Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

JEDYNY CAŁOSTNY CZŁOWIEK

Слово Просвіти, №24 за 2004 рік

Czas dowiódł, że klasyka to bezdenna beczka, z której przez długi czas można wydobywać myśli nieoczekiwanie aktualne dla każdej epoki. Wystarczy tylko zdołać je wyciągnąć na powierzchnię i pokazać pod nowym, czasem nieoczekiwanym kątem. Wśród swobodnych interpretacji klasyki na festiwalu „Kijów Majowy” jest spektakl „Oblom off” w reżyserii Centrum Dramaturgii i Reżyserii p/k O. Kazancewa. Właściwie Centrum to nie do końca zwykły teatr. Pomysł jego powstania zrodził się wtedy, gdy wydawało się, że w sztuce teatralnej brakuje nowych nazwisk — młodych aktorów, reżyserów, dramaturgów, tych, którzy mają przyjść na miejsce starszego pokolenia. Tak więc znani rosyjscy dramaturdzy Aleksij Kazancew i Michaił Roszczin, tworząc Centrum, udowodnili, że utalentowani młodzi twórcy naprawdę istnieją, potrzebne są jedynie sprzyjające warunki, aby ich potencjał twórczy mógł się właściwie rozwinąć i zrealizować. Centrum istnieje od pięciu lat i w tym czasie uformowała się już generacja młodych twórców, uważanych dziś za „nadzieję rosyjskiego teatru”. W szczególności prezentowany spektakl „Oblom off” zwyciężył w nominacji „najlepsza współczesna sztuka” na Moskiewskim Festiwalu „Nowa Drama” (2002 r.). „Oblom off” oczywiście ma bezpośredni związek ze słynną powieścią I. Gonczarowa. Sztuka dramaturga M. Ugarowa na podstawie tego utworu to znaczne przemyślenie klasycznego dzieła. Nie tylko stała się bardziej współczesna pod względem formy i treści — zmienione są tu akcenty i interpretacja charakterów bohaterów. W szczególności odmienny jest autorski stosunek do Obłomowa — nie jest on potępiany (jak u Gonczarowa), a wręcz przeciwnie — ten obraz w spektaklu budzi sympatię i współczucie. I to — mimo że nowy Obłomow to osobowość niejednoznaczna i sprzeczna, czasem o nieadekwatnej reakcji na wydarzenia. A jednak, według nowej wersji, jest on jedynym całostnym człowiekiem. Nie gra żadnej roli społecznej, jest samym sobą, być może dlatego tak często przypomina szaleńca. Przecież wszyscy inni bohaterowie są rzekomo zupełnie normalni. Ale każdy z nich gra swoją wyraźnie określoną rolę, i dlatego bardziej przypominają marionetki, które żyją w świecie konwenansów. Jednak bezpośredni Obłomow w końcu staje się ofiarą. I nie tylko własnej bezczynności, lecz także wciągającego bagna szarej egzystencji. Kultem jego życia znów staje się szlafrok. To właśnie w nim chowa się przed życiem, bo boi się jego jaskrawych przejawów. A szlafrok w spektaklu to „najbardziej wyszukana” rzecz, prawdziwy bożek. Lecz tam, w przytulnym szlafroku, można ukryć się przed światem, ale nie przed samym sobą. Być może dlatego szczególnie tragicznie brzmią słowa Obłomowa: „Człowiek umarł”, które wypowiada o sobie, jeszcze żywym. Warto zwrócić uwagę na uwspółcześnioną nazwę utworu — „Oblom off”. Cząstka „off” wskazuje na coś, co znajduje się poza granicami czegoś. Nowy Obłomow jest poza społeczeństwem. I poza samym sobą… z Materiały przygotowała Kateryna TARCZEWSKA

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn