Strona · s. 8strona oryginału ↗
Anatolij Hryzun
Слово Просвіти, №23 за 2018 рік
Z listu do redakcji. “Luby, moje siedemdziesięciolecie 28 maja. Daj rozkładówką te wiersze, one są nowe. Możesz dołączyć z tego, co masz. Anatolij Hryzun”. 19 maja 2018 roku, nie dożywszy do swojego jubileuszu dziewięciu dni, w mieście Sumy zmarł poeta i uczony Anatolij Hryzun. O nim można powiedzieć wiele dobrego jako o człowieku światłym i celowym. A wszystko inne — w wierszach, które chciał zobaczyć wydrukowane w naszym tygodniku. Świetlana i wieczna Tobie, Anatoliju, pamięć. Lubow HOŁOTA Ekskluzywny wywiad Dziennikarz: — Czy jest taka wysokość i taka głębia, Gdzie w atomie każdym strategia i taktyka? Filozof: — Jest. To poezja, bo przecież ona — Metagalaktyka: Tutaj z głębi i wysokości Widać połączone w obraz światy. Dwoina Słońce i księżyc — dwoina! Astronomowie i lingwiści, Ten sojusz na wiek złączył I płomienne, i błogosławione. Czyż odebrano na wiek Gramatyczne nasze formy? Serce rwą one — jak krzyk. W mózg biją — niczym lonty. W nich wiele bomb i min, Przyczajonych latami. Wymaga język zmian, Wyłuskany Sołowkami. Kosoookie słońce tam. Wąskorogi wschodzi księżyc. Lecz słowa, niczym tam-tam, Je w jedną oktawę mieszają. Ukraina — dwoina! W to nauczcie słonia i mopsa. Z dwóch trudnych początków ona — Z krwi i mózgu. Ty — obraz białych nocy Białe noce do mnie idą Przez ciemność czarnych nocy. One rozświetlają mój redut, Zaangażowawszy niekiedy Mnie we władzę białych świateł I rozmyślnych porywów, Że już nie wiem, gdzie front, a gdzie tył Moich miłosnych zmagań. Bo ty sama — obraz białych nocy, W których czerni nie ma… I cicho zsuwa się z moich ramion Złorzecznych zdrad ciemność. Obmowa Los pisze czarny horror Po ścierniskach, po ścierniskach, zdradach!.. I sam szlocha Pasternak W noblistach laureatach. Doaszczepali, dopiekli, I wtedy po co sława? Losu Żmijowe wały Duszą mięśniami boa. Nie ucieknij i nie wyjedź: Stał się Gułagiem Chiński Gród. Wszystkorozszarpany poeta, Lecz kaci głoszą chórem. Podłość, zazdrość i donos Tak naraz zadziałały!.. Gdzie już prawda, a gdzie nonsens, Niech wyjaśnią pryncypały. Tylko wzmocniona hula. Tylko rozkuta obmowa. Przyjaciele? Każdy sprawca zła. Obrona? Obraz jego słowa. Niebezpieczna dwusieczna Wschodzi Księżyca grylaż Płową ziemię osłodzić. Wbrew falom — zamarła plaża: Tam kochankowie. Gdzież bandyci? Gdzie jeszcze bezdomni? Gdzie złodzieje Kieszonkowi i w prawie? Coś rozważają dwie gwiazdy, Lecz one — jak na uwięzi. Taki gwiezdny markizet Przed Księżycem zmierzcha. Tutaj naród — od “A” do “Zet” Albo Herod, albo Kain Ten, co Abla zgubił, I ostatni umarł na widłach; Putin Krym nam odebrał, Zgrabił — wszyscy niewolni… Czemu nieobecny detektyw, Kiedy działania kryminalne? Putin skuwa aktyw, Żeby zabrać i Krym, i dalej... Do Brytanii dojść Dwusieczną Europy. Poznikają wszystkie światy, Kiedy przyjdą azjopi. …Pachnie księżycowy grylaż To orzechem, to migdałem. A z wojny ażio-taż Wieje poszukiwaniem medali. W namiocie Przejadliśmy i przepiliśmy: Zupa wykipiała — rybacka, potrójna. Zakąska: szynka, przepiórki… Ot tylko pogoda — wilgotna, burzowa. Lepiej grzeje ormiański koniak, Aniżeli chwiejny namiot z płótna. Wietrze, nie przewróć go, jak Ulewa dyszy z niebios. Wietrze, nie słuchaj nasz polilog, Bo w nim często słowa przekleństwa; Jego rejestruje chyba że Bóg, A wy z deszczem fonogram przejrzyjcie. Bo to, co zapisują niebiosa, — Usłyszane w pierwszym lepszym namiocie, Ulewą słów nad trybuny zwisa, Wschodzi w rosie, gęstnieje w gumie. Świat z mądrych i gniewnych słów Potem rwie się w tragedie i dramaty. Myślmy, kiedy pod głos ulew My rozgadujemy się niby z wiatrami. Jedność Ty przejrzyj się w lusterku: Czyż piękno? Lecz za to w moim sercu Ty — blask. Ty spójrz na siebie z boku: W nurcie Pselu Rzeka tło twojemu oku Podała. Wyobraź sobie siebie w niebie Pomiędzy gwiazd: Czy taki jeszcze jest gdziekolwiek Światotwór? Ty dostrzeż siebie w łzie Na moim policzku: Tam zlały się dwujedyne Promyczki. Poranny etiud Nocy szorstka stal Chrupnie — i słońca żółtko Urodzi się pospiesznie, lecz mocniej Światła świtowego prąd Przebiega nad ziemią I osiąga w pięć minut I do wiśniowego kleju, I do srebrzystych kropli, Które zwiemy rosą, Która pociesza jaskier. Większa się w świecie rozwoju Szczęść-nieszczęść, i komunii... Wszystko zaczyna się od nocy, Lecz w błękicie świtów Patrzy prosto w oczy Ranek — i smutek rozstań, A jeszcze instynkt porywów Za nieistniejącą granicę. …Słońce — żółtko. Ty spójrz!.. Następstwo reakcji Ciężko wchodziła w ten wieczór noc, Jak w leprozorium trędowaci. W kandelabrach nie starczało świec, Plątali się antychryści i błogosławieni. Opierały się młode siły dnia, Aby zatrzymać ruch czerni. Z megafonów brzmiała brednia, Miasto okrążały obce roty. Ich pokrzykiwania i sztandary Zachłysnęły się w komendzie: “Wziąć!” Ależ my, niczym trzej bogatyrowie, Wszystko to obróciliśmy w żarty. My wtedy naiwnymi byliśmy — I rzeczywistość przeszła w naiwność. W swojej krwi siebie znaleźliśmy, Kiedy zaśpiewały trzecie kury. Rezygnacja latojesieni Nam wszystkie drogi za ciasne (Bo teraz my za woalką strachu), Po sierpniowym ty idziesz ściernisku, U mnie zaś — listopad, rozmytość drogi. Na ramiona spada wilgoć: Cała dusza w przeczuwaniu śniegu. Jeszcze od rozlewisk usłyszycie: “Kwa, kwa”, Serce już zobaczyło tę milę, Gdzie mrozem wystrzeli zima, A na ściernisku położą się zaspy. Oczy chłodzi ciemność, Jakby wyrosły od razu w Konczy mury. I teraz ani lasu, ani jezior, Wymiera ryba niezdrowa. Ktoś piłuje jodłę na obrzyn, Inny sosnę połamał na drwa. Obejmuje z rana pesymizm, Niby niechcący, przygodnie… Kto teraz ze mną? Pies i myśl, Która niby dyktuje: — Książę — niegodziwiec… Od elegii pędzi dusza do książąt. Tak bywa w dni rujnacji zasad. Prawie bohema Cóż za bohema z tych estetów: Ci malują — akwarela!.. Ten pije w knajpach, A tamten kroczy na panel. Jest poeta i dobry krytyk. Jest zły beletrysta. Jeśli prawdy nie ma czym kryć — Wykluczają z utworu treść. A kiedy olejne farby Wznoszą się na obrus, Mówię: — Malarzu, a niechbyś Ty zrozumiał, jak złożyła się Ruś; Kto ukradł jej imię I wzniósł się na tron; Gdzie naprawdę nasz rzeczownik, Gdzie przymiotnik i czasownik. Co? Rozmowa nie na temat? Ale choć jedno zrozum: Jeśli kręcisz się w bohemie, Myśl już nie o rangach. Drzwi prawdzie uchyl… Świecie siedmiokolorowy, Zwyczajnie-nagły. Akwarela tam czy pastel, Gdzież nowożytny Rafael? Osobne wiersze Wiersze idą i po ozonowych dziurach, Wiersze i dotąd chrzci bryzgami Dniepr. Śniegiem sypią się po kołymach, sybirach, Eskalatorami rymów biegną w metro. Wiersz przemyka po tundrze — jeleń, Co poetykę przyjmuje na czterech. To zwalcza okoliczności zniewoleń, To milcząco wygrzebuje zmarzły mech. Wiersze — to nie są prości posłańcy Boga, Wiersze — nurt i wir, który burzy. Nie od Peruna one i Dadźboga, A od krwionośnych nowoleci. Im widoczniej, wola gdzie i niewola, Nimi znaczymy, człowiek albo zwierz. Strzały z łuków lecą na rozłogi Hurtowo — wiersze, a osobno — wiersz. Wierszom być i na Księżycu, i na Marsie. Na Ziemi one pieszczą Everest. Osobne wiersze nie biegną w masy. Ponad władcami one, one — protest. Rozbity dzban W sercu taka rozpacz, Taka intymna żałość, Że jedynie słońce — jasna opoka — Wydaje się królową z królowych. Cały dzień mijać będzie pielgrzymem, A ty — jak na wieży strażniczej, W nocy pożegnasz się milcząc z Krymem, Bo nawet Księżyc — rywal twój. Tutaj najedzie wstrętne przybłędy, W których i pochlebstwa z przekleństw. Pomyśleć strasznie: ona tu będzie W centrum półwyspu i kontynentów. Na nią zwalać się będą zaloty, A ja gdzieś w małym skwerku Sum Tak gorzko odpokutuję za rycerstwo, Kiedy całe dżentelmeństwo poszło na pośmiewisko.
Szczęśliwa przygoda Patrzę na obłoki: niebo Korolowa i Kondratiuka. Do przyjaciółki dzwonię: — Hej, bo Marzeniami wysokich gwiazd kreślić. Rzućmy kamień w rzekę — niech kręgi Sięgają choć jakiegoś brzegu. Cisza nastanie tam, gdzie już bogowie Powiedzą: — Ty znalazłeś wreszcie przyjaciela. Pryska deszcz — zwilżona okolica. I rynny, i klony — wszystkie zmokły, A samotnik-jawor zmarzł i zbladł. Dwie brzozy, jak owe lornetki, Patrz, szukają na niebie innego świata.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
