Strona · s. 4strona oryginału ↗
Ciąg dalszy artykułu «WYDARZENIA, FAKTY, KOMENTARZE», s. 2
WYDARZENIA, FAKTY, KOMENTARZE
Слово Просвіти, №24 за 2007 рік
Petro ANTONENKO Zdjęcia autora Na święcie kozackim w dawnej hetmańskiej stolicy Ukrainy — Baturynie, które odbyło się 10 czerwca, Towarzystwo „Proświta” i Ludowy Ruch wspominano wielokrotnie. I nieprzypadkowo, wszak to właśnie czernihowskie organizacje obwodowe „Proświty” i Ruchu na początku lat 90. zapoczątkowały odrodzenie Baturyna w naszej pamięci historycznej, odrodzenie po wiekach sztucznego zapomnienia, celowego przemilczania. Zarówno w carskim, jak i w sowieckim imperium. Rok 1990, lipiec, pierwszy z kozackich pochodów czernihowian — „Dzwon-90”. Jeszcze w komunoimperium, choćby i konającym. To wtedy jej adepci niemal rzucali się na prośwician i ruchowców, na procesję, na nasze narodowe niebiesko-żółte flagi. Właśnie wtedy w Baturynie przeprowadzono pierwsze święto kozackie, odprawiono panichidę za hetmana Iwana Mazepę i baturynskich kozaków, wszystkich baturynian, zniszczonych przez wojska moskiewskie. W lipcu 1991 roku pochód „Szlakami kozackimi”. Jeszcze liczniejszy, przez północ Czernihowszczyzny, z finałowym dwudniowym świętem kozackim w Baturynie z udziałem prośwician, kozaków, zespołów chóralnych z wielu regionów Ukrainy. Z udziałem Romana Iwanyczuka, który tak wiele zrobił swoją twórczością, działalnością poselską dla odrodzenia hetmańskiej stolicy. Z premierą legendarnej pieśni „Kozaczka”, która narodziła się właśnie w tym pochodzie, jej autorzy Baba Paraska, legenda Pomarańczowej Rewolucji, ona zaś — Paraskowija Wasyliwna Koroliuk, na każdym kroku wpadała w objęcia uczestników święta. Na tym zdjęciu jest ona z autorem „Kozaczki”, kompozytorem Mykołą Zbarackim — czernihowscy proświcianie: kompozytor Mykoła Zbaracki i poetka Nadija Hałkowśka. W ogóle Baturyn przyjmuje gości dwa razy w roku. W listopadzie czcimy pamięć ofiar straszliwego zniszczenia miasta przez wojska moskiewskie 2 listopada 1708 roku. Ale czy to od owych pierwszych letnich pochodów kozackich, czy może od myśli, że nie tylko porażki i tragedie należy upamiętniać, dobrą tradycją stało się i coroczne letnie święto kozackie. Wszakże te akcje są połączone. Bo i w świątecznym czerwcu tragiczny listopad puka do dusz, gdyż Baturyn — to i pamięć, i lekcja. Nieprzypadkowo niedzielne święto zaczęło się właśnie przy pomniku ku czci ofiar 1708 roku. To dokładnie na Cytadeli, na miejscu spalonej twierdzy w samym centrum hetmańskiej stolicy, gdzie wiosną 2004 roku staraniami Wiktora Juszczenki i jego bloku „Nasza Ukraina” wzniesiono i otwarto majestatyczny pomnik (autor — Anatolij Hajdamaka) poległym. Ten krzyż na wysokim kurhanie dominuje nad miejscem przyszłego kompleksu memorialnego. Właśnie u jego podnóża odprawili panichidę biskup czernihowski i nieżyński Sewastian oraz duchowni parafii Patriarchatu Kijowskiego. Potem była uroczysta procesja przez osadę do parku Kocubejowskiego, gdzie przy zachowanym i odrestaurowanym domu Generalnego Sędziego Ukrainy odbywała się główna część święta. Historyczne paralele nasuwały się same. Brzmiały one na otwarciu święta w wystąpieniach Bohatera Ukrainy Stepana Chmary, deputowanego ludowego z ramienia Bloku Julii Tymoszenko, rodaka-czernihowianina Ołeha Laszki, przedstawicieli władz obwodowych. Przypomnieli oni raz jeszcze, że potężna twierdza baturynska została zdobyta jedynie przez zdradę zaprzańców, którzy, niestety, nie wyginęli nawet po 300 latach. A poza tym wszyscy muszą przyswoić lekcję: do niczego dobrego nie prowadzi rozbrat wśród Ukraińców, wśród naszych przywódców, naszej elity. A samo święto tętniło życiem przez cały dzień. Były i zabawy kozackie, i wielogodzinny koncert mistrzów i amatorów sceny, i wystawy wspaniałych prac ludowych twórców. W święcie wzięła udział także delegacja Ogólnoukraińskiej „Proświty”. Goście ze stolicy mogli zapoznać się z wieloma zabytkami Baturyna, z których niemało wciąż znajduje się w rusztowaniach. W zeszłym roku nasza gazeta pisała już w reportażach z Baturyna, że tutaj kończą się bardzo poważne prace restauracyjne, to, do czego przez setki lat nie dochodziły ręce ani carów, ani komunistycznych watażków. Zresztą i przez pierwsze dziesięć z okładem lat niepodległej Ukrainy władza nie śpieszyła się z odrodzeniem Baturyna. I dopiero za Juszczenki, mimo wszystkich politycznych perypetii, prace te już od dwóch lat prowadzone są na wielką skalę. Czas nagli, wszak 300-lecie tragedii Baturyna — już w przyszłym roku. Iwan Omelianowycz Horilyj to bodaj najstarszy proświcianin Czernihowszczyzny. Weteran wojny, mądry, szanowany człowiek, służy on jeszcze jako diakon w cerkwi Piatnyckiej Patriarchatu Kijowskiego. Święta kozackiego kozak Iwan opuścić, oczywiście, nie mógł. Młodzi kozacy z zespołu bandurzystów „Sokołyki” z Czernihowa. Według słów Riazancewa, pragnie on powiązać swoją małą ojczyznę z miejscami, gdzie żyli i działali wielcy ludzie Ukrainy. W najbliższym czasie maratończyk planuje rozpocząć serię biegów, poświęconych żonom i bliskim ukraińskich obrońców praw człowieka. Baturynskie kozaczki. Śpiewają one w miejscowym zespole „Kozacka dusza”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
