Strona · s. 11strona oryginału ↗
ODKRYWAĆ WYBITNĄ POSTAĆ NA NOWO
Слово Просвіти, №24 за 2011 рік
W poniedziałek, 6 czerwca, w Domu Ludowym we wsi Węzłów odbyły się Międzynarodowe Czytania Szaszkiewiczowskie na temat: „Markijan Szaszkiewicz — myśliciel, poeta, kapłan, działacz społeczno-polityczny”. Czytania zorganizowało Lwowskie Krajowe Towarzystwo „Ridna Szkoła” (prezes P. I. Sikorski) wspólnie z Instytutem Ukrainoznawstwa NAN Ukrainy (profesor F. I. Steblij) przy wsparciu Lwowskiej organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy (przewodniczący — J. H. Kaminiecki, przewodniczący komitetu organizacyjnego — R. M. Łubkiwski), rejonowej organizacji towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki (przewodniczący — J. M. Suchar) oraz organów władzy rejonowej i lokalnej (M. S. Bohira, W. W. Żuk, A. P. Blyzniuk). Jarosław SAWCZUK, korespondent „Narodnoj Sprawy”
W wydarzeniu wzięli udział współcześni ukraińscy pisarze, naukowcy, przedstawiciele Kościoła oraz władz rejonowych i obwodowych. Odczyt otworzył słowem wstępnym R. M. Łubkiwski, który udzielił głosu w celu powitania M. S. Bohirze, S. I. Burce, W. W. Panasiukowi oraz ks. J. Mychaliukowi. Prezydent LKT „Ridna szkoła”, doktor nauk pedagogicznych, profesor P. I. Sikorski odczytał listy gratulacyjne do uczestników odczytów od pisarza, Bohatera Ukrainy J. M. MuszKetyka oraz wybitnego ukraińskiego poety, krytyka literackiego i tłumacza, Bohatera Ukrainy D. I. Pawłyczki, którzy z ważnych przyczyn nie mogli przybyć na odczyty osobiście. Mitrat, dziekan radechowski ks. Jarosław Mychaliuk przekazał pozdrowienia i błogosławieństwo od ordynariusza eparchii sokalsko-żółkiewskiej Władyki Michała Kołtuna. Jak zaznaczył przewodniczący Radechowskiej Rejonowej Administracji Państwowej M. S. Bohira, nasz rejon może być dumny z tego, że ma możliwość gościć tak wysokie zgromadzenie. Łącznie do udziału w forum zaproszono 33 prelegentów — literatów, filologów, historyków, pedagogów itd., z których każdy przygotował własne badania biografii, twórczości, posługi duszpasterskiej, powiązań z działalnością innych ówczesnych literatów i filozofów, skutków działalności oraz innych aspektów postaci Markijana Szaszkewycza. Występujący zapoznali zebranych z nowymi, jeszcze niepublikowanymi i mało znanymi faktami, które pomagały słuchaczom za każdym razem na nowo odkrywać tę wybitną postać. Właśnie w odkryciu Szaszkewycza w nowym świetle dla szerokiego ogółu tkwiła wyjątkowość i największa wartość spotkania. Obecni na sali — nauczyciele różnych szkół rejonu i pracownicy rejonowego wydziału oświaty, pracownicy kultury oraz po prostu zainteresowani obywatele w trakcie wysłuchań mogli wzbogacić swoją wiedzę, otrzymując nowe informacje, że tak powiem, z pierwszej ręki, których jak dotąd nie można znaleźć w podręcznikach. Szczególnie interesujący był referat starszego wykładowcy katedry teorii i historii literatury ukraińskiej Drohobyckiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. I. Franki I. M. Szałaty-Barnej, w którym badaczka opowiedziała o wydaniu „Rusałki”, przygotowanym na 100. rocznicę urodzin Markijana Szaszkewycza przez ukraińską diasporę w USA. „Rusałka” amerykańskich Ukraińców jest o wiele pełniejsza niż analogiczne wydanie, które ukazało się w tym samym okresie na naszych terenach i do tej pory była praktycznie nieznana badaczom postaci Szaszkewycza. Według słów prelegentki, teraz zbiór ten może stać się niezwykle cennym źródłem nowych wiadomości o poecie. Na zakończenie spotkania odczytano projekt Uchwały Międzynarodowych Odczytów Szaszkewyczowskich, który przedstawiamy poniżej. Po zakończeniu odczytów odbył się koncert świąteczny poświęcony pamięci Markijana Szaszkewycza, w którym wzięli udział: ludowy artysta Ukrainy M. Szunewycz, zasłużona artystka Ukrainy O. Szczerbakowa, trio księży „Nowyj czas”, zespół chóralny oraz trio Domu Ludowego ze wsi Wuzłowe, zespoły artystyczne rejonowej szkoły sztuk — zespół wokalny „Ełehija”, Chór Mariański, ludowy chór nauczycieli „Proświta”, wzorowy zespół tańca „Kwitanok”, orkiestra estradowa „Dżereło” oraz soliści-wokaliści i zespół wokalny rejonowego Domu Ludowego. Uczestnicy wykonywali pieśni o Markijanie Szaszkewyczu, pieśni, które wyszły spod jego pióra, a także utwory religijne i patriotyczne. Na zakończenie koncertu wszyscy uczestnicy wyszli razem na scenę i przy wsparciu tym 200-lecia jeszcze jednego wielkiego syna narodu ukraińskiego, poety i malarza Tarasa Szewczenki. Istnieje możliwość zjednoczenia wszystkich żyjących na Ukrainie wokół dwóch wybitnych postaci, zaplanowania szeregu działań z włączeniem w ich realizację wszystkich regionów Ukrainy (tworzenie muzeów, odsłanianie pomników, nadawanie placówkom oświatowym, ulicom i placom ich imienia, wydawanie dzieł itd.). Dziś można powątpiewać (chociaż sytuację jeszcze można naprawić), czy do 200-lecia M. Szaszkewycza zostanie opublikowane jubileuszowe wydanie „Rusałki Dnistrowej”, a Markijan Szaszkewycz i jego dzieła będą szerzej prezentowane w programie szkolnym z języka i literatury ukraińskiej, historii Ukrainy itd. Niepokoi również to, że środki masowego przekazu, centralna telewizja, poświęcają niewystarczającą uwagę tematom związanym z życiem i twórczością M. Szaszkewycza oraz jego współpracowników (I. Wahylewycza, J. Hołowackiego, M. Ustijanowycza) i innych ludzi o podobnych poglądach. Uczestnicy Międzynarodowych Odczytów Szaszkewyczowskich, poświęconych 200-leciu urodzin Markijana Szaszkewycza, zwracają się do Prezydenta Ukrainy Wiktora Fedorowycza Janukowycza z prośbą: 1. Wspomóc utworzenie Ogólnoukraińskiego Komitetu Organizacyjnego ds. obchodów 200-lecia urodzin M. Szaszkewycza. 2. Zlecić organom władzy wykonawczej wspólnie z utworzonym komitetem organizacyjnym opracowanie Planu działań na 200-lecie urodzin M. Szaszkewycza, przewidując w nim przeprowadzenie i finansowanie uroczystych posiedzeń we wszystkich centrach obwodowych oraz w Kijowie, wznowienie wydania spuścizny literackiej i naukowej Markijana Szaszkewycza, „Rusałki Dnistrowej”, „Czytanki…” i innych dzieł M. Szaszkewycza, tworzenie muzeów tam, gdzie żył i pracował M. Szaszkewycz (wieś Humnyska i wieś Nowosiłki (rejon buski), wieś Nestanyczi (rejon radechowski), remont muzeum-dworu we wsi Pidłissia, gdzie się urodził, remont muzeum „Rusałka Dnistrowaja” oraz Cerkwi Świętego Ducha w Lwowie itd.). 3. Skierować wysiłki służb państwowych na ochronę, umocnienie i rozwój języka ukraińskiego, symboli państwowych, na poszukiwanie jednoczącej idei narodowej, wysławianie ukraińskich bohaterów, tworzenie takich warunków społeczno-ekonomicznych, aby wszystkim nacjom i narodom (a przede wszystkim ukraińskiemu) żyło się z miłością do Boga zamożnie i szczęśliwie. Zalecić Ministerstwu Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu (Tabacznykowi D. W.): a) nie przeprowadzać reform w oświacie, które doprowadzą do pogorszenia jakości kształcenia (nieuzasadnione zamykanie szkół; totalne przenoszenie podręczników na nośniki elektroniczne; jednolita forma przeprowadzania państwowej atestacji absolwentów szkół (za pomocą komercyjnych testów i odpowiedzi do nich); uwzględnianie średniej oceny z atestatu, egzaminowanie abiturientów, uwzględnianie różnych ulg podczas wstępu na uczelnie itd.); b) nie przepisywać historii Ukrainy na korzyść wschodniego sąsiada; c) wprowadzić 3-letnią szkołę średnią, zróżnicować ją na dwa kierunki: akademicki (gimnazjum, liceum), zawodowy (szkoła zawodowa, szkoła realna); d) zmniejszyć liczbę przedmiotów nauczania w klasach starszych do 10 (5—6 zróżnicowanych profilowych, reszta — zintegrowane); e) zmniejszyć liczbę wyższych uczelni (do 100), integrując na zasadzie dobrowolności mało liczne uczelnie w potężne uniwersytety i zmniejszyć liczbę licencjonowanych miejsc w nich (250—300 tys.), uwzględniając liczbę absolwentów i realne zapotrzebowanie na specjalistów, przesuwając akcenty z kierunków ekonomicznych i prawniczych na specjalności fundamentalne; f) udoskonalić zewnętrzne niezależne testowanie, zwiększyć liczbę punktów ZNT (do 150) przy wstępie na uczelnie, zlikwidować ulgowy nabór na uczelnie, po gruntownym zreformowaniu systemu oświaty przejść na procesualno-elekcyjny dobór absolwentów gimnazjów i liceów na uczelnie (niezależna państwowa atestacja po ich ukończeniu i przyjmowanie na uczelnie na podstawie jej wyników); g) przyjąć ogólnoeuropejskie podejście do stopniowego przygotowania specjalistów (licencjat, magister); h) wprowadzić niezależną państwową atestację absolwentów studiów licencjackich z obowiązkową znajomością jednego z języków obcych; i) zmniejszyć liczbę dyscyplin nauczania do 6—7 na uczelniach, które są studiowane jednocześnie na roku, wykorzystując integrację dyscyplin pokrewnych.
F. STEBLIJ, współprzewodniczący Komisji Szaszkewyczowskiej we Lwowie, kandydat nauk historycznych, profesor; R. LUBKIVSKYJ, pisarz, laureat Nagrody im. Szewczenki; I. FARION, deputowany Rady Obwodowej we Lwowie, docent Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska”, kandydat nauk filologicznych; P. SIKORSKYJ, prezes LKT „Ridna szkoła”, doktor nauk pedagogicznych, profesor; M. SZAŁATA, profesor Drohobyckiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. I. Franki, kandydat nauk filologicznych, profesor; H. WASIANOWYCZ, kierownik wydziału edukacji humanistycznej Lwowskiego Naukowo-Praktycznego Centrum Kształcenia Zawodowego NAPN Ukrainy, doktor nauk pedagogicznych, profesor; P. SZKRABIUK, starszy pracownik naukowy wydziału najnowszej historii Ukrainy Instytutu Ukrainoznawstwa im. I. Krypiakewycza NAN Ukrainy, doktor nauk historycznych, starszy pracownik naukowy; O. SEREDA, starszy pracownik naukowy wydziału najnowszej historii Ukrainy Instytutu Ukrainoznawstwa im. I. Krypiakewycza NAN Ukrainy, kandydat nauk historycznych, starszy pracownik naukowy; W. HORYN, współprzewodniczący Komisji Szaszkewyczowskiej we Lwowie, zasłużony pracownik kultury Ukrainy, kandydat nauk filozoficznych, starszy pracownik naukowy Instytutu Ukrainoznawstwa im. I. Krypiakewycza NAN Ukrainy; B. JAKYMOWYCZ, profesor katedry historii ukrainoznawstwa Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. I. Franki, doktor nauk historycznych; I. POKOTYŁO, nauczyciel historii Wuzliwskiego Liceum Przyrodniczo-Ekonomicznego w rejonie radziechowskim obwodu lwowskiego; I. RAJKIVSKYJ, kierownik katedry historii Ukrainy Iwano-Frankiwskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. W. Stefanyka, kandydat nauk historycznych; I. SZAŁATA-BARNA, starszy wykładowca katedry teorii i historii literatury ukraińskiej Drohobyckiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. I. Franki; M. TREGUB, pracownik naukowy Lwowskiej Narodowej Biblioteki im. W. Stefanyka; A. KORCZAK, nauczyciel historii Gimnazjum w Brodach im. I. Trusza, starszy pracownik naukowy Brodzkiego Muzeum Historyczno-Krajoznawczego; J. HUDYMA, kierownik muzeum historii Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. I. Franki; R. JACIWI, prorektor Lwowskiej Akademii Sztuk Pięknych, kandydat nauk o sztuce, docent; N. BENKALOWYCZ, przewodnik Państwowego Muzeum Pamięci M. Hruszewskiego we Lwowie, wykonali hymn duchowy Ukrainy — pieśń „Boże Wielki, Jedyny”. Następnego dnia, 7 czerwca, goście wzięli udział w panichidzie we wsi Nestanyczi, gdzie w latach 1838—1841 żył i pracował ks. Markijan, z udziałem biskupa eparchii sokalsko-żółkiewskiej władyki M. Kowtuna, który również poświęcił i otworzył kompleks memorialny w miejscu, gdzie stała plebania M. Szaszkewycza. Po obiedzie goście wyruszyli na wycieczkę po miejscach związanych z Szaszkewyczem — wieś Nowosiłki, wieś Humnyska, wieś Pidłissia — Biała Góra. 6 czerwca 2011 r., wieś Wuzłowe, rejon radziechowski, obwód lwowski
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
