Strona · s. 14strona oryginału ↗
Kiedy dusza jest naładowana poszukiwaniem i odkryciem (szkic-refleksja przy lekturze monografii Bohdana Tymkiwa „Sztuka Ukrainy: drzeworytnictwo sakralne i użytkowe”, Iwano-Frankiwsk: Nowa Zoria, 2010, 312 s., il.)
Слово Просвіти, №24 за 2011 рік
Wołodymyr KACZKAN, Iwano-Frankiwsk
Praca Bohdana Tymkiwa jest syntetyczna. Z jednej strony jest to przemyślane doświadczenie braci W. i D. Szczerbakiwskich, W. Sicynskiego, M. Hołubca, I. Swienćickiego, P. Żołtowskiego, M. Bojczuka, P. Cholodnego, M. Sosenka, J. Czerwińskiego, L. Lewynskiego, O. Łuszpynskiego, S. Hordynskiego, J. Gniazdowskiego, M. Dragana, W. Swienćickiej, A. Budzana i in., a także naszych współczesnych M. Mozdyra, M. Stankiewicza, M. Zacharczuk-Czuhaj; z drugiej strony — drobiazgowy przegląd dorobku ukraińskiej diaspory — od Polski po Australię, od Niemiec po Brazylię i Kanadę. Następną rzeczą, którą chcę wyodrębnić z przeczytanej monografii, jest organiczne połączenie dorobku jaworowskiej szkoły rzeźbienia w drewnie i własnego kunsztu warsztatowego z teoretyczną szerokością wiedzy akademickiej, co skłoniło autora do zastosowania unikalnej metody badawczej, której podstawą jest stylistyka dwuskrzydłowej współzależności. Solidne oparcie metodologiczne i niestandardowe poszukiwawcze kroki dały naukowcowi możliwość odsłonięcia nie tylko przed sobą, lecz także przed światem licznych „białych plam” nie tylko w dziedzinie sztuki, ale również w ogóle na polu historii i kultury narodowej. Zasadnicza linia badania to opis ewolucji ludowej sztuki rzeźbienia w drewnie Europy i Ukrainy w „jednym systemie twórczo-stylowych współrzędnych” (O. Fedoruk), dowodzenie, że sztuka ukraińska rozwijała się w chronologicznie nierozerwalnej całości i jedności. Kultura ukraińska, zdaniem profesora B. Tymkiwa, zawsze była otwarta, opierała się na europejskiej różnorodności stylów, szkół, wpływów i nurtów. Żadne obce ekspansje ani fizyczne zniewolenia nie zdołały zatrzymać jej rozwoju. Kolejną antropocentryczną cechą badań Bohdana Tymkiwa jest logiczna kontynuacja i wyznawanie koncepcji teoretyka Wołodymyra Janiwa („Psychologiczne podstawy okcydentalizmu”, „Szkice do ukraińskiej etnopsychologii”). Dlatego w polu obserwacji badacza znajduje się doświadczenie, ewolucja, postępowe dziedzictwo właśnie sztuki sakralnej, zwłaszcza rzeźbienia w drewnie. Mamy zdumiewającą amplitudę — od rozwoju twórczości ludowej na różnych etapach w regionach Ukrainy — po jej wpływy na rzeźbę w drewnie, a następnie po panoramę polifonicznego potwierdzenia dłubanego drewna w różnorodności jego przejawów i form — użytkowych, liturgicznych, obrzędowych. Badacz zdołał spojrzeć na rzeźbę w drewnie z funkcjonalno-estetyczną drobiazgowością: jest ona częścią kultury świątynnej — i zarówno zewnętrznymi i wewnętrznymi zdobieniami, jak i obiektami liturgiczno-obrzędowymi, elementem dekoru oraz atrybutyką chrześcijańskiej symboliki. Mamy solidny opis-odczytanie ikonostasów w chronologicznym porządku. Istotne jest utwierdzenie myśli, że postać metropolity Andrzeja Szeptyckiego jest nieodłączna od całego postępu sztuki sakralnej — od utwierdzania i rozwoju idei narodowej, ukraińskiego Kościoła, ukraińskiego państwa, inteligencji, nauki, kultury, sztuki. I wreszcie praca B. Tymkiwa to encyklopedyczne źródło personalistyczne, w którym wiele zostało zasiane, a nad wschodami i żniwami muszą pracować następcy; tutaj sporo zostało naświetlone, gdyż odwieczne czarne i czerwone zapory intelektu ukraińskiego, a zwłaszcza z pól sztuki, oddaliły od współczesnego, strąciły w niebyt.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
