Strona · s. 13strona oryginału ↗
OLEKSANDR PONOMAROW: „KURKA, KTÓRA MOGŁABY ZNOSIĆ ZŁOTE JAJA”
Слово Просвіти, №24 за 2004 рік
— Czym różni się scena od życia? — Życie to troski i problemy. Scena?.. Kiedy śpiewam, to swoista medytacja. Chociaż szczególnej granicy między sceną a życiem dla mnie nie ma: jaki jestem na scenie, taki, w zasadzie, jestem i w życiu. Chociaż w życiu, może, bardziej agresywny. — A propos, czy stosujesz swoje umiejętności boksera? — Bardzo rzadko. — Od czego możesz wybuchnąć? — Od ataków na moją rodzinę czy na mój kraj. Kiedy ma miejsce jawny brak szacunku, nieuczciwość i chamstwo. — Kto na naszej ukraińskiej estradzie raduje twoje serce? Kogo kochasz? — Ja, w ogóle, kocham wszystkich. Nie mam wrogów, przynajmniej zawziętych, otwartych. Ulubieńców staram się nie wyróżniać. — A jeśli bez dyplomacji, szczerze, otwarcie… — Wtedy będzie niekulturalnie, ponieważ wielu kolegów może się po prostu obrazić. Których nie wymienię. Szanuję — wszystkich, cenię — wszystkich, bardzo chcę, żeby pojawiało się u nas więcej utalentowanych muzyków z ukraińskojęzycznym repertuarem. Żałuję, kiedy ukraińskojęzyczny repertuar zamienia się w jakiś atrybut u tych artystów, którzy, może, już i do siebie nie należą. Oni teraz zaczęli śpiewać rosyjską muzykę, niech spłynie na nich jak najszybciej błogosławieństwo Pańskie i wrócą z powrotem. Dlatego, że obecnie nasz kraj bardzo potrzebuje ukraińskiej muzyki, ponieważ tracimy swoje narodowe cechy. Naród bez języka, herbu i hymnu — to jeszcze nie naracja. Dopóki nie mieliśmy hymnu — wyobrażacie sobie, na ile byliśmy obdzieleni!? Przy czym, jaka była sytuacja? Hymn był, ale nikt go nie śpiewał. Tylko dlatego, że pewni ludzie w Radzie Najwyższej na Hruszewskiego nie nadążali (w związku z tym, że zarabiali pieniądze) przyjąć konkretną ustawę. Oczywiście, kiedy głowa zajęta jest ropą i gazem, to już nie do hymnu Ukrainy. — Po prostu nie ma czasu głosować… — Czy w kolejce są partykularne uchwały lobbystyczne. Ale sprawdziło się. I oto teraz oni sami do mnie podchodzą i mówią: „Saszko, kiedy byłem na meczu i ty śpiewałeś hymn, to łzy mi płynęły, kolana mi drżały”. Oto to jest poczucie narodu. To — duma, że jesteś cząstką narodu. To samo — herb, wizualne, tak by rzec, potwierdzenie. A język ukraiński? Przecież dzieci powinny śpiewać w ojczystym języku. Dorośli powinni śpiewać w ojczystym języku. Dlaczego wspominamy o tym, że jesteśmy Ukraińcami, tylko wtedy, kiedy wypijemy 300 gramów wódki albo kiedy ktoś na nas najedzie, jak to było w przypadku Tuzły? Zaczynamy szczególnie aktywnie się drapać, kiedy pojawia się zewnętrzny wróg. To jest właściwe nie tylko Ukraińcom — to słowiańskim narodom jest właściwe: dopóki nie pojawi się zewnętrzny wróg, gryzą się ze sobą. To samo u nas z Rosją się dzieje. Ukraina traci możliwości w duchowym planie, gubi pozycje związane z muzyką. Tracimy kulturę. A to powinno być państwową polityką! Kiedy przyjeżdżają Rosjanie, sami zmuszamy ich do traktowania nas jak młodszych braci. Ekonomicznie, politycznie i moralnie się podlizujemy. — A co tam za historia u ciebie była z Kirkorowem? — Konflikt nasz trwał dopóki znaliśmy się zaocznie. Ja o nim w prasie mówiłem różne złośliwości, on o mnie. A potem, kiedy pojawiła się możliwość osobistego kontaktu, podszedł i mówi: „Tak, znaczy, ty jesteś ten sam Ołeksandr Ponomarow, zagorzały nacjonalista, który nie wpuszcza rosyjskich wykonawców w serce Ukrainy? Który mało co nie rozstawia żołnierzy z automatami po obwodzie DK „Ukraina”?” Mówię: „Tak, ja jestem Ponomarow. Ale nie jestem nacjonalistą”. Kirkorow przygląda się zaniepokojony. „Gdzie się urodziłeś?” — pytam. Odpowiada: „W Bułgarii”. Ja: „Znasz język bułgarski?” On: „No, bardzo dawno już nim nie rozmawiałem, ale, w zasadzie, znam”. Wyjaśniam: „Widzisz, a u nas 40% populacji Ukrainy nie włada językiem państwowym i nie próbuje się go nauczyć”. Pokiwał współczująco głową, pyta: „Więc co robić?” A coż robić? Ojca i matkę trzeba szanować. Z czasem zaprzyjaźniliśmy się, mogę go śmiało nazywać przyjacielem, pomagał mi na wszelkie sposoby, kiedy pojechałem na konkurs „Eurowizji”, i w innych sytuacjach czuję jego przyjacielskie ramię. Na jedne z jego urodzin podarowałem Filipowi wyszywaną koszulę, którą zamówiłem w Karpatach, w Kosowie. Szyto ją dwa miesiące. Otóż, chodził w niej we Lwowie, nie zdejmując jej. Poprosił, żebym napisał mu rosyjskimi literami piosenkę „Rodzona matko moja”, nauczył się i potem śpiewał na swoich koncertach w Rosji. I oto co wychodzi. Obcy wykonawca, w ogóle Bułgar, reklamuje w Rosji Ukrainę. A nasi wstydzą się to robić na Ukrainie. A co wyprawiają stacje FM, telewizja? Jakbyśmy żyli w Petersburgu czy Władywostoku. — Sytuacja, jak to mówią, dojrzała: sytuację trzeba łamać… — A przełamać ją może tylko siłowa decyzja polityczna. Mam na myśli przestrzeganie ustawy, zgodnie z którą elektroniczne media powinny transmitować 50% rodzimego produktu (chociaż — dlaczego tylko 50%?). Taka ustawa na dzień dzisiejszy istnieje, ale nikt jej nie kontroluje. Może to i głośno brzmi, ale moim zdaniem kwestią kontroli języka ukraińskiego w radiu i telewizji powinna zajmować się Rada Bezpieczeństwa Narodowego, ponieważ ma miejsce po prostu bezpośredni, konkretny atak na naród. — Kiedy jeszcze Rada Bezpieczeństwa Narodowego się podrapie… A czy nie lepiej uzbroić się w skrzydlate powiedzenie: „Ratowanie tonących jest w rękach samych tonących”. Dlaczego muzycy się nie konsolidują? — Przez bardzo wiele lat śpiewali po rosyjsku. I oto teraz 90% muzyków znowu zaczęło śpiewać w języku rosyjskim, ponieważ życie ich zmusza. Dokąd mają się konsolidować? Muzycy to ludzie, w większości, bez kręgosłupa. To „zarobkowicze”. Rozumiesz?
— Rozumiem… — Gdzie tu się teraz organizować? Kiedyś były sesje, kiedy muzycy zbierali się w czwartki czy piątki w swoich miastach, sprzedawali instrumenty, dzielili się nowinami, mówili: o, tam Wasia zagrał wesele za 200 hrywien, a trzeba, żeby za 300, czyli zbijają dumpingowe ceny. Tego typu kwestie muzycy jeszcze mogą rozwiązać. Ale dogadać się, żeby kontrolować prawo przyjęte przez Radę Najwyższą? I ręce za krótkie, i czasu szkoda. A poza tym: po prostu to niby nikomu się nie opłaca. — W Kijowie zorganizował się klub prasowy, który podnosi falę za ukraińskością w Ukrainie, przede wszystkim na froncie muzycznym… — Niestety, ukraińska prasa to nie obiektywne lustro, ona odbija tylko czyjeś interesy. Gazety i czasopisma należą do garstki ludzi, a ci ludzie stoją bardzo wysoko — to przecież zrozumiałe. No, jak pan, dziennikarz, napisze, powiedzmy, o właścicielu źle. Ale nie można — on jest pracodawcą. Wychodzi na to, że sytuacja jest po prostu bez wyjścia. Wyjście z niej będzie wtedy, kiedy ktoś powie: chłopaki, prawo jest, oto ty jesteś odpowiedzialny, ty i ty. I wtedy wszystko będzie normalnie. — Śledzisz wydarzenia polityczne w Ukrainie? — Tak. — Sympatie i antypatie? — Bardzo podoba mi się Wiktor Andrijowycz Juszczenko. Znamy się osobiście i jest on bardzo dobrym, szczerym i porządnym człowiekiem. — Antypatie? — Ja nie mam antypatii. Nie jestem członkiem żadnej partii póki co i dlatego mogę powiedzieć, że w zasadzie nie jestem zaangażowany. Ale bardzo podoba mi się Juszczenko — jako osobowość, jako człowiek. — A jak odnosisz się do tego, że artyści przejawiają się politycznie? Biorą udział w akcjach politycznych, w bataliach przedwyborczych… — Zazwyczaj zarabiają pieniądze. — Czyli dla ciebie to normalne i jeśli nadejdzie propozycja… — Oczywiście, nie będę śpiewał za to, co jest mi nieprzyjemne i wbrew mojej duszy. Mogę twardo powiedzieć: jeśli będę śpiewał, to będę śpiewał za osobę, która jest mi głęboko sympatyczna jako polityk i w której widzę przyszłego Prezydenta mojego kraju. — A jeśli zaszeleszczą duże pieniądze? Sasza, oto ci 10 milionów — śpiewaj… — Myślę, że to nie zadziała. — Komu w Ukrainie żyje się dobrze? — No, na pewno nie ukraińskim artystom, sportowcom, uczonym, lekarzom, nauczycielom, rolnikom… Po wielkiej mierze, teraz w Ukrainie żyje się dobrze tym, którzy mają władzę i pieniądze. Oni są bardzo pewni siebie, aroganccy. Wpadają w rozpacz, kiedy mówisz im prawdę. Oni sami mają stały deficyt prawdy. Mój teść Mykoła Petrowycz Mozhowyj mówi genialną frazę: „Trumna nie ma kieszeni”. — Ładnie brzmi: „Trumna nie ma kieszeni”. — Chciałbym tę frazę przekazać wszystkim moim przyjaciołom, znajomym i nieznajomym, a także ludziom, którzy myślą, że są, żeby wiedzieli, że ich nie ma. — Smutno, że te „twarde” twarze, kupując rozrywkę (bilety na koncerty, płyty, kasety), kształtują poziom smaku nie wyższy niż listwa przypodłogowa. — Niestety… A w innych krajach, w tej samej Rosji, bogaci ludzie słuchają musicali, muzyki klasycznej, jazzu, dobrej estrady na poziomie Celine Dion, Mariah Carey, Robbiego Williamsa, Stinga. U nas niektórzy zamożni dobrodzieje też próbują to robić. Ale w całości poziom kulturalny w Ukrainie jest rzeczywiście na poziomie listwy przypodłogowej. Ulubiona muzyka — albo bardzo wesoła, kiedy ludzie piją, albo bardzo smutna, kiedy ludzie przepijają. W ten sposób szczypią się za duszę. — Jak odnosisz się do współczesnej tanecznej muzyki młodzieżowej, w tym do muzyki klubów nocnych? — Filozoficznie. A co mi się podobało w swoim czasie? A co tobie? Powiedzieć, że fokstrot, rock and roll, twist, disco były o wiele bardziej profesjonalne, nie mogę, ponieważ wszędzie potrzebny jest profesjonalizm, w każdej muzyce, nawet w tej didżejskiej, która na pierwszy rzut oka wydaje się absolutnie głupia i niezdarna. Ale i tutaj też niezbędny jest pewien kunszt. Inna sprawa, że możliwości techniczne pozwalają teraz zrobić to szybciej i prościej, niż było to wcześniej. No, tak niby postęp. Po prostu chce się, żeby młodzież nasza słuchała różnej muzyki: i rocka, i jazzu, i klasyki. Bardzo żałuję, że z naszego życia zniknęła taka pożyteczna rzecz, która była za czasów Związku Radzieckiego, jak rady artystyczne. Mimo wszystko jest w nich coś słusznego. Dlatego że wychowywać ludzi trzeba. W tym — gusta muzyczne. Mnie zawsze tego uczyli i zawsze podawali taki przykład. Jeśli przyjdziesz do teatru operowego, nieprzygotowany do konkretnego spektaklu (po co właściwie robi się programy, ale lepiej, jeśli przygotujesz się wcześniej), to odbierzesz tę muzykę dziesięć razy gorzej, niż mógłbyś odebrać, będąc przygotowanym. Przychodzi człowiek do teatru operowego, wychodzi po spektaklu i mówi: kompletna głupota. A w rzeczywistości — nie muzyka jest „głupotą”. Człowiek po prostu nie jest gotowy. Jego poziom estetyczny (a nierzadko i intelektualny) jest o wiele niższy niż ta muzyka. Jest ona dla tego człowieka absolutnie niezrozumiała. Dlatego jakie mamy najpopularniejsze stacje radiowe? Zgadza się — te, które puszczają knajpiany i więzienny „blatniak”. Na stacjach radiowych argumentują: jak, powiadają, może kraj, w którym połowa ludzi siedziała, słuchać innej muzyki?.. — Czy niski smak konsumenta nie zmusza cię do dostarczania tego, czego on potrzebuje? — Zmusza, jednak można nie iść na sznurku. Swoją drogą, nigdy nie pisałem muzyki dla klubów nocnych. — Czujesz, że ten poziom kulturalny zaniża ciebie samego? — Nie mnie zaniża — on zaniża Ukrainę. Przecież ja orientuję się na najlepsze światowe wzorce, nie stoję w miejscu, we mnie nieustannie płonie pragnienie doskonalenia się. Kiedy ten ogień gaśnie, artysta przestaje być artystą. „Patrz w korzeń”, — mawiał Kozma Prutkow. Nas wszystkich zaniża polityka państwowa, w tym w sferze show-biznesu. Przecież show-biznes to kura znosząca złote jajka. Dajcie możliwość ukraińskim artystom normalnie pracować, a wtedy pieniążki popłyną do państwowego skarbca. Wołodymyr KOSKIN Zdjęcie ze strony O. Ponomariowa. Zasłużony artysta Ukrainy, piosenkarz Ołeksandr Ponomariow wygląda jak zwykły chłopak z tłumu albo przedstawiciel bohemy: do swojego biura wszedł nieco rozczochrany, w modnie podartych dżinsach, z trzydniowym zarostem… W jego gabinecie pracy na szafie chaotycznie stały, pokryte kurzem, prestiżowe nagrody-statuetki: „Laureat takiego a takiego konkursu…”, „Nagroda dla najlepszego piosenkarza Ukrainy”, „Człowiek roku…”, „Pióro Złotego Żar-ptaka”, „Gwiazda estrady” roku i tym podobne. Mnie, oczywiście, to zdziwiło. Z reguły właściciele odnoszą się do takich rzeczy z wielkim przejęciem, umieszczają na widocznym miejscu w „akwarium” z pleksiglasu. A tutaj — do symboli sławy stosunek jest wyraźnie bez pietyzmu. Do czego więc Ponomariow odnosi się z pietyzmem? Jakim pytaniem wziąć go za żywe? Początkowo Ołeksandr odpowiadał powściągliwie, punktowo, a potem, niczym pociąg, nabrał prędkości i dziwna rzecz — za oknem stał się bardziej wyraźny i różnorodny krajobraz, a rozmowa w „przedziale” stawała się coraz bardziej szczegółowa i ciekawsza, i, jak to nierzadko bywa między współpasażerami, zawiązała się szczera komunikacja.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
