Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

«Nie rzucicie nas na kolana!» W 100. rocznicę urodzin Wołodymyra Bułajenki

Слово Просвіти, №23 за 2018 рік

Jego życie było krótkie. Wołodymyr Bułajenko urodził się 8 czerwca 1918 roku we wsi Sorokoduby w rejonie krasyłowskim obwodu chmielnickiego w biednej rodzinie chłopskiej. Dorastał jako półsierota, ponieważ ojciec, ranny odłamkami podczas I wojny światowej, wkrótce zmarł. Po ukończeniu dziesięciolatki studiował na wydziale filologicznym Uniwersytetu Dniepropetrowskiego. W 1941 roku, będąc na trzecim roku, jako ochotnik poszedł na front. Potem było okrążenie, niewola, ucieczka z niewoli. Ukrywał się w rodzinnej wsi. A kiedy Sorokoduby zostały wyzwolone, ponownie poszedł na front. 19 sierpnia 1944 roku młodszy porucznik Wołodymyr Dmytrowycz Bułajenko zginął śmiercią walecznych w łotewskim mieście Bauska. Pierwsza książka poety „Wołodymyr Bułajenko. Poezje (1941—1944)” ujrzała światło dzienne w wydawnictwie „Mołodź” w 1958 roku z przedmową Liny Kostenko. W 1974 roku, po wielu latach przemilczania i wykluczenia z procesu literackiego (tutaj nasz wiecznie młody poeta całkowicie powtórzył los poetów-szestdziesiątników), Wołodymyr Zabasztanśkyj wydał ponownie książkę Bułajenki (znów w „Mołodi”). A po 20 latach Mykoła Feduneć opracował i wydał trzeci zbiór poezji Wołodymyra Bułajenki. Ta książka pod tytułem „Póki serce w nas żyje” ukazała się w 1992 roku w tym samym wydawnictwie. Zawierała ona wiersze poety oraz wspomnienia o nim. Dzisiaj, publikując wybór wierszy Wołodymyra Bułajenki, zaczerpniemy z tej trzeciej książeczki fragmenty wspomnień jego rodzonego brata Wiktora Kraczkowśkiego, aby przypomnieć, jakim był nasz Poeta, jaka była jego droga do ukraińskiego słowa i do nieśmiertelności w nim… 8 czerwca 2018 roku minęło 100 lat od dnia urodzin ukraińskiego poety-wojownika Wołodymyra Bułajenki, który był wojownikiem w pełnym tego słowa znaczeniu, ponieważ zarówno z bronią w ręku, jak i słowem na papierze walczył o ojczystą ziemię. Chociaż jego wiersze wybrzmiały pełnym głosem dopiero po wojnie, nadal wzywały do walki i stały się potężnym impulsem do rozwoju twórczości poetów-szestdziesiątników, pozostawiły jasny ślad w literaturze ukraińskiej. Dlatego dzisiaj, w te jubileuszowe dni Poety, wspominamy jego wojenny i poetycki wyczyn oraz dołączamy jego potężny głos do walki o niepodległość Ukrainy już w naszych czasach… w świetle kaganka” rodziły się jego wiersze… Widziałem, Wołodiu, jak ciężko przeżywałeś swoje położenie. Jak nocami bolesne myśli nie dawały ci spać. Cierpiałeś z tego powodu, że długu swojego wobec Ojczyzny nie wypełniłeś do końca. Choć jaka w tym twoja wina? Czyż nie spotkał taki los dziesiątek tysięcy ludzi? …Niejednokrotnie myślałem o tych niewiarygodnie ciężkich, ale i radosnych dla mnie i matki dniach, kiedy Wołodia uciekł z niewoli i dotarł do domu. Niewielki dorobek twórczy pozostał po nim, ale mogłoby i jego nie być, gdyby los nie poprowadził go po naszej splądrowanej wielkiej męczennicy-ziemi, gdyby nie zobaczył na własne oczy ludzkiego cierpienia, łez i płaczu narodu. …Pamiętam, pamiętam, jak pisały się te wycierpiane każdą komórką twojego serca wiersze! Przez cały czas ani razu nie widziałem, żebyś ty, Wołodiu, spał spokojnie, głębokim snem. Sny twoje były nietrwałe. Po kilka razy w nocy zrywałeś się z posłania, szybko coś pisałeś, chodziłeś po zimnym pokoju, długo patrzyłeś w ciemność okna, na Słucz… *** Jesienią 1943 roku pewnego wieczoru zaszedł do naszej wsi żołnierz armii niemieckiej, rozmawiał po rosyjsku i, jak się okazało, uciekał z frontu do domu. Nie wiem, kim był z narodowości i w jaki sposób trafił właśnie do nas. Myślę teraz: skierował go do naszego domu ten, kto był pewien, że Wołodia pomoże zbiegowi. Ponad dobę przebywał on z nami, dwie noce nocował. Zamknął się Wołodia z nim w pokoju, cały czas o czymś rozmawiali. A kiedy już odchodził od nas, bardzo dziękował naszej matce. Powiedział: — Matka, jaki u was dobry syn Wołodia. A mama mu: — Daj Boże tobie, synu, swoją mamę zobaczyć. Chłopak aż zapłakał. Mama Ostatni raz nasza matka widziała Wołodię we wsi Kopyczyńce, w obwodzie tarnopolskim (po ponownej mobilizacji, już po wyzwoleniu Sorokodubów. — W. G.). Wyszła z domu wczesną wiosną, w kwietniu, lekko ubrana, bosa. Początkowo było ciepło, a potem przyszły deszcze, śnieg. Dotarła do Kopyczyniec i rzeczywiście spotkała syna. — Mamo, droga, po co ty tak siebie męczysz? — zapytał Wołodia. — Żeby ciebie jeszcze raz zobaczyć, Wołodiu, synu mój! Przenocowała, rano Wołodia mówi: — Mnie ty niczym nie pomożesz. Trzeba iść tobie do domu, bo zabiorą Wiktora do armii, a ty się z nim nie pożegnasz… Powróciła mama do domu przeziębiona, schudła, aż poczerniała, ale w modlitwach swoich dziękowała Bogu, że dał jej siły do wędrówki, że zobaczyła Wołodię. Zawiadomienie o śmierci Mijał sierpień, oddawaliśmy zboże państwu, więc i ja pracowałem przy tej pracy — woziłem wozem ziarno do Krasyłowa, do elewatora… Z kołchozu jakoś dotarłem do domu. Jeszcze na podwórzu usłyszałem przenikliwy matczyny krzyk. Wbiegłem do chaty. — Mamo, co się stało?.. I zobaczyłem straszny obraz: mama bije głową o stół, a oczy, oczy… nie mogę ich zapomnieć. Jaki ból, jaka męka w tych matczynych oczach!.. — Oj synu! Oj, nie ma Wołodi! Oj, nie ma naszego słońca!!! I mnie świat pociemniał w oczach, i ja gdzieś zapadłem się… …Jesienią 30 listopada 1944 roku powołano mnie do armii, choć nie miałem jeszcze pełnych siedemnastu lat. Zostawiłem mamę samą, ale cały czas jakbym widział ją przed sobą: siedzi, głowa skłoniona na piersi, oczy zamknięte. Chwieje się, powtarza te same słowa: — Ach, wojno, wojno, cożeś ty narobiła!.. Ostatnie chwile Oto co pisze marszałek I. Ch. Bagramian w swojej książce „Tak szliśmy do Zwycięstwa”: „Pod koniec trzeciego dnia walk generał Krejzer zameldował mi o tym, że jeńcy informują o koncentracji na południe od Rygi w rejonie Bauski nowej dywizji pancernej, nieustalonej numeracji, i rzekomo przygotowywaniu w tym rejonie natarcia. W ciągu 19 sierpnia ataki wroga zostały skutecznie odparte na wszystkich kierunkach, jednak oddziały strzeleckie nie zdołałyby tak długo powstrzymywać szalonego naporu wielkich sił pancernych, gdyby nie błyskotliwe działania artylerii. Czołgów było tak dużo, że zatrzymać i zniszczyć je można było tylko wspólnymi wysiłkami piechoty, czołgów i artylerii. 19 sierpnia niemało opancerzonych kolosów podpalili i piechurzy…” Oto tutaj, na tym polu bitwy 19 sierpnia 1944 roku zginął Wołodia… *** Tymi słowami kończą się wspomnienia Wiktora Kraczkowśkiego. Ale nie kończy się życie Poety — heroiczne, tragiczne, wieczne! Dzisiaj kończy on zaledwie 100 lat… Materiały do druku przygotował Wałerij Herasymczuk. Restaurację dawnej fotografii Wołodymyra Bułajenki oraz oprawę plastyczną jubileuszowego wydania jego utworów wykonała artystka i poetka Kateryna Miszczuk.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn