Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

„FPAF I FSTAF”, czyli JEDNOJĘZYCZNA DWUJĘZYCZNOŚĆ. Felieton

Слово Просвіти, №24 за 2008 рік

...łupnięciu, w oczach zawirowały motyle, i pod grzmot tynku, który spadał z oczu, olśniło mnie: „upadł i wstał”! Jak tu było, gdy już trochę odlegało od serca, nie paść w święty ekstaz: no, toż to po prostu coś nadludzkiego! A czyż tylko to? Czasem wpadnie ci do ucha taki gołąb mi-ru albo kudłata żar-ptyca, i stoisz przed gadatliwym cudem jak zamroczony i tylko pytasz siebie: „Co to było?” Zaledwie dwa słowa, a jaka piorunująca mieszanka: „dużo czegoś”! Czyż nie cud boski? Choćby kto co mówił, ja śpiewam nie tylko hosannę, lecz także peany z panegirykami w dodatku dla dowcipu i diabelskiej pomysłowości telewizyjnej obsady. A niech go szlag trafi, temu wiejskiemu ukraińskiemu „h”, o które człowiek może język połamać! (Tamten nie może się go nijak pozbyć, a ten — nauczyć!) Jest jeszcze „ґ”, jest „х”, to czemu odmawiać sobie takiego dobra? Skoro z Hemingwaya zrobiono Hemingueja, to i u nas nie brakuje odwagi: będziemy mówić „nagadaju”, „witaju z pieriemochą”, „propustyw miedzy nogami mjacz”, „niepohano”. Albo: „według słów Surkisa, zagalna suma siahaje 28,5 mln dolarów”. I mówimy: a czemu nie! Nowe słowo, nowy wysokointelektualny owoc na szarawarno-hopackim drzewie. („Błekota!” — nagle palnął jak kozioł do wody mój nasępiony, jak chmura burzowa, przyjaciel). To, że „w” na końcu zdania, prowadziłem dalej, ryzykuje w niesfornych wargach zamienić się w niemieckie „f”, a nasze twarde „cz” — w moskiewskie „czi”, wiedziałem już i wcześniej, za Wiktor Hontariw. „Stara piosenka” A sfera melodyczno-intonacyjna? Ona również nie pozostała poza uwagą reformatorów. Trafnych uwag na ten temat udzielił O. Konowalenko, autor „Kryminału w eterze” („Literaturna Ukraina”, 14.02.2008), warto było jednak uzupełnić je wzmianką o rytmiczno-melodyjnym maniérze, przeszczepionym żywcem z „obcych stron” do naszej mowy: o mańierycznie kokieteryjnych przydechach i podwyższeniach na końcu zdania, albo o celowym „zadyszanym” sposobie mówienia, jakby „à la biegacz-maratończyk na dystansie”, a nawet o natężonym aż do jęku trzewnym kwikaniu „à la siedzę na sedesie”, a może nawet o „merzosvitnim” świńskim piskiem (tak właśnie wyraził się mój przyjaciel) podczas czytania tekstów ukraińskich (na przykład w reklamach). Oto jak, jak się okazuje, można mówić, a ja, nieoświecony, sądziłem, że wystarczy zwykła

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn