Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ukraińska myśl filozoficzna: od początków do współczesności

Слово Просвіти, №23 за 2021 рік

Serhij PRYS UCHIN, doktor filozofii, wykładowca Kijowskiej Prawosławnej Akademii Teologicznej „Być prorokiem czy filozofem – to przejrzeć ponad pustynię, ponad żywiołowe wrzenie coś nowego, co nie starzeje się, dziwne i wieczne, i zwiastować o tym” Hryhorij Skoworoda. Nie jest tajemnicą, że ukraińska myśl filozoficzna była i pozostaje jednym ze źródeł rozwoju duchowości narodu ukraińskiego, jego samoświadomości, składową narodowego Ducha. Powstanie i postęp oryginalnego systemu wiedzy filozoficznej miały u swych podstaw niepowtarzalną i oryginalną kulturę, która odzwierciedlała nieprostą, a częściowo dramatyczną wielowiekową historię Ukrainy. Swego czasu ukraiński działacz społeczny, historyk, historiozof W. Łypynski (1882–1931) podkreślał „międzygraniczną” treść ukraińskiej kultury duchowej, jej „graniczny charakter”, który odzwierciedla istnienie narodu, który w swoim stawaniu się systemów filozoficznych świata według takich, przyrodzonych tylko jej, charakterystycznych cech. Do nich należą: „polifonizm”, który przejawia się we wpływie na myśl filozoficzną różnych kultur poprzednich cywilizacji, w tym Ukraińskiej myśli filozoficznej była przyrodzona oryginalna tematyka antropologiczno-eudajmonistyczna – zainteresowanie istotnymi cechami człowieka, sposobami osiągnięcia szczęścia, poszukiwania indywidualnej prawdy charakter filozofii) – Jana Chryzostoma (347–407), Grzegorza z Nyssy (335–394), Bazylego Wielkiego (329–379), Grzegorza z Nazjanzu (330–389), Efrema Syryjczyka (306–373), Jana Klimaka (579–649), Jana z Damaszku (675 – między 749–753) i in. W 1054 r. pojawiły się pierwsze religijno-filozoficzne dzieło kijowskiego metropolity Hilariona (990–1088) „O prawie i łasce”, „Pouczenie do braci” Łukasza Żydiata (ur.? – 1059), a na początku XII w. – „Powieść minionych lat”, autorstwo której przypisuje się mnichowi monasteru Pieczerskiego Nestorowi (ok. 1054–ok. 1114). W tym utworze bodaj po raz pierwszy w rodzimej literaturze zostały użyte terminy „filozof” i „filozofować”. W utworach teologów problematyka religijna, a mianowicie: pytania o istotę Boga, o wzajemne relacje między cerkwią a władzą książęcą, o dobro i zło jako przeciwstawienie Boga i szatana otrzymywała filozoficzną interpretację.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn