących dla wszystkich uczestników konkursu z Doniecczyzny. Dla Eliny Skrynnikowej z przyfrontowego Mariupola „Wojna przyszła, jak śmierć z kosą” — i jak przekonująco na tym tle brzmią słowa: „Cały kraj pragnie pokoju, / Żeby szybciej skończyła się wojna!”… Niezwykle przejmujące są obrazy poszczególnych scen wojny, okrutnych skutków wyczerpujących walk. I chociaż Tetiana Biłeńka jeszcze uczy się w Winnickiej Wyższej Artystycznej Szkole Zawodowej nr 5 w Winnicy, jej opowiadanie „Ciężaróweczka” wypełnione jest realiami odebranego i przeżytego, uderza prawdziwością opisu: „Wczoraj skończyłam dwadzieścia lat… Wydaje się, że nazywałam się Serhij. A dzisiaj? Wszystkie opowieści zaczynają się od imion. Mam ich aż trzy. Pierwsze — Kuźmycz. Jego pamiętam najlepiej. Tak mnie wołają prawie rok, ja już nie mogę reagować na inne imię. Drugie — Żenia według dokumentów, jego nienawidzę. A trzecie — Serhij od matki. Jak ja za nim tęsknię. A najgorsze to, że nawet nie pamiętam dlaczego. Teraz nie jestem Serhijem, nie Mykołą i nawet nie Kuźmyczem. Jestem numerem. Jestem ładunkiem 200”. Smutno, że takie tematy stają się ważnymi dla uczestników konkursu. Jednak odzwierciedla to postrzeganie wartości pojedynczego ludzkiego życia, uczciwości czynu, co jest bardzo ważne. Motywy urbanistyczne z fabułą podróży dawnym i jednocześnie nowoczesnym Kijowem wypełniają nowelę „Ukraińska arka” Romana Żelezniaka z Miejskiego Liceum w Pokrowsku. Końcowe wersy utworu przekazują autorskie podejście do siłowego obciążenia obecności pomników wybitnych postaci historycznych Wołodymyra Wielkiego, Jarosława Mądrego, Bohdana Chmielnickiego, Mychajła Hruszewskiego i wielu innych w ukraińskiej przestrzeni państwowej: „Stoję i widzę, jaka ta ziemia jest zmęczona. Jak ona kaszle dymem, jak nie chce patrzeć na to, co mimo wszystko widzi. Widzę, jak jej ciężko być ukraińską, prawdziwą. Jak niemożliwie i tytanicznie przebija się mały kwiatek przez beton, tak nasi przodkowie wyciągali z mroku wieków niepowtarzalną ukraińską duszę, wszystkie jej skrawki, wyciągali nas samych. Widzę to i nawet nie wiem, co mówić, bo strasznie, bo oto ja — Ukrainiec stoję i serce moje i mojego państwa bije się, jak jedno. I niczym tego związku nigdy nie zniszczysz”. Opowieści uczestników konkursu są pełne zauroczenia pięknem i czarem rodzinnego kraju, jego unikalnością. Anastasija Kużniowa ze Szkoły Ogólnokształcącej w Prywilli w obwodzie ługańskim w fantasy „Moje Prywilla” pisze tak o rodzinnych stronach: „Przytuliło ono [słońce] mnie swoimi promieniami i przemówiło: „Dziecko moje drogie, nie będę ci opowiadać bajki-zmyślanki, a opowiem szczerą prawdę o twojej rodzinnej ziemi”. Wietrzyk szepnął łagodnie: „Leć, dziecko, w błękit niebios, tam zobaczysz sto cudów!” Ale najdziwniejszym z dziwów — życie twoje na ziemi rodzinnej”, ponieważ dla autorki — to „PRY-WIL-LA. Jednoczę się z tobą, bo mi nie przeżyć bez ciebie! Wietrzyk szepnął: „Prywilla”, i ja twardo stanęłam na ziemi przy rodzinnym progu… I słyszę cichy plusk fal MOJEJ rzeki, słyszę delikatny szelest MOICH łanów, słyszę gwar MOJEGO lasu. Śpiewają mi słowiki w gęstwinie. Ćwierkają mi skowronki w polach, odzywają się do mnie koniki w trawie. I ja rozmawiam z nimi… bo jak nie rozmawiać z ziemią, po której chodzę, z powietrzem, którym oddycham, z ludźmi, z którymi jednoczę się myślami i nadziejami?!”. Ciekawa bajka Olhy Ustinowej z Myrnohradu (szkoła nr 1) o sporze przedrostków z s-. Uczestnicy konkursu próbowali swoich sił w dramaturgii, bajkopisarstwie, baśniopisarstwie i in. To i sztuka „Bajka o Tarasie Szewczence i Panu”, którą zaprezentowali Bohdan Sawin, Ołeksandra Naboka z Torećka (Specjalistyczna Szkoła Ogólnokształcąca nr 21), i bajka „Lisiczka i Zajączek” Sofiji Slipenko ze Szkoły nr 3 w Pokrowsku, i baśń „Brzoza” Tetiany Semeneć ze Specjalistycznej Szkoły Ogólnokształcącej nr 3 w Pokrowsku, i legenda „Słoneczko i Księżyc, albo Niezwykła miłość”, którą ucieszyła Wiktorija Suchozad ze Specjalistycznej Szkoły Ogólnokształcącej nr 21 w Torećku, oraz wiele innych. W tegorocznym II otwartym regionalnym konkursie twórczym młodzieży szkolnej i studenckiej w kategorii „Poezja” nagrodą im. S. Rudanśkiego I i II stopnia wyróżniono Wiktoriję Iżak (Winnickie Kolegium Humanistyczno-Pedagogiczne) za poezję „Bolesnym uczciwym słowem…”, Tetianę Cyhanczuk (Winnickie Kolegium Humanistyczno-Pedagogiczne) — poezje „Struny mojej duszy”, Alinę Nowakiwską (Specjalistyczna Szkoła Ogólnokształcąca I-III st. nr 3 w Hajsynie) — poezja „Ojczyzna — to nie ktoś i gdzieś. Ja — też Ojczyzna”. Najlepszymi w prozie okazały się utwory Jewhena Mazurowskiego (Winnickie Kolegium Techniczne) — utwór „Warstwy cierpień”, Romana Żelezniaka (Pokrowskie Miejskie Liceum „Nadia”) — nowela „Ukraińska arka”. Nagrodę im. Wasyla Stusa w tym roku zdobyły: Anastasija Steć i Nadija Antonyszyna z Winnickiego Kolegium Humanistyczno-Pedagogicznego. Najlepszymi autorami w kategorii „Esej” zostały prace Oksany Łysych (Zespół Szkół „Informatyczno-Matematyczne Liceum — Szkoła Ogólnokształcąca I-III st.”, m. Torećk), Anastasiji Fisak (Czerkaska Specjalistyczna Szkoła Ogólnokształcąca I-III stopnia nr 1) oraz Anastasiji Honczaruk (Lityńska Specjalistyczna Szkoła Ogólnokształcąca I-III st. nr 2 w obwodzie winnickim). Uczestniczka konkursu Natalija Chomenko, uczennica Zespołu Szkół „Liceum ze Szkołą Ogólnokształcącą I-III stopnia” Rady w Konstantynówce w obwodzie donieckim wzywa nas do szacunku do słowa, bo to „skupiska duszy”: „Słowa milczą, kiedy są pozbawione duszy. One są jej żywymi skupiskami, które wchłonęły w siebie wszystkie radości i bóle wielu ludzi, którzy je wypowiadali. One są jaskółkami duszy, jej obrońcami i wiernymi pomocnikami. Więc traktujmy je uważniej, przecież dotyk słów, pozostawiony na tle duszy, jeszcze długo nie blednie…”. Przebieg konkursu potwierdził funkcjonalne obciążenie Donieckiego Uniwersytetu Narodowego im. W. Stusa, który dzisiaj jednoczy dwa kraje, tworząc pole siłowe dialogu między nimi.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn