Strona · s. 8strona oryginału ↗
W wieniec pamięci Piotra Soroki na dziewięciny
Слово Просвіти, №24 за 2018 рік
5 czerwca odszedł w zaświaty Petro Soroka, krytyk, poeta, prozaik, a między innymi — także autor wielu publikacji na łamach tygodnika “Słowo Proświty”. Komunikowaliśmy się drogą elektroniczną, telefonicznie, rzadko — listownie. Spotkać się i porozmawiać twarzą w twarz nie było dane. I już nie będzie, nie będzie... Nie chcę żadnego oficjalizmu w jego nekrologu, — oficjalizmu Petro Iwanowycz nie znosił, kochał światło i ciszę. Wyrażamy to, czego nie zdążyliśmy powiedzieć Petrowi Soroce osobiście, — na jego dziewięciny. Na łamach gazety, którą szanował. U Boga nie ma umarłych... Lubow HOŁOTA
OPUSTOSZAŁA BEZ PIOTRA ZIEMIA...
Mychajło DIACZENKO
Ból Smutna wieść nadeszła z ojczystego kraju — przestało bić serce mojego dawnego i dobrego przyjaciela Petra Soroki. Odszedł od nas człowiek szczery i pracowity. Utalentowany naukowiec, oryginalny pisarz, niestrudzony poszukiwacz prawdy. Jego serce bolało ludzkimi i narodowymi bólami. Drogi Piotrze! Wiem, że jasna Twoja dusza jeszcze unosi się nad rodzinnym domem, nad rodzinną Ukrainą. Widzisz i słyszysz, jak tęsknią za Tobą dzieci i wnuki, jak ciężko i smutno Twojej drogiej Hali. My, Twoi przyjaciele, pobratymcy, sercem i duszą jesteśmy razem z nimi w tych smutnych, ciężkich chwilach. Twojej zaś duszy, przyjacielu, — niebiańskiej łaski, Pańskiego królestwa oraz opieki i uwagi Pańskiej! Wieczna i dobra pamięć o Tobie na zawsze pozostanie w naszych sercach. Jewhen DUDAR z rodziną oraz naszymi wspólnymi przyjaciółmi
Ziemia Ci lekką, Bracie! Szczęśliwych ludzi na Ukrainie jest bardzo mało. Prawdziwym szczęściarzem wśród tych wybranych był nasz utalentowany pobratymiec, dynamiczny, charyzmatyczny człowiek ciągłego intelektualnego poszukiwania Petro Soroka. Wybrany przez matkę Naturę, wybrany przez Boga, wybrany przez czytelników badacz wszystkiego, co żyje we florze i faunie, poeta, prozaik, uczony, krytyk literacki. Filolog. Miłośnik słowa. Fan sprawiedliwości i honoru. Obdarzony ojcowską urodą, wybrany miłością. Przede wszystkim — prawdziwy Syn Ukrainy. Bezbronnym sercem on, jak mało kto, odczuwał “piękno Bożego świata” i “aż dławił się ze szczęścia”. To wtedy, gdy “świat wydawał mu się rajem”. (Tu i dalej cytaty z utworów P. Soroki. — Red.). Lecz bywało i inaczej. Wtedy wspominał niewinną krew Baturyna, siemipałatyńskie poligony atomowe, kryminalną hordę nieludzi w sowieckim mundurze, grymasy i krzywdy ukraińskiej historii. Dawnej i współczesnej. I wtedy, jak jego niewymyślony bohater “człowiek deszczu”, Petro Soroka “łowił błyskawice”. W ile woltów przenikał go ten ból, trudno sobie wyobrazić. Na piśmie zaś pojawiły się z tego bólu perły. Niezaprzeczalnym jest to, że nie dokończył swojej drogi, odszedł przedwcześnie, i to, co mógł ogarnąć, przeanalizować, napisać właśnie on, kto nie żałował ani zdrowia, ani czasu na rozwarstwianie siebie, pozostanie na naszej licznej literackiej pustyni już nie zauważone, nie przeczytane, nie przemyślane. Przecież miał Soroka oryginalną, bezcenną umiejętność chwytania detali, widzenia przymrużonym okiem tego, co najistotniejsze, czasem tragiczne, czasem komiczne w ludziach, genialny stefanykiwski lakonizm, cierpką ironię, a nawet satyryczny grotesk M. Kociubynskiego, dlatego tak udawały mu się (nie gorzej niż Hryhorowi Tiutiunnykowi) postacie z ludu. A jeśli już pisarską brać darzył swoją baczną uwagą, to było to profesjonalne, docenckie: to był sposób duchowego istnienia. Realizacja intelektualnego potencjału — dla wykładowcy rzecz święta. Niestety, dla pisarzy akurat nie zawsze. Byłam głęboko poruszona recenzją Petra Soroki, opublikowaną w “Słowie Proświty” w zeszłym roku na moją powieść o Majdanie (“Kijowie, wstawaj!”). Tym bardziej, że byliśmy nieznajomi. Tym bardziej, że, jak się okazało, wtedy i u Piotra, i u mnie umierały mamy… Po raz pierwszy od 20 lat napisałam długi list z podziękowaniami do autora i natychmiast otrzymałam odpowiedź. Okazało się, że “dawno marzył, by się ze mną zaprzyjaźnić”. Nawet kiedyś ekspromt-recenzję na mój tomik “wystrugał”: “Jowenko świat zadziwiła: oblicze wiatru nakreśliła!” (1975). Naprawdę mnie to oszołomiło. Przecież, biorąc pod uwagę naszą różnicę wieku, musiał to napisać jako zielony chłopak!.. I tutaj Piotr w trybie telefonicznym radośnie zadziwił mnie swoją samoironią i absolutnym wyczuciem rozmówcy: “Aha, — powiedział, — w wieku 10 lat!” To doprawdy rzadka filozoficzna umiejętność: widzieć tragiczne i zabawne przejawy życia, nie pedałując na żadnym, nie grzęznąc przy naszym neurotyzmie czasu ani w tej, ani w tamtej hipostazie. Umiał ironizować z epitafiów (!), walizek Chamberlaina czy Chruszczowa, z homerycznych paroksyzmów ludzkiej głupoty (“Arcydzieło”), z własnej dziecięcej wielomówności. “Bóg coś niedopowiedział w tym świecie”, że tak wcześnie zabrał od nas tak potrzebnego, nie-do-zastą-pie-nia człowieka! Wierzył w anioły. One miały siać to, co żywe, chronić je. Przecież umiał cenić każdą chwilę swojego zbyt krótkiego życia — stąd jego dzienniki. Umiał wyczuwać zbliżanie się nieuchronnego i, choć jak ostrzegali go przyjaciele przed niebezpieczeństwem zaglądania w przepaść, odważył się zawczasu powiedzieć pożegnalne słowo podziękowania swojemu losowi, książkom i lasowi, swojemu życiu. Pięknu Bożego świata, które było źródłem jego radości. Mamie i tacie, ukochanej, nawet małym przyjaciołom dzieciństwa cielaczkom, które tak łaskotliwie lizały jego palce. Ziemia lekką Tobie, Piotrze! Pozostajesz z nami w swoich książkach, a dusze tych, którzy kochali ciebie, o czym ty i nie domyślałeś się czasem (bo miłości zawsze wydaje się za mało), nasze zapłakane dusze spotkają się z Tobą w Wieczności. Switłana JOWENKO
Ten, kto skrzydła ma, odlatuje Petro Soroka. On był szczególnym Ptakiem. Białym z czarnym znakiem — piórem, które wiecznie krwawiło. Ile słów, zwłaszcza cudzych — młodych, nieznanych, wątłych — on podniósł na skrzydła, dał im niebo. Stróż słów. Pisarz dnia i nocy. Jakoś nocowałem w jego tarnopolskim gnieździe i z sześć razy zasypiałem i budziłem się pod jego szept. Cicho uchylał on drzwi i podchodził do posłania: “Jeszcze muszę powiedzieć ci to, bo jutro, może, nie zdążę. Dnia nam mało…” A kiedy ja już i powiek nie podnosiłem, udawanie gniewnie mruknął: “Śpij już”. Śpij, Piotrze. Ty zmęczyłeś nie tylko ręce i serce, ale i skrzydła. Anioły czasem nie nadążają za nami, wydawałoby się, niestrudzonymi… Teraz jesteście w Domu. Twój anioł wielce pracowity i twoja wieloczynna dusza. Tam nie ma słów, tej niepodatnej, zdradzieckiej gliny. Tam nie trzeba czytać i pisać. Tam, Piotrze, spotka cię Piotr, który wie, że ty nie zawsze byłeś skałą — częściej piaskiem, kamyczkami dla tych, którzy szli po tobie w górę do Słowa. Tam Najwyższy Pisarz sam rozpisze
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
