Strona · s. 14strona oryginału ↗
«GLINA BYŁA MOIM NAUCZYCIELEM»
Слово Просвіти, №24 за 2008 рік
…łosia, glina sama podpowiadała jej potrzebne zakręty, kształty i kolory przyszłych wyrobów. „Moim nauczycielem była glina” — wyznaje Ludmiła Iwanowna. Właśnie wtedy Rosjanka Smolakowa nauczyła się języka ukraińskiego i od tamtej pory mówi wyłącznie nim. Pierwszych sto jej prac było poświęconych prastarej kobiecie. Obraz kobiety-matki, która tworzy święty cud narodzin, na naszej ziemi zawsze otaczany był szczególnym szacunkiem. Na przykład u Trypolijczyków świątyń nie było, jednak w każdej chacie znajdował się ołtarz Wielkiej Matki, ozdobiony jej niewielkimi figurkami. „Tematyka kobieca jest moją najukochańszą” — tłumaczy pani Ludmiła. Rzeźbiarka pokazuje swoją pracownię na przytulnej Pieczerskiej ulicy, pełną gotowych wyrobów ceramicznych. Naczynia, figurki, gliniane zabawki zdają się żyć na półkach własnym życiem, zachwycając prostotą, wyrafinowaniem i doskonałością.
Garncarstwo i rzeźba to nie jest łatwa praca dla kobiety. Wykonanie nawet niewielkiej statuetki zajmuje czasem kilka dni i wymaga wielu sił, a rzeźba wielkości człowieka wymaga około miesiąca pracy. Miękka i podatna w dotyku glina okazuje się bowiem ciężkim materiałem dla delikatnych kobiecych rąk. Aby przygotować glinę do lepienia, trzeba ją długo i intensywnie wyrabiać. Rzeźbiarka Smolakowa siada przy stole i pokazuje, jak powstaje dzban. Praca zaczyna się od połączenia przygotowanych „kiełbasek” gliny, zwiniętych w kręgi. Następnie wszystkie nierówności starannie obrabia rękami, stosując garncarską szpatułkę. Po tym Ludmiła Iwaniwna wygładza całą powierzchnię dzbana do połysku i pokrywa ją engobem — kolorową gliną do malowania ceramiki. Mistrzyni pędzelkiem z kociego futra maluje wyrób: na gładkiej powierzchni gliny powstaje złożony wzór (nasi przodkowie nanosili rysunek palcem). Smolakowa używa w pracy 18 odcieni glinianych farb. „Ornament trypolski — opowiada — to nie tylko abstrakcyjny geometryczny rysunek, lecz zakodowana historia praukraińców, ich wizja obrazu świata. Na przykład, temu motywowi jest już trzy tysiące lat (pokazuje stylizowane przedstawienie „drzewa życia” — drzewa rodu). Od kilku tysiącleci kwitnie on na dywanach, ręcznikach, koszulach i pisankach Ukraińców, sięgając korzeniami czasów Trypolia. Dziś kobiety we wsiach ukraińskich malują chaty magicznymi ornamentami trypolskimi, a znaczenie większości z nich dawno zostało zapomniane”. Po malowaniu zaczyna się najbardziej odpowiedzialna operacja — wypalanie wyrobu w garncarskim piecu w temperaturze 950 stopni. Proces czasem trwa do 12 godzin. Ludmiła Iwanowna mówi o piecu jak o żywej istocie: „mój ciepły piec”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
