Strona · s. 5strona oryginału ↗
Stolica mojego dzieciństwa
Слово Просвіти, №23 за 2018 рік
A oto przed chwilą przejechali przez wieś na motocyklach niemieccy żołnierze, a chłopi zgłaszają się jeden przez drugiego: „Będzie nasza Ukraina! Nie ma już ani Polaka, ani Moskala! Przyszła wolność! Nikt nam więcej krzywdy nie zrobi!”. Idziemy do gminy (rady wiejskiej). Tam już miejscowi chłopcy pospiesznie mocują zdobyty nasz żółto-błękitny sztandar. Górna jego część lśni żółcią słońca, dolny błękit faluje i chlupocze wodą ze źródła, nasyconą błękitem nieba. Witamy się sami z sobą: „Sława Ukrainie! Sława-a! Sława-a!”. Starsi żegnają się i ocierają łzy, a radość tryska z piersi… To było! Naprawdę było!.. Lecz kiedy po tygodniu Niemaki zerwali i poszarpali nasz sztandar — boski żółto-błękitny przekaz praojców, „Proświta” otworzyła na oścież drzwi czytelni i gospodarze zebrali się na Wielką Radę wsi! Mieli uradzić, jak postąpić z „upragnionymi wyzwolicielami”! Nie czekali na surowe rozkazy swojej podziemnej partii OUN, lecz od razu, całą wsią, wzięli w obronę swój oszukany naród… To moje życiowe, dziecięce widzenie ze wsi Mohylnica pod Terebowlą na Ziemi Tarnopolskiej. Moje słoneczne Podole! Moje kłosiste Podole! Przychodzisz do mnie nie tylko we snach, ale i w mgle wspomnień. Oto jedziemy furmankami z Mohylnicy na festyn do Terebowli, konie grzywiaste, przybrane kwieciem, a na wozach żółto-błękitny migot… To prosvitianie urządzają na terebowelskim zamku uroczystość Ukraińskości. A cóż nam kłamliwi i okrutni Niemaki? Wypędzimy i ich, pójdą w ślad za polskimi pacyfistami, za moskiewskimi „wyzwolicielami”. Są tacy sami najeźdźcy jak Polacy i Moskale. Mój ojciec (wiejski kowal) Osyp Pawłowski mówi szczerze i krótko: „Trzeba chwycić za broń! Trzeba koniecznie ognia!”. I oto ja, na podstawce-stoliczku w ojcowskiej kuźni, by dosięgnąć dyszla kowalskiego miecha i podsycać ogień, bo dorośli chłopcy poszli na szkolenie wojskowe. Dobrze wiedziałam, że chory ojciec nie zdoła stanąć do walki, lecz jego kuźnia stanie się punktem organizacyjnym i wywiadowczym wiejskich mścicieli. I ja, kowalówna, podsycam ten ogień. Ojciec delikatnie i ostrożnie bierze młot i nie wali nim w kowadło, lecz dzwoni srebrzyście, iskry sypią się na wszystkie strony — i z bezkształtnego kawałka metalu powstaje rzecz potrzebna ludziom, przyda się także naszym chłopcom w lasach. Dziękuję ci, ojcze, za ten ogień, zaczerpnięty z prosvitiańskiego grona! Rozsypałam jego iskry po mojej nauczycielskiej niwie! Dziękuję ci, matko, za to, że dbałaś o prosvitiańskie ognisko domowe, by jego światło oświetlało nasz zamęczony naród! Mohylnica! Może dla kogoś to smutna nazwa wsi na Podolu, nad rzeczką Hniłą (Leniwą) Rudką? Ale nie! Bo dla mnie i moich wieśniaków to źródło energii! Po prawej stronie wzdłuż biegu rzeczki, na górze — Mogiłki, po lewej (z dala od wsi) — Wysoka Mogiła. Na Mogiłkach nie ma żadnych pochówków. To zaorane pole, wytyczone ludzkie losy. Tam mój rodzony dziadek Iwan Pawłowski, u schyłku życia, pracował jako gminny stróż pola: za dnia i w nocy chronił ludzką pracę przed burzą i dziką zwierzyną. Wysoka Mogiła rzeczywiście była wtedy wysoka, a dokoła — pastwisko. Pasły się konie, krowy, owce, kozy…; a pastuszkowie urządzali tam gorące zabawy. Lecz na Wysoką Mogiłę nie wchodzili ani pastuszkowie, ani zwierzęta. Rodzice nam tego zakazali, ponieważ w Mogile spoczywa prах obrońców wsi przed Turkami i Tatarami. Od setek lat leżą w tej Mogile strażnicy rodzinnego kraju. Nad nimi wznosi się krzyżem
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
