Strona · s. 4strona oryginału ↗
Folklor – najbardziej humanistyczny środek przywracania ukraińskości ukraińcom
Слово Просвіти, №23 за 2021 рік
Anna MUKAN, dział ds. kontaktów z opinią publiczną Instytutu Filologii. Konferencję otworzył dyrektor Instytutu Filologii, profesor Hryhorij Semeniuk. W słowie wstępnym położył nacisk na historię katedry folklorystyki oraz wkład w jej rozwój założycielki i pierwszej kierowniczki – profesor Lidii Dunajewskiej: „Lidia Franciwna była duchowo silnym człowiekiem, opętaną ideą edukacyjną, patriotką, specjalistką w swojej dziedzinie”. Dyrektor przytoczył liczby, które świadczą o niemałym potencjale katedry w przygotowaniu profesjonalnych folklorystów: 24 roczniki i 640 absolwentów, którzy odnaleźli się w nauczaniu, wykładaniu, pisarstwie, zostali artystami. Czytania folklorystyczne, zapoczątkowane w 2007 roku, co roku gromadzą naukowców z różnych zakątków świata. W ciągu 13 lat pracy sekcji wygłoszono 1500 referatów, opublikowanych w 23 wydaniach fachowego zbioru „Literatura. Folklor. Problemy poetyki”. Te fakty, przekonany jest Hryhorij Fokowycz, świadczą o solidnym fundamencie naukowym katedry, żywotności idei jej założycieli i wadze pracy obecnych pracowników. Uczestników konferencji powitał również rektor Uniwersytetu Szewczenki, profesor Wołodymyr Buhrow. Podkreślił, że udana działalność katedry tłumaczy się w dużej mierze tym, że folklor staje się „tym metanarratywem, w ramach którego jednoczą się różne matryce i podejścia”. Badanie folkloru zakłada nie tylko zachowanie dziedzictwa folklorystycznego, lecz jest metodologią, której fundamenty położył pierwszy rektor Uniwersytetu Kijowskiego Mychajło Maksymowycz. Przykładem takiego podejścia można nazwać sukces piosenki zespołu „Go-A” na tegorocznej Eurowizji, gdyż jest ona autorską wersją pradawnej ukraińskiej wiosnianki. Pozdrowienia w imieniu akademika, dyrektora Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M. T. Rylskiego NAN Ukrainy Hanny Skrypnyk odczytała kierowniczka działu folklorystyki ukraińskiej i zagranicznej Łarysa Wachnina. Kierowniczka Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii podkreśliła, że działalność katedry folklorystyki sprzyja utwierdzeniu idei ukraińskiej, rozwojowi języka ukraińskiego, kultury, wychowaniu, uczy chronić zwyczaje ludowe i folklor. Kierowniczka katedry folklorystyki, córka Lidii Dunajewskiej, docent Olesia Naumowska zauważyła, że nazwa tegorocznej konferencji apeluje do terminu „deokupacja” jako „sposobu samowyzwolenia, samooczyszczenia każdego z tendencyjnych nawarstwień radzieckiej przeszłości i zbliżenia do samych siebie, do poznania swojej tożsamości”. Kierowniczka katedry wyraziła głębokie zaniepokojenie stanem, w którym obecnie znajduje się branża: już po raz trzeci od czasu założenia katedry (1992 r.) ma miejsce próba wykluczenia folklorystyki z wykazu specjalności do nadawania stopni naukowych. Skutkami takiej decyzji stanie się obniżenie zainteresowania naukowego tą dziedziną, „a bez zrozumienia jądrowych sensów, które trzymają nasz naród, prześwitują z tekstów twórczości ludowej, nie możemy pozbyć się tych worków „kakajaraznica””, – przekonana jest Łesia Władysławiwna. Na posiedzeniu plenarnym wystąpił również profesor Wiktor Dawydiuk. W referacie „Współczesna folklorystyka ukraińska w poszukiwaniu „progresywnych” podejść” naukowiec ujawnił niebezpieczne tendencje w branży, uwarunkowane takimi potężnymi czynnikami teraźniejszości, jak ograniczenia kwarantannowe, pole siłowe sieci elektronicznych, a także ograniczona problematyka, z którą można publikować się w zagranicznych wydawnictwach fachowych. Wszystkie te wyzwania determinują samoizolację szkół naukowych i poszczególnych badaczy, orientują młodych naukowców tylko na źródła internetowe, a miarą naukowości stają się kwestie naświetlone w ramach kilku międzynarodowych zasobów (na przykład Web of Science, Scopus). Referat profesora Serhija Sehedy „Portret antropologiczny księżnej Ingegerdy” został przedstawiony w formie prezentacji. Naukowiec opowiedział o tajemnicy sarkofagu Jarosława Mądrego i próbował dociec prawdy historycznej o pochówku żony księcia – Ingegerdy. O etymologii pojęć „dityneć” i „zołotnyk”, które od dawna funkcjonują w folklorze poleskim, opowiedział profesor Wiktor Mojsijenko. Naukowiec spróbował zdekodować wierzenia naszych przodków, związane z leczeniem chorób brzucha. Okazało się, że głęboki szacunek przodków do „dityncia” i „zołotnyka” podczas zaklinania niemocy tłumaczy się odniesieniem tych pojęć do amuletu, dobrego ducha, swoistego anioła stróża, który ma wyraźną lokalizację w ciele człowieka – pod pępkiem. Nie mniej ciekawym okazał się referat profesora Jurija Kowaliwa, który poruszył problem metafory folklorystycznej w twórczości Emmy Andijewskiej. Ukraińska pisarka-emigrantka, jak dowodzi naukowiec, szeroko stosowała symbole folklorystyczne, metaforykę, obrazowość w celu pozbawienia tekstu artystycznego cywilizacyjnych nawarstwień kulturowych i powrotu do pierwotnych sensów identyfikacyjnych. Jeszcze jeden referator posiedzenia plenarnego – profesor Jaro... (fragment tekstu) ...oraz w książce M. I. Sikorskiego „Na ziemi perejasławskiej”. Oleg KOŁOMIEĆ. Anatolija Hryhorowycza Szpytala znam ze studenckich czasów – owych oddalonych lat 70… Poznaliśmy się w akademiku. Okazało się, że obaj jesteśmy krajanami z Perejasławia. I tematy do rozmów znalazły się szybko. Właśnie wtedy pojawiły się książki, które nas zainteresowały – powieści historyczne P. Zahrebelnego „Dziwo”, I. Biłyka „Miecz Areja”, W. Małyka „Tajny poseł”… Czuło się, że przede mną chłopak, który całym sercem kocha literaturę i historię ukraińską, dosłownie żyje nimi. Chociaż Anatolij przyszedł na nasz Uniwersytet Kijowski po służbie w wojsku, zrozumiałem, że mój rówieśnik zna nasze piśmiennictwo nie gorzej niż ja, pomimo tego, że mój uniwersytecki termin nauki już dobiegał końca. I nauczyciel oraz mentor okazał się wspólny – Mykoła Josypowycz Syrotiuk, doktor nauk filologicznych, pisarz, mistrz gatunku powieści historycznej. Oczywiście, Anatolij Szpytal niemało nauczył się od profesora M. J. Syrotiuka, najbardziej wnikliwego i najgłębszego badacza ukraińskiej prozy historycznej swoich czasów. I nadal godnie trzyma sztafetę pamięci historycznej i jej interpretacji w słowie artystycznym. W ramach Trzynastych czytań folklorystycznych, poświęconych profesor Lidii Dunajewskiej, odbyła się Międzynarodowa konferencja „Kultura tradycyjna – droga duchowej deokupacji”. Organizator wydarzenia – Instytut Filologii KNU imienia Tarasa Szewczenki.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
