Strona · s. 9strona oryginału ↗
Odeski Narodowy Uniwersytet Morski wydał materiały międzynarodowej konferencji naukowo-praktycznej „Południe Ukrainy: etnohistoryczny, językowy, kulturowy i religijny wymiar”.
Слово Просвіти, №24 за 2008 рік
Rady, przewodniczącym Odeskiej Ukraińskiej Rady Wojskowej, liderem Ukraińskiej Partii Ludowej. Iwan Łypa za czasów Rady Centralnej był komisarzem Odessy, a w 1919 roku — ministrem wyznań URL. Jeden z założycieli odeskiej Proświty Serhij Szeluchin później został ministrem spraw wewnętrznych. Kiedy rozpoczęła się zbrojna walka o ukraińską państwowość, członkowie Proświty brali czynny udział w działaniach bojowych w Odessie i poza jej granicami. Bolszewicy rozgromili odeską Proświtę w 1920 roku. Represjonowali członków Proświty, a nawet ludzi, którzy mieli pośredni związek z towarzystwem, aresztowano ich za znajomość z członkami Proświty. Nauczyciela geografii prywatnego żeńskiego gimnazjum W. L. Rejngarda rozstrzelano jedynie za to, że mieszkał na kwaterze członka zarządu Proświty P. T. Klymowicza.
Wiele jeszcze nie wiadomo. E. Pietrowski pisze: „Protokoły posiedzeń Odeskiej Gubczeka z danymi o podjętych decyzjach represyjnych oraz datami przeprowadzenia egzekucji do dziś pozostają »tajne«, badaczom ich nie udostępnia się”. H. Omelczenko z Izmaiła w artykule „Kulturalno-oświatowa działalność inteligencji w latach I wojny światowej” również porusza kwestię działalności Proświty. W 1917 roku członkowie towarzystwa byli aktywnymi uczestnikami, a często także inicjatorami masowych manifestacji, wieców, wieców-mitingów, świąt o charakterze narodowym. Ludowe wzburzenie sprzyjało powstaniu Proświty. O. Muzyczko z Odessy w pracy „Stosunek rosyjskiej inteligencji Odessy do problemu rozwoju języka ukraińskiego w latach 1917–1919” formułuje wniosek: „Tożsamość argumentacji przeciwników rozpowszechniania języka ukraińskiego na Ukrainie na po-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
