Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

“Odchyl się od zła, czyń dobro, znajdź pokój, zbieraj plony i żyj na wieki wieków”, “Czego umiecie, tego nie zapominajcie dobrego, a czego nie umiecie, to tego się nauczcie” (Wołodymyr Monomach. Z utworu “Pouczenia”)

Слово Просвіти, №23 за 2021 рік

W innych pracach, wśród których są kazania Cyryla Turowskiego (1130–1182), “Pouczenia” Wołodymyra Monomacha (1053–1125), “Słowo o wyprawie Igora”, “Żywot” Teodozjusza i in., kształtowały się etyczno-estetyczne ideały ukraińskiej kultury duchowej. Problematyka filozoficzno-teologiczna utwierdza się, kierując się zasadą sofijności – możliwością uzyskania prawdziwej, objawionej przez Boga i praktycznie celowej wiedzy poprzez “Sofię-mądrość”. “Sofia-mądrość” pozwala uzyskać odpowiedzi nie tylko na pytania o Boga, świat i człowieka w nim, ale będąc czynną “duszą świata”, stawała się niemal jedynym sposobem przywrócenia utraconej jedności między człowiekiem a Bogiem. Sofijna mądrość i miłość do mądrości uznawane były nie tylko za prawdziwą wiedzę, były one następstwem poznania Boga, który jest przyczyną sprawczą rzeczy, przedmiotów i zjawisk świata, w tym także ludzi – sensem i celem ich istnienia. Miłość do sofijnej mądrości kierowała ludzkie poznanie na rozumienie otaczającego świata, a potem – dobra i zła). Zatem każdy człowiek przechodzi własną drogę życiową – prawość i dobroczynność prowadzą do jedności z Bogiem, natomiast grzesznik, skuszony przez diabła, oddala się od Boga, o czym świadczy konflikt między jego duszą a ciałem. Wydarzenia historyczne również rozpatrywane były przez filozofów-teologów przez pryzmat nieuniknionego konfliktu między dobrem a złem (Bogiem a złym). Składowymi chrześcijańskiego zachowania moralno-etycznego były przejawy patriotyzmu, idea jednoczenia wszystkich ziem ruskich, wzmocnienie i centralizacja ustroju państwowego, odpór zagranicznym najeźdźcom, konieczność rozwoju ukraińskiego prawosławia na korzyść wiernych i każdego z osobna wziętego Ukraińca w najbliższej perspektywie. Ogólnie, według wniosku W. Horskiego, “kulturę filozoficzną Rusi Kijowskiej można scharakteryzować jako swoisty synkretyczny kompleks religijno-filozoficzno-etyczny, który kieruje się przede wszystkim na przemyślenie aktualnych problemów ówczesnego życia społecznego”4. ————————— 1. Tutaj i dalej aforyzmy cytowane za: Mądrość przedwieczna. Aforyzmy dawnych ukraińskich myślicieli XI – pocz. XIX w. / Opracował Wałerij Szewczuk. Wyd. 2. – Kijów: Sp. z o.o. “Wydawnictwo “Klio””, 2019. – 440 s. 2. Kulczycki O. Podstawy filozofii i nauk filozoficznych. – Monachium. – Lwów, 1995. – S. 27–155. 3. Horski W. S. Historia ukraińskiej filozofii. Podręcznik. – Kijów: Naukowa dumka, 2001. – S. 24–27. 4. Horski W. S. Historia ukraińskiej filozofii. Podręcznik. – Kijów: Naukowa dumka, 2001. – S. 50.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn