Strona · s. 16strona oryginału ↗
Wojna w naszych duszach
Слово Просвіти, №24 за 2018 рік
Eduard Owczarenko Zdjęcia udostępnione przez teatr Sztuka „Wojna” współczesnego szwedzkiego dramaturga, scenarzysty, reżysera teatralnego i poety Larsa Noréna wyróżnia się spośród licznych utworów literackich o tematyce wojennej. Jest ona pozbawiona jakichkolwiek realiów wojennych, a dokładniej naszych wyobrażeń o tych realiach; nie ma w niej strzałów, tortur, wybuchów. Dla autora ważniejsze są relacje jednej rodziny, która przeżyła wojnę. Dramaturg powoli i stopniowo zapoznaje nas z głównymi postaciami. Jednak już od pierwszych kwestii bohaterów staje się jasne, że wszystko, co najstraszniejsze, już się wydarzyło. Nie akcentuje on ani miejsca akcji, ani kraju, w którym toczył się lub toczy konflikt zbrojny. Matka i dwie córki — jedna dorosła, a druga jeszcze nastolatka. Stały bieg ich powojennego życia burzy ojciec swoim nieoczekiwanym powrotem z wojny. Okazuje się on tutaj zbędny. I to nawet nie dlatego, że wrócił ślepy, a po prostu nikt go już tutaj nie oczekuje. Przecież każdy ma swoje osobiste, ułożone życie. Matka (zasłużona artystka Ukrainy Inna Kapinos) związała się z bratem męża, starsza córka (Wira Ziniewicz) w poszukiwaniu „kobiecego szczęścia” gotowa jest dla gum do żucia i coca-coli pójść z pierwszym lepszym, kto okaże jej zainteresowanie. Jedynie młodsza córka (Chrystyna Fedorak) jeszcze się waha, kogo wybrać: ojca-inwalidę, który potrzebuje opieki i ochrony, czy urządzić „swój mały raj”, tak jak zrobiły to matka i starsza siostra. Ojciec ma nadzieję, że wszystko będzie „jak dawniej…”, „jak zawsze…”, ale na próżno, „jak dawniej” — jest niemożliwe. A najstraszniejsze skutki wojny polegają na tym, że człowiek pod ich wpływem może przekształcić się w istotę, która przyzwyczaja się, przystosowuje do istnienia według jej praw i asymiluje się zgodnie z jej potrzebami. O pracy nad nową inscenizacją poprosiliśmy grupę twórczą spektaklu. Dawid Petrosjan, reżyser: — Nasz spektakl jest o współczuciu dla drugiego człowieka, o porozumieniu. Bardzo nie chciałem, aby był to koniunkturalny spektakl o realiach, które dzisiaj mają miejsce na Ukrainie. Dążyłem do unikania efektów specjalnych. Chciałem, aby wszystko było zbudowane na psychologii, odkrywaniu wewnętrznych motywów. Przecież wojna zaczyna się w duszach każdego z nas. Autor pozostawia w swojej sztuce otwarty finał. Znam kilka inscenizacji, gdzie ten finał jest zamknięty. W niektórych spektaklach według tego utworu rodzina na końcu zwraca się twarzą do ojca. Ale takie zakończenie, moim zdaniem, jest fałszywe. Myślę, że finał powinien rozegrać się na widowni, a nie na scenie. Unikam spektakli moralizatorskich. Pokazaliśmy wszystko, co jest w sztuce, a wnioski wyciąga widz. Ukraiński przekład wykonał Maksym Jakowlew. Według jego tłumaczenia na scenie Teatru Franki grany jest spektakl „Eryk XIV”. Moim zdaniem to bardzo profesjonalny tłumacz, który pracuje zarówno z klasyką, jak i współczesną dramaturgią. Ołeksij Bohdanowycz, narodowy artysta Ukrainy, odtwórca roli Ojca: — Ten spektakl pokazuje, do czego może doprowadzić jakikolwiek konflikt. Co dzieje się z ludźmi, jak zmieniają się z Bożych stworzeń w stworzenia nie do końca boże. Przede wszystkim niszczona jest ludzka dusza. Utracone terytorium można odzyskać, ale człowiek przestaje być człowiekiem — i to jest najstraszniejsze. Czasami mówią mi, po co wystawiamy takie rzeczy, że to wszystko się znudziło, a chce się zabawy i piękna. Ale życie, niestety, to nie tylko piękne historie. Gdyby tak było, to dawno żylibyśmy w raju. Ludzie sami są winni problemów, które ich prześladują. Ostap Stupka, narodowy artysta Ukrainy, odtwórca roli Wuja: — Po raz pierwszy pracowałem z Dawidem Petrosjanem. To człowiek oddany swojemu zawodowi. W procesie pracy uzupełnialiśmy sztukę różnymi pomysłami, reżyser ze swojej strony, aktorzy — ze swojej. Do każdej mise-en-scène było po 10—15 wariantów. Staraliśmy się wykorzystać całą przestrzeń sceniczną. Było to również moje pierwsze spotkanie z twórczością szwedzkiego dramaturga i reżysera Larsa Noréna. Petro Bohomazow, scenograf, kostiumograf: — Podjąłem się tej pracy z wielkim zainteresowaniem. Była to nie tylko moja praca na tej scenie, ale i pierwsza praca ze współczesną dramaturgią. Poprzednie rozwiązania były bardzo teatralne, a tutaj sztukę czyta się jak scenariusz filmowy. Byłem obecny na prawie wszystkich próbach. Wszyscy bohaterowie są wspaniali, a główny bohater jest dla mnie prawdziwym odkryciem. Myślę, że dla Ołeksija Bohdanowycza ta rola stanie się jedną z najważniejszych w jego karierze twórczej. Młody reżyser Dawid Petrosjan na Scenie Kameralnej im. Serhija Danczenki Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki niedawno zrealizował inscenizację spektaklu „Wojna” według sztuki o tym samym tytule autorstwa Larsa Noréna. Jest to już druga praca reżyserska Dawida w wiodącym teatrze dramatycznym kraju. Pierwszą była „Ziemia” według powieści Olhy Kobylańskiej. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2018 PRENUMERATA—2018 Obecnie trwa prenumerata na 2018 rok Obecnie trwa prenumerata na 2018 rok
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
