Strona · s. 15strona oryginału ↗
Olga Czubarewa: «Kultura musi kształtować naród»
Слово Просвіти, №24 за 2018 рік
Wielkiemu międzynarodowemu projektowi Lady Opera, którego organizatorką i pomysłodawczynią jest artystka ludowa Ukrainy Olga Czubarewa, stuknęło 5 lat. W tym czasie zyskał on sympatię tysięcy melomanów na Ukrainie i za granicą. Niedawno w Narodowym Pałacu Sztuki „Ukraina” w ramach projektu odbył się koncert „Vivere”. Razem z panią Olgą wystąpili znakomici goście z Włoch: Lorenzo Decaro i Oreste Cosimo — genialni tenorzy, zaangażowani w najwspanialsze inscenizacje operowe. W wykonaniu tej konstelacji artystów brzmiały klasyczne arie i arcydzieła ze złotego funduszu światowej estrady, dobrze znane kompozycje oraz niespodziewane premiery. Zasłużoną Akademicką Wzorcowo-Pokazową Orkiestrą i Chórem Sił Zbrojnych Ukrainy (kierownik artystyczny Dmytro Antoniuk) tego wieczoru dyrygował Giorgio Croci, który jest prawdziwą muzyczną legendą Włoch. Dobrze znany na Ukrainie i poza jej granicami balet A-6 zaprezentował feeryczne numery taneczne, a kreatywny zespół projektantów zachwycił publiczność najnowocześniejszymi efektami wizualnymi i grafiką. Dziś Olga Czubarewa jest gościem „Słowa Proświty”.
— Od czego rozpoczął się Pani projekt? — Od pomysłu zrobienia wielkiej rzeczy w celu popularyzacji muzyki klasycznej i śpiewu operowego wśród szerokiego kręgu widzów i słuchaczy. Ta idea zainspirowała mnie do stworzenia projektu Lady Opera. Jest to projekt, w ramach którego organizuję koncerty, zapraszam do udziału w nich gwiazdorskich gości z Włoch, Hiszpanii i innych krajów. Wykonujemy nie tylko muzykę operową i fragmenty popularnych arii, ale także utwory w stylu „Classical crossover”. To nowoczesny gatunek, który zyskuje na popularności. Pozwala on łączyć różne gatunki, różne kierunki, różne instrumenty. — Kiedy odbył się pierwszy koncert? — W 2013 roku. Zdążyłam go zrobić przed wydarzeniami na Majdanie. Kolejne 5 lat stały się próbą dla państwa. I choć było ciężko w 2014 i 2015 roku, nie robiłam przerw i prowadziłam koncerty w Pałacu „Ukraina”. Ludzie przychodzą na te koncerty, zawsze są komplety. Po rosyjskiej propagandzie niektórzy moi gwiazdorscy goście bali się jechać na Ukrainę. Na przykład niełatwo było namówić do przyjazdu do nas wykonawców z Hiszpanii w 2015 roku. Byli mile zaskoczeni, że nie mamy tej agresji, o której mówią rosyjskie kanały telewizyjne, że działają ukraińskie teatry, odbywają się koncerty. Chcę, żeby zagraniczni wykonawcy zobaczyli naszych ludzi, zapoznali się z naszą kulturą. Żeby zrozumieli, że znajdujemy się na europejskim poziomie rozwoju. Jedyną rzeczą, która hamuje rozwój kulturalny, jest ogólny stan gospodarczy kraju. Przecież Ukraińcy nie zawsze mają możliwość kupić bilety, żeby pójść na spektakl czy koncert, odwiedzić wystawę. Nigdy nie powtarzam swoich programów. Na przykład w 2015 roku Ukraina po raz pierwszy obchodziła Dzień Europy. Właśnie temu wydarzeniu poświęciłam jeden z programów koncertowych, który nazwałam „Europa”. Gośćmi byli wspaniali hiszpańscy tenorzy Israel Lozano i Enrique Ferrer. Enrique brał udział w moim koncercie charytatywnym z okazji 25-lecia Niepodległości na Polu Śpiewaczym dla kijowian i gości stolicy. A Israel przyjeżdżał na premierę hiszpańskiej opery zarzuela. Ten gatunek hiszpańskiej opery został po raz pierwszy zaprezentowany na Ukrainie. Koncert odbył się przy wsparciu ambasady Hiszpanii. Śpiewacy zakochali się w Ukrainie, naszych ludziach, krajobrazach, spodobała im się także ukraińska kuchnia. Inny program międzynarodowego projektu „Lady Opera” nosił nazwę „Sny Roksolany”. Lubię wschodnie motywy muzyczne i wschodnie narodowe instrumenty muzyczne. Być może ta miłość wiąże się z tym, że moja mama jest Tatarką. Podoba mi się postać Roksolany. Ale postanowiłam zbudować swój koncert wokół tej postaci nie jako historycznego, a jako artystycznego wizerunku. Dlatego nazwałam program „Sny Roksolany”. Do udziału w tym koncercie zaprosiłam krymskotatarskiego muzyka Dżemila Karikowa (ud) oraz Armena Kostandiana (duduk). Jedną z pieśni wykonałam w języku krymskotatarskim. I chociaż większość widzów nie zna tego języka, wszyscy od razu zrozumieli, że chodzi o Krym. Sala płakała. Ten program uświetnił balet „A-6”, z którym aktywnie współpracuję przez cały czas trwania projektu „Lady Opera”. Są moimi partnerami na scenie. Hanna Azarowa jest choreografem-reżyserem, bierze udział jako solistka. Kompozycje choreograficzne harmonijnie przeplatają się z muzyką. To nawet nie są koncerty, a show, pełnoprawnymi uczestnikami których są oprawa, oświetlenie, wielkie ekrany, show-balet. Zamawiam aranżacje do wszystkich utworów, które brzmią, układam program. Jestem nie tylko wykonawczynią w projekcie „Lady Opera”, ale także reżyserem i producentem. To w całości moje dzieło. — Proszę opowiedzieć szczegółowiej o nowym koncercie. — Ten koncert poświęciłam 5. rocznicy projektu „Lady Opera”. Nosił nazwę „Vivere”, co w tłumaczeniu z języka włoskiego oznacza „żyć”. Brzmiały arcydzieła pieśni neapolitańskich, utwory w stylu „Classical crossover”, znane arcydzieła klasyki operowej. Zawsze zapraszam do występów nowych wykonawców. Uważam, że nasz widz powinien słuchać lepszej muzyki, widzieć lepszych śpiewaków. Na scenie było 100 artystów. Od pierwszego do ostatniego akordu brzmiała tylko muzyka na żywo. Niektórzy ludzie po raz pierwszy w życiu widzieli takie widowisko. — Oprócz stolicy ten koncert odbył się w Odessie. — Już następnego dnia po występie w Kijowie razem z włoskimi śpiewakami wystąpiłam w Odeskim Narodowym Akademickim Teatrze Opery i Baletu. Koncert odniósł wielki sukces. W Odessie jest przeważnie rosyjskojęzyczna publiczność, ale kiedy zaśpiewaliśmy „Rewe ta stohne Dnipr szyrokyj”, wielu ludzi na sali płakało. W takich chwilach odczuwasz dumę ze swojego kraju. Planowałam wystąpić jeszcze we Lwowie i Charkowie. Ale z powodów organizacyjnych i finansowych te koncerty odłożyłam. Charkowska publiczność jest mi szczególnie bliska, ponieważ swego czasu ukończyłam tam konserwatorium, a moją wykładowczynią była Ludmyła Heorhijiwna Curkan, która uczyła się u koryfeja śpiewu operowego Olhy Mykołajiwny Błahowydowej. Imię tej osoby nosi katedra emisji głosu Konserwatorium w Odessie. Ta Alma Mater wypuściła wiele gwiazd sceny operowej. Jej szkoła była czysto włoska. W tym mieście przez wiele dziesięcioleci ukształtowały się pewne tradycje i bardzo wymagająca publiczność. — Często bywa Pani za granicą. Czy ukraińska publiczność jakoś różni się od zachodniej? — Ludzie wszędzie odbierają sztukę na poziomie emocjonalnym: albo im się podoba, albo nie. Piękna melodia, dobre wykonanie, oprawa, wszystko robimy profesjonalnie. Ten gatunek jest szerzej rozwinięty za granicą. W krajach zachodnich istnieją kanały telewizyjne „Kultura”, które transmitują online takie koncerty. Ludzie słyszą muzykę klasyczną na ulicach. Wiele koncertów odbywa się pod gołym niebem. Istnieje tradycja chodzenia do teatrów operowych, bilety wyprzedają się z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Ludzi interesuje nie tylko dobrobyt materialny, ale także rozwój duchowy. U nich ta tradycja wypracowywała się przez stulecia. Zupełnie inaczej jest u nas. W pewnym stopniu wciąż żyjemy pod wpływem radzieckiej przeszłości, kiedy niszczono inteligencję, wielu wyjechało za granicę. Straciliśmy kwiat narodu. Dzisiaj trzeba kształtować gusta i tradycje naszych obywateli. Ukraińska publiczność nie różni się od zachodniej pod względem emocjonalności. Ale trzeba, żeby i państwo pomagało, i telewizja. Potrzebny jest system, który pracowałby na konkretny wynik. Uważam, że rozwój duchowy, kultura dają określoność dla narodu. Nie ma kultury — nie ma narodu, nie ma języka — nie ma narodu. Swoją drogą, swoim gwiazdorskim gościom zawsze stawiam warunek, że koniecznie trzeba nauczyć się ukraińskiej pieśni i potem wykonać ją razem ze mną. Piszę im tekst alfabetem łacińskim, przesyłam razem z nutami. Potem w trybie zdalnym przygotowujemy ten numer. Takie numery zawsze mają szalony sukces u ukraińskiej publiczności. Nauczyłam się języka ukraińskiego już w dorosłym wieku, bo urodziłam się i spędziłam połowę dzieciństwa w Kazachstanie. Pokazuję naszym Ukraińcom, którzy z jakiegoś powodu nie szanują języka ukraińskiego i ukraińskiej pieśni, że nawet Hiszpanie czy Włosi śpiewają nasze pieśni. Z ust obcokrajowców ukraińska pieśń brzmi tak pięknie. Trzeba zachęcać ludzi, aby znali więcej ukraińskich pieśni, porozumiewali się w języku ukraińskim, bo żyją na Ukrainie.
Podczas ostatniego koncertu w Pałacu „Ukraina” razem z włoskimi tenorami wykonałam „Ryknie i jęknie Dniepr szeroki” do słów Tarasa Szewczenki. — Takie koncerty nieczęsto można zobaczyć na wiodących kanałach telewizyjnych. — Te kanały telewizyjne są skupione w rękach kilku osób. Tutaj przeważnie akcentuje się programy rozrywkowe, które odciągałyby ludzi od ważnych kwestii, aby nie zastanawiali się nad teraźniejszością. Mamy kanał telewizyjny „Kultura”, który nie posiada nowoczesnych możliwości technicznych. A w krajach zachodnioeuropejskich stworzono potężne kanały telewizyjne „Kultura”, które mają możliwość przeprowadzania transmisji na żywo z koncertów i spektakli, ponieważ państwa dbają o wychowanie duchowe. Chciałoby się, aby także nasze wiodące kanały telewizyjne, które mają wysokie rankingi i dużą liczbę widzów, transmitowały takie koncerty. Ponieważ jest to produkt kulturalny, stworzony na światowym poziomie. Tą kwestią powinno zajmować się Ministerstwo Polityki Informacyjnej, a przy uchwalaniu budżetu konieczne jest przeznaczanie większych środków na kulturę. Oprócz tego musi zostać uchwalona ustawa o mecenacie, aby stymulować struktury biznesowe do wspierania podobnych projektów. Wiele się o tym mówi, ale nic się nie robi. A trzeba zacząć rozwiązywać tę kwestię już dzisiaj. Kultura nie może pozostawać na ostatnim miejscu. Jest ona nie mniej ważna niż gospodarka. Przecież kultura kształtuje nasze społeczeństwo i nasz naród. Być może państwo powinno zarabiać pieniądze nie na artystach, którzy nie wyjechali za granicę i chcą tworzyć dla naszego widza? Przede wszystkim mam na myśli niezwykle wysokie opłaty za wynajem dużych sal koncertowych, które mało kto jest w stanie opłacić. Za granicą topowe teatry zarabiają niemałe pieniądze. Ale i tak mają dodatkowe finansowanie, mają mecenasów, sponsorów, istnieją programy państwowe. Tam artyści po prostu „pławią się” w możliwościach tworzenia. Tam mogą zapraszać gwiazdy, świetnych reżyserów, scenarzystów, muzyków. A u nas trzeba „gotować się we własnym sosie”. Kiedy coś robisz, to jeszcze „biją cię po rękach”. Lecz ja staram się nadal tworzyć swój projekt. Dopiero co odbył się koncert, a już myślę, co będę robić dalej. Nie zdradzę wszystkich sekretów, ale zaznaczę, że chcę objąć całą Ukrainę. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
