Strona · s. 6strona oryginału ↗
WIĘŹNIOWIE MAJĄ SWÓJ ZWIĄZEK
Слово Просвіти, №24 за 2004 рік
Ukraiński Związek Więźniów Ofiar Nazizmu, który zrzeszał około 600 tysięcy osób w różnym wieku i różnej narodowości, został utworzony w 1991 roku. Obecnie Związek posiada w swoim składzie 120 oddziałów regionalnych. Oddział kijowski niedawno uroczyście obchodził 10-lecie swojej działalności. Członkowie Związku to ludzie w podeszłym wieku. Choroby, potrzeba opieki, pielęgnacji, leków, pomocy… Ogółem na Ukrainie takich osób pozostało już 487 tysięcy, w tym w Związku — około 290 tysięcy osób, z nich obecnie w oddziale kijowskim — do 7 tysięcy byłych więźniów nazizmu. Głównym celem Związku jest moralne i materialne wsparcie ludzi, którzy w swoim czasie ucierpieli i obecnie potrzebują opieki na ostatnim etapie swojego życia. Członkowie Związku prowadzą poszukiwania w archiwach, szukają pomocy w instytucjach państwowych, pomagają towarzyszom niedoli. W Kijowie Związek utworzył dodatkowo sekcje rejonowe, których aktywiści docierają do każdej konkretnej osoby. Zwracają się oni o pomoc do deputowanych Rad różnych szczebli, instytucji państwowych i prywatnych. Bywa, że im odmawiają, ale też pomagają: pieniędzmi, produktami, biletami do teatru czy na koncerty. Członkowie Związku regularnie obchodzą swoje święta: 11 kwietnia — Międzynarodowy Dzień Więźniów Obozów Koncentracyjnych, 9 maja — Dzień Zwycięstwa, 22 czerwca — początek ojczystego cyklu II wojny światowej, 6 listopada — Dzień Wyzwolenia Kijowa, a także 28 września — smutne wydarzenia, określone w historii ludzkości jednym pojęciem — Babi Jar. LUDOCZKA Kiedy przyszli Niemcy, jedenastoletnia Luda z mamą przeżyły wszystko, co inni kijowianie od początku okupacji. Dwukrotnie udawało im się uniknąć śmierci podczas łapanek na Chreszczatyku i Jewbazie w 1942 roku. Mieszkały na Peczersku przy ulicy Rybalśkiej. W lipcu 1942 r. poszły z mamą na cmentarz, gdzie pochowano brata, i wracając z cmentarza, wstąpiły na bazar, żeby kupić soli. A tu nagle — łapanka; zaczęli wszystkich chwytać. Ich dom był całkiem blisko, za rogiem; i jeden Niemiec chciał je wypuścić i już się odwrócił, ale nasz policjant, który znał matkę, powiedział, że nic strasznego, trzeba pracować u Niemców — i nie puścił. Wsadzili na samochody, wywieźli na ul. Artema, gdzie był punkt zborny, a stamtąd — na dworzec i do wagonów. HANNUSIA Ona nawet teraz nie może odpowiedzieć na pytanie: gdzie się urodziła, gdzie mieszkała, kim byli jej rodzice z urodzenia. Mała Ania była jeszcze w wieku niemowlęcym, kiedy wojna już nabrała tempa. Z tamtego tragicznego czasu nic nie pamięta, a zatem potwierdza tym, że miała wtedy — w grudniu 1943-go — prawdopodobnie dwa lata. W związku z tym nic nie może sobie przypomnieć Anna Mychajliwna z tego, gdzie i jak żyła do przełomowego w jej losie dnia przywiezienia do Niemiec. Jak później ustali specjalna komisja medyczna w Kijowie, w momencie powrotu z Oświęcimia, wiosną 1945 roku, Ania miała około trzech i pół roku. NASZA INFORMACJA ZE ŁZAMI W SERCU — Pozwólcie, szanowne panie, zacznijmy od najbardziej tragicznego: jak Was zabrali Niemcy i dlaczego? I. Mirczewska: To był bardzo przykry przypadek późną jesienią 1943 roku, na kilka dni przed wyzwoleniem Kijowa… Pod koniec października Niemcy wysiedlili mieszkańców z rejonów miasta przyległych do Dniepru i przeszłyśmy mieszkać do mamy przyjaciółki na Łukianówkę. W jeden z pierwszych dni listopada przyszli niemieccy żołnierze, powypędzali wszystkich na ulicę, zebrali w wielką kolumnę i pognali na dworzec. Tam powpychali nas do wagonów towarowych tak ciasno, że trzeba było tylko stać. Wśród nas były też matki niemowląt pozostawionych w domu. Jedna kobieta urodziła prosto w wagonie; dziecko zmarło. Pierwszy przystanek był w Przemyślu. Do tego czasu nas nie karmiono. A tu wszystkich rozebrano do naga — przegląd, dezynfekcja, sortowanie. Nakarmili jakimś gorącym, kleistym wywarem z brukwią. My z mamą znalazłyśmy się w jakiejś grupie, którą umieszczono w niemieckich wagonach. Pewnej nocy pociąg gdzieś się zatrzymał, wyprowadzili nas z wagonów, ustawili w szeregu i poprowadzili wzdłuż linii kolejowej do jakichś baraków. Potem dowiedziałyśmy się, że to było miasto Duisburg-Meiderich w Zagłębiu Ruhry. L. Tarasenko-Zalewska: 1 sierpnia 1942 roku nas z mamą przywieziono do Wrocławia, do obozu dla ostarbeiterów. Tam podczas selekcji chcieli nas rozdzielić i rozdzielić do różnych komand, ale ja tak mocno uczepiłam się mamy i tak wrzeszczałam, że w końcu konwojenci zostawili nas. W końcu selekcja odbywała się. Przez tydzień nie dawali jeść, a jedynie jakąś trawę, napar. Ludzie zaczęli chorować na żołądek. Najbardziej osłabionych zabierali, mówili — do komory gazowej i krematorium. Nas wywieźli dalej, 120 kilometrów za Wrocław, gdzie była giełda niewolników. O 5 rano już stałyśmy na placu, dokąd o 8 przychodzili kupcy i wybierali nas sobie do różnych prac. Kogo zabierali do fabryki, kogo — na farmę. Wszystkich rozebrali, a mojej mamy nikt nie wziął, bo miała 41 lat, a wyglądała na jeszcze więcej, a do tego ja strachliwie trzymałam się spódnicy… A. Stryżkowa: Wiem wiarygodnie (i to zostało ustalone dopiero zaświadczeniem w Oświęcimiu), że 4 grudnia 1943 roku pociągiem z Mińska przyjechałyśmy do obozu koncentracyjnego Oświęcim. Wiadomo również, że do obozu trafiłam na rękach kobiety. Jednak czy to była moja matka, czy jakaś inna kobieta, która mnie uratowała — nie wiadomo. Wszystko to zastąpił numer na ręce, który mi wytatuowano — 69929. — Kiedy już znalazłyście się na stałym — jeśli można tak powiedzieć — miejscu zamieszkania w Niemczech, jak tam było zorganizowane Wasze życie więźniów? I. Mirczewska: W naszym baraku nam z mamą dano miejsce na dolnym poziomie pryczy. Nad nami była dziewczyna z Żytomierszczyzny, Ninoczka. Na pryczach — słoma. Poduszki — również ze słomy. O szóstej rano — apel, sprawdzenie według list. Ogłoszono nam: okazano wam wielki zaszczyt — żyć i pracować na terenach wielkich Niemiec. Kto będzie staranny, temu będzie dobrze; sabotaż — śmierć.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
