Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Czy bywają idealne sztormy??

Слово Просвіти, №23 за 2021 рік

Eduard OWCZARENKO Kontynuujemy rozpoczętą w poprzednim numerze „SP” rozmowę o spektaklu „Idealny sztorm”, który Bohdan Hnatiuk wystawił według własnej sztuki, a do jej napisania z kolei natchnęła go jednoimienna książka Witalija Skocyka. – Poznaliśmy się z Witalijem Skocykiem w 2018 roku na premierze mojego spektaklu „Kafe respublika” – wspomina reżyser. – A podczas lockdownu, na początku wiosny, kiedy niemal całe życie teatralne zamarło, w mojej twórczości nagle otworzyła się nowa karta. Zaczęła się ona przy filiżance kawy, na którą zaprosił mnie pan Witalij. „Bohdanie, wychodzi moja książka »Idealny sztorm« i chciałbym zrobić jej teatralizowaną prezentację artystyczną. Proponuję się zastanowić”. Zaznaczę, że Witalij Skocyk z wykształcenia jest ekonomistą. Wcześniej czytałem już niektóre jego prace. Imponuje mi jego wizja, zwłaszcza reformy rolnej, i to, jak gruntownie wyjaśnia i rozwija swoje myśli. A ponieważ jego serce ciąży ku teatrowi, chciał przez scenę zaprezentować swoją książkę. Zaproponowałem, by wszystko robić etapami: rozpiska, synopsis. Kiedy to zostanie zatwierdzone, będę pisał dialogi. Pewnie pragmatyczny człowiek zgodziłby się na to. Ale był jeden ekstrawagancki moment, który zapamiętam na całe życie. Osoba, która zamawia i zgadza się finansować projekt, mówi: „Ani słowa więcej! Rób tak, jak chcesz”. Przyznaję, że w moim życiu zdarzały się różne propozycje. Proponowano napisanie sztuki na podstawie książki albo napisanie o jakiejś konkretnej osobie. Zazwyczaj odmawiałem, bo nie chcę pracować dla kogoś. Pragnę tworzyć swoje. Tym razem wydarzyła się ze mną jakaś magia. Zdawałoby się, temat rolniczy, zalecenia dotyczące strategii zachowań ekonomicznych w świecie, który się zmienia, w warunkach transformacji, idealnego sztormu. Co tu może zainteresować wyrafinowanego człowieka sztuki? Ale znalazłem w tym komfort i poszedłem „do lasu słów”. Lepiej o tym powie taka metafora: „Oto widzimy las. Chcielibyśmy tam pójść, bo tam pięknie, śpiewają ptaki. Gdzieś można przysiąść, gdzieś się nacieszyć widokiem”. I poszedłem do lasu słów, które napisał Witalij Skocyk. Czułem się tak dobrze. Znalazłem dla siebie motywy i idee, na nowo poczułem siebie. Od wielu lat coś piszę, reżyseruję, staram się grać rolę lokalnego geniusza. A tutaj pojawiła się możliwość bycia scenarzystą, człowiekiem rzemiosła. Znalazłem w tym materiale pewne nitki, za którymi poszedłem dalej. Pracę nad spektaklem zaczęliśmy w marcu. Czasu mieliśmy niewiele, bo zadaniem było zdążyć do końca maja, kiedy książka ukaże się drukiem. Nie zacząłem najpierw pisać sztuki, a potem próbować, bo zajęłoby to co najmniej dwa razy więcej czasu. Pisałem jedną-dwie sceny, drukowałem, przynosiłem aktorom, oni ćwiczyli, potem pracowaliśmy dalej. Przy tym nikt nie wiedział, jak ten spektakl się skończy. Na początku nie wiedziałem, gdzie pokażą spektakl, choć dla mnie nie było to bardzo ważne. Ważniejsze było napisanie sztuki i zgranie zespołu. Później pojawiły się rozmowy o Kameralnej Scenie im. Serhija Danczenka Teatru im. Franki. Pomyślałem: „Wspaniale”. Potem padła propozycja dotycząca dużej sceny tego teatru. Propozycja stała się ekscytującym zaskoczeniem. Wystawiać na głównej scenie kraju jest bardzo odpowiedzialnie, ale, przyznaję, miło. Jako dziecko wychodziłem na tę scenę w jednym z przedstawień, a teraz sam zostałem reżyserem. Ołeh Ternowyj, grający Sawelija, służy w Teatrze im. Franki już 14 lat. W tym czasie zagrał wiele różnorodnych ról. Ołeh – prawdziwy profesjonalista, nie trzeba go jakoś uczyć, wie, jak grać. Trzeba mu tylko wyznaczyć pewien wektor i tonalność. Całe życie narodowego artysty Ukrainy Wołodymyra Nikołajenka (Borys) związane jest z teatrem. Ma ogromne doświadczenie. Bardzo szeroki wachlarz ról w teatrze i filmie – od ultraartystycznego przedstawienia „Nosorożce” po pop-kulturę w serialu „Wielkie wujki”. Jednocześnie ma w sobie aktorską świeżość. A dla mnie ważne jest, aby wykonawca, bez względu na to, ile ma lat, miał młodzieńcze spojrzenie, wiosenne poczucie duszy. Kiedy patrzymy na pewne rzeczy na nowo, czujemy się dziećmi. Jeśli zaś w tej sprawie nie jest się dzieckiem, lecz cynikiem, to traci ona sens. Musimy zachowywać romantykę w swoich sercach. Występ narodowego artysty Ukrainy Anatolija Hnatiuka (Makarycz) jest niczym mały koncert. Właśnie tak pisałem postać tego bohatera, uwzględniając możliwości mojego ojca. A na końcu postanowiliśmy dodać trochę świętowania. Borys w spektaklu to uosobienie agresywności, pragmatyzmu, technologiczności tego świata. Sawelij – człowiek, który żyje w pokoju i zgodzie, dąży do zagospodarowania skrawka ziemi. To dwaj antypodzi. W spektaklu grają także Iryna Sopit, zaangażowana w moje wcześniejsze projekty „Kafe respublika” i „Ukradzione piękno”, oraz młode aktorki Teatru im. Franki Tetiana Krysztal i Maryna Wieremijczuk. Postaciami dziewcząt chciałem pokazać, że istnieje jeszcze trzecia siła. Oprócz przeciwstawienia dobra i zła mamy coś jeszcze nieznanego, co żyje w wyobraźni Ukraińców. W scenografii miałem do wyboru dwie drogi. Pierwsza – realistyczna. Chciałem zbudować dekoracje z roślin o wymiarach 10 na 10 metrów, być może byłyby to kopki. A potem zdecydowałem, że niech będzie na środku jeden kwiatek, a wszystko inne niewidoczne. Jedna roślina, a wokół skupione urządzenia (na scenie reflektory), które kierują swoją uwagę na życie. Co otacza roślinę? Metal, światło. Czy to dobrze, czy źle? Nie potrafię powiedzieć. Ale

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn