Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

CZYŻBY TRZEBA BYŁO UMRZEĆ?

Слово Просвіти, №24 за 2011 рік

Mykoła CYMBALUK Jewhenija Mirosznyczenko… Z tym imieniem związana jest jedna z najjaśniejszych kart ukraińskiego, a co za tym idzie światowego śpiewu operowego i wokalnego końca XX i początku XXI wieku. Posiadała unikalny pod względem barwy i skali głos, który łączył się z doskonałym kunsztem wokalnym i talentem dramatycznym aktorki. To talent, który pojawił się, wyrósł i rozkwitł na ukraińskiej ziemi, chłonąc w swoją duszę najlepsze tradycje śpiewacze swoich ojców i pradziadów, swojego utalentowanego narodu. Imię primadonny sceny operowej stoi obok takich sławnych na cały świat śpiewaków jak Oksana Petrusenko, Sołomija Kruszelnyćka, Borys Hmyria. 12 czerwca Jewhenija Semeniwna Mirosznyczenko obchodziłaby 80. urodziny. Do tej daty nie dożyła jakichś dwóch lat. Do grobu zstąpił jej proch, ale duch jej pozostaje wśród nas, Ukraińców. Ten duch, który wzywa do tworzenia wielkiego i pięknego, własnej narodowej tożsamości. Życie jej jest jak gwiazda przewodnia dla następnych pokoleń. Wiejska dziewczyna ze Słobożanszczyzny została półsierotą po wojnie — w 1943 roku na wojnie zginął ojciec. W tamtych ciężkich latach matka oddała ją wraz ze starszą siostrą do Charkowa do nauki. Specjalna żeńska szkoła rzemieślnicza branży radiowej była wtedy niczym strefa: zakład typu zamkniętego, rozkwit kryminału, wojskowa dyscyplina. Jednak ślusarzem-monterem nie została… Dzięki amatorskiemu ruchowi artystycznemu, nauce u P. W. Hołubiewa, nauczyciela Borysa Hmyri, udziałowi w różnych konkursach i koncertach, Jewhenija w 1951 roku wstępuje do Konserwatorium Kijowskiego. Od tego czasu całe jej życie związane jest z Kijowem. Pedagogiem była u niej M. E. Doneć-Tesseyre, żona Mychajła Iwanowycza Doncenia, koryfeusza stołecznej opery. Po zwycięstwie na VI Światowym Festiwalu Młodzieży w Moskwie (drugie miejsce, pierwsze — Bella Rudenko) był konkurs wokalistów we Francji (Tuluza). „Uczestników było 99 osób — wspominała Mirosznyczenko. — Wśród utworów, które wykonywałam na konkursie, warto wymienić „Arię nr 32” J. S. Bacha, „Arię Śnieżynki” M. Rimskiego-Korsakowa, w trzecim etapie śpiewałam „Arię Łucji” z opery G. Donizettiego „Łucja z Lammermooru” oraz „Słowika” A. Alabjewa. I nagle na drugi etap przyjeżdża murzyńska śpiewaczka Doris Mayes…”. Wtedy zrozumiała: polityka nie gardzi niczym i jest obecna wszędzie, nawet w kulturze. Przedstawiciele USA, którzy za wszelką cenę dążyli do pierwszeństwa, zapewniwszy sobie wsparcie członków jury z Anglii, Szwajcarii, Austrii, dopięli swego. Jewheniji przypadła druga nagroda. Od tamtej pory jasnym wspomnieniem pozostała jedynie znajomość z żywą legendą Francji Geneviève Tabouis — wybitną pisarką i dziennikarką. W swoich reportażach z konkursu podkreślała piękne głosy i wzywała swoich czytelników do posłuchania żywej duszy ukraińskiego narodu. Po powrocie z Francji przyszła sława, różne zaszczyty. A Serhij Paradżanow, mało znany wtedy jeszcze reżyser, postanowił nakręcić film — historię dziewczynki-sieroty ze szkoły rzemieślniczej, która wspięła się na szczyty światowej sztuki. Ale w jego „Ukraińskiej rapsodii”, według twierdzenia Mirosznyczenko, cała fabuła, której podstawą było jej życie, została przekształcona. Zresztą główną rolę w filmie zagrała aktorka Olha Łysenko. Opera „Łucja z Lammermooru”. Główne partie wykonują Anatolij Sołowjanenko i Jewhenija Mirosznyczenko. W 1960 roku wraz z pięcioma innymi artystami pod nadzorem oficera KGB zostaje wysłana do Włoch na staż. Właśnie tam, w La Scali, usłyszała w całości operę „Łucja z Lammermooru”. Była oczarowana. Dzięki niej ta opera trafiła do repertuaru Kijowskiego Teatru Operowego. I partia Łucji stała się jedną z najulubieńszych, najbłyskotliwszych w jej wykonaniu. Na scenie Kijowskiego Teatru Opery i Baletu im. T. H. Szewczenki śpiewała czterdzieści lat. Jej doskonały kunszt wykonawczy oczarował Sofię, Warszawę, Bukareszt, Belgrad, Ottawę, Paryż, Tokio. W jej repertuarze takie partie operowe jak Szemachańska Królowa („Złoty kogucik” N. A. Rimskiego-Korsakowa), Violetta („Traviata” Verdiego), Iolan („Milana” H. Majborody), Królowa Nocy („Czarodziejski flet” Mozarta) i wiele, wiele innych. Występowała z niezmiennym sukcesem także jako śpiewaczka koncertowa. Ostatnie lata łączyła pracę w teatrze z przygotowywaniem dorastającej zmiany w Konserwatorium Kijowskim. W 2002 r. założyła Międzynarodowy Fundusz Charytatywny im. E. Mirosznyczenko. Został jej nadany tytuł Bohatera Ukrainy. Ale ani wielki talent, ani wysokie tytuły i nagrody, ani światowa sława śpiewaczki operowej nie pomogły jej urzeczywistnić swojego dawnego marzenia — otworzyć w Kijowie Małego Teatru Operowego. Wszystkie ostatnie pięć lat były latami upokorzenia, zniewagi i rozczarowania. Nie na Ukrainie, nie w narodzie, a w tym antyludzkim, biurokratyczno-urzędniczym systemie, który na śmierć wczepił się zębami w kierownicze fotele i na Chreszczatyku, i na Bankowej, i na Hruszewskiego. W jakich tylko korytarzach władzy nie przyszło jej być, w jakie głuche drzwi pukać. Nawet u niej, tak silnej osobowości, jakoś, w chwilach rozpaczy, wyrwało się: „Czyżby trzeba było umrzeć, żeby cię usłyszano?”. „Nie usłyszeli!” — mówili uczestnicy konferencji prasowej, zorganizowanej z okazji jej 80-lecia. Ale opinia publiczna, a tym bardziej rodzina, nie pozostały na uboczu. Fundusz jej imienia (kieruje nim starszy syn E. Mirosznyczenko, Ihor Szkolnyj) wraz z Jewhenija Mirosznyczenko jedną z kijowskich firm — Interior-salonem „Imago” (dyrektor Ninel Martyniuk), przy bezpośrednim udziale Funduszu nagrań Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy przygotowały i wydały album audio z trzech płyt „Śpiewa Jewhenija Mirosznyczenko”. Na dwóch płytach umieszczono jej najlepsze partie operowe i wokalne. Trzecia — to film wideo, który zrobił znany reżyser filmowy Ołeh Bijma. Jest to, jeśli można tak powiedzieć, czarno-biała kronika jej życia i twórczości, zebrana z wielu archiwalnych materiałów fotograficznych, telewizyjnych i filmowych. Nakład albumu to 1000 egzemplarzy. Cały komplet, według wstępnych wyliczeń, będzie kosztował w granicach 200—250 hrywien. Projekt Funduszu „Jewhenija Mirosznyczenko na zawsze…”, jak zapewnił Ihor Szkolnyj, na tym się nie kończy. Następną ich pracą będzie płyta ukraińskich pieśni i romansów — jej niedoścignione dziedzictwo. A jeszcze w planach jest pomnik legendy i dumy krajowej oraz światowej sceny operowej — Jewheniji Mirosznyczenko. Dlatego wszystkie środki ze sprzedaży prezentowanego albumu pójdą wyłącznie na tę szlachetną sprawę. Póki co nie państwa, a zwykłych i wdzięcznych Ukraińców.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn