Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

Mówili, gadali — usiedli i zapłakali…

Слово Просвіти, №24 за 2017 рік

„Lepiej nie robić, niż robić źle” — mówi ludowa mądrość. „Byle było” — odpowiada mądrość biurokratyczna. Przejście urzędników na język ukraiński podczas wykonywania obowiązków służbowych pozostaje wielkim problemem. W celu jego rozwiązania na szczeblu państwowym Gabinet Ministrów przyjął uchwałę „O organizacji przeprowadzania atestacji osób ubiegających się o przyjęcie do służby państwowej w zakresie biegłej znajomości języka państwowego” z dnia 26 kwietnia 2017 r. nr 301 (http://www.kmu.gov.ua/control/uk/cardnpd?docid=249955971), którą zatwierdził „Porządek atestacji osób ubiegających się o przyjęcie do służby państwowej w zakresie biegłej znajomości języka państwowego” (dalej — Porządek). Czyli, jak mawiał pewien działacz polityczny, „proces ruszył”. Ale… Kierując się wskazanym wyżej Porządkiem, spróbujmy zasymulować, jak to będzie przebiegać. Julia BONDARENKO Wyobraźmy sobie, że jesteś osobą, która marzy o karierze urzędnika państwowego. W części ogólnej podano definicje podstawowych pojęć Porządku, zgodnie z którą „Uczestnik atestacji to osoba, która ubiega się o zajęcie stanowiska w służbie państwowej i zarejestrowała się w celu przejścia atestacji w ustalonym porządku”. W tej definicji są dwa momenty: jeden cieszy, drugi niepokoi. Pierwszy — ubiegasz się nie o pracę w służbie państwowej, a o „zajęcie” stanowiska. Przypomina to grę — kto pierwszy usiądzie na krześle, ten jest zwycięzcą. Drugi — porządek rejestracji w celu przejścia atestacji nie został ustalony, o tej procedurze w dokumencie nie ma ani słowa. Zgodnie z pkt 3 „Atestacja przeprowadzana jest w celu określenia poziomu biegłej znajomości języka państwowego osób ubiegających się o zajęcie stanowiska w służbie państwowej”. Tutaj pojawia się pytanie: jakie są poziomy biegłej znajomości języka państwowego? Atestować będą w odpowiedniej placówce — jest to „upoważniona wyższa uczelnia — wyższa uczelnia, która zgodnie z licencją prowadzi przygotowanie osób zdobywających wyższe wykształcenie w dziedzinie wiedzy »Zarządzanie publiczne i administracja«”. Warto zaznaczyć, że zgodnie z pkt 20, jeśli pracujesz lub studiujesz w upoważnionej wyższej uczelni, to nie możesz przejść w niej atestacji, w tym celu należy szukać innej podobnej placówki. O komisji atestacyjnej w Porządku powiedziano, że tworzy ją upoważniona wyższa uczelnia (dalej — UWU) (pkt 5). A kierownik tej placówki dokonuje formowania, organizacji pracy oraz kontroli nad działalnością komisji atestacyjnej (pkt 6). Komisja atestacyjna składa się z czterech osób: przewodniczącego i trzech członków. O kryterium doboru do składu komisji w Porządku zaznaczono jedynie, że muszą posiadać wykształcenie o specjalizacji „język i literatura ukraińska” na kierunku „Filologia”, o doświadczeniu w pracy w zawodzie nie ma mowy. Jeśli chodzi o poziom wykształcenia, to co najmniej jeden z członków komisji atestacyjnej musi posiadać stopień naukowy nie niższy niż doktor filozofii (pkt 8), i żadnych innych wymagań. Dlatego sytuacja, w której atestację będzie przyjmować osoba z dyplomem licencjata, która całe życie, na przykład, pracowała w sferze handlu lub w ogóle nie pracowała, ale czymś przyciągnęła kierownika UWU, jest całkowicie możliwa. Skład osobowy komisji zatwierdza zarządzeniem kierownik UWU. Kolejne pytanie — na jakich warunkach pracują członkowie komisji atestacyjnej? Czy otrzymują wynagrodzenie za pracę w komisji? Jeśli tak, to za jaki okres pracy, bo nie jest ona stała, i kto tę pracę finansuje? W jakich stosunkach prawnych pozostają z UWU? I w ogóle, jak kierownik formuje komisję atestacyjną? Według jakiego kryterium określa się, kto będzie przewodniczącym komisji atestacyjnej? W pkt 9 zaznaczono, że Przewodniczący komisji atestacyjnej „organizuje pracę komisji atestacyjnej”, ale przecież ta funkcja należy już do kierownika UWU (pkt 6)? Zgodnie z pkt 9 Regulaminu przewodniczący komisji atestacyjnej „określa obowiązki sekretarza komisji atestacyjnej”. A sekretarza wyznacza kierownik UWU „spośród swoich pracowników i nie jest on członkiem komisji atestacyjnej” (pkt 10). Wychodzi taki sobie sługa dwóch panów z nie wiadomo jaką pensją i, być może, unikalną instrukcją stanowiskową. Swoją pracę komisja atestacyjna będzie prowadzić w terminach określonych w harmonogramie, który proponuje przewodniczący komisji atestacyjnej, a zatwierdza zarządzeniem kierownik UWU. Regulaminem nie określono, według jakiej zasady tworzony będzie harmonogram. Skąd komisja atestacyjna będzie wiedzieć o potrzebie swojej pracy? Czy mogą się do niej zwracać (przypomnijmy, procedura rejestracji nie jest opisana) wszyscy, którym zamarzyło się pracować jako urzędnik państwowy, czy przewidziana jest współpraca z urzędami pracy, czy bezpośrednio z instytucjami państwowymi, w których pojawiają się odpowiednie wakaty? Jak praca komisji atestacyjnych jest uzgodniona z tworzeniem rezerwy kadrowej? Niestety, na te pytania Porządek odpowiedzi nie daje. Punkt 11: „Przewodniczący i członkowie komisji atestacyjnej w przypadku wystąpienia konfliktu interesów oraz okoliczności budzących wątpliwości co do ich bezstronności, powinni zostać wyłączeni z rozpatrywania odpowiedniej sprawy. W przypadku zaistnienia takich okoliczności przewodniczący i członkowie komisji atestacyjnej mogą złożyć wniosek o wyłączenie się. Wyłączenie (wyłączenie się) musi być umotywowane i dokonane przed rozpoczęciem rozpatrywania odpowiedniej sprawy”. Tutaj kilka pytań. Jakie to okoliczności budzące wątpliwości co do ich bezstronności? Na przykład, członek komisji atestacyjnej ma alergię na perfumy uczestnika atestacji. Czy to już będzie podstawa do wyłączenia (wyłączenia się)? Jeśli kilku lub wszyscy członkowie komisji złożą wniosek o wyłączenie się, co wtedy będzie z zaplanowaną atestacją? Co robić w takim przypadku uczestnikowi atestacji? Dalej w pkt 11 zaznaczono, że „decyzja o wyłączeniu (wyłączeniu się) podejmowana jest na posiedzeniu komisji atestacyjnej większością głosów jej członków biorących w nim udział. Członek komisji, którego dotyczy decyzja o wyłączeniu (wyłączeniu się), nie bierze udziału w głosowaniu”. Sytuacja: dwóch członków komisji atestacyjnej wyłącza się, w związku z tym głosować nad tym mogą dwaj pozostali członkowie komisji, jeden głosuje „za”, drugi „przeciw”, co wtedy? W pkt 12 wskazano, że „posiedzenie komisji atestacyjnej jest prawomocne, jeśli jest na nim obecne nie mniej niż dwie trzecie jej członków”. Ile to jest: dwie trzecie z czterech?! Dalej zaznaczono, że „protokoły posiedzeń komisji atestacyjnej (nawiasem mówiąc, w Procedurze nie wskazano, kto dokładnie powinien je prowadzić), wykazy wyników atestacji oraz materiały atestacyjne są przechowywane w Uczelni Wyższej przez trzy lata”. W pkt 54 powiedziano, że „na podstawie wyników atestacji w formie pisemnej i ustnej komisja atestacyjna podejmuje decyzję o wydaniu uczestnikowi, który pomyślnie przeszedł atestację, zaświadczenia o biegłej znajomości języka państwowego” (kto je wytwarza? za jakie środki? jak prowadzi się ewidencję zaświadczeń? Procedura nie daje odpowiedzi), zgodnie z pkt 60 zaświadczenie jest ważne bezterminowo. Punkt 59 przewiduje, że w przypadku utraty lub uszkodzenia zaświadczenia na podstawie wniosku osoby, która przeszła atestację, Uczelnia Wyższa może wydać duplikat. Ale jeśli materiały o przejściu atestacji przechowuje się trzy lata, to na podstawie czego wydadzą duplikat osobie, która straciła zaświadczenie po 3,5-4-5… latach? Nie powinno dziwić uczestnika atestacji także obecność na niej nieznajomych osób, które nie są członkami komisji atestacyjnej ani sekretarzem. Punkt 13 pozwala na obecność podczas przeprowadzania atestacji przedstawicielom stowarzyszeń społecznych. Decyzję dotyczącą ich obecności podejmuje kierownik Uczelni Wyższej na podstawie pisemnego wniosku stowarzyszenia społecznego, który należy złożyć do Uczelni Wyższej nie mniej niż na pięć dni kalendarzowych przed rozpoczęciem przeprowadzania atestacji. Procedura nie wyjaśnia, w jakiej liczbie i w jakiej formie realizowana jest ich obecność. Do rozdziału „Organizacja i przeprowadzanie atestacji” są pytania dotyczące tworzenia zadań atestacyjnych. Kto je opracowuje? Kto kontroluje ich jakość? Kto wytwarza zadania testowe? Za jakie środki je wytwarzają? Czy testowanie przeprowadza się tylko w formie papierowej, czy możliwe jest testowanie komputerowe? Jeśli tak, to kto i jak (organizacyjnie, technicznie) to robi? W przypadku możliwości samodzielnego tworzenia zadań atestacyjnych przez Uczelnię Wyższą może zdarzyć się tak, że w jednych placówkach testy będą prostsze, a w innych trudniejsze. Nietrudno zgadnąć, gdzie uczestnicy atestacji będą głównie składać wnioski o udział w konkursie. Prawdopodobnie, aby uniknąć takiej sytuacji, stosownie byłoby stworzyć niezależny organ, który centralnie opracowywałby zadania dla atestacji kandydatów na służbę państwową. W pkt 25 wskazano, że „atestacja w formie ustnej obejmuje: rozmowę biznesową według określonego scenariusza; komunikat-prezentację na temat ustalony przez komisję atestacyjną”. Nie jest jasne, kiedy uczestnika atestacji powiadamia się o scenariuszu i temacie komunikatu-prezentacji oraz co w tym przypadku oznacza komunikat-prezentacja. W pkt 29 wskazano, że liczba zadań testowych wynosi 25. Jak przy takiej liczbie zadania będą rozdzielane według tematów (ile, na przykład, na znajomość ortografii, ile na składnię)? I dlaczego 25? Na przykład, Zewnętrzny Niezależny Egzamin (ZNO) z języka ukraińskiego dla absolwentów szkół w 2016 roku przewidywał 33 zadania. Odnośnie bezpośredniego przejścia atestacji w pkt 32 powiedziano, że „do przejścia atestacji dopuszcza się osoby, których obecność została zarejestrowana przez sekretarza komisji atestacyjnej przed rozpoczęciem takiej atestacji według listy osób, które złożyły wnioski o przejście atestacji”. Czyli przed rozpoczęciem atestacji sekretarz robi według listy sprawdzenie obecności i kto się nie zgłosił, tego nie dopuszczają. Co oznacza bycie zarejestrowanym przez sekretarza — nie jest jasne. I jeśli taka „rejestracja” nie nastąpiła, to co wtedy robić osobie, której nie dopuszczono do zgłoszonej atestacji? W pkt 36 wskazano, że czas trwania wykonywania zadań wynosi 60 minut, a w pkt 38 zaznaczono, że po zakończeniu czasu przeznaczonego na wykonanie zadań testowych i streszczenia, przewodniczący komisji atestacyjnej ogłasza jego zakończenie. Początek wykonywania zadań powinien być wyraźnie zarejestrowany i podany do wiadomości uczestników atestacji. Ta procedura jest nieobecna w Procedurze. Podczas przeprowadzania atestacji przewidziano prowadzenie odpowiednich wykazów (pkt 37, 42, 44, 49, 52), jednak ani formy tych wykazów, ani procedury ich wypełniania Procedura nie podaje! A przecież to podstawowe dokumenty, na podstawie których wydaje się zaświadczenie uczestnikowi atestacji. Te dokumenty będą głównymi w przypadku kontroli pracy komisji atestacyjnej, wystąpienia sytuacji konfliktowych itp. Powinny one mieć ujednoliconą formę, a pytania „kto?” i „za czyje środki?” je ma wytworzyć, są również stosowne. W pkt 55 zaznaczono, że „wyniki atestacji podaje się do wiadomości uczestników atestacji”, ale nie wyjaśniono, kto i w jaki sposób to robi. I jeśli punkt 55 przewiduje podawanie do wiadomości wyników atestacji wszystkim uczestnikom, to nie jest jasne, po co jest pkt 58: „Uczestnikom, którzy nie przeszli atestacji, wręcza się lub wysyła na ich wniosek pismo z podpisami przewodniczącego i sekretarza komisji atestacyjnej, w którym informuje się o wynikach atestacji” (i skąd uczestnicy, którzy nie przeszli atestacji, mogą wiedzieć, że muszą napisać wniosek, aby wysłano im pismo z informacją, że nie przeszli atestacji?). I jeszcze jedna dziwność, już w wymaganiach dotyczących poziomu kompetencji językowej osób, które pretendują do zajęcia stanowiska służby państwowej. Do takich wymagań należy stosowanie „ukraińskich odpowiedników powszechnych konstrukcji języka rosyjskiego, w szczególności z przyimkami „w”, „iz-za”, „około”, „po”, „pri”, „u”. Ojej! Aby zdać egzamin ze znajomości języka ukraińskiego, trzeba znać rosyjski! Wiele pytań, a to tylko odnośnie procedury przeprowadzania atestacji. Chce się jasności, bo im więcej światła, tym mniej cienia, w którym ukrywa się korupcja.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn