Strona · s. 10strona oryginału ↗
TALIZMAN SKARBCA PISMA ŚWIĘTEGO W ciągu 20 lat pracy Ukraińskie Towarzystwo Biblijne wydrukowało i rozprowadziło ponad pięć milionów Biblii w języku ukraińskim
Слово Просвіти, №24 за 2011 рік
22 czerwca 2011 r. uroczyście obchodzona będzie 20. rocznica założenia pierwszego w historii Ukrainy Ukraińskiego Towarzystwa Biblijnego. W ciągu dwudziestu lat wydało ono miliony Biblii w naszym ojczystym języku ukraińskim. Dmytro STEPOWYK, doktor filozofii, doktor nauk teologicznych, profesor, członek Zarządu Głównego UTB od 1991 roku, wiceprezes UTB w latach 1994–2003, akademik Akademii Nauk Wyższej Szkoły Ukrainy. Historia UTB zaczęła się co najmniej dziesięć lat przed jego powstaniem 22 czerwca 1991 roku. Gdzieś od końca lat 70. XX wieku władza komunistyczno-sowiecka w Moskwie i Kijowie zaczęła przygotowywać środki, aby nie pozwolić „popom” (pod tym słowem rozumieli wszystkich wierzących w Boga ludzi) obchodzić 1000-lecia Chrztu Rusi Kijowskiej-Ukrainy, które miało odbyć się w 1988 roku. Trzeba było czymś przyćmić tę jubileuszową datę, wymyślić coś takiego, aby to Tysiąclecie utonęło w doniosłości jakiegoś innego wydarzenia. Znajomość historii przez kierowników obu KC, moskiewskiego i kijowskiego, ograniczała się w zasadzie do kursu historii KPZR, który przechodzili w swoich szkołach partyjnych i za co – bez obrony rozpraw doktorskich – automatycznie nadawano im „naukowe” stopnie kandydatów nauk historycznych. Wtedy zwrócili się do Akademii Nauk, do takich placówek akademickich jak Instytut Historii i Instytut Archeologii. I tam „wymyślili”: rzekomo miasto Kijów zostało założone w 482 lub 483 roku. Zatem w 1982 lub 1983 roku nasza stolica kończy aż 1500 lat! Pamiętam, jak za ten pseudojubileusz agitował wtedy cały świat naukowy dyrektor Instytutu Historii Jurij Kondufor, a pomagał mu poprzez środki masowego przekazu (udzielał niezliczonej liczby wywiadów prasowych) archeolog Petro Tołoczko. To jemu, Tołoczce, przypisuje się dwuznaczny aforyzm: „Komu mało, temu dodamy!”. Było to adresowane do tych ciekawskich, którzy chcieli wiedzieć, w jakim latopisie widnieje data 482 rok jako rok założenia Kijowa? Teraz nawet uczniowie wiedzą, jak nie udał się zamysł komunistów z wymyśloną datą założenia Kijowa. Im, bolszewikom, nie udało się zatuszować rzeczywistej daty milenium ukraińskiego chrześcijaństwa. W 1988 roku wielki jubileusz nawrócenia naszego narodu i naszej Ojczyzny Rusi-Ukrainy z pogaństwa-bałwochwalstwa na wiarę Chrystusową był uroczyście obchodzony u nas i na całym świecie. I właśnie w tamtych wczesnych latach 80., na tle nieudolnej przepychanki z „1500-leciem Kijowa”, wśród chrześcijan zrodziła się myśl stworzenia Towarzystwa Biblijnego dla duchowej opieki nad tysiącami i milionami naszych ludzi. Popyt na Biblię był ogromny! W specjalnym funduszu biblioteki mojego Instytutu Sztuki,
w Instytucie Folklorystyki i Etnologii Akademii Nauk Ukraińskiej SRR był jeden egzemplarz Pisma Świętego w języku ukraińskim w przekładzie metropolity Iłariona Ohijenki. Jako badacz religijnej grafiki ilustracyjnej musiałem za każdym razem wypisywać ten egzemplarz za zgodą dyrekcji i komitetu partyjnego, aby zapoznać się z fabułą Starego Testamentu, ponieważ Nowy Testament miałem własny. Na jednej z konferencji religioznawczych poznałem ówczesnego baptystę nr 1, jak go nazywano, Jakowa Kuźmowycza Duchonczenkę — człowieka niezwykłej dobroci i uwagi wobec potrzeb bliźnich. Zaprosił mnie do biura Wszechzwiązkowej Rady Ewangelicznych Chrześcijan Baptystów na placu Lwa Tołstoja i w razie potrzeby nie żebrałem już o Biblię z instytutowego funduszu specjalnego, lecz przychodziłem do Jakowa Kuźmowycza, a on dawał mi do korzystania swój egzemplarz w języku ukraińskim. To on podsunął mi myśl o konieczności utworzenia Ukraińskiego Towarzystwa Biblijnego. Były to czasy postbreżniewowskie — lata realnego powrotu porządków stalinizmu za Andropowa i Czernienki, potem była tragedia Czarnobyla… A Duchonczenko marzył o Ukraińskim Towarzystwie Biblijnym i pytał mnie, jak odnosi się do tego ukraińska inteligencja naukowa? Od 1967 roku pracuję w instytucji akademickiej i realnie lub intuicyjnie wiedziałem w tamtym czasie, kiedy pytał mnie o to Duchonczenko, że wielu naukowców, nawet z doktoratami, było ludźmi wierzącymi w Boga. Jako szestdziesiatnyk (starsi ludzie wiedzą, co to za termin), do końca lat 80. byłem osobą, której nie wolno było wyjeżdżać do krajów kapitalistycznych. Dopiero pod koniec „gorbaczowowskiej pieriestrojki” władza zaczęła po trochu wypuszczać na Zachód różnego rodzaju dysydentów. Tak udało mi się pojechać w maju 1988 roku do Włoch jako prelegent na Międzynarodowej konferencji „Pochodzenie i rozwój chrześcijaństwa słowiańsko-bizantyjskiego: Chrzest 988 roku przez wieki” pod patronatem i z udziałem papieża Jana Pawła II. Zostawszy na kilka tygodni po konferencji w Rzymie, miałem spotkanie i krótką rozmowę z Papieżem, a także z mieszkańcami ukraińskich klasztorów w stolicy Włoch, seminarzystami i studentami ukraińskich uczelni, na przykład w Ukraińskim Uniwersytecie Katolickim. Bardzo owocna była rozmowa z ówczesnym rektorem UUK w Rzymie biskupem doktorem Iwanem Chomą. Raz powiedziałem rektorowi, że my na Ukrainie mało wiemy o historii trzeciego, tak zwanego „rzymskiego”, przekładu Biblii na język ukraiński oraz o autorze tego przekładu, księdzu, doktorze teologii Iwanie Chomence, chyba tylko tyle, że pochodzi z Winnicy. Władyka rektor UUK dał mi wiele informacji o historii trzeciego przekładu i materiałów o tłumaczu ks. Iwanie Chomence: dane te legły u podstaw jednego z rozdziałów mojej książki „Krótka historia przekładów Biblii na język ukraiński”, napisanej razem z pastorem Mykołą Żukaliukiem i wydanej przez Ukraińskie Towarzystwo Biblijne w 2003 roku. Kolejny fakt z prehistorii UTB zapamiętałem z 1989 roku. Jako zaproszony wykładowca przez pół roku, od stycznia do czerwca 1989 roku, prowadziłem wykłady na Uniwersytecie Alberty w kanadyjskim mieście Edmonton. Tutaj poznałem znanego pastora baptystycznego Leonida Korownika, miałem z nim, jego rodziną i członkami wspólnoty ukraińskich baptystów tego miasta niemało spotkań i rozmów. Leonid, jego żona, dzieci i wszyscy inni uważali za wielkie nieszczęście Ukrainy brak u naszych prawosławnych, katolickich i protestanckich chrześcijan wystarczającej liczby Biblii w języku ojczystym. Pastor Leonid mówił mi, że wszystkie kraje cywilizacji chrześcijańskiej, niezależnie od ich ustroju politycznego i ideologii państwowej, mają narodowe Towarzystwa Biblijne, które drukują Biblie dla swoich narodów. Dlaczego nie mieć takiego towarzystwa na Ukrainie? Korownik i jego koledzy gotowi byli wziąć na siebie zobowiązanie wydrukowania tysięcy egzemplarzy Biblii w języku ukraińskim w Kanadzie i bezpłatnego wysłania ich na Ukrainę. Pytali mnie, czy pozwoli na to władza? Wyraziłem wątpliwość. „Wtedy twórzcie własne Towarzystwo Biblijne i drukujcie Pismo Święte na Ukrainie; my, na ile będziemy mogli, pomożemy finansami, zakupem wysokiej jakości papieru i tym podobne”. Dobra rada, ale w tamtym czasie nie widziałem realnych szans na jej realizację… Ale czego nie mogą ludzie, to zrobi Bóg! I tak stało się po dwóch latach. Wiele zadawano mi pytań o sytuację kościelną na Ukrainie podczas prawie 9-miesięcznego wyjazdu do USA — od 5 października 1990 roku do 11 czerwca 1991 roku. Była to moja pierwsza podróż do tego zdumiewającego kraju (a w sumie moich wyjazdów do USA do obecnego 2011 roku było 15!), i najbardziej zdumiewające, że oddelegowała mnie tam Akademia Nauk Ukraińskiej SRR na staż do Ukraińskiego Muzeum w Nowym Jorku. Związek Radziecki dożywał ostatnich miesięcy i tygodni przed swoim rozpadem i nawet tacy niewygodni dla władzy komunistów ludzie, jak Dmytro Stepowyk, mogli pojechać do centrum „światowego kapitalizmu”, jeśli było odpowiednie zaproszenie! W tamtym czasie brałem aktywny udział w sprawie legalizacji i odrodzenia na Ukrainie Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego, byłem delegatem od wierzących w Boga naukowców na Wszechukraiński Sobór Lokalny Prawosławny 5—6 czerwca 1990 roku w Kijowie, na którym wybraliśmy pierwszym patriarchą kijowskim i całej Ukrainy ówczesnego metropolitę UKP w USA Mścisława Skrypnyka. I oto jestem w USA. W niedalekim od Nowego Jorku stanie New Jersey znajduje się duchowe centrum prawosławnych Ukraińców w USA — w miasteczku South Bound Brook. 14 października 1990 roku zaproszono mnie tam na uroczyste obchody święta Pokrowy. Tutaj, w South Bound Brook, była oficjalna rezydencja metropolity Mścisława, który, będąc wybranym na patriarchę w Kijowie, wybierał się na Ukrainę, gdzie nie był już prawie pół wieku. Myślałem, że uczczę z naszymi ludźmi Pokrowę i tego samego dnia wrócę do Nowego Jorku do mojej pracy. Ale Mścisław dowiedział się, że jestem tutaj i zapragnął ze mną szczegółowo porozmawiać. Po Liturgii zaprosił mnie i jeszcze kilka osób do siebie do domu — do wspaniałej połtawskiej chaty na dwie połowy, którą dawno zbudował, aby przypominała mu rodzinną Połtawę. Człowiek ogromnego doświadczenia życiowego — w tamtym czasie patriarcha Mścisław Skrypnyk wchodził w 93. rok życia — władyka podkreślał również w tej pierwszej szczerej rozmowie (później miałem jeszcze niejedną z nim rozmowę), że bez masowego rozpowszechniania Biblii w ateizowanym ukraińskim społeczeństwie nie odrodzimy należycie wiary w Boga, a bez takiej wiary nie ma co myśleć o szczęśliwej i wolnej Ukrainie. Nawiasem mówiąc, w swoim statusie patriarchy władyka Mścisław osiem razy przyjeżdżał w latach 1990—1992 na Ukrainę. I w przeddzień konferencji założycielskiej my, kilka osób, odwiedziliśmy w Kijowie patriarchę Mścisława, aby zaprosić go na konferencję założycielską UTB, zaplanowaną na 22 czerwca 1991 roku w Kijowskim Domu Edukacji Naukowo-Technicznej, który znajduje się na rogu bulwaru Tarasa Szewczenki i ulicy Wołodymyrskiej. Patriarcha Mścisław ze względu na stan zdrowia nie mógł być obecny na konferencji założycielskiej UTB, ale pobłogosławił jej przeprowadzenie, wyraźnie podkreślając, że pierwszym zadaniem nowo tworzonego towarzystwa powinno być nie sprowadzanie Biblii z zagranicy, a drukowanie ich tutaj, na Ukrainie! Słowa starego patriarchy, który po trzech latach opuścił ten świat, okazały się prorocze: obecnie, po 20 latach od utworzenia UTB, mamy miliony rozpowszechnionych wśród ludu egzemplarzy Biblii lub jej poszczególnych części, a większość z nich wydano na Ukrainie. Zatem po dziewięciomiesięcznym wyjeździe do USA, 12 czerwca 1991 roku przyleciałem z Nowego Jorku do Kijowa (nawiasem mówiąc, był to pierwszy rejs bezpośredniego lotu z Ameryki na Ukrainę) i tutaj — telefon do domu niemal z wyrzutem: natychmiast dołączaj do komitetu organizacyjnego przygotowań do zebrania założycielskiego UTB, bo już za 10 dni zebranie ma się odbyć; już i sala wynajęta, i przeniesienie na inny termin jest niemożliwe! Fraza o niemożliwości przeniesienia została mi powiedziana na uwagę, że 22 czerwca to 50 lat od ataku Niemiec na Związek, i jakoś tak niezręcznie. Jednak data nie zmieniła się i ja wraz z pisarzem Borysem Tymoszenką, aktywnym działaczem kościelno-społecznym Wołodymyrem Katelnyckim (później, 7 lipca 1997 roku, bestialsko zamordowanym wraz ze swoją matką) oraz księżmi Bohdanem Mychajleczkiem i Wałerijem Szkarupśkym rzuciliśmy się w wir pracy nad przygotowaniem konferencji założycielskiej UTB. Pracowaliśmy, prawosławni chrześcijanie, w pełnej zgodzie i pełnym wzajemnym zrozumieniu z Jakowem Duchonczenką. Poprosił nas nie tylko o rozniesienie pisemnych zaproszeń do głów Kościołów, ale także o rozmowę z każdym z osobna, zapraszając ich do wzięcia udziału w konferencji. Robiliśmy to, ale niektóre wyznania niemrawo, a nawet sceptycznie odniosły się do idei utworzenia UTB. Wprost nikt nie odmówił udziału w konferencji, ale pierwsze osoby przyszły tylko z wyznań protestanckich — baptystów, zielonoświątkowców i adwentystów dnia siódmego. Z Kościołów tradycji Chrztu Włodzimierzowego na konferencji reprezentowane były tylko dwa: Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny (który po Soborze Zjednoczeniowym w czerwcu 1992 roku przyjął nazwę Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego) oraz Ukraiński Kościół Greckokatolicki. Konferencja założycielska 22 czerwca 1991 roku przebiegła nadzwyczaj udanie. Pięć Kościołów zatwierdziło utworzenie UTB; patriarcha Mścisław i głowa UKGK, arcybiskup większy i kardynał Myrosław-Iwan Lubacziwśkyj, a także głowy trzech wyznań protestanckich przesłali swoje pozdrowienia. Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego konferencji UTB pastor Jakow Kuźmowycz Duchonczenko w swoim referacie powiedział, że konferencja założycielska odbywa się w smutną rocznicę — 50-lecia ataku hitlerowskich nazistowskich Niemiec na Związek Radziecki. Niech ten smutny „jubileusz” przeleje się wolą Bożą w radość nowego poznania Słowa Bożego przez naród ukraiński, który z powodzeniem odnawia swoją suwerenność, przezwycięża spuściznę ateizmu i totalitaryzmu. Wielką uwagę w referacie Jakow Kuźmowycz poświęcił historii biblistyki na Ukrainie i w świecie; opowiedział o Zjednoczonych Towarzystwach Biblijnych z siedzibą w Wielkiej Brytanii; jak tworzono narodowe Towarzystwa Biblijne w szeregu krajów. Powiedział, że Ukraina z jej ponad tysiącletnią historią bycia na łonie wiary chrześcijańskiej dawno dojrzała, by mieć swoje Ukraińskie Towarzystwo Biblijne jako integralną część światowej biblistyki z trzema głównymi kierunkami działalności: przekład, druk i rozpowszechnianie Biblii wśród narodu ukraińskiego. Ciąg dalszy nastąpi.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
