Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

FENOMEN DUCHOWNEGO OŚWIECENIA 6 czerwca br. w Świetlicy Kobziarskiej Ukraińskiego Domu w Kijowie wydawnictwo „Tempora” oraz autor Wołodymyr Kuszpet przeprowadzili prezentację unikalnej książki — „Starciwstwo: mandriwni spiwci-muzykanty w Ukraini (XIX—pocz. XX st.)” (592 str. z ilustr., nakład 2000 egz.).

Слово Просвіти, №24 за 2007 рік

Ołeksander SZOKAŁO Profesjonalne objawienia autora tej pracy — znanego badacza tradycji wykonawczej kobziarsko-lirniczej, wykonawcy na staroświeckich instrumentach muzycznych i pedagoga — towarzyszyły grze jego utalentowanych uczniów na kobzie, bandurze, torbanie, lirze. Potem były przenikliwe wystąpienia naukowców, muzyków, którzy wysoko ocenili prezentowaną książkę — pierwsze głęboko syntetyczne zrozumienie kobziarstwa jako reliktowego zjawiska ukraińskiej kultury. „Książka stanowi nowe spojrzenie na unikalne zjawisko ukraińskiej kultury — działalność wędrownych starców-muzyków — zaznaczono w adnotacji. — Autor na podstawie wielu źródeł bada fenomen starciwstwa w kontekście europejskiej historii, pokazuje jego wysoką duchową misję w życiu Ukraińców na przestrzeni kilku stuleci. Czytelnik dowie się o ustroju profesjonalnych stowarzyszeń wędrownych kobziarzy, bandurzystów oraz lirników, systemie ich nauczania, odkryje dla siebie tajemnicze „Księgi Ustijańskie”. Sporo miejsca w książce poświęcono kwestiom rekonstrukcji staroświeckich instrumentów muzycznych oraz sposobów gry na nich. Wydanie zawiera bogaty materiał ilustracyjny, nutowe przykłady utworów ze starczego repertuaru...”. Wołodymyr Kuszpet poświęcił swoją pracę „jasnej pamięci Porfyrija Martynowycza” — wybitnego artysty, etnografa, znawcy kobziarskiej tradycji. Właśnie przez indywidualne doświadczenie P. Martynowycza dotarły do nas informacje o „Księgach Ustijańskich (ustyńskich)”, które przekazywane były z ust do ust jeszcze od wołchwów z pogańskiej starożytności. Tę ustną księgę ludowej pamięci, mądrości, duchowego doświadczenia i tajemnych sprawczych wiedzy przechowywali kobziarze — ludowi śpiewacy. Śpiewacy-kobziarze, mądrzy starcy należeli do duchowej warstwy tradycyjnego ukraińskiego społeczeństwa. Kobziarstwo, tak jak charakternictwo, to tak głębokie duchowe zjawisko w naszej kulturze, że trudno nam dzisiaj ogarnąć je w całej pełni. Kobziarstwo — to relikt pradawnego systemu zapewnienia wiarygodnej sprawczej wiedzy ukraińskiemu społeczeństwu, co gwarantowało integralność i produktywną interakcję wszystkich jego warstw i pokoleń. Dlatego w „Zaklęciu” dla wtajemniczanych w sekrety odwiecznych wiedzy ksiąg ustijańskich zapowiada się: „Bracia nieprzejrzani! …Pamięcią i rozumem nie osłabnijcie. …Niech ust nie otworzą waszych. Niech oczy błądzące nie ujrzą skrytek dusz waszych. Niech uszy jezuity i cerkwi nie usłyszą prawdziwego głosu ksiąg ustyńskich”. „Strzeż się jeszcze gorzej, niż od żmii kusiciela, księży i faryzeuszów, mnichów i posłuszników „bożych”, …i wszystkich przydupasów pisanych praw, bo wszyscy oni gotowi zamienić tajemnicę na złoto i pochwały. …Prawdy poszukajcie w skrytkach ksiąg ustyńskich. Miłości do ludzi pouczcie się w cierpieniu”, — powiedziano w „Słowie po zaklęciu”. Właśnie siłą prawdy i miłości mądrzy ślepcy-jasnowidze wyprowadzali widzących na duchową drogę — na ścieżkę Ładu. Nie na darmo totalitarny reżim zniszczył pozostałości duchowej warstwy w latach 30. XX wieku. „Póki ustyńskie księgi bywały, to prawda bywała”, — poświadczył lirnik Hnat Slywka. Wołodymyr Kuszpet przyswoił sztukę gry na staroświeckich instrumentach od Heorhija Tkaczenki, a przez zapisy Porfyrija Martynowycza przyłączył się do duchowych tajemnic kobziarstwa. Pamięć o nauczycielach i obywatelski obowiązek popchnęły go do tej pracy. We wstępie do książki autor podkreśla: „Na początku XXI w. — w erę wysokich technologii informacyjnych — ludzkość jeszcze ostrzej odczuwa ważność i kruchość swojego związku z przeszłością, a dla Ukrainy problem poszukiwań i uświadomienia sobie swoich głębokich korzeni jest szczególnie ważny — nasza historia doznała znacznych fałszerstw i niszczenia. Dzisiaj staramy się krok po kroku uratować i odnowić to, co nie zostało utracone bezpowrotnie, co przebija się do nas pędami spod grubej warstwy ruiny i zapomnienia. Od wiedzy i zrozumienia przez nas przeszłości zależy uświadomienie sobie teraźniejszości, a znaczy to, i tego, jakim będzie nasza przyszłość. W ukraińskiej historii i kulturze starciwstwo stało się tym pilotem, który w trudnym dla Ukraińców czasie z wiarą w Stwórcę oraz naród utrzymał

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn