Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №24–25 за 2022 рік

24 s. · 43 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Ogólnoukraiński tygodnik kulturologiczny 24–25 (1169), 23–30 czerwca 2022 Wojna i mór Heorhij Filipczuk

Jurij Szczerbak Wojna narodu naszego z Moskwą Trwa i trwać będzie, dopóki Nie zginie duch moskiewskiego faszyzmu, Nie umrą jego wodzowie i prorocy. Wojna narodu naszego z Moskwą – To nasz los, los wojowników Europy: Jeśli my upadniemy, upadnie Paryż i Wiedeń, A Rzym rozciągnie się pod stopami Moskwy. Dmytro Pawlyczko, 2016 1. Mój wiek oraz doświadczenie działalności pisarskiej i międzynarodowej dają mi możliwość dokonywania porównań historycznych, szukania w przeszłości analogii i wyobrażania sobie przyszłości. Czas przeszły wydaje mi się plastyczną substancją, z którą można pracować, podobnie jak z modernistycznym rzeźbiarzem, który z dostępnych materiałów tworzy nowe, nieoczekiwane kompozycje; czas niesie w sobie niezniszczalne kody genetyczne przeszłości, można go zatrzymywać, przeformatowywać, wydobywać ze starych faktów nowe prawdy, a nawet podejmować próby prognozowania kolejnych kroków historii. Urodzony w 1934 roku, po Wielkim Głodzie, doświadczyłem wojny 22 czerwca 1941 roku, kiedy rano moi rodzice i ja obudziliśmy się na Solomiance w Kijowie od wybuchów niemieckich bomb. Mama od razu zrozumiała, że wybuchła wojna, ojciec zaś, wierząc zapewnieniom gazety „Prawda”, mówił, że to kolejne ćwiczenia. Na całe życie utkwiły w mojej dziecięcej pamięci obrazy ewakuacji: wąska, źle utwardzona droga Kijów – Charków, zapchana ciężarówkami ZIS-5 i półtoratonowymi GAZ-ami z uchodźcami w skrzyniach, mieniem instytucji państwowych i skarbem zwierzchników, którzy uciekali w wygodniejszych samochodach osobowych ZIS-101 i EMKA; kolumny wojsk idących naprzeciw, w kierunku Kijowa (prawie wszyscy – 700 tysięcy – potem zginęli w ogromnym okrążeniu); łuny pożarów, ataki „messerschmittów”. Zapamiętałem wycierpiony Charków, gdzie zatrzymaliśmy się na krótko w pobliżu dworca kolejowego. Niemcy niszczyli to miasto zajadle, co noc, nie tak jak Kijów. Jakaś niepojęta karma ciąży nad tym pracowitym, chwalebnym miastem, które tak samo zajadle niszczą w 2022 r. „bracia”-Rosjanie. Podczas wojny niemiecko-radzieckiej nie było wroga bardziej znienawidzonego niż Niemcy; ich czołgi „Tygrys” i „Pantera” oraz samobieżne działa artyleryjskie kalibru 75 mm Sturmgeschütz siały panikę wśród młodych, nieobeznanych z walką żołnierzy i powodowały znaczne straty Armii Czerwonej; w czerwcu 2022 roku wszyscy, którym nie jest obojętny los Ukrainy, cieszyliśmy się z decyzji rządu Niemiec o przekazaniu Siłom Zbrojnym Ukrainy samobieżnych haubic PZH 2000 na bazie czołgu „Leopard” z lufą długości 8 metrów, kalibru 155 mm, zdolnych wystrzeliwać pociski na odległość ponad 40 km i bezlitośnie niszczyć dawnych „braci”. W latach 1941–1945 byłem zbyt młody, by trzymać broń w rękach i zginąć gdzieś pod Charkowem, Możajskiem czy Budapesztem, choć czuję się uczestnikiem tamtej wojny, bo Niemcy próbowali mnie zabić, gdy natarli na Stalingrad w 1942 roku, gdy ich myśliwce atakowały naszą ciężarówkę w Kupiańsku albo próbowały w 1944 roku zbombardować w Darnicy nasz pociąg, którym wracaliśmy do Kijowa. Otrzymaliśmy smutny tytuł „dzieci wojny”. Wśród ukraińskich pisarzy-szістdesiątników niemal wszyscy są dziećmi wojny, wielu z nich zostało okaleczonych psychicznie i cieleśnie. W czasie rosyjsko-ukraińskiej wojny 2022 roku ja i moi rówieśnicy, ci, którzy dożyli tych dni, byliśmy zbyt starzy i niedołężni, by ktokolwiek proponował nam wzięcie broni do rąk. Lecz także dziś, niezależnie od stanu naszego zdrowia i miejsca pobytu, jesteśmy pełnoprawnymi uczestnikami Wielkiej Wojny Wyzwoleńczej ukraińskiego narodu przeciwko rosyjskim okupantom. Bo jesteśmy nierozerwalną częścią naszego narodu, jego pamięcią historyczną. Z smutkiem myślę o nowym pokoleniu „dzieci wojny”, które w latach 2090. wciąż będą wspominać straszliwe czasy moskiewskiej agresji. 2. Bramy śmierci otworzyły się dla Ukrainy, która – podobnie jak Polska we wrześniu 1939 roku – stała się Krwawym Polem Europy. Polem bitwy, od którego – jestem przekonany – zaczyna się Trzecia wojna światowa. Na pytanie jednego polskiego przyjaciela, jak się czuję w pierwszych dniach wojny w Kijowie, odpowiedziałem: – Jak mieszkaniec Warszawy w 1939 roku. 3 września 1939 r. warszawiacy z radością i entuzjazmem przyjęli komunikat o wypowiedzeniu wojny Niemcom przez Wielką Brytanię i Francję, widząc w tym znak ocalenia i bliskiego zwycięstwa. Nie wiedzieli, że wkrótce na naradzie wysocy dowódcy armii brytyjskiej i francuskiej odmówią podjęcia aktywnych działań przeciwko Wehrmachtowi, faktycznie wydając Polskę na pastwę Hitlera i Stalina. Z czasem ta fatalna decyzja doprowadziła sojuszników do haniebnej klęski Francji, Dunkierki, bombardowań Anglii, lat krwawej, wyniszczającej wojny. Formalnie nie mamy dziś prawa oskarżać o cokolwiek zachodnich sojuszników (USA, inne kraje członkowskie NATO): wyciągnęli oni wnioski z Drugiej wojny światowej, z utraty reputacji po zmowie monachijskiej i „dziwnej wojny” od września 1939 do maja 1940 r. Wspierając Ukrainę jako ofiarę nieprowokowanej rosyjskiej agresji, nie związali się z naszym państwem żadnymi formalnymi umowami, nie przyjęli Ukrainy ani do NATO, ani do Unii Europejskiej, pozostając z dala od bezpośredniego zderzenia wojskowego z putinowską Rosją i zachowując na początku dość aktywne związki gospodarcze z Rf. Stosunek do Ukrainy (zwłaszcza krajów „starej” Europy) zmienił się zasadniczo w ciągu kilku dni bezprecedensowego ukraińskiego oporu, kiedy przyszło zrozumienie niepokonanej siły Sił Zbrojnych Ukrainy oraz gnijącej pokazuchy wojsk orды. Nasi sojusznicy dość szybko pojęli (pierwsi i najmądrzejsi w tym sensie byli Polacy i Litwini), że wojnę putin rozpoczął nie tylko przeciwko Ukrainie, lecz przeciwko wszystkim demokratyczno-liberalnym krajom Europy, przeciwko samej idei wolności i narodowej suwerenności. Tak więc, w przeciwieństwie do wydarzeń w Polsce w 1939 roku i w Finlandii w 1940 roku, rzuconych praktycznie na pastwę nazistowskich i komunistycznych drapieżników, w 2022 roku powstała potężna antyputinowska koalicja 40–50 demokratycznych krajów świata, które zdecydowanie poparły Ukrainę w jej walce o niepodległość. Nigdy w historii Ukrainy nic podobnego się nie wydarzyło. Nasz kraj znalazł się w epicentrum światowych wydarzeń, światowego współczucia i wsparcia, płacąc za to straszliwą cenę. Zdaniem znanego rosyjskiego historyka Andrieja Zubowa, bezprecedensowa jest także międzynarodowa izolacja Rosji – kraju-agresora chorego na dżumę. Oprócz pierwszych wojskowych zwycięstw na froncie Ukraina odniosła niezwykle ważne polityczno-prawne i informacyjne globalne zwycięstwa nad kłamliwym neofaszystowskim reżimem putinowskim, który splamił się zbrodniami wojennymi, mародerstwem i gwałtownymi działaniami wobec ludności cywilnej. Dzięki potężnej fali informacyjnej ukraińskich i zachodnich mediów Buča, Irpień, Mariupol stały się wiecznym piętnem dla putina i Rosji. Ukraina otrzymała niespotykane dotąd wsparcie moralne zachodniego społeczeństwa, które zrozumiało, że klęska Ukrainy stanie się geopolityczną katastrofą dla USA i innych krajów Zachodu. 3. Wojna, która rozpoczęła się 24 lutego 2022 r., w odróżnieniu od rosyjsko-ukraińskiego konfliktu zbrojnego średniej intensywności na Donbasie w latach 2014–2022, stała się najbardziej tragicznym wydarzeniem egzystencjalnym dla Ukrainy w jej wielowiekowej historii, ponieważ postawiła pytanie o samo istnienie narodu ukraińskiego i jego państwa. Jeśli w 2014 r. Rosja zagarnęła 7% terytorium Ukrainy, to w 2022 r. utracono już 20% – czyli piątą część ziem naszych Zakończenie na str. 10 WASYL LYZANCZUK MYKOŁA TYMOSZYK 12–13 WOŁODYMYR MELNYCZENKO 16–17 IHOR ŁUCENKO 20–21

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

“…A jednak będę żyć wolny!”

Heorhij FILIPCZYK, akademik NAPN Ukrainy 16 kwietnia. …Skala tego zagrożenia dla Ukrainy i świata wciąż nie może zostać w pełni zrozumiana. Przecież nie tylko to, co widziane, słyszane i przeżyte, obiektywizuje analizę i ocenę wiarołomnego ataku Moskwy. Ważne jest, aby poznać także to, co często pozostaje poza kadrem, w głowach (pełnych czarnych zamiarów) tych, którzy tworzą strategię zła, konstruują zbrodnie przeciwko ludzkości. Pełnia obrazu prawdziwego ludobójstwa w zamiarach i działaniach kremlowskiego reżimu otwiera się, gdy zapoznasz się z unikalnym (z punktu widzenia barbarzyństwa i cynizmu) dokumentem erefii, publicznie ogłoszonym w okresie straszliwych bombardowań przez raszystów ukraińskich miast i dokonanej przez nich rzezi ludności cywilnej pod Kijowem. W tym miesiącu Moskwa opublikowała instrukcję ludobójstwa w wojnie przeciwko Ukrainie. Antyludzki program został oficjalnie ogłoszony przez „RIA Nowosti”. Jego głównym przesłaniem jest zniszczenie ukraińskiej państwowości i całkowita likwidacja ukraińskiego narodu. Na tym właśnie polega cała treść „denazyfikacji” Ukrainy. Główną ideą programu, który przewyższa swoim nieludzkim charakterem nawet „Mein Kampf”, jest to, że każdy Ukrainiec, który się z nim identyfikuje, jest obowiązkowo nazistą. Tym bardziej ten, kto świadomie nie chce być „razsiejjaninem”, „małorosem”, „jednorodźcem”. Ukraińska państwowość to „nazistowski” akt, Ukraińcy to „naziści”, ponieważ z jakiegoś powodu nie wspierają Rosji i pragną być odrębnym narodem. Zatem Ukraińcy muszą za to cierpieć i ostatecznie przestać istnieć. A Putler i jego klika ani na chwilę nie odstępują od celów tej faszystowskiej doktryny, brutalnie bombardując nasze miasta i wsie, zabijając, gwałcąc, zastraszając ludność cywilną, zmuszając ludzi do ucieczki gdzie oczy poniosą. Czyż nie jest ludobójstwem, panie Macron, gdy ponad 5 milionów ukraińskich obywateli zostało zmuszonych do emigracji za granicę? Jakich jeszcze potrzeba dowodów dla pomocy Ukrainie w zamknięciu nieba, aby cały kraj nie budził się i nie zasypiał (?) przy przerażających dźwiękach syren alarmów przeciwlotniczych i wybuchach rakiet, zabijających dzieci, kobiety, niewinnych ludzi, niszczących wszystko, co żyje? Wszystko wygląda tak, jakby putlerowscy zdegenerowani dzicy okazali się nie mniej straszni niż stalinowcy i hitlerowscy naziści. Chociaż dokąd można bardziej? Stalinowcy również „zważali” na Ukraińców (głodomorami, represjami, ludobójstwem), bojąc się i zabijając ich, „integrując” w międzynarodową rodzinę „szczęśliwego” radzieckiego narodu. Jednak ten wybryk natury i ordyńska Moskwa, posiadając nowoczesną broń masowego rażenia, przewyższyli okrucieństwem poprzednie reżimy katów. Czyż światu „wolno” nie zauważać, nie współodczuwać, być obojętnym, przeczytawszy raszystowskie oficjalne dokumenty, w których zaznaczono, że „większość populacji” Ukrainy (ponad 20 milionów ludzi) należy zabić lub wysłać do pracy w „obozach pracy”? Tylko tak Ukraińcy (według wersji kremlowskich faszystów) będą mogli oczyścić swoją „winę” przed Rosją. A żywych – „przewychować” na Rosjan (kacapów). A „Ukraina” nie będzie już nawet pisana małą literą, bo zniknie. Wszystkie organizacje społeczne (nie mówiąc już o strukturach państwowych), aktywna ukraińska inteligencja muszą zostać zniszczone, ponieważ są zorientowane na ukraińskość. Na chwilę wyobrażam sobie los wolontariuszy, aktywistów, Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Związku Pisarzy Ukrainy oraz pisarzy, artystów, muzyków, wielu uczonych (nie tołoczkowców), ukraińskich księży, działaczy publicznych. Naród staje się bezgłowy, pozbawiony duszy. Ale na nieszczęście dla Moskali, nic takiego nigdy się nie stanie. Oporu Narodu nie da się złamać. Ukraina zwycięży putinowski nazizm i imperialny raszyzm. Ale do tego musi być prowadzona nieustanna walka na wszystkich frontach, pamiętając o tej wyżej wspomnianej instrukcji wściekłego i otwartego ludobójstwa, którego nie znała współczesna praktyka i polityka międzynarodowa po drugiej wojnie światowej. Ludobójcza instrukcja raszystów o zamiarach zniszczenia Ukraińców jest bezpośrednim dowodem zbrodni przeciwko ludzkości i powinna być poważnym oskarżeniem w międzynarodowym procesie sądowym. Jednak, niestety, to już nie są tylko zamiary, ponieważ dokonane zbrodnie zgodnie z putlerowskim programem zniszczenia Narodu Ukraińskiego stały się straszną rzeczywistością. Ten nazistowski dokument, będący diabelskim „wzorem” ludobójstwa nowszych czasów, muszą znać wszyscy, o tym złowieszczym akcie należy mówić w mediach, na różnych międzynarodowych forach, musi być z nim zaznajomiona ukraińska młodzież, uczniowie i studenci, każdy Ukrainiec w ojczyźnie i poza nią. Aby nigdy więcej przebiegłym ludziom nie udało się uśpić Narodu, kiedy obok znajduje się zdziczałe stworzenie – moskiewska orda. Bo tylko wtedy będziemy bezpieczni, gdy ta bestia skona. Nie warto mieć nadziei, że Stalin jest „lepszy” od Trockiego i Lenina, a Putin „bardziej humanitarny” od wąsatego tyrana, a po nim przyjdzie w końcu inny „dobry” Moskal. Tak nie bywa. Pomimo zmienności wodzów-satanistów, wiecznym wrogiem Narodu Ukraińskiego pozostanie nadal dzika i wściekła rasza. Tylko jej zagłada jest światłem dla Ukrainy i Ludzkości. W przeddzień Świętej Niedzieli Palmowej życzmy Dobra i Zwycięstwa Ukrainie, Narodowi Ukraińskiemu, jego sławnym Siłom Zbrojnym! A nieprzyjaciołom i wrogom-moskalom powiedzmy biblijnym Słowem: „Niech pustką stanie się ich mieszkanie i niech nie będzie nikogo, kto by w nim zamieszkał”. 25 czerwca. 24-25 czerwca ruscy z wściekłością bombardowali rakietami, bombami lotniczymi i pociskami obwody żytomierski, czernihowski, lwowski, siczosławski (dniepropetrowski), sumski, charkowski i mikołajowski. Wróg próbuje uderzyć nie tylko w infrastrukturę wojskową i obiekty związane z przemieszczaniem zachodniej broni, lecz kontynuuje zmasowane ostrzały ludności cywilnej, niszcząc ukraińskie miasta i wsie, grabiąc i zabijając. Nowy etap ośmioletniej wojny przeciwko Ukrainie, który rozpoczął się 24 lutego, inaczej niż ludobójstwem przeciwko narodowi ukraińskiemu nazwać nie można. „Wojna w Ukrainie to hańba XXI wieku!” – napisał wreszcie Serb Canak, jeden z dwóch serbskich polityków, którzy po raz pierwszy przebywali w walczącej Ukrainie i byli zszokowani tym, co zobaczyli i usłyszeli. Choć wcześniej odwiedzali wiele „gorących punktów”. Oczywiste jest, że podobne wizyty mają niewielki wpływ na przebieg wojny, gdyż sukces znajduje się w płaszczyźnie osi „Warszawa – Londyn – Waszyngton – poszczególne aktywne kraje NATO”. Nawet zważywszy na to, że serbska misja stawiała przed sobą niezwykle trudne zadania: a) zapewnić wsparcie Ukrainy ze strony serbskich kręgów politycznych i obywateli; b) zmusić serbskie władze do poparcia antyrosyjskich sankcji UE; c) kształtować opinię publiczną, że Ukraińcy bronią przed putinowską machiną wojenną własnej wolności, życia i państwowej niepodległości. Jednak nieproste decyzje polegają na tym, że w Serbii działa potężne wsparcie dla Rosji i Putina. I takich krajów wciąż wystarcza, by zrozumieć ważność pracy naszej oficjalnej i ludowej dyplomacji dla utwierdzenia prawdziwych ocen dotyczących imperialnej polityki Kremla. Przecież im więcej krajów o orientacji prorosyjskiej, podobnych do Węgier (najbardziej prorosyjskich w UE), które są zależne od rosyjskiego gazu i ropy, od budowy rosyjskiego reaktora jądrowego, wstrzymując ostatni pakiet sankcji przeciwko Moskwii, tym dłużej będzie konać to niedoimperium, zagrażając ludzkości. Dlatego nie tylko państwo, ale i każdy ukraiński obywatel, niezależnie od swojego statusu, cenzusu wykształcenia, społecznego, miejsca pobytu, musi chronić Ukrainę przed fałszem i utartymi stereotypami, „wybrukowanymi” wielowiekową propagandą raszystowskiej tyrano-satrapii. Okrutna wojna uniemożliwiła użycie szerokiej palety w ocenach, pozostawiając dla nas tylko jedyny wybór podziału – „swój”, „obcy”. Jedno jest prawdziwe, drugie nieprawdziwe, a trzeciego nie ma. Gama uczuć i racjonalności zwęziła się do najbardziej czułego mianownika, który kojarzy się ze stosunkiem do Ukrainy. Jesteś „za” czy „przeciw”. We wszystkim – uczuciach, myślach, pozycjach, słowach i czynach. Uczciwy i długotrwały plebiscyt. Nie tylko dotknie, ale i obejmie w przyszłości całe ukraińskie społeczeństwo, ogół Ukraińców. Odpowiedzialny i obiektywny dobór na próbę „kto jest kim w Ukrainie”. Nie tylko partie i siły polityczne moskiewsko-putinowskiego kierunku, które są zakazane w Ukrainie (póki co jest ich z jakiegoś powodu tylko 13?!, chociaż tego kolaboranckiego, zdradzieckiego śmiecia jest znacznie więcej), ale przede wszystkim każdy polityk, urzędnik, kierownik, poczynając od przedszkola, biblioteki, szkoły, muzeum, uniwersytetu, akademii (nie mówiąc już o strukturach siłowych i organach ścigania, spółkach państwowych, przedsiębiorstwach, radach nadzorczych) muszą przejść „ludową lustrację” na ukrainocentryczność. Bo głos Narodu jest głosem Bożym. Jedynie sprawiedliwe kryterium wobec tych, którzy będą próbowali, zapragną zarządzać w Ukrainie choćby trzema osobami. Bez wątpienia, że nie potrzebuje tego egzaminu tylko jedna kategoria Ukraińców, którzy z bronią w ręku bronią suwerenności Ukrainy. Właśnie z nich, z tych odważnych i wysokomoralnych ludzi, powinny formować się wszystkie bez wyjątku organy ukraińskiej władzy państwowej i instytucji samorządowych. Taki kapitał ludzki (a nie udawane komisje konkursowe) stanie się tym niezawodnym bezpiecznikiem, który uniemożliwi „przyjście” na wysokie szczeble różnej maści naumowych, balickich, kowalowych, derkaczowych, wiedmedczukowych i wszystkich tych, którzy otwarcie wspierali „ruski mir” w Ukrainie. Bo nasze bezpieczeństwo narodowe zależy nie tylko od neutralizacji zewnętrznego zagrożenia w zbrodniczym obrazie obecnej nazistowskiej Moskwii, ale i od czynnika wewnętrznego, który żywi się ukrainofobią, kolaboracją, zdradą, moskwofilstwem i mentalnością „jaka raznica”. Nadzieja, że „umrze Putin”, a ponad 190 „głębinowych” narodów, które zamieszkują Raszę, 22 republiki narodowe z ich wątłym rdzennym separatyzmem stworzą tam w najbliższym czasie wysokie napięcie etnonarodowe, zagrażając rozpadem erefii, nie jest sprawą napawającą optymizmem. Przecież nawet prawdopodobna „parada suwerenności” wewnątrz raszkostanu (jako forma rozpadu) będzie zależeć w pełni od wyników wojny, od naszego Zwycięstwa, które jest możliwe tylko po pokonaniu „piątokolumnowców”, znów wspominając słowa Symona Petlury, że „gorzej niż moskiewskie wszy mogą być tylko ukraińskie gnidy”. Choć nie podejmuję się sądzić, na ile są one „ukraińskie”, jednak to, że są gnidami – jest aksjomatyczne i trafne. Dlatego rozliczmy się co do istoty, wymiatając śmieci ze wszystkich zakątków ukraińskiej chaty. Bo ukraińscy aktywiści (czy społeczeństwo obywatelskie) znów stają się z jakiegoś powodu winni tego, że Ukraina „zapedykulozowała się” miłośnikami „ruskiego miru”. Przecież według wersji mówiącego po moskiewsku „bardzo popularnego” doradcy okazuje się, że „Ukraińska kultura (i nie tylko) poraża i zachwyca. Do tego czasu, dopóki nie dopuszczono tam aktywistów…” O tak! Dlatego powiem, zwracając się do takich, strzeżmy Słowa (jako broni), żeby niszczyć moskala-rabusia i „kwiaty dającego” kolaboranta, a nie dla rozdrapywania ukraińskich ran, których już i tak jest za dużo. I nie tam należy szukać „siekierę pod ławą”... 26 czerwca. Ciekawe, czy obecny dyktator Łukaszenka słyszał kiedykolwiek słowa wielkiego Białorusina Janki Kupały (Iwana Łucewicza) z poematu „Bondariwna” („Bandaroŭna”), napisanego prawie 110 lat temu na podstawie ukraińskiej pieśni. Był on poświęcony Ukraińcom, o których Poeta jakby proroczo powie tak: Jęczy zmęczona Ukraina, W niebo śle przekleństwa. Wszystko niszczą i grabią (moskale!) Zgraja i ogniska. Ten naród cierpieć umie I pomścić się umie, Gdy gnębiąca czarna krzywda Złem zapłonie. Jakby o dniach dzisiejszych. Ale jest w tym także kluczowe Słowo Prawdy i Sprawiedliwości. Tak, naród ukraiński „cierpieć umie”, ale nie tylko. Bo „i pomścić się umie”. A gdyby ten nie-Białorusin Łukaszenka „uczył się tak jak trzeba” i był choć trochę obeznany z twórczością swoich klasyków, to zapamiętałby na wieki, że za te zbrodnicze czyny, popełnione przeciwko Ukrainie wraz ze swoim wspólnikiem-nazistą Putinem, Ukraina mu „odwdzięczy”. Przecież to z jego czarnego zamysłu i przyzwolenia, z „jego” terytorium raszystowska nieczystość wiarołomnie napadła na naszą ziemię. W ostatnich dniach właśnie z terytorium łukaszenkowskiej Białorusi dokonywane są zmasowane ataki rakietowe na ukraińskie miasta i wsie. Niezmyta krew zabitych i okaleczonych Ukraińców jest na rękach właśnie tego zwyrodniałego tyrana-satelity, którego wraz z kremlowskim ludożercą świat ma obowiązek nazywać terrorystami i mordercami. Złożoną, straszną, niezrozumiale niemoralną jest polityka XXI wieku, kiedy za popełnione barbarzyństwo i dzikość na taką skalę usilnie wyszukuje się „dyplomatyczne podejścia” dla zachowania „twarzy” tych potworów nowożytności. Jestem pewien, że w podręcznikach historii (i nie tylko) te dwa diabelskie imiona będą napisane nie tylko najmniejszymi literami. Nie, one (putler-Łukaszenka) staną się „wzorcem” wstrętności, okrucieństwa, nienawiści do ludzi. Jednak nawet najostrzejsze emocje to za mało, by pokonać zło. Państwo ukraińskie, które reprezentuje interesy narodu ukraińskiego, musi adekwatnie określić się wobec kolejnego „bratniego” kraju, który zwie się łukasz-Białorusią. Bo jak inaczej można ją nazywać, kiedy codziennie z „bratniej” strony niesie się Ukraińcom śmierć!? Państwo-terrorysta! Jak „tytułować” mordercę Łukaszenkę, tego kremlowskiego błazna?! Terrorystą! Zbrodniarzem! Ukraińcy mają nadzieję, że na nowej „ławie norymberskiej” znajdzie się miejsce (obok Putina) także dla tego krwawego zboczeńca. Dziwne, że Ukraina wciąż trwa z łukaszenkowską satrapią w „dyplomatycznym flircie”, a domorośli „politycy”, którzy latami wydawali „łukaszenkowski standard” jako wzorzec i miarę „wartości”, wciąż jeszcze nie wypadli z najwyższych szczebli władzy. Sądzę, że nastały już te czasy, kiedy tylko zbolała od tragedii prawda staje się ogniem oczyszczenia. Dyplomacja nie może być tworzona z Molochem, ludożercą, wyrzutkiem. I żeby sprawdziła się spuścizna wielkiej wolności, zawarta w słowach J. Kupały: Nam nie straszne Sybir, więzienia… W duszy jestem wolny w każdej chwili, Wszak będę wolnie żył!, to trzeba wreszcie skończyć z iluzją „łukaszenkowszczyzny”, która jest najpodlejszym wypłodem rusni i kremlowskiego raszyzmu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

na krótko znikając z parkietowej areny, szybko się otrząsnęli i wrócili na swoje „zasłużone” miejsca, jeszcze bardziej glamourowe, syte, potężniejsze władzą. Zawładnęli nie tylko zasobami, finansami, władzą i przestrzenią informacyjną, ale próbowali także wejść do ukraińskich świątyń w brudnych moskiewskich łapciach. Przyjrzyjmy się uważniej twarzom różnej maści nowińskich oraz tych „polityków” pod przykryciem Kremla, którzy jeszcze w przededniu wojny organizowali „procesje krzyżowe” z Ławry do Włodzimierza, pewnie maszerując z moskiewskim kapłaństwem przez rządową dzielnicę Kijowa. I czemu by nie, skoro prawie już uwierzyli, że to „nasza ziemia”, czyli ich, oligarchicznych klanów, kremlowskich lizusów, otwartych ukrainofobów, a nie Ziemia Tarasa i Bohdana. Właśnie tą faryzejską wrzawą murajewszczyzny oblepiono billboardami wszystkie zakątki (i nie tylko) ukraińskiej ziemi. Słabego głosu części ukraińskiej inteligencji, protestującej przeciwko zaśmiecaniu przestrzeni publicznej tymi prowokacyjnymi hasłami agentów Kremla i współpracowników ruskiego miru, jakby nie zauważano. I oto ta zaraza z Orkostanu przyszła, jakby zaproszona przez medwedziopiewców, kijowiaków, skamieniałe neobolszewickie egzemplarze, sterowych szaroszarych i innych polityczno-śmierdzieli. Spotkanie się nie udało. Zamiast tego plugastwa na „spotkanie” przyszedł ukraiński Wojownik, zamiast „wdzięcznego” narodu putlerowskich orków przywitała ich Obrona Terytorialna i ukraińska babcia z zatrutymi pierożkami dla wynaturzonych najeźdźców. Przywitano ich, by zniszczyć! Tak będzie z tymi, przybył (jak gwałciciel i rabuś) na ziemię ukraińską, tak powinno być wreszcie także z tymi, którzy marnieją wśród nas, łudząc się, że i tym razem uda się zniewolić i oszukać naród. Tę metastazę trzeba wyciąć z ukraińskiego organizmu, bo wojna będzie wracać do naszego domu raz po raz. Symon Petlura, niedługo przed swoją tragiczną śmiercią z rąk moskiewskiego najemnika, w dziele artystyczno-publicystycznym „Moskiewska wesz” napisze: „Nie straszne są nam moskiewskie wszy, straszne są nam ukraińskie gnidy”. Ten niezwykle aktualny dla naszych czasów utwór „Proświta” wydawała w ostatnich latach w serii „Biblioteka Wojownika”, wysyłając na front żołnierzom od 2014 roku. Podobne prace i idee są dziś jeszcze bardziej potrzebne. Byśmy znów nie zostali przekonani, że trzeba wymiatać precz spod ukraińskiego podwórka tylko putinowską nazistowską hordę i wytworzonych przez nią Kissingerów, berlusconiowców, Schröderów z Orbanami oraz innych serboprezydentów. Nie! Zła miotła musi nieustannie wymiatać także „naszych” pogańskich „gnid”. Ukraińcy, jako Naród chrześcijański, dobrze pamiętają słowa Jezusa, że nie należy stawiać oporu złu: jeśli ktoś uderzy cię w prawy policzek, nadstaw mu i drugi. A temu, kto chce się z tobą sądzić i zabrać ci szatę, oddaj także płaszcz. Ale ta szlachetność i humanitaryzm ludzkości nie są dla ludożercy, mordercy, nazisty Putina i jego zwierzęcej zgrai; nie są dla doczesnych, wszawych zdrajców i pochlebców moskiewskich katów. Bo toczy się śmiertelny bój z diabelskim stworzeniem, a nasza droga do Chrystusa wyznaczana jest Mieczem Prawdy, Siłą Ducha, Słowem Miłości do Ukrainy i Wiarą w Zwycięstwo. Duchowa pieśń Ukraińców przypomina wszystkim istniejącym, że: Trwa wojna dobra i zła! Jak wezwanie serca masz ty, Bierz swój miecz do walki, Stań z nami w tę samą chwilę! 14 czerwca. Jakoś nietypowo przebiegają dziś w Kijowie nawet czytania akademickie, poświęcone sławnemu człowiekowi – Semenowi Honczarenkowi. Ich wyjątkowość polega na tym, że cała przestrzeń jest przepełniona wojną, trwa straszliwy dwubój z wściekłym, zwyrodniałym stworzeniem – orczą moskiewszczyzną. I front kulturalno-oświatowy staje się równie ważny, bo tu kształtuje się człowiek, obywatel, obrońca własnej Tożsamości i Państwowości. Jakie wartości zostaną zaszczepione w ludzkich duszach, od tego zależeć będzie los twojego Narodu, Ukrainy. Wspominam przedmajdanowe lata, kiedy wydawnictwo „Wołyńskie Oberehy” przygotowywało niemal w tym samym czasie honczarenkowskie słowniki akademickie oraz „Sonety Szekspira” w ukraińskim przekładzie Wasyla Ljaszczuka. Wtedy i teraz, czytając ponownie te dwa twórcze dorobki (zupełnie różne pod względem stylu, formy, treści, celu i wielkości planetarności), starałem się znaleźć to wspólne, ten łączący mianownik, te prawdy, myśli, uczucia, nadzieje, które są w stanie brzmieć współgłośnie także po 400 latach. I muszę przyznać, że tą wspólnotą jest „uczłowieczenie” Człowieka, czci wobec Niego. Swoiste cycerońskie „humanitas”. „Imię moje ty najpierw pokochaj – / Nie będziesz znać ni zdrady, ni żalu”, pisał Szekspir. Rzeczywiście, jak świat zdoła przetrwać w przyszłości, nie pokochawszy Człowieka? Być może warto słuchać Poetów, by strzec (jak świętości) pamięci, twórczości, humanistycznej myśli tak znakomitych oświeciciele. Za ich prawdziwość w stosunku do życia, człowieka, rodziny, Ojczyzny-Ukrainy; za ich duchową, moralną „czystość” i etyczny czyn; za ich szekspirowską bolesną sprawiedliwość, przypominając nam, że „Nie w tym jest bieda, że czernią się ubrała, / Lecz w tym, że czarne wszystkie twoje czyny”. Dlatego ci duchowi nauczyciele muszą być z nami, wśród nas, w nas. Bez nich, podobnych do Honczarenki, zwłaszcza w te tragiczne i wypełnione heroizmem czasy, będziemy tracić wrażliwość postrzegania czerni i bieli, która nieustannie towarzyszy życiu, Ukraińskiemu Państwu, Narodowi. A w nauce często błędnie będziemy brać pustą rzemieślniczość, fałsz czy plagiat za talent i innowacyjną ideę. Dlatego nie zapominajmy o tych sprawiedliwych mężach, którzy umieli dobrze widzieć i rozróżniać zarówno „czarne twoje czyny” (wg Szekspira), jak i wielkie dzieła. Czy idealizujemy tych ludzi? Oczywiście, że tak. Bo jak żyć bez ideałów, skoro dusza zawsze dąży do „wyższego”. Jednocześnie tak samo odsłoniętymi nerwami odczuwamy ich potrzebę w obecnych czasach. Gdy w świecie powstał deficyt (nie tylko zboża i chleba), lecz także człowieka kulturalnego, duchowego; gdy nastała pustka duszy, zginęło poczucie dobra i miłości, honoru i godności; gdy „wielka kultura” moskiewszczyzny, tej rasistowskiej (nazistowskiej) pseudoimperium, okazała się w rzeczywistości „kulturą” nienawiści, mordów, gwałtów i podbojów; gdy kremlowski przywilej zła i nieprawdy depcze Ukrainę; gdy uświadamiasz sobie, do jakiego obrzydliwego, zwierzęcego, barbarzyńskiego stanu może dojść „głębinowy naród”, który narzucił sobie fałszywą togę samouwielbienia i nietolerancji wobec „innego”. Dlatego twórczość takich Nauczycieli jest naszą duchową bronią, wykutą dla Zwycięstwa światła nad ciemnością. Takich przewodników, oświeciciele, pedagogów zawsze pragnął mieć Naród, „którego siły Prawdy nikt jeszcze nie zdołał zwojować”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

„Trwa wojna dobra i zła!”

Prawdziwą i budzącą nadzieję jest tylko ta prawda, że Ukrainę obronią i ochronią tacy Bohaterowie jak Roman Ratuszny (!!!), z którym Kijów żegnał się w zeszłym tygodniu. Za nimi – Przyszłość Ukrainy. Ale Boża Wola i Los powinny być sprawiedliwe nie w tym, by tacy giganci narodowego Ducha tylko umierali za Ukrainę, lecz przede wszystkim w tym, by Oni stawali się Przywódcami Narodu i Państwa Ukraińskiego. 1 czerwca. Wiadomości z frontu są najbardziej poszukiwane i najchętniej czytane. Każdy sukces, każde zwycięstwo Sił Zbrojnych Ukrainy przyjmuje się bardzo emocjonalnie, bo czuje się, że to twoja, nasza, ludowa radość, zwycięstwo, nadzieja. Choć nie zawsze te uczucia są jawne i leżą na powierzchni, najczęściej przejawiają się oszczędnie, w samotności, zważywszy na nieustający wał tragedii, strat i ludzkich udręk, których doświadczają Ukraińcy ze strony „aswabaditeljej” z Orkostanu. Zamknięcie, surowość, powściągliwość i niepokój stają się cechami czasu, coraz wyraźniejszymi przejawami i stanami ludzi, od małego do wielkiego, od młodego do starego. Wojna wprowadza do życiowych obrazów swoje niepastelowe barwy, gorące i stalowoszare, czerwononcze kolory, przenikając w duszę, myśl, rozbudzoną wrażliwość. Ostatecznie każdy przeżywa wojnę po swojemu. Ale straszna jest ona dla wszystkich. Z wyjątkiem diabelskiego Kremla. Bo człowiek to niepowtarzalność. W myślach i uczuciach, w dobru i złu, w szczęściu i niedoli. Jest jednak coś, co nas, Ukraińców, jednoczy, łączy, chroni. Wiara w pokój. Przez Zwycięstwo! Nad moskiewskim szowinizmem i faszyzmem; nad zdziczałym „głubinnym” ludem i jego bunkrowymi nazistowskimi wodzami; nad barbarzyńską ideologią „ruzkomirstwa”, zlepioną z czarnej nienawiści do ludzi, diabelsko-gundiajewskiego „prawosławia”, putinowskiego „samodiérżawija”; nad „niedonoszonym” tworem państwowym znienawidzonej niedoimperii, którą nazywa się Kacapstanem. Aby pokonać to bagno, trzeba być razem, silnymi, opętanymi ukraińską ideą. Jasną, wieczną, niezłomną. Bo tylko ten Naród zdolny jest żyć wolno, który godnie wypełnia (jak codzienny plebiscyt) swój obowiązek wobec pamięci „zmarłych”, wobec sumienia „żywych”, wobec przyszłości „nienarodzonych”. Ale sukcesu osiągniemy tylko wtedy, gdy w samej Ukrainie cały lud wspólnie oczyści nadmiernie zaniedbane i zabrudzone „stajnie Augiasza”, zaprowadzając porządek, zaczynając od „wielkiej polityki”, gdzie na przednich ławach przez dziesięciolecia wygodnie usadowili się zdrajcy, ukrainofobi, kolaboranci, lichwiarze i nadskakujący lokaje. Przez lata, okupując narodową przestrzeń informacyjną, oni otwarcie, od rana do nocy, prosili „putlerów”, by wdarli się przez okna na Ukrainę. Tak, bez nich nie odbywał się żaden skabiejewo-sołowjowski eter, obrzydliwy w swojej antyukraińskości. Oni publicznie, na cały świat, lizali dyktatora-niedorośla w kremlowskich komnatach (już po zagarnięciu Krymu i części Donbasu), jeżdżąc tam na pokłon po kolejne instrukcje dotyczące niszczenia Ukrainy. Nie trzeba ich szukać, cała ta polityczno-oligarchiczna hołota jest na widoku. Dziś ich kumple, tacy jak Balickich, od razu przemienili się w zdrajców (zawsze nimi zresztą byli!), zostając „gradonaczalnikami” okupowanych miast i terytoriów. A ci, którzy nie zdążyli (Siły Zbrojne Ukrainy im nie pozwoliły) powitać „cwietami” wyzwolicieli, ukryli się z nadzieją, by po raz kolejny oszukać naród. Dejavu. Już było. Po Majdanach 2004 i 2014 roku te moskwofilskie wyskoki, przerażone... Apel

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

do naszych czytelników, prenumeratorów, proświtian

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z nielicznych dziś istniejących wysp niezależnego ukraińskiego słowa na informacyjnym morzu – za pewnym „wsparciem” naszych władz znalazł się na krawędzi zaprzestania istnienia. I tylko my sami, ci, którzy kochają, szanują i cenią prawdziwe i obiektywne ukraińskie słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w sprawę ukraińską. Dlatego podajemy nasze dane bankowe: AT „Alfa-Bank”, r/r UA 30 300346 0000026002016994001; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki”; kod EDRPOU/NIP: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Huminiuk Halina Denysiwna — 200 hrn. 2. Łyzanczuk Wasyl Wasylowycz — 500 hrn. 3. Filipczuk Heorhij Heorhijowycz — 2000 hrn. 4. Tatarin Wira Iwaniwna — 250 hrn. 5. Moroz Larysa Zachariwna — 350 hrn. 6. Firiajewa Oksana Walerijiwna — 400 hrn.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

„Nie pytajcie ich, kiedy skończy się wojna”

Opowieść o rodakach z Donbasu – obrońcach Ukrainy, którzy z pokojowego frontu walki o język, kulturę i oświatę poszli na wojnę. To ludzie, którzy w czasie pokoju nie tylko żarliwie mówili o miłości do Ukrainy i wiele dla niej robili w przedsiębiorczości czy samorządzie lokalnym – w najtrudniejszym czasie wstąpili w szeregi wojskowe. Nikt nie wie, jak potoczą się losy tych dzielnych mężczyzn, podobnie jak losy naszego państwa, ale społeczeństwo już teraz powinno znać swoich obrońców, nie czekając na żadne szczególne okazje informacyjne. Każdy z naszych wojowników zasługuje dziś na słowa wdzięczności. Ihor ZOC „Popiół Mariupola puka do serca…” Mariupolczyk Wadym Dżuwaha już czwarty rok służy w Siłach Zbrojnych Ukrainy jako żołnierz, ale społeczność miasta i regionu zna go bardziej jako historyka i niezależnego dziennikarza. Znam Wadyma niemal od końca ubiegłego wieku – jak miał pryncypialne ukraińskie stanowisko, tak je zachowuje. Pod nikogo i pod nic się nie dostosowywał. Aktywny uczestnik niemal wszystkich proukraińskich akcji w Mariupolu, Doniecku i Kijowie. Przeszedł dwa Majdany, ale największe próby zaczęły się w 2014 roku. Był wśród obrońców rodzinnego miasta podczas tak zwanej „rosyjskiej wiosny”, a z czasem dołączył do wolontariuszy, którzy realnie pomagali naszemu wojsku i nie pozwalali zapomnieć, że wojna jest tuż obok. A społeczności Mariupola, jak się okazało, trzeba było stale przypominać, że za spokojne niebo nad Priazowiem zapłaciło życiem ponad dwudziestu rodowitych mieszkańców miasta. O niektórych z nich Wadym napisał do „proświtańskiej” „Domachy”. Oto kilka wersów z reportażu dziennikarza o wręczeniu w grudniu 2017 roku nagród rodzinom poległych mariupolczyków Andrija Nazarenki („Mech”), Andrija Myroniuka, Mykoły Jabłońskiego: „Kiedy mały Danyłko Jabłoński witał obecnych okrzykiem „Sława Ukrainie!”, zamiast poległych chłopaków w szeregi stanęły ich żony i dzieci. Nas nie pokonać! Słyszycie, w na Kremlu i na Peczerskich Wzgórzach?”. Jako historyk Wadym jest znany w mieście z nowego spojrzenia na datę założenia Mariupola, mówił o tym publicznie, występował z wykładami. Swoistym podsumowaniem jego życiowej drogi stała się wydana w 2018 roku książka „Łamiąc stereotypy. Ukraińskie Priazowie w zwierciadle epok” o objętości 310 stron z bibliografią oraz tabelami chronologicznymi. W kwietniu 2019 roku Wadym Petrowycz zrobił kolejny zdecydowany krok w swoim życiu i dopiął swego, by zostać przyjętym do służby jako żołnierz w SZU. Od początku rosyjskiej inwazji pododdział, w którym służy Dżuwaha, walczy na wschodzie kraju. Kiedy jest możliwość, Wadym przypomina o sobie krótkimi wpisami na Facebooku o rodzinnym mieście. „Dziś Wadym Dżuwaha w centrum Europy, w wyniku ludobójstwa dokonanego przez rosyjskich nieludzi na ukraińskim mieście Mariupol, zmarła z odwodnienia 6-letnia ukraińska dziewczynka Tania. Przedtem ci faszyści zabili jej matkę. SZU godnie pomściły rusnię za śmierć Ukrainek. Dziś w Olhince pod Wołnowachą zlikwidowano batalion piechoty i batalion czołgów rusni. Śmierć za śmierć! Krew za krew!” (12 marca). Na początku kwietnia Wadym publikuje zdjęcia strasznych zniszczeń miasta i pisze: „Popiół Mariupola puka do mojego serca. Na zawsze!” (7 kwietnia). Kiedy obrońcy miasta trzymali się z ostatnich sił, żołnierz Dżuwaha zauważa: „Dla mnie, jak i dla wielu mariupolczyków, „Azowstal” był źródłem zanieczyszczeń przemysłowych i symbolem lekceważącego stosunku władz do mieszkańców. I o tym, że stanie się symbolem ukraińskiego męstwa na równi z Żółtymi Wodami, Konotopem i Hurbami, nawet pomyśleć nie mogłem” (12 maja). Tak więc po naszym Zwycięstwie, które przybliża żołnierz Dżuwaha, historyk Dżuwaha będzie miał co robić. Szeregowy wiceburmistrz Wiceburmistrz Siewierska Witalij Hatczenko w szeregach obrońców jest już od kwietnia. Otrzymawszy wezwanie do SZU, nie skorzystał z ochrony urzędnika i nie schował się za „białym biletem”. W wieku 48 lat jest najstarszy w pododdziale, ale nie ma kompleksów z powodu wieku – doświadczenie przyjdzie z czasem, a wytrwałości Witalijowi nie brakuje. Jest stały i niezłomny w swoich przekonaniach – kierował Ludowym Ruchem Ukrainy w obwodzie donieckim chyba w najtrudniejszym okresie historii: od 2010 roku do 2014. Na własnej skórze odczuł, jak „ruski mir” w postaci „regionałów” nadciąga na Ukrainę, by ją zniszczyć. Przy okazji nie mogę nie wspomnieć o decyzji sądu rejonowego Woroszyłowskiego w Doniecku o zakazie obchodów Dnia Niepodległości 24 sierpnia 2011 r. w Doniecku przy pomniku T. Szewczenki. Mimo zakazu Witalij Hatczenko wraz z członkami Ruchu i innymi patriotami Doniecczyzny przeprowadzili akcję, odśpiewali Hymn i pomodlili się za przyszłość Ukrainy. A już następnego dnia pana Witalija i niektórych innych aktywistów zaczęto wzywać na komisariat milicji, wszczęto postępowanie karne. Dzięki niezależnym mediom sytuacja nabrała rozgłosu i sprawę wyciszono… O tym epizodzie w życiu Witalija napisałem w szkicu „Niesądzony w święto Niepodległości” i on po latach wspomina te wydarzenia z uśmiechem. Dalej przyszła sroga zima 2013/14 i wroga Ukraińcom „rosyjska wiosna”. Przez pewien czas Hatczenko z początkiem ATO był w ruchu wolontariackim, pracował w radzie miejskiej, a w 2020 zmienił wektor ruchu i zajął się ogrodnictwem. Ale potrzeba bycia w życiu społecznym przeważyła i wrócił do rady miejskiej swojego miasta. Stamtąd też wyruszył w szeregi SZU. – Kiedy Rosja rozpoczęła otwartą wojnę przeciwko Ukrainie – dla mnie to nie było zaskoczenie. Od 1991 roku zawsze wiedziałem, że będzie wojna, że Rosja nas tak po prostu nie zostawi w spokoju – wyznaje Witalij. W wywiadzie dla „Wolnego Radia” opowiedział również, że w jego pododdziale zebrali się chłopcy z całego kraju – nikt nie służył, ale wszyscy są gotowi stać do końca. Lecz jeśli dziennikarze interesowali się losem wiceburmistrza – z rady miejskiej Siewierska nikt nie dzwonił. „Jednak część społeczności miasta zaskoczyła potężnym wsparciem moralnym: masy telefonów nie oczekiwałem. To było szczere…”, – mówi Witalij. Tak samo szczerze życzymy naszym obrońcom wytrwania! Drugi raz na wojnie Z Andrijem Taramanem poznaliśmy się kiedyś w jego rodzinnej malowniczej wsi Ołeksandro-Kałynowe, gdzie przedsiębiorca okazał się nie lada patriotą – stanął na czele organizacji społecznej „Eneida” i założył muzeum „Dowkillia” (Środowisko). Z ukraińską chatą z zewnątrz i autentycznymi rzeczami wewnątrz, traktorem z lat 30. i innym sprzętem rolniczym na podwórzu. Jest na co popatrzeć. A i zatrzymać się we wsi turyści mieli gdzie, bo rozwijali turystykę wiejską… W 2014 roku SZU nie oddały wrogowi położonego kilkadziesiąt kilometrów od Doniecka Ołeksandro-Kałynowego. Może i dlatego, że do służby wojskowej poszedł Andrij Taraman. Wypełniwszy swój święty obowiązek, wrócił do rodzinnej wsi, wznowił swoje sprawy na ziemi jako rolnik na niwie obywatelskiej. Rodacy wybrali go na radnego rady wiejskiej Illiniwki… Rozmawialiśmy z nim kilka lat temu na Doniecczyźnie i w oczach Taramana czytałem niepokój o los kraju… Na kilka dni przed rosyjską inwazją w lutym 2022 roku Andrij zrobił zdecydowany krok. Oto jego skąpe wspomnienie: „Wszystko zmieniło się 15 lutego. Powiedziałem, że będzie wielka wojna. Przyjaciele nie wierzyli, bliscy wątpili, ale rzeczy pakowali. Zacząłem” Andrij Taraman wyprzedawał inwentarz domowy, zboże, siano, siewniki, kultywatory… Ludzie, którzy kupowali mój majątek, pytali o przyczynę wyprzedaży, a ja wszystkim mówiłem, że będzie wojna i że wywiozę rodzinę, a sam pójdę do Sił Zbrojnych Ukrainy. 24 lutego Rosja ogłosiła wojnę. Około 8 rano wraz z bliskimi i rodziną mojego nieżyjącego towarzysza broni, który zginął, broniąc Ojczyzny, wyruszyliśmy w daleką drogę. Wynajęliśmy mieszkanie, a ja poszedłem jako ochotnik do Sił Zbrojnych Ukrainy”. Dawno nie odzywał się wojownik Taraman, skoro milczy – znaczy, że jest zajęty najważniejszymi sprawami. „Ale na pewno zwyciężymy!” Pochodzący z okupowanej w 2014 roku części Ługańszczyzny, Roman Bałabojko, swoją małą Ojczyznę stracił, ale i zyskał wiele. Odbył służbę w ATO, zdobył wyższe wykształcenie na Donbaskim Uniwersytecie Pedagogicznym (Słowiańsk), popracował jako dziennikarz w Kramatorsku. W tym przyfrontowym mieście przez pewien czas pracowaliśmy razem w KP TRK „Region Donbas”. Jako dyrektor tego przedsiębiorstwa od razu zwróciłem uwagę na aktywność Romana. Tego młodego, przyjaznego mężczyznę często zapraszano na różnorodne wydarzenia związane z wychowaniem wojskowo-patriotycznym, w tym także do wojskowej komendy uzupełnień, aby wystąpił przed poborowymi – nie ukrywał radości ze spotkań z przyszłymi wojownikami. Miło, że Roman w żadnych okolicznościach i w każdej publiczności nie przechodził z języka ukraińskiego na inny. A w gazecie „Wisti Donbasu” dziennikarz Bałabojko naświetlał tematykę ATO/OOS i wspólnie z wojskowymi demaskował fake newsy rosyjskiej propagandy. Był to bardzo potrzebny kierunek, gazeta na terenach przyfrontowych była rozprowadzana bezpłatnie i ludzie naprawdę na nią czekali. Szkoda, że od 2019 roku prasę drukowaną sprywatyzowano i w obwodzie donieckim gazet po ukraińsku zabrakło zupełnie. Roman bardziej skupił się na pracy społecznej w Związku Weteranów ATO Donbasu, gdzie z jego inicjatywy ukazał się zbiór „Doniecczyzna rymuje”. Do wydania weszły poezje uczestników wojny, którzy urodzili się lub mieszkają w obwodzie donieckim. „Tutaj wśród wierszowanych wersów ukryty jest bezcenny dar poetów, którzy widzieli tę wojnę od środka – ich uczucia i wewnętrzny świat duchowy. W zbiorze znalazło się miejsce i na lirykę, i na wspomnienia bojowe, i na własne marzenia…”, – czytamy w przedmowie do zbioru. Niektóre z wierszy wojowników są mocno „przywiązane” do wspomnień o konkretnych bitwach. „Blokpost – wieś Pisky”, „Pozycja na Łuku Switłodarskim”, – wspomina Wałerij Afonskyj. „My, banderowcy Donbasu”, – pisze Iwan Wyhowskyj. Roman Bałabojko kończy jeden z wierszy patetycznie i szczerze: Kochajcie Ukrainę w czasach nieuchronnych, Bo trzeba – za nią umrzemy. Trzy lata po wydaniu książki Donbas znów stał się polem bitwy i Roman Bałabojko bez wahania dołącza do szeregów obrońców i znajduje czas oraz natchnienie na poezje z wojny. Doniecki euromajdanowiec Tak się złożyło, że na kilka dni przed 24 lutego działacze społeczni z Doniecczyzny zaprezentowali w Kijowie wystawę fotograficzną Doniecki Euromajdan oraz album fotograficzny pod tym samym tytułem, a jednym z organizatorów wydarzeń został historyk i publicysta Stanisław Fedorczuk. Odwiedziwszy wydarzenia na Placu Michajłowskim oraz w Muzeum Rewolucji Godności, posłuchawszy mówców z kręgu donieckich euromajdanowców, jakbym powrócił do niespokojnej zimy 2013/14 roku, która dalej przeszła w „rosyjską wiosnę” na Wschodzie. O tych wydarzeniach można wiele i ciekawie opowiadać, ale moim zdaniem to właśnie Fedorczuk i jego – nasi współmyśliciele zrobili najważniejsze: podsumowali pewien ważny okres życia społecznego kraju. Stało się to na kilka godzin przed tym, jak na Ukrainę poleciały rosyjskie rakiety… Nie pytałem pana Stanisława, czy miał przeczucie wojny w tamtych dniach, a zamiast tego powróciłem do jego książki, wydanej jeszcze w 2012 roku z wymownym tytułem „Demontaż hipokryzji”. Przejrzawszy napisane na gorąco artykuły autora o wydarzeniach różnej skali na Doniecczyźnie i po...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Usunąć z mapy Kijowa imperialne nazwy. Jak zrobić to jakościowo

poza jej granicami, pomyślałem o tym, że można postrzegać tę książkę zarówno jako przestrogę, jak i ostrzeżenie – „demontaż hipokryzji” trwa, a ta droga jest dramatyczna. Ale najważniejsze, że społeczeństwo ją pokonuje. W szczególności społeczność Donbasu, która w myślach i zamysłach przymusowego przesiedleńca od 2014 roku zajmuje szczególne miejsce. Jaskrawym tego potwierdzeniem stał się jeden z najbardziej udanych, moim zdaniem, projektów Fedorczuka – wydanie antologii ukraińskich pisarzy Donbasu „Poroda” (2017). Na jednej z prezentacji tej unikalnej książki autor projektu wyraził wówczas bardzo ważną obserwację, aktualną także w te burzliwe dni: „Bądźmy szczerzy: wielu ludzi poczuło się Ukraińcami przez wojnę. Ale ta ukraińska postawa nie jest jeszcze poparta twardą wiedzą… Zrozumieć, kim jesteś i kto był przed tobą dla tożsamości, to ważne. I chce się, żeby współcześni Ukraińcy Doniecczyzny i Ługańszczyzny rozumieli, że przed nimi tak samo byli Ukraińcy”. Na kilka dni przed inwazją raszystów Fedorczuk pisze na swoim blogu: „Kapitulacji nie będzie! Ukraińcy będą stawiać opór takim próbom… Każdy musi dokonać swojego wyboru, jak groźnie by to nie brzmiało”. Krok w szeregi wojskowe tak samo stał się naturalną kontynuacją drogi niezłomnych Ukraińców, o których dużo pisał przed wojną. Miło było dowiedzieć się, że w brygadzie operacyjnego reagowania Gwardii Narodowej Stanisław kontynuuje zajmowanie się wolontariatem dla swojego pododdziału i dołącza do eterów jako ekspert od historii Donbasu. Właściwie z bronią w ręku tworzy już współczesną historię. Zielarz i płastun, teraz desantowiec. W zeszłym roku Maksym Potapczuk dopiął swego, aby go wcielono do służby w wojskach desantowo-szturmowych Sił Zbrojnych Ukrainy. A mógłby tego nie robić ze względu na stan zdrowia – otrzymane ciężkie zranienie na Donieckim Euromajdanie w 2014 roku pozostawiło swój ślad… Wtedy lekarze poradzili młodemu człowiekowi, aby dla szybszego powrotu do zdrowia wybrał sferę działalności, w której mógłby więcej rozmawiać z młodzieżą i dziećmi. Zmuszony pożegnać się z Donieckiem, w statusie przesiedleńca Maksym na rodzinnych terenach rozpoczyna działalność wolontariacką, pomagając dzieciom Wschodu, które ucierpiały z powodu wojny. Staje na czele kramatorskiego oddziału Płastu i ten ruch na Doniecczyźnie otrzymuje nowe tchnienie. W 2016 roku z inicjatywy Potapczuka w Kramatorsku startuje literacko-artystyczny konkurs „Kałmius”, który zbiera młode talenty, a do przyfrontowego miasta przyjeżdżają znani pisarze, poeci oraz wydawcy z Kijowa. Byłem i ja na tym ukraińskim święcie pod koniec 2017 roku – miłe wrażenia… A jeszcze w ramach projektu edukacyjnego „Tato, poczytaj!” razem z pisarką Jewheniją Piroh, Potapczuk angażuje do czytania dzieciom ponad 750 mężczyzn z Doniecczyzny. Celem jest poprawa poziomu edukacyjnej komunikacyjnej integracji dzieci i ich rodziców poprzez czytanie, ponieważ 70% miejscowych ojców niczego nie czytało swoim dzieciom. Trzymali w polu widzenia także kierunek nauki języka ukraińskiego dla chętnych. Z wykształcenia ekonomista – radca prawny, który ponad 15 lat życia poświęcił pracy z dziećmi, Maksym Potapczuk mile zaskoczył jeszcze jedną cechą – jest zielarzem. Uważa się za spadkobiercę pradziadka, który jeszcze sto lat temu leczył ziołami wojowników Ukraińskiej Republiki Ludowej. A dziadek i babcia byli specjalistami od ziołolecznictwa. Dlatego założenie przez Maksyma przedsiębiorstwa społecznego „Zioła Karpackie – autorskie herbaty” stało się udanym projektem… Ale wojna, która przyszła do naszego domu w 2014 roku, wezwała go w 2022 r. i teraz jest w jednym z gorących punktów na Wschodzie. Moi koledzy z „Wczasno” – bojowego i patriotycznego wydania na Wschodzie, odwiedzili Potapczuka w miejscu służby i ten podzielił się z dziennikarzami obserwacją, której nigdzie nie spotkał. Otóż na pytanie, jakiego wsparcia chłopcy z linii frontu potrzebują najbardziej, odpowiedział tak: – Wsparcie jest bardzo ważne. Ale nie wszystko dodaje sił i pozytywu. Nawet sporządziłem listę tego, czego lepiej nie pisać chłopcom z frontu. Nie pytajcie, kiedy skończy się wojna. Nikt nie wie, kiedy to się stanie. A jeszcze kiedy 100 osób napisało ci, że modlą się za ciebie, to wcale nie nastraja pozytywnie, zaczynasz się nakręcać. Albo są tacy, którzy ciągle pytają – czy już trzeba wyjeżdżać z Doniecczyzny, Lwowa, Iwano-Frankiwska, innych miast? A jeszcze, kiedy wśród życzeń z jakiegoś święta trafiają się kartki w języku rosyjskim – to też w żaden sposób nie jest wsparcie. No i trzeba rozumieć, że nie zawsze jest czas na odpowiedź na wszystkie wiadomości. Jeśli coś piszecie, to lepiej albo serduszka jakieś wysyłać, albo coś z humorem pisać, ale uważam, że lepiej raz zadzwonić i po prostu porozmawiać. Za swoją Ukrainę walczą rodowici mieszkańcy Doniecczyzny: były dziennikarz telewizyjny, ochotnik z 2014 roku i od tamtej pory gwardzista Serhij Mołotkow, weteran ATO, kandydat nauk filologicznych Mychajło Żylin, ochotnik z 2014 roku i żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy, filolog i poeta Serhij Neswit, dziennikarz i p.o. mera Słowiańska w latach 2014–2015 Ołeh Zontow, muzealnik i krajoznawca Dmytro Biłko, prawnik Illa Własenko, w obronie terytorialnej swoich miast pisarz i edukator Petro Hajworonskyj, bojownik o Niepodległość, członek Ruchu i były górnik Anatolij Tyszczenko, naukowiec Wołodymyr Ałtuchow… Mam nadzieję, że będzie możliwość opowiedzieć więcej o tych i innych godnych ludziach, którzy utwierdzali Ukrainę w Donbasie słowem i czynem, a teraz bronią jej z bronią w ręku. Ołeksandr ALFIOROW, historyk, przewodniczący eksperckiej komisji toponimicznej m. Kijowa Niedawno w Kijowie rozpoczął się proces zmian nazw ulic, które podlegały derusyfikacji. Socjologia pokazuje, że ideę oczyszczenia przestrzeni symbolicznej z narzuconych imperialnych symboli popiera ponad 75% obywateli. W rzeczywistości jednak nastąpiło charakterystyczne dla ukraińskiej mentalności załamanie – rezultat długotrwałego oczekiwania na zmiany w toponimii, ich blokowania, a także po prostu chęci oczyszczenia nazw ulic z imion i pojęć, które od dziesięcioleci już nic nie mówiły mieszkańcom stolicy. Jednak początek procesu doprowadził do fali krytyki pod adresem urzędników. W odpowiedzi na reakcję opinii publicznej Kijowska Miejska Administracja Państwowa stworzyła grupę ekspercką, która miała w jak najkrótszym czasie oczyścić stajnie Augiasza. Na wniosek odpowiednie instytuty naukowe Narodowej Akademii Nauk Ukrainy oddelegowały do niej swoich przedstawicieli. Miałem wysoki zaszczyt zostać wybranym przez swoich kolegów na przewodniczącego tej grupy roboczej. Komisja opracowała rekomendacje metodologiczne i zasady swojej pracy. I w niewiarygodnie krótkim czasie – 7 dni roboczych – opracowała 467 zgłoszonych do przemianowania ulic oraz 12 tysięcy propozycji do nich. Nie licząc znacznej liczby propozycji, które zostały złożone przez obywateli bez konkretnego przypisania. W wyniku pracy stworzono Protokół, który zawierał fachowe opracowania i który, wobec braku podobnych, miałby stać się wzorem dla innych miast i wsi na Ukrainie. Jednocześnie komisja kierowała się również niepisanymi zasadami etyki: — Uwzględniać krajobraz historyczny i ducha miasta; — Rozpatrywać miasto jako organiczną architekturę tysiącletniego rozwoju; — Nie tworzyć konfliktu (zwłaszcza gdy na jedną ulicę było kilka zgłoszeń z imionami poległych bohaterów wojny rosyjsko-ukraińskiej. Imiona poległych bohaterów przenoszono na inne ulice); — Nie dyskryminować oblicza miasta w płaszczyźnie międzynarodowej (na przykład przemianowywać ulicę Dreisera na cześć innego amerykańskiego działacza); — Harmonijność i logiczność w rozdziale nazw, zważając na rangę postaci (nie możemy na cześć Włodzimierza Monomacha proponować nazwania zaułka w sektorze prywatnym); — Zachowanie pewnej liczby ulic, które nie podlegają ostatecznie przemianowaniu, w celu utworzenia swoistej rezerwy na kolejne lata. Właśnie dlatego grupa ekspercka pozostawiała tylko kilka wariantów przemianowania dla każdej ulicy z rekomendacją, aby właśnie je wystawić na głosowanie i nie dołączać innych wariantów. Dzięki temu harmonizowała się cała procedura; zmniejszała się powtarzalność wariantów, która miejscami uniemożliwiłaby pojawienie się społecznie znaczących nazw przez rozbicie głosów; tworzyłaby się jakościowa dyskusja w całości. Jednocześnie komisja dążyła do skonstruowania nowej architektury toponimicznej dla Kijowa. Nazwy, jak i zabudowa miasta, nie znoszą chaosu. Eksperci określali swoje rekomendacje, tworząc, gdzie to możliwe, związek nazw z okolicą, historycznymi krajobrazami i istniejącymi kompleksami. Jednak na głosowanie rankingowe organizatorzy wystawili wnioski komisji jedynie jako doradcze. W ten sposób praca fachowej komisji została podważona, a miejscami i zniwelowana. Jednocześnie włączenie do głosowania wariantów, które komisja odrzuciła, spowodowało, że do głosowania trafiły nazwy z błędami: nieprawidłowymi transliteracjami, nazwiskami bez inicjałów, nazwami na cześć żyjących działaczy, a są i warianty, które otwarcie przywracają „ruski mir” do kijowskiego toponimikonu. Wszystko to stwarza niebezpieczeństwo pojawienia się w Kijowie nazw-potworków i dyktuje konieczność ponownego zebrania komisji. I właśnie dlatego podkreślam: podczas głosowania, proszę, orientujcie się na wnioski grupy eksperckiej. Grupa ekspercka proponowała podawać do głosowania rankingowego ulice w oddzielnych pakietach, na przykład według dzielnic miasta. Pozwoliłoby to kijowianom stopniowo i wnikliwie głosować na kilkadziesiąt przemianowań, a nie jednocześnie na 296. Jednocześnie taka decyzja stworzyłaby podłoże do dyskusji i w rezultacie doprowadziłaby w wielu wariantach do decyzji zbiorowej. Jednak decyzja Rady Kijowskiej, że głosowanie ma odbyć się do 19 czerwca, nie została zmieniona. W wielu kwestiach podzielam oburzenie wielu kijowian niską jakością procesu głosowania. Jednak jednocześnie chcę zwrócić uwagę na inne niebezpieczeństwo. Głosowanie na nazwy kijowskich ulic zostało delegowane wszystkim obywatelom Ukrainy przez platformę „Kijów Cyfrowy”. Tworzy to precedens, kiedy o nazwach będą głosować ludzie, którzy być może nigdy nie byli w Kijowie, nie rozumieją miasta lub są zwolennikami pewnej woli politycznej bez względu na tysiącletnią historię rozwoju Kijowa. Kijowianie nigdy nie głosowali, umownie, na ulice Charkowa czy Użhorodu. Tak samo mieszkańcy innych miast i wsi nie głosują na budżet obywatelski Kijowa. Więc głosowanie w rzeczywistości tworzy precedens konfliktogennego charakteru demokracji i likwiduje zasady odrębności miast. Działanie tego samego zniszczonego przez imperium prawa magdeburskiego, które trafnie scharakteryzował Hryhorij Skoworoda: „Każdemu miastu – zwyczaj i prawa”. Komisja pracowała w tych ramach, które zostały określone decyzją Rady Kijowskiej o szerokiej derusyfikacji kijowskiej toponimiki. Listę wariantów, z których mogliśmy dokonać wyboru, możecie zobaczyć w aplikacji „Kijów Cyfrowy” – w zdecydowanej większości przypadków komisja orientowała się na warianty zaproponowane dla każdego konkretnego toponimu przez nieobojętnych obywateli. W przypadku niektórych toponimów było wiele silnych propozycji i trafiły one do rekomendacji. W innych przypadkach trzeba było dokonywać wyboru spośród słabszych wariantów. W warunkach, gdy trzeba w krótkim czasie opracować 12 tysięcy propozycji dla 467 obiektów, niemożliwe jest bycie ubezpieczonym od błędów. Ale warto brać pod uwagę, że taki otwarty i inkluzywny proces odbywa się po raz pierwszy. Każdy kijowianin mógł zaproponować swoje warianty dla różnych toponimów, a setki takich propozycji zostały poparte przez komisję. Warto podkreślić, że do przestrzeni publicznej nie trafiły uchwały komisji dotyczące dwóch kategorii nazw ulic, których nie warto przemianowywać przez głosowanie rankingowe. Pierwsza dotyczy ulic, które już przeszły pełną procedurę z dyskusją i głosowaniem społecznym, ale nie zostały przegłosowane przez deputowanych. Komisja zaproponowała przegłosować te decyzje bez głosowania rankingowego (w tej liście „Przyjaźni Narodów”, „Bohaterów Stalingradu” itp.). Druga grupa dotyczy ulic, którym należy przywrócić historyczne nazwy (takie jak „prospekt Zwycięstwa”, „plac Zwycięstwa” itp.). Więc sytuacja, która zaistniała z głosowaniem, demonstruje nie tylko pośpiech w wielu decyzjach, ale także niweluje pracę fachowej komisji. W celu harmonizacji wyników głosowania rankingowego, uniknięcia błędów i uwzględnienia zapotrzebowania społecznego, które wynikło podczas procedury, pojawia się pilna konieczność kontynuowania pracy komisji. Konieczne jest dokonanie końcowego opracowania i zatwierdzenia na poziomie fachowym wyników głosowania. Członkowie komisji, rozumiejąc społeczną wagę tego procesu, są gotowi kontynuować pracę. Kolumna na „UP” Stanisław Fedorczuk i Maksym Potapczuk na miesiąc przed wojną w przyfrontowej Awdijiwce rozmawiali z młodzieżą o bohaterach narodowych i literaturze ukraińskiej Donbasu

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ludobójstwo Ukraińców: od przeszłości do teraźniejszości

Petro CZERNEHA, profesor Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. P. Drahomanowa Wspomniany problem został w czerwcu omówiony przez uczestników Międzynarodowej Konferencji Naukowej w mieście Essen w Niemczech. Organizatorami wydarzenia byli burmistrz miasta Ralf Fliess (Partia Zielonych), przewodnicząca Domu Ukraińskiego w Düsseldorfie Iryna Jastrew oraz znany dobroczyńca i mecenas, fundator stowarzyszenia „Hołodomor-Ludobójstwo” w Chicago, USA – Mykoła Kocherha. Sprawną moderatorką konferencji była wielka patriotka naszej Ojczyzny, niestrudzona Iryna Jastrew, która włożyła wiele wysiłku w zapewnienie odpowiednich warunków do pomyślnej pracy jej uczestników. Organizatorzy naukowego wydarzenia we wstępnych przemówieniach podkreślili aktualność omawiania tego problemu w warunkach kolejnej najeźdniczej wojny Rosji przeciwko Ukrainie, a zwłaszcza fakt, że okupant łamie prawo międzynarodowe, popełniając masowe zbrodnie przeciwko ukraińskim wojskowym i ludności cywilnej, które nosят wszystkie znamiona określone w „Konwencji ONZ o zapobieganiu zbrodni ludobójstwa i karaniu za nią” z 9 grudnia 1948 roku. Znaczący wkład w przeprowadzenie konferencji wniosła Dyrektor Generalna „Narodowego Muzeum Hołodomoru-Ludobójstwa” doktor nauk historycznych Olesia Stasiuk. Zaprosiła ona do udziału w tym ważnym wydarzeniu naukowym, a w konsekwencji także społeczno-politycznym, znanych zagranicznych i ukraińskich uczonych, którzy badają Hołodomor w Ukrainie w latach 1932–1933, zorganizowany przez moskiewski komunistyczny rząd ZSRR, uznany 28 listopada 2006 roku przez Radę Najwyższą Ukrainy za ludobójstwo narodu ukraińskiego, straszliwą zbrodnię przeciwko narodowi i całej ludzkości. Ukraińską naukę reprezentowali znani historycy – W. Maroczko, W. Serhijczuk, O. Stasiuk, P. Czerneha, I. Markowa, W. Małko, A. Kapustian, prawnicy i obrońcy praw człowieka W. Wasylenko, S. Hluzman i in. Wnikliwą analizę przyczyn i motywów dokonania ludobójstwa narodu ukraińskiego w latach 1932–1933 oraz w trakcie rosyjsko-ukraińskiej wojny w latach 2014–2022 przedstawili znani prawnicy i historycy z USA, Kanady, Niemiec, Ukraińcy z pochodzenia: B. Futej – sędzia federalny USA; W. Szypiko – prezydent Międzynarodowego Kongresu Kryminalistów, A. Łozynskyj i H. Simon – obrońcy praw człowieka, R. Serbin – historyk i inni. Biorąc pod uwagę, że ludobójstwo narodu ukraińskiego w 1932–1933 roku, zorganizowane przez komunistyczny reżim sowieckiej Rosji z udziałem kierownictwa marionetkowych KC KP(b)U i rządu, uznało jedynie ponad 10% państw członkowskich ONZ, a także to, że najeźdnicza wojna Rosji przeciwko Ukrainie również pod względem treści i charakteru nosi znamiona ludobójstwa, badacze zwrócili główną uwagę właśnie na te problemy. W swoich przemówieniach wskazali na konieczność zadania klęski putinowskiemu nazistowskiemu reżimowi, co jest najważniejszym zadaniem nie tylko Ukrainy, ale także państw Europy i świata. Narody europejskie i ich władcy, twierdził Mychajło Hruszewski, powinny pamiętać, że przez wieki walka ze stepowymi ordami, potomkami których są Moskale, jest chwałą i zasługą narodu ukraińskiego przed historią kultury europejskiej, osłaniając przed zalewem koczowniczych ord ukraiński bruzdy, który przyjął na siebie, jak i dziś, te ciosy, które inaczej spadłyby na cywilizacje zachodnie. Państwa ONZ, zwłaszcza europejskie, które nie uznają Hołodomoru 1932–1933 za ludobójstwo, a dziś nie czynią niezbędnych wysiłków na rzecz ochrony i zachowania niepodległej europejskiej Ukrainy, ignorując prawo międzynarodowe, przedkładają korzyści ekonomiczne koniunktury nad stosunek do zbrodniczego reżimu putinowskiego, którego polityka jest tożsama z działaniami nazistowskich Niemiec w przededniu i w latach II wojny światowej. Zapomnieli, że „brudna, pijana i okrutna Rosja” wojnami, masowym terrorem i hołodomorami utopiła w krwi ruch narodowo-wyzwoleńczy kolonizowanych przez nią narodów, właśnie dzięki okrucieństwu – najjaskrawszej cesze moskiewskiego charakteru narodowego. To specjalne okrucieństwo z diabelską pomysłowością i estetyczną wyrafinowanością twierdził wielki znawca Moskali, mówię tu o psychologii mas, o duszy ludowej, o masowym okrucieństwie. Ten naród nie ma szacunku ani dla prawdy, ani dla umów międzynarodowych, ani dla Boga, czego dowodem jest antyukraińska działalność i wsparcie rosyjskiego ludobójstwa Ukraińców w obecnej najeźdniczej wojnie ze strony UPC Patriarchatu Moskiewskiego, której dotąd nie pozbawiliśmy prawa do reprezentowania wiary chrześcijańskiej naszych obywateli. Uczestnicy konferencji podkreślili, że nieuznawanie ludobójstwa Ukraińców w ...doprowadziło do masowych zbrodni wojskowych armii Rosji przeciwko cywilnej ludności na zagarniętych, w latach 2014–2022, terytoriach Ukrainy, nosących znamiona ludobójstwa. Dziś, gdy Świat znajduje się w stanie wojny tożsamości, reżim putinowski, realizując plany swoich władców Lenina i Stalina, postawił sobie za cel zniszczenie narodu ukraińskiego i jego państwa, mobilizując do armii okupacyjnej potomków „russkich mużikow”, tych, którzy z rozkazu Lenina niszczyli, rabowali, gwałcili Ukraińców w latach 1918–1923, co spowodowało pierwszy Hołodomor na Ukrainie, i których ich Gorki nazywał „razbojnikami muromskimi, brianskimi, saratowskimi i innymi biegunami, szatunami, jarygami, goliźnią kabacką, pustosviatami, z których na sto tysięcy jeden święty”. Natchnieni nazistowską ideologią rosyjskich władz, kontynuują oni, podobnie jak ich przodkowie, niszczenie Ukraińców, kultury narodu, rabowanie wszystkiego, co wpadnie im w ręce. Podobnie jak w latach trzech hołodomorów, w obecnej wojnie Rosji przeciwko Ukrainie, prześledzono działania podjęte z zamiarem zniszczenia narodu ukraińskiego, w tym: masowe mordowanie Ukraińców, zadawanie im poważnych uszkodzeń ciała i zaburzeń umysłowych, celowe całkowite niszczenie miast i wsi, fizyczną eksterminację ludności cywilnej, deportację Ukraińców do odległych regionów Rosji, mającą na celu zapobieganie urodzeniom dzieci w środowisku ukraińskim, a także przymusowe przekazywanie dzieci z domów dziecka do rosyjskich odpowiednich instytucji. Profesor W. Wasylenko oświadczył, że rosyjskie władze dziś, podobnie jak przez wszystkie lata kolonialnego ucisku Ukraińców, dokonują fragmentacji narodu ukraińskiego, rozpraszając go po Rosji i całym świecie, w celu utraty przez niego tożsamości i całkowitej zagłady. Historycy i prawnicy, zwracając się do przodującej na Zachodzie niemieckiej demokracji, nie przypominając o historycznej odpowiedzialności Niemiec za śmierć około 10 mln Ukraińców, spowodowaną wojną rozpętaną przez Niemcy i ZSRR oraz okupacją Ukrainy, wezwali do obiektywnego i właściwego rozumienia historii Ukrainy, w tym epoki odrodzenia państwowości i agresji Rosji, do sprzyjania uznaniu przez niemiecki parlament Hołodomoru 1932–1933 lat, zorganizowanego przez radziecki reżim komunistyczny, za akt ludobójstwa. Ludobójstwo Ukraińców w XX wieku, jak i dziś, nierozerwalnie i organicznie wiąże się z próbą stłumienia ruchu narodowowyzwoleńczego na rzecz odrodzenia Państwa Ukraińskiego, tak samo jak Holokaust z wcieleniem przez Hitlera kolonialnej idei podboju Europy Wschodniej, w tym Ukrainy i Polski, gdzie mieszkała większość Żydów. Błędne zrozumienie przez Niemcy tego problemu historii Ukrainy, okresu wojny z Rosją, będzie miało tragiczne międzynarodowe skutki, podobne do tych, jakie spowodował pakt Mołotow–Ribbentrop w 1939 roku. Uczestnicy konferencji wyrazili pewność, że pomimo chwiejności wobec imperialnej putinowskiej Rosji, niektórych państw Europy, cywilizacja ukraińska, jako cywilizacja graniczna, która przez tysiąclecia graniczyła ze stepem i dziś na Wschodzie graniczy z potomkami Złotej Ordy, przetrwa i zwycięży. Bo w takich warunkach, twierdził znany ukraiński filozof S. Krymski, przetrwają najsilniejsi, intelektualiści, narody, które posiadają potężną, oryginalną kulturę narodową. Uczestnicy konferencji przyjęli rezolucję i apel do parlamentarzystów i rządu RFN: los Ukrainy i narodów całego świata zależy dziś od tego, czy Kremlowi uda się zagarnąć Ukrainę. Tylko poddając Ukraińców, Rosja będzie mogła odzyskać swój status imperialnego supermocarstwa. Proklamowanie niepodległości Ukrainy i utwierdzenie duchowej i mentalnej suwerenności narodu ukraińskiego pozbawiły Rosję historycznych źródeł, podstaw kształtowania jej państwowego mitu. Przez cały okres swojego istnienia państwo rosyjskie zajmowało się zniekształcaniem obrazu przeszłości dla zaspokojenia swoich imperialnych interesów. Jednym z głównych instr...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Otwarty apel uczestników Międzynarodowej konferencji naukowo-praktycznej „Ludobójstwo Ukraińców: od przeszłości do teraźniejszości”

Do Rady Federalnej, Zgromadzenia Federalnego, Kanclerza Federalnego, Prezydenta Federalnego Republiki Federalnej Niemiec, a także rządów Krajów Związkowych Republiki Federalnej Niemiec Wojenna agresja Rosji na Ukrainę jest częścią ludobójczego zamiaru kremlowskiego kierownictwa wobec narodu ukraińskiego. Rosyjscy najeźdźcy świadomie dopuszczają się tej zbrodni na rozkaz najwyższego kierownictwa Rosji. Rosyjscy okupanci stosują masową przemoc i popełniają zbrodnie wobec ludności cywilnej – zabójstwa, tortury, gwałty, pozbawianie mieszkań, żywności, wody i opieki medycznej. Na tymczasowo okupowanych terytoriach, w Krymie, obwodach donieckim i ługańskim, w Chersoniu, rusyfikują szkolnictwo, struktury społeczne i struktury polityczne. Rosyjska nawała zniszczyła już dziesiątki ukraińskich miast (Mariupol, Izium, Irpień, Browary, Wołnowacha, Szczastia i inne), uszkodziła setki szkół, szpitali, ponad sto świątyń różnych wspólnot religijnych Ukrainy, szereg muzeów, teatrów i innych placówek kulturalnych. Jednym z ludobójczych zbrodni państwa-agresora stała się deportacja Ukraińców do Rosji. Działania Federacji Rosyjskiej są naruszeniem prawa międzynarodowego oraz Konwencji ONZ z 1948 r. „O zapobieganiu zbrodni ludobójstwa i karaniu za nią”. Rosyjscy żołnierze celowo niszczą cywilną infrastrukturę Ukrainy. Rosja ograbiła i wywiozła z Ukrainy całe przedsiębiorstwa, ponad 500 tys. ton zboża, a także dużą liczbę sprzętu rolniczego, zablokowała eksport żywności drogą morską, tworząc tym samym warunki do głodu w niektórych regionach naszego kraju i świata. Prezydent Putin prowadzi politykę kolonialną i zaprzecza prawu Ukraińców do posiadania własnego państwa i samodzielnego decydowania o swoim losie, prawu do istnienia swojego narodu jako podmiotu historii. Jego polityka to powrót do szowinistycznych imperialnych praktyk rosyjskiego imperium carskiego i sowieckiego, które obejmowały aneksje, masowe represje, terror, deportacje i zorganizowane głody. Dla putinowskiego reżimu rosyjskiego Ukraina jest źródłem zasobów naturalnych, przemysłowych i ludzkich, ważnym geopolitycznym przyczółkiem do dalszych podbojów. Budując własną demokrację, Ukraina stwarza dla Rosjan przykład potencjalnie atrakcyjnej alternatywy politycznej, a także zagrożenie dla reżimu putinowskiego. Zajęcie Ukrainy miałoby stać się dla Rosji ważnym krokiem do dalszej ekspansji w Europie i Azji Centralnej. Podobne groźby rosyjskich wysokich urzędników regularnie padały w ostatnim czasie pod adresem krajów bałtyckich, Polski, Kazachstanu i innych. Bohaterski opór wobec najeźdźców w lutym–wiośnie 2022 r. Sił Zbrojnych Ukrainy i całego narodu ukraińskiego złamał nie tylko rosyjski plan blitzkriegu w Ukrainie, ale także zamiary Rosji podważenia jedności demokratycznych krajów Zachodu. W dużej mierze ten wynik osiągnięto dzięki międzynarodowej solidarności demokratycznego świata z Ukrainą, utworzeniu antyputinowskiej koalicji państw, w której tworzeniu szczególną rolę odgrywają Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada, Polska, Litwa, Łotwa i Estonia. Jednocześnie oczywiste jest, że dla osiągnięcia realnego pokoju nie wystarczy po prostu powstrzymać agresji Rosji wobec Ukrainy. Konieczne jest stworzenie nowego systemu bezpieczeństwa europejskiego, który obejmie przywrócenie integralności terytorialnej Ukrainy w międzynarodowo uznanych granicach oraz uniemożliwienie realizacji nowych agresji. W tym celu apelujemy do parlamentarzystów i przywódców władzy wykonawczej Republiki Federalnej Niemiec: 1) pilnie wprowadzić embargo na zakup rosyjskich surowców energetycznych, ponieważ środki uzyskane ze sprzedaży krajom Europy Zachodniej umożliwiają władzom Rosji kontynuowanie wojny przeciwko Ukrainie; 2) konsekwentnie zaostrzać reżim sankcji wobec państwa-agresora, aby uniemożliwić jego dalsze agresywne działania; 3) maksymalnie przyspieszyć dostawy niezbędnego uzbrojenia dla Ukrainy, co umożliwi ukraińskim wojskom przywrócenie integralności terytorialnej Państwa Ukraińskiego; 4) wspierać międzynarodowe wysiłki, skierowane na pociągnięcie do odpowiedzialności urzędników państwowych i wojskowych Federacji Rosyjskiej, winnych popełnienia zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, które stanowią ludobójstwo na terytorium Ukrainy, oraz sprzyjać rozpowszechnianiu informacji o zbrodniach reżimu putinowskiego. Uczestnicy Międzynarodowej konferencji naukowo-praktycznej „Ludobójstwo Ukraińców: od przeszłości do współczesności”, Essen, Niemcy, 10 czerwca 2022 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...narzędzi tej polityki było włączanie poszczególnych epizodów historii Ukrainy do ogólnoimperialnego – rosyjskiego, a następnie sowieckiego – narracji. Imperium rosyjskie i sowieckie, mimo rozbieżności ideologicznych, miały istotne wspólne cechy. Przede wszystkim łączył je system państwowego terroru, który stał się narzędziem poniewierania wielu narodów, w tym ukraińskiego. Permanentne represje polityczne, masowe deportacje, zorganizowane głody, Wielki Głód 1932–1933, denacjonalizacja i rusyfikacja ludności stały się sprawdzonymi metodami zarządzania krajem. Ideologia „russkiego mira”, którą Rosja dziś stara się narzucić sąsiadującym z nią państwom, stanowi mieszankę wojowniczego prawosławia i ekspansjonistycznych zamiarów, opartych na imperialnych i sowieckich mitologemach historycznych. Podłożem tej polityki jest manipulowanie społecznymi wyobrażeniami o przeszłości historycznej, które stały się możliwe wyłącznie dzięki totalnemu zamknięciu archiwów i ograniczeniu rozpowszechniania informacji o zbrodniach komunistycznego reżimu ZSRR. Jaskrawym przykładem takiej instrumentalizacji historii jest Wielki Głód 1932–1933, który Federacja Rosyjska próbuje przedstawić jako „wspólną tragedię narodów ZSRR”, a nie jako metodę celowego niszczenia narodu ukraińskiego. Dzięki wysiłkom naukowców w ciągu ostatnich dziesięcioleci na Ukrainie przeprowadzono badania, które potwierdziły nienawistną wobec ludzkości, ukrainofobiczną istotę imperium sowieckiego. Uczeni opublikowali przerażające statystyki strat demograficznych ludności Ukrainy wskutek rosyjskiego komunistycznego panowania, odkryli mechanizm przygotowania i przeprowadzenia Wielkiego Głodu 1932–1933, nie do obalenia udowodnili ludobójczy charakter tej zbrodni. Rozpowszechnianie tej informacji wśród obywateli niepodległej Ukrainy stało się swego rodzaju szczepionką przeciw ideologii „russkiego mira”. Potwierdziły to pierwsze tygodnie ukraińskiego oporu wobec masowej rosyjskiej inwazji, która rozpoczęła się 24 lutego 2022 roku. Działania Federacji Rosyjskiej są naruszeniem prawa międzynarodowego i Konwencji ONZ z 1948 r. „W sprawie zapobiegania zbrodni ludobójstwa i karania za nią”, a organizatorzy i wykonawcy muszą zostać pociągnięci do odpowiedzialności. My, uczestnicy Międzynarodowej konferencji naukowo-praktycznej „Ludobójstwo Ukraińców: od przeszłości do współczesności”, która odbyła się 10 czerwca 2022 roku w niemieckim mieście Essen, potępiamy zbrodnie wojenne i zbrodnię ludobójstwa, które dziś popełniają na Ukrainie okupacyjne wojska Federacji Rosyjskiej, i zwracamy się do parlamentarzystów oraz Rządu RFN z następującymi prośbami: 1. Uznanie popełnionego przez komunistyczny reżim totalitarny ZSRR Wielkiego Głodu 1932–1933 – ludobójstwem narodu ukraińskiego. 2. Wspieranie wspólnych ukraińsko-niemieckich projektów naukowych i kulturalno-artystycznych, które będą przedstawiać społeczności międzynarodowej rzetelne informacje oraz kulturoznawcze przemyślenie praktyk ludobójczych i totalitarnych reżimu komunistycznego oraz jego spadkobierczyni – współczesnej Rosji. 3. Wspieranie rozpowszechniania wiadomości o Wielkim Głodzie-ludobójstwie 1932–1933 poprzez publikacje prac naukowych na ten temat w języku niemieckim. 4. Zalecenie instytucjom oświatowym RFN włączenia do programów nauczania informacji o zbrodni Wielkiego Głodu 1932–1933. 5. Zintensyfikowanie zaangażowania przedstawicielstwa dyplomatycznego RFN na Ukrainie w upamiętnianie ofiar Wielkiego Głodu 1932–1933, które corocznie obchodzone jest w czwartą sobotę listopada, oraz zapewnienie ukraińskim historykom dostępu do pracy w niemieckich archiwach. 6. Wsparcie międzynarodowych wysiłków, skierowanych na pociągnięcie do odpowiedzialności państwowych urzędników i wojskowych Federacji Rosyjskiej, winnych popełnienia zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, które stanowią ludobójstwo na terytorium Ukrainy, oraz wspieranie rozpowszechniania informacji o zbrodniach reżimu Putina.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Duranty, blokada portów i historia, która nie zawsze powtarza się jako farsa

Olesia ISAJUK Wiadomość o przyznaniu ukraińskim dziennikarzom specjalnej Nagrody Pulitzera stała się nie tylko powodem do radości, ale też impulsem, ponieważ kiedyś ta sama nagroda została przyznana Walterowi Durantemu. Ten korespondent „New York Timesa” otrzymał ją za relacje „z Rosji”, w których opisywał kwitnącą i zamożną Ukrainę… w której właśnie szalał Hołodomor. Wszystko to działo się w 1932 roku. Nic dziwnego, że ukraińscy dziennikarze w odpowiedzi zażądali chociaż teraz odebrać Durantemu nagrodę. Historia ma zdumiewające poczucie humoru, które czasem przypomina wyrafinowany sadyzm. Obecnie wszystkie te wydarzenia rozgrywają się na tle rosyjskiej blokady ukraińskich portów, co bezpośrednio prowadzi niemal do całkowitego paraliżu ukraińskiego eksportu zboża, które karmi dziesiątki milionów ludzi na całym świecie. 25 maja 2022 roku ONZ oświadczyła, że na świecie – poza Ukrainą – zostało zboża na dziesięć tygodni. Potem obrazy podobne do tych, które były na Ukrainie 90 lat temu (Boże, Twoja święta wola – a do tego jeszcze okrągła rocznica), zaczną się powtarzać w Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie, w Azji Południowo-Wschodniej. Dalej – tsunami głodnych uchodźców może zalać Europę. Tak jak kiedyś susza na Wielkim Stepie wywołała wielką wędrówkę ludów, która pogrzebała Cesarstwo Rzymskie. A tymczasem Rosja, duchowa spadkobierczyni ZSRR, już nawet nie ukrywa, że dąży do zniesienia sankcji za cenę odblokowania ukraińskich portów. Sytuacja wygląda jak doskonała okazja, by Ukraińcy powiedzieli coś w rodzaju: „a przecież mówiliśmy!”. Ano mówiliśmy kiedyś, że od Rosji się nie odgrodzisz, że po naszych trupach przyjdzie ona do was… Naprawdę jednak ta historia dotyczy nie tyle odroczonych skutków lekkomyślności ani Ukrainy (antemurale christianitatis w nowoczesnym opakowaniu), ile zdolności Rosji do wykorzystywania zachodnich stereotypów i złudzeń. Co więcej, Rosja potrafi używać europejskich wartości jako broni przeciwko samej Europie. Dziewięćdziesiąt lat temu Durantego, „New York Times” i innych – choćby takich jak Sidney i Beatrice Webbowie czy George Bernard Shaw – wykorzystali wiarę w naukę i postęp, które, właściwie zastosowane, miały zaprowadzić do raju na Ziemi. Historia tej iluzji zaczęła się w XVIII wieku. Oświecenie ukształtowało ideał racjonalnego człowieka, który kieruje się wyłącznie względami rozumu i celowości i dąży przede wszystkim do poznania świata w celu jak najlepszego przebudowania go zgodnie z rozumnymi prawami. Przy czym „rozumność” oznaczała przede wszystkim racjonalność. Fakt, że epoka rozumu przyniosła ze sobą jakobiński terror, w obliczu którego nieco zbladły czyny inkwizycji, niewielu zauważyło. Wielka Rewolucja Francuska minęła, lecz marzenie o racjonalnej, dobrze uporządkowanej doskonałości nigdzie nie zniknęło. Wprost przeciwnie, XIX wiek stał się okresem budowy wielkich koncepcji, które miały wyjaśniać mechanizmy i cel historii. Co więcej – przewidywać jej dalszy bieg. Wszystkie te próby Karl Popper w swoim czasie w dziele „Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie” scharakteryzował niezwykle gruntownie i zwięźle jako „Nędzę historycyzmu”. W tym kontekście marksizm ze swoją prognozą przyszłej proletariackiej rewolucji był kolejną próbą opracowania jednego wyjaśnienia historii, odkrycia i wyjaśnienia wszystkich jej praw i na tej podstawie wydania dokładnej zapowiedzi przyszłości. XIX wiek był także stuleciem nauk przyrodniczych. Wtedy ostatecznie ukształtowały się podstawy wielu nauk i położono fundamenty współczesnego komfortu życia codziennego i dobrobytu. Właśnie w XIX wieku nauką stały się medycyna, chemia i wiele działów fizyki. Ogólnie rzecz biorąc, nauka z rozrywki dżentelmenów przekształciła się w ścisły system i instytucję społeczną. Wcześniej czy później musiała pojawić się rozsądna myśl: jeśli prawa natury obowiązują także człowieka, jeśli człowiek jest częścią przyrody, to działa również logika odwrotna – ludzką naturę można na przykład udoskonalać także za pomocą środków naukowych, opierając się na danych nauki. Tak więc na przełomie stuleci różnego rodzaju projekty i rzekomo w pełni uzasadnione idee inżynierii człowieka jako gatunku były całkowicie szanowane – eugenika i inne dziedziny inżynierii społecznej były odbierane jako zapowiedź nowego człowieka. Ciemne strony – takie jak praktyka lobotomii w USA czy kampanie sterylizacyjne wobec „niepełnowartościowych” członków społeczeństwa, do których bez żadnego nazizmu uciekano się na przykład w Skandynawii – nie to, żeby ich nie zauważano, ale uważano je za dopuszczalną cenę za jasną przyszłość ludzkości. Nawet gdy na poziomie codziennym chodziło o konsekwentne wysiłki wychowawcze, mające uczynić z kogoś „prawdziwego dżentelmena” czy „prawdziwą damę”, to sprawa, choć nie kosztowała milionów zabitych, z pewnością spowodowała tysiące złamanych losów i załamań psychicznych w imię formalnej reputacji. Idee bolszewików o brutalnej selekcji społecznej, która miała zniszczyć „niewłaściwą” część społeczeństwa i stworzyć ziemski raj, wyglądały jak kolejna wersja w pełni szanowanego zajęcia – poszukiwania najskuteczniejszej metody stworzenia zupełnie nowego, w pełni rozumnego, racjonalnego człowieka, którego nic nie powstrzymuje przed okazaniem swojego dobrego pierwiastka. Zasadniczo w takim kontekście ZSRR w okresie międzywojennym „sprzedawał” zachodnim intelektualistom obraz zrealizowanego marzenia. I, jak miliony „wiernych dzieci partii”, kusił możliwością stania się częścią wielkiego osiągnięcia, urzeczywistnienia marzeń pokoleń – i wszystko to za pozornie niewielką cenę. Durranty był jednym z tych zaczarowanych ideą poprawy ludzkiej natury – zaczarowanych na tyle, że uważali za dopuszczalne poświęcenie całego narodu. Z tych czarów ludzkość częściowo wyzwalają dopiero góry martwych ciał i szkieletów w wyzwolonych obozach koncentracyjnych nazistów. Właściwie, biorąc pod uwagę aktualne doświadczenie, można by powiedzieć, że w pewnym sensie właśnie wtedy ludzkość w pewien sposób przeczuwała te góry trupów – bo właśnie strach przed Hitlerem był jedną z całkowicie racjonalnych przyczyn, które skłaniały zachodnioeuropejskich intelektualistów i po prostu wykształconych ludzi do spoglądania z nadzieją na Związek Radziecki. Ale na długo przed tymi lękami, już w XIX wieku, idea „rozumnego i racjonalnego” człowieka oraz idealnie racjonalnego świata stała się także jednym z filarów imperialnego myślenia, gdy „rozumny i racjonalny” Europejczyk przeciwstawiany był „tubylcowi”, ogarniętemu zgubnymi namiętnościami i niepohamowaniem – i którego należało cywilizować. Tu dochodzimy do kolejnego aspektu tej dawnej historii z Durantym i Nagrodą Pulitzera. Jest nim temat „innej Europy”. Paradoksalnie, ta „inna”, „Wschodnia”, uboga i prostacka Europa również została wynaleziona w XVIII wieku – mechanizmy i przebieg tego procesu szczegółowo zbadał Larry Wolff w studium „Wynalezienie Europy Wschodniej”. W XIX wieku ustaliła się nieco wyższa paradygmat traktowania Europy Wschodniej, którą – zdaniem „bardziej postępowego” Zachodu – należało odpowiednio cywilizować. Wszak w kontekście takiego wewnątrzeuropejskiego orientalizmu Europa Wschodnia wyglądała jak „rosyjska” część ziemskiej twardzi, którą należało kolonizować i cywilizować. Właśnie ten ukryty, do dziś mało komu uświadamiany, specyficzny orientalizm aktywnie wykorzystywał ZSRR przez cały czas swojego istnienia – zarówno jako usprawiedliwienie swojej dominacji nad „obcą” Europą Wschodnią, jak i usprawiedliwienie własnych barbarzyństw: „no cóż, czego chcecie, przecież to Rosjanie”. Istnieje taka popularna fraza – historia zawsze powtarza się jako farsa. W tym przypadku historia przypomina raczej ciąg eksperymentów – najpierw na ograniczonej grupie, potem na większej, potem na jeszcze większej. Osiemdziesiąt lat temu Związek Radziecki zastosował głód jako broń wobec jednego konkretnego narodu – Ukraińców. Europa przemilczała to, Ameryka przyznała prestiżową nagrodę faktycznemu pomocnikowi zbrodni. Pomocnikowi, bo, jak powiedział Russell, „widzieć niesprawiedliwość i milczeć – to znaczy samemu brać w niej udział”. Osiemdziesiąt lat po tych wydarzeniach Federacja Rosyjska grozi głodem całemu światu. Wydawałoby się, że ta historia powinna postawić kropkę w dyskusjach, czy ZSRR i Rosja to jedno i to samo, a także na zawsze pogrzebać dyskurs o jakichś szczególnych rosyjskich interesach gdziekolwiek i kiedykolwiek. Przecież sam Związek ani trochę się nie zmienił. Zmienił tylko szyld na „Federację Rosyjską”. Dokładniej, nie zmieniła się istota imperium rosyjskiego. Obecnie faktycznie chce zrobić ze światem to, co osiemdziesiąt lat temu zrobiła z Ukrainą. I z tym samym celem – nastraszyć, upokorzyć, podporządkować swojej woli, sprowadzić do poziomu wegetacji. Aby znów zmusić do zapłacenia właśnie Europę Wschodnią, spróbują wykorzystać – i już wykorzystują – postkolonialne kompleksy i traumy krajów, którym bezpośrednio grozi głód. Sądząc po niektórych deklaracjach w Davos, to już się dzieje. Z jednej strony, wobec widma głodowej śmierci milionów własnych rodaków, wydaje się, że nie da się po prostu być wybrednym. A z drugiej, obstawanie przy idei „pokoju dla Ukrainy w zamian za chleb” to realizacja właśnie tego, co chciał zrobić Związek z Ukrainą, a co teraz chciałaby zrobić Rosja z całym światem. Zmusić do złamania podstawowych zasad moralności i honoru w imię fizycznego przetrwania. Jako wariant – sprowokować wszystkich do uwikłania w śmiertelny uścisk sporu na temat tego, „czyim kosztem karmić terrorystę”. Wariacja na temat gułagowego „umrzyj dziś, a ja jutro” w skali światowej. Jednak ludzie na ogół nie lubią się mylić i nie lubią przyznawać do swoich błędów. Paradoksalnie, dzieje się tak tym częściej, im mądrzejszych ludzi mamy do czynienia. Dlatego jeszcze przez jakiś czas Pulitzer będzie przy Durantym. Najdziwniejsze jest to, że w samej zachodniej literaturze istnieją ostrzeżenia przed taką taktyką Rosji. Niemal dosłownie – w powieści „Diabelska alternatywa” Fredericka Forsytha opisano, jak Moskwa stawia wolny świat przed wyborem: katastrofa ekologiczna czy wojna nuklearna, przy czym wojna nuklearna jako sposób ocalenia reżimu, który ginie pod ciężarem własnej nieudolności. I wygrywa – dzięki stawianiu na strach Zachodu przed masowym zabijaniem i niszczeniem. Strach, który zmusza do kierowania się wyłącznie normami business as usual – a to przewiduje między innymi rozliczenie Europy Wschodniej. Dlatego właśnie pozbawienie Durantego nagrody – choćby pośmiertne – nie jest jedynie symbolicznym krokiem, by zadowolić Ukraińców. Nie. Miałoby to stać się znakiem tego, że świat zrozumiał, czym naprawdę jest Rosja. Za materiałami serwisu zbruc.eu

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

rii. Dlatego jeszcze za jego życia Moskwa zmuszona była wprowadzić tak zwaną korenizację, aby uśpić czujność mniejszości narodowych, a faktycznie przejąć w swoich interesach odrodzenie narodowe każdego zniewolonego narodu. Jako mentalnie zacofana względem europejskiej cywilizacji, mogła w ten sposób nieco rozciągnąć w czasie istnienie swojego imperium, ale nie utrwalić go. Jednak dozwolona przez Moskwę korenizacja wciągnęła w swój wir miliony Ukraińców także poza granicami USRR. Znowuż – od Bałtyku po Ocean Spokojny – we wszystkich skupiskach ukraińskości otwierane są szkoły z ojczystym językiem nauczania, w tym języku wychodzą gazety, porozumiewają się w urzędach państwowych, a w cerkwiach się modlą. Zaczyna ukrainizować się proletariat w Rostowie, Krasnodarze, Taganrogu, Noworosyjsku, kluby robotnicze pojawiają się także w innych miastach, nawet na Dalekim Wschodzie… Konkretnych środków w zakresie przeciwdziałania temu Lenin nie pozostawił w swoim testamencie, a podobnych tradycji rosyjskie społeczeństwo z już wymienionych powodów nie wypracowało, choć później chwaliło się skokiem od chłopskiej soch do rakiet kosmicznych – prawdę mówiąc, tworzyli je z reguły obcy. Dlatego rosyjskim szowinistom określić się w kwestii ukraińskiej było prosto: „nie ma, nie było i być nie może” – wspomnieli pamiętnego carskiego ministra Wałujewa. Postanowienia Kremla z 14 i 15 grudnia 1932 roku o zwinięciu ukrainizacji w USRR i całkowity zakaz takiej poza jej granicami ostatecznie odrzuciły tradycje Aleksandra Macedońskiego dotyczące delikatnego ujarzmiania zniewolonych narodów. Odtąd brutalna siła i dzikie samowolstwo stały się głównym narzędziem w otwartym niszczeniu ukraińskości – Hołodomorami, represjami politycznymi, akcjami karnymi przeciwko powstańcom i ich rodzinom. Tak było za ZSRR, tak kontynuuje się i w nowożytnej Rosji, gdzie leninowska praktyka poprzez nadawanie narodowo-terytorialnej samorządności jest potępiana, natomiast przeważają szowinistyczne idee Denikina. Brutalna agresja, która rozpoczęła się w 2014 roku, towarzyszy zakazowi ojczystego języka w szkołach na okupowanych terytoriach, niszczeniu ukraińskich książek, prześladowaniu patriotów. W ten sposób, nawet zamiast widocznego szacunku, jak to czynił Aleksander Macedoński, jak tego wymagał w swoich taktycznych opracowaniach Lenin, dzisiejsze rosyjskie wojsko działa na wzór hordy, wyróżniając się także tym, że kradnie toalety, czym i wejdzie do historii światowej cywilizacji. Naturalnie, ze strony takich „wyzwolicieli” nie ma nawet cienia szacunku do odwiecznie rdzennej tutaj ukraińskości. Jedynie bezczelna nadzieja na kwiaty i chleb z solą dla nieproszonych gości z automatami, czołgami i rakietami… Ależ Ukraińcy to nie Rosjanie, którzy są potomkami ugrofińskich plemion łowiecko-rybackich, a nie rolniczych, jak my. Z naszego środowiska wywodzą się mężowie stanu i dowódcy także dla innych narodów. Czegoś podobnego tereny od Bałtyku po Ural, zdaje się, nie dały. Ostatecznie Rosja już spóźniła się ze swoim Aleksandrem Macedońskim – historia tego imperium na naszych oczach odchodzi w zaświaty…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Dzisiejsze rosyjskie wojsko działa na wzór hordy

Wołodymyr SERHIJCZUK, kierownik katedry historii światowego ukraiństwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki, doktor nauk historycznych, profesor. Już od dawnych czasów znawcy sztuki wojennej zauważyli charakterystyczną okoliczność: niemal w połowie sukces operacji bojowych zależy od umiejętności osłabienia wroga poprzez jego rozdzielenie i znalezienie w jego obozie zwolenników. Szczególnie wyróżnił się tym Aleksander Macedoński, który jeszcze na długo przed narodzeniem Jezusa Chrystusa wszedł do historii świata jako jeden z najsławniejszych wodzów. Według słów profesora Roberta Packlena, który jeszcze w 1943 roku przygotował „Białą księgę” o polityce narodowej i społecznej w służbie moskiewskiego imperializmu, Macedoński „pierwszorzędne znaczenie nadawał doborowi i wprowadzaniu w życie idei, które jednoczyły mu zwolenników w obozie wroga”. Dlatego, gdy przygotowywał się do wyprawy, studiował wszystko, ale najbardziej – osobliwości tego narodu, który zamierzał podbić, w szczególności jego kulturę, ważne symbole duchowości. Powiedzmy, aby opanować Azję Mniejszą, którą wtedy władali Persowie, Aleksander Macedoński przed rozpoczęciem wyprawy rzuca hasło o szerzeniu tam kultury greckiej. Jako pierwszy krok do tego – złożenie wieńców w Troi na grobie bohatera starogreckiego eposu, Achillesa. W rezultacie w Azji Mniejszej Macedońskiemu opór stawiały tylko perskie garnizony, greckie miasta zaś otwierały bramy. Podobny zabieg zastosował Aleksander Macedoński także w wyprawie na Egipt, który planował wyzwolić spod władzy Persów, gdzie ich miejscowa ludność nienawidziła. Aby przekonać tamtejszych mieszkańców, że jest on rzekomo rzeczywiście ich wyzwolicielem, składa ofiarę egipskiemu bogu, jeździ na pielgrzymkę do znanej egipskiej świątyni i tam otrzymuje tytuł „syna Amona”, czyli spadkobiercy jednego z najwyższych kapłanów ówczesnego świata. Rozumiejąc, że na bagnetach można postawić tron, ale nie można na nim usiedzieć, Aleksander Macedoński stanowiska administracyjne Egiptu pozostawia w rękach miejscowej szlachty, a przybyli Grecy jedynie kontrolują jej działania. Dalej rzuca hasło grecko-perskiej jedności – ożenił się sam z Persją i jednocześnie żeni 10 tysięcy swoich żołnierzy z tamtejszymi kobietami. A oprócz wszystkiego, zaczyna sam pojawiać się przed ludem w stroju, który łączy syntezę greckiego z perskim… Zrozumiałe, że niczego podobnego w swoich tradycjach nawet pod koniec pierwszego tysiąclecia nowej ery nie mieli nawet w przybliżeniu nasi północno-wschodni sąsiedzi, którzy dopiero przechodzili od myśliwsko-rybackiego do pasterskiego sposobu produkcji materialnej. Kiedy państwo Ruś z centrum w Kijowie w 860 roku już oficjalnie uznało najpotężniejsze wtedy państwo – Cesarstwo Bizantyjskie, wodzowie ugrofińskich plemion, które rozprzestrzeniały się od Bałtyku do Uralu, dwa lata po tym jedynie prosili Waregów, aby ci przyszli do Ładogi nimi rządzić. Podbite i zrusyfikowane wkrótce przez naszych przodków ugrofińskie ludy w centrum swojego osadnictwa, korzystając z osłabienia Rusi, zaczynają tworzyć swój samorządny model, który odpowiada poziomowi miejscowego rozwoju, a nie demokratycznym tradycjom Kijowa i Nowogrodu. Stąd też barbarzyńskie zniszczenie przez wojsko suzdalskiego księcia Andrzeja Bogolubskiego Kijowa w 1169 roku – na podobne zniszczenie Nowogrodu sił mu już nie wystarczyło. A trafiwszy z czasem pod wpływ Złotej Ordy, w podstawie materialnej produkcji której było właśnie pasterstwo, wczorajsi Ugrofinowie dość szybko przejmują jej samorządne tradycje, w odróżnieniu od naszych przodków, którzy z tysiącletnim doświadczeniem rolniczym bardziej skłonni byli do demokratycznego rozwiązywania życiowych problemów. Odpowiedniego wpływu doznaje i sprawa wojskowa, taktyka i strategia której absolutyzuje wariant masowej siły, która już samym swoim wyglądem ma budzić grozę w tych, którzy mają się przed nią bronić. Hetman Bohdan Chmielnicki przestraszył się, gdy zobaczył okrutne działania rzekomo sojuszniczego moskiewskiego wojska na ukraińskich ziemiach we wspólnej wyprawie na zachód w 1655 roku. Dlatego też usilnie radził magistratowi Lwowa, aby wykupili się, żeby moskiewscy wojownicy nie splądrowali miasta, jak to było przedtem z Gródkiem. Prawda, stałe angażowanie do zarządzania moskiewską siłą zbrojną cudzoziemców, jak i wychodźców ze środowiska ukraińskiej starszyzny kozackiej, wygładza pewne techniki bojowe rosyjskiej armii podczas prowadzenia operacji wojskowych, jednak przy tym pozostaje ich głównym składnikiem dla osiągnięcia pożądanego rezultatu wykorzystanie nieograniczonej ilości ludzkiego kontyngentu. Ta koncepcja, którą rosyjski radziecki marszałek Żukow oznaczy wyrażeniem „baby narozhajut” (baby urodzą), mocno zakorzeni się w świadomości moskiewskich wielkomocarstwowych szowinistów, którzy już od 1492 roku rozmarzyli się o swoim „Trzecim Rzymie”. W rezultacie zniewolone przez Moskwę sąsiednie narody w charakterze mięsa armatniego zdobywają dla niej nowe i nowe terytoria, a wychodźcy z tych ostatnich znów masowym najazdem przetaczają się na nowe sąsiednie ziemie, aby wkrótce przechrzcić je na „odwiecznie ruskie”, jak to wcześniej stało się z ukraińskimi, białoruskimi, krymskimi… W niewoli takiej dzikiej żywiołowości znajdują się i wychodźcy z Europy, którym rosyjscy wielkomocarstwowi szowiniści powierzają swój imperialny tron. Tak, Niemka Katarzyna II nie tylko sprytnie wykorzystuje naszą kozacką siłę zbrojną w swoich zaborczych wyprawach na Północny Kaukaz i Krym, ale i umiejętnie rozprawia się po tym z nią w ogólnym kontekście niszczenia ukraińskiego narodu, aby „nie patrzyli jak wilki w las”. I już przygotowuje się wyprawa do „ciepłego morza” – zgodnie z testamentem Piotra I! Tę drogę do Oceanu Indyjskiego mają zapewnić potomkowie zaporoskich Kozaków, których wyrywają z Kubania i osiedlają wzdłuż Morza Kaspijskiego w środowisku muzułmańskich narodów. Równolegle Imperium Rosyjskie przyłącza Zakaukazie, próbuje opanować Bałkany. Wydaje się, że Trzeci Rzym ostatecznie utwierdza się dzięki brutalnej sile. Jednak już wojna krymska 1853–1856 lat dała znaczną rysę w iluzorycznej wielkości rosyjskiej armii. A ostatecznie rozwiał mit o jej niezwyciężoności wojna z Japonią na początku XX wieku: ogromne imperium, które wtedy rozciągało się zza Wisły do Alaski, doznało druzgocącej porażki od małego wyspiarskiego kraju! W rezultacie jeden z najbardziej utalentowanych rosyjskich szowinistów Wołodymyr Uljanow-Lenin zrozumiał, że dla utwierdzenia światowej wielkości tego imperium koniecznie trzeba „pójść inną drogą”, być może wtedy zdecydował się właśnie skorzystać z metod Aleksandra Macedońskiego dla podboju świata. Nie pozwalając ukraińskim socjaldemokratom zająć swojej osobnej niszy w ogólnorosyjskiej partii tego typu, Lenin jednocześnie zaczyna usilnie propagować koncepcję prawa narodów do samostanowienia. W odróżnieniu od europejskich socjalistów, którzy nawet nie uznają Ukraińców za osobny naród, ten jawny rosyjski wielkomocarstwowy szowinista pod togą Zjednoczonych Stanów Europy oręduje za tym, aby Ukraińcy mieli własne samodzielne państwo, ale… w nim ma rządzić jego ogólnorosyjska siła polityczna, która rzekomo jest upoważniona reprezentować i naszą klasę robotniczą. Na emigracji Lenin aktywnie komunikuje się z ukraińskimi rewolucjonistami, demonstracyjnie siedzi w Krakowie pod niebiesko-żółtymi flagami na obchodach 100-lecia od dnia urodzin Tarasa Szewczenki, a z początkiem Pierwszej wojny światowej pisze specjalne artykuły o prawie ukraińskiego narodu do bycia gospodarzem na swojej ziemi. To tak pociesza członków „Związku Wyzwolenia Ukrainy” w Wiedniu, że oni nawet chcą dopiąć swego, aby rosyjscy bolszewicy otrzymywali niemiecką pomoc finansową właśnie przez nich, a w rezultacie zostali zaprzęgnięci do ukraińskiego narodowo-wyzwoleńczego wozu. Na fali Lutowej demokratycznej rewolucji, którą zainicjowali żołnierze-Ukraińcy Wołyńskiego pułku w Piotrogrodzie, Lenin próbuje przejąć władzę w Imperium Rosyjskim, a kiedy mu się to udaje, to już zapomina o swoich obietnicach dotyczących prawa narodów do samostanowienia, bo chce ich bezwarunkowego podporządkowania swojej partyjnej sekcie. Kiedy zaś Pierwszy Wszechukraiński zjazd rad popiera już ogłoszoną przez Centralną Radę w Kijowie Ukraińską Republikę Ludową, rosyjscy bolszewicy tworzą w grudniu 1917 roku w Charkowie jeszcze jedną URL – samozwańczą, nielegalną. I tą charkowską URL kierują wyznaczeni przez czerwoną Moskwę w większości nie-Ukraińcy, którzy przysłaną z Rosji siłą zbrojną kontrolują naszych miejscowych marzycieli o „bezinteresowności pomocy”. proletariatu „bratniego” nam narodu z północy. Prawda, przybysze pozwolili przyczepić do czerwonego sztandaru niebiesko-żółte wstążki. U Lenina pojawia się poważny konkurent w walce o władzę w Rosji – generał Denikin. Ten, który gardzi ukraińskością, jego język nazywa psim. Dlatego od niego odwracają się Ukraińcy, w szczególności Kubańczycy, którzy początkowo stanowili znaczną część jego armii. A oto Leninowi niektórzy z naszego naiwnego narodu chcą wierzyć, wszak wzywa on swoich nadzorców na Ukrainie do uczenia się języka rdzennej ludności, rozwijania jej kultury, a jeszcze ziemię obiecuje chłopom… Lenin idzie na wszelkie obietnice wobec Ukraińców, bo dobrze rozumie, że „bez ukraińskiego chleba, bez ukraińskiego węgla, bez ukraińskiego cukru i bez ukraińskiej rudy żelaza rosyjska republika radziecka jest niemożliwa…”. On nawet formalnie uznaje niepodległość USRR, 28 grudnia 1920 roku zawiera z nią układ sojuszniczy, ale niezauważalnie dla ogółu na tak zwanych samodzielnych ukraińskich terenach wprowadzane są prawa bolszewickiej Rosji. Co więcej, powstańców przeciwko moskiewskim okupantom sądzą w imieniu właśnie tej ostatniej, a nie USRR – wszystko to jeszcze przed utworzeniem tak zwanego Związku SRR. To znaczy, Lenin okazał się dobrym uczniem Aleksandra Macedońskiego w podbijaniu sąsiednich narodów. On chce i nadal wykorzystywać doświadczenie tego wybitnego wodza, ponieważ rozumie, że rosyjska władza bolszewicka jeszcze daleko nie utwierdziła się na peryferiach byłego carskiego imperium.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

opanował to przeklęte gniazdo i wyciął w pień całą hołotę. W ten sposób wytępiliśmy ostatni kikut rodu Mazepy i z tej okazji składam wam szczere życzenia”. Tylko archiwa i kroniki tamtej epoki zachowały szczegóły barbarzyńskich mąk Ukraińców, które wymyślała sadystyczna wyobraźnia Piotra I. Obchodząc 350. rocznicę urodzin uzurpatora, niszczyciela Ukraińców Piotra I, nowożytny sadysta Putin realizuje szowinistyczno-nazistowskie hasło: „Rosja musi rządzić bezwstydnie”. W ten sposób w obecnych warunkach realizuje się agresywna istota kodu genetycznego plemion ugrofińskich i tatarsko-mongolskich, na pożywnym gruncie których wytworzył się tak zwany naród rosyjski. Piotr Czaadajew w swoim czasie słusznie powiedział, że Rosja pojawiła się dla świata jako straszna lekcja, dowodząca, jak nie należy żyć. Obecnie na arenie politycznej Federacji Rosyjskiej działa „Rosyjski Ruch Imperialny”, na którym opiera się raszysta Putin i manipulacyjnie twierdzi: „Rosjanie powinni zrozumieć, że sama Ukraina i sami Ukraińcy jako naród – to zjawisko wyłącznie wrogie nam, a wszystko, co wrogie, należy niszczyć. Po to, by zjednoczyć naród rosyjski, zebrać na nowo i wzmocnić Rosję, Ukrainę i Ukraińców trzeba zniszczyć”. Nie tylko na Ukrainie, ale i na całym świecie każdy człowiek musi głęboko uświadamiać sobie, że kod genetyczny Rusinów-Ukraińców nie ma nic wspólnego z genem Mokselan-Moskwicinów-Moskali-Kacapów-Rosjan, których głównym celem jest obecnie podbój Narodowego Sobornego Państwa Ukraińskiego, zniszczenie Ukraińców jako samoistnego etnosu, ponieważ on, rzekomo, pragnie zbudować anty-Rosję na ziemi rodzimej dla Moskwicinów. Obecna szerokoskala agresja Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie niezaprzeczalnie i przejrzyście świadczy, że rosyjscy żołnierze oraz ich złowieszczy przywódcy (carowie, sekretarze generalni) zarówno w przeszłości, jak i teraz są głównymi zbrodniarzami światowej historii. Teraz na złowieszczym szczycie niemoralnego „ruskiego miru” zasiada kanibal Putin ze swoimi czarnokrwistymi mutantami. Putinowskie szalone imperialne idee odrodzenia Związku Radzieckiego w otoczce Moskowii opanowały rosyjskie masy ludowe. Pochwalają one, wspierają terrorystyczną antyukraińską wojnę, razem z popami Cyryla błogosławią żołnierzy do stosowania przeciwko duchowo wolnym, narodowo świadomym Ukraińcom wściekłych metod i form ujarzmienia, które w ciągu krwawej historii wykorzystywali różni Iwanowie III, Iwanowie IV Groźni, Piotrowie I, Katarzyny II, Mikołaje, Leninowie, Stalinowie, Żukowowie i inne diabelskie pomioty. Wyzwolenie z trujących rosyjskich imperialnych pęt jest możliwe (i tak będzie!), jeśli europejska, światowa społeczność wraz z ich liderami jak najszybciej wszelkimi sposobami pomoże heroicznym Ukraińcom zatrzymać, rozgromić, ukarać antyludzkie, antysłowiańskie moskiewskie wrogie siły i nad danym przez Boga ukraińskim niebem zaświeci pokojowe niebo. Wtedy zrujnowana przez potomków dzikich plemion ugrofińskich i tatarsko-mongolskich ofiarna Ukraina dzięki dobroczynnej pracy zakwitnie radosnym rozwojem w światowej przestrzeni cywilizacyjnej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Nie Słowianie, a główni zbrodniarze światowej historii

Wasyl ŁYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Iwana Franki. Obecnie często można usłyszeć: „Nawet w najstraszniejszym śnie nie mogły przyśnić się okrucieństwa, których dopuszczają się rosyjscy żołnierze na zagrabionych ukraińskich ziemiach”. „Nie spodziewaliśmy się, że Putin tak z nami postąpi”. „Skąd u Rosjan sadystyczne okrucieństwo?”. Dziwnie, ale i teraz niektórzy nazywają Rosjan braćmi Ukraińców. Przykro, że do tej pory niektórzy autorytatywni europejscy politycy uważają, iż Białorusini, Rosjanie i Ukraińcy to jeden wielkorosyjski naród. Natchniona kłamliwą moskiewską propagandą historyczna nieprawda kłębi się w wielu głowach, przeszkadza zająć jasne, przejrzyste ukraińskie stanowisko narodowo-państwowe, rodzi separatystów, kolaborantów, zdrajców. Wydano już niemało prac naukowych, utworów literackich, artykułów publicystycznych, wybrzmiały w telewizji i radiu oraz rozpowszechniono w mediach społecznościowych setki komunikatów, że Rosjanie to nie Słowianie. Autor tych słów w swoich pracach naukowo-publicystycznych gruntownie dowodzi, że Rusini=Ukraińcy oraz Mokselczycy=Rosjanie nie są tego samego rodu i plemienia, to różne etnosy, a spadkobiercą Rusi=Rusi Kijowskiej jest Ukraina, a nie Moskwa=Rosja, która obecnie rozpętała 28. okrutną wojnę na pełną skalę w celu zniszczenia ukraińskiego narodu. Zwracam uwagę na książkę „Niezłomna Ukraina”, w której Wołodymyr Iwanyszyn na podstawie materiałów wielu badaczy historii, języka i kultury odkrył, pokazał różne korzenie pochodzenia i formowania się narodu ukraińskiego i rosyjskiego – słowiańskiego (ukraińskiego) oraz ugrofińsko-tatarskiego (rosyjskiego) etnosów. Genetyczną podstawę Mokselczyków=Moskali=Rosjan=Kacapów stanowiły plemiona pochodzenia ugrofińskiego, tatarsko-mongolskiego i irańskiego: Weś, Em, Karelowie, Iżorowie, Ładożanie, Wieżanie, Czudź, Merya, Mordwa, Muroma, Mokszowie, Czuwasze, Czeremisi, Komi, Perm, Pieczera, Jam, Zymigoła, Korś, Narowa, Liwowie, Kipczacy, Kingit, Sidżiut, Cziczimi, Oguzy, Tuchczi, Aczma, Czaruki, Bułgarzy i inne plemiona. „Prawie cała europejska część dzisiejszej Rosji, z wyjątkiem ziem nowogrodzkich i pskowskich, była zasiedlona przez większość tych plemion, które nie znały ani pługa, ani krzyża – podkreśla Mychajło Sydorżewski. – I właśnie na ich podstawie uformował się etnos, który znacznie później otrzymał nazwę „russkije”, „jedinyj russkij narod”, „russkaja nacija”. Naród ukraiński uformował się na podstawie plemion słowiańskich – Polan, Drewlan, Siewierzan, Dulibów, Tywerców i innych. Dawne państwo ukraińskie Ruś było już znane i rozwinięte na poziomie krajów europejskich w 838 r. O tym gruntownie napisano w monografii lwowskiej uczonej Olhy Szczodry „Słowianie i Ruś we wczesnym średniowieczu”. Historyk Andrij Lyzłow (współczesny Piotra I) w pracy „Historia scytyjska” dowodził, że plemiona Moskwy nie mają nic wspólnego z Rusiczami (Ruskimi). Wybitny rosyjski historyk Wasilij Kluczewski tak charakteryzował etniczną specyfikę Zalesia: „To był kraj, który leżał poza starą rdzenną Rusią i w XI wieku był raczej cudzoziemskim niż ruskim krajem”. W IX–XII wieku nie istniał naród rosyjski. Moskwa jako księstwo pojawiła się w 1277 roku i była zwykłym Ułusem Złotej Ordy. Założycielem Moskwy i Moskiewskiego Ułusu był chan Złotej Ordy Mengu-Timur, a nie Jurij Dołgoruki. Wielkoksiążęcy tron Moskwa otrzymała dopiero w 1328 r. za Iwana Kality i do XVI wieku była w składzie Ordy na prawach zwykłego Ułusu. Wtedy etnos Moskiewskiego Ułusu był przeważnie fińsko-tatarski. Moskale płacili daninę na Krym do 1700 roku. Tatarzy-Mongołowie władali Moskowszczyzną prawie 400 lat (1237–1613). Od Złotej Ordy Moskwę wyzwolił krymski chan Mengli Girej. Zcentralizowane tyrańskie państwo moskiewskie bardzo intensywnie powiększało się dzięki podbojom i przyłączaniu cudzych ziem. W XIII w. powierzchnia Księstwa Moskiewskiego wynosiła 216 tys. km kw., w XIV w. – 560, w XVI w. – 8270, w XVII w. – 14392, w XVIII w. – 17080, w XIX w. – 22000, w XX w. – 23000 tys. km kw. Na pytanie, jak się stało, że z rejonowych rozmiarów Księstwa Moskiewskiego w ciągu 500 lat powstało supermocarstwo o powierzchni ponad 23 mln km kw. (53% powierzchni Europy i 38% powierzchni Azji), Rosjanin bezapelacyjnie odpowiada, że Moskwa rozrastała się w wyniku „wossojedinienija”, „oswobozdjenija”, „dobrowolnego prisojedinienija” – i ani słowem nie wspomni o moskiewskich=rosyjskich zaborczych, kolonialnych wojnach. Moskwa „żywiła” swoją ideologię nie europejskimi „kartami wolności” (jak w Anglii), nie oświeconymi reformami liberalnych książąt (jak, na przykład, we Florencji), a nieograniczonym prawem „wielkiego gosudara” czynić ze swoimi „ludiszkami” i „chołopami” (do tych ostatnich należeli nawet bliscy bojarzy) tak, jak on uważa za stosowne” (I. Siundiukow). Całkowitym przeciwieństwem samowładnej Moskwy był Wielki Nowogród – wolna republika wiecowa, która odziedziczyła żywe demokratyczne tradycje dawnego ukraińskiego państwa Ruś. Rosyjski historyk imperialny Nikołaj Karamzin prawdziwie opisał, jak moskiewski książę Iwan III niszczył republikę wiecową. 14 lipca 1471 roku wojsko Wielkiego Nowogrodu zostało rozgromione przez „moskowitian” (słowo Karamzina) nad rzeką Szełoń, nieco na południe od Nowogrodu. „Zaczęło się straszne spustoszenie, niszczono wszystko ogniem i mieczem. Dym, płomienie, krwawe rzeki, jęk i krzyk od wschodu do zachodu niosły się do brzegów jeziora Ilmen. Moskowitianie okazali nieopisane oszalałe okrucieństwo: nie było litości ani dla biednych rolników, ani dla kobiet. Z okrucieństwem, właściwym ówczesnym czasom, wojewoda Chołmski, schwytawszy jeńców-nowogrodzian, rozkazał odciąć im nosy i wargi i posłać ich, okaleczonych, do Nowogrodu” – tak opisał moskiewskie okrucieństwa Nikołaj Karamzin. Siedem lat później – w styczniu 1478 r. Wielki Nowogród stał się jedną z prowincji Moskwy, gdyż „wiec zostało skasowane, dzwon wiecowy wywieziony do Moskwy, odizolowaną posadnicę Marfę Borecką wtrącono dożywotnio do więzienia” (I. Siundukow). Właśnie od 1478 r. Iwan III zaczął tytułować się „gospodarzem całej Rusi”. Jednak moskwicini nie mogli pogodzić się z duchem dawnych tradycji wiecowych w starym Nowogrodzie. Prawie 100 lat później car Iwan IV Groźny postanowił ostatecznie zniszczyć nowogrodzian. W książce „Historia państwa rosyjskiego” Mikołaj Karamzin napisał, że 2 stycznia 1570 r. liczna drużyna carowa weszła do Nowogrodu, w którym zapanowała cisza grozy. 6 stycznia przybył car Iwan Groźny, a 7 stycznia rozpoczął się carski „sąd” nad wolnomyślnymi nowogrodzianami. M. Karamzin opisuje go tak: „Sądzili Ioann i syn jego w taki sposób: codziennie przedstawiali im od pięciuset do tysiąca i więcej nowogrodzian; bili ich, męczyli, palili jakąś substancją ognistą, przywiązywali głową lub nogami do sań, ciągnęli na brzeg Wołchowa, gdzie ta rzeka nie zamarza zimą, i rzucali z mostu do wody całymi rodzinami, żony z mężami, matki z niemowlętami. Ratnicy moskiewscy jeździli łodziami po Wołchowie z palami, bosakami i siekierami: kto z wrzuconych do rzeki wypływał, tego kłuli, rozsiekiwali na części. Te morderstwa zakończyły się ogólnym rabunkiem: Iwan IV Groźny z drużyną objechał wszystkie przybytki wokół miasta; zabrał skarbnice cerkiewne i klasztorne; kazał spustoszyć dwory i cele, wyniszczyć zboże, konie, bydło; poddał także i cały Nowogród grabieży, sklepy, domy, cerkwie; sam jeździł z ulicy na ulicę, patrzył, jak drapieżni wojownicy wdzierali się do pałaców i komór, wyważali bramy, wchodzili przez okna, dzielili między sobą jedwabne tkaniny, futra… Ruina Wielkiego Nowogrodu trwała około sześciu tygodni”. Publicysta Ihor Siundukow w gruntownym badaniu „Zagłada Wielkiego Nowogrodu”, opublikowanym w książce „Detoks”, która ujrzała światło dzienne pod redakcją Łarysy Iwaszyny w 2021 r., słusznie zaznaczył, że Karamzin choć był rosyjskim imperialnym państwowcem, to o zbrodniach carów pisał. Zatem ci, którzy zaliczają siebie do państwowców ukraińskich, powinni wyuczyć się historii upadku słowiańskiego Wielkiego Nowogrodu. Bo trzeba wiedzieć, jak Moskwa, „zabierając ziemie”, miażdżyła, niszczyła podbite narody. Wzywam każdego mieszkańca Ukrainy do wszechstronnego studiowania historii ukraińsko-rosyjskich relacji, aby do serca i rozumu każdej osoby dotarła prawda o moskiewsko-rosyjskiej polityce duchowego ludobójstwa, terroru, demoralizacji Ukraińców, która trwa ponad 850 lat, zaczynając od 1169 roku – pierwszego złowieszczego zniszczenia złotego Kijowa przez północne zamiejskie plemiona – suzdalców Andrzeja Bogolubskiego. Niewiarygodnie okrutne represje przejęły grozą Ukrainę po tym, jak w latach 1708–1709 hetman Iwan Mazepa z pomocą szwedzkiego króla Karola XII spróbował wyrwać naród ukraiński z moskiewskiego niewolnictwa. Francuski ambasador w Moskwii z przerażeniem donosił do Paryża: „Moskiewski generał Mienszykow przyniósł na Ukrainę wszystkie okropności zemsty i wojny. Wszystkich przyjaciół Mazepy bezcześnie torturowano. Ukraina zalana krwią, zrujnowana grabieżami i wykazuje wszędzie straszną obrazę barbarzyństwa…”. Tylko w hetmańskiej stolicy Baturynie wycięto, według różnych danych, od 6000 do 15 000 mieszkańców. Z „Historii Rusów” dowiadujemy się, że tragedię Baturyna zakończono ogniem i roztopioną siarką: „Całe miasto i wszystkie publiczne jego budowle, czyli cerkwie i urzędowe budynki z ich archiwami, arsenały i magazyny z zapisami, ze wszystkich końców podpalono i obrócono w popielisko. Ciała pobitych chrześcijan oraz niemowląt rzucono na ulicach i poza miastem. Mienszykow, śpiesząc się z odwrotem i będąc obcym ludzkości, pozostawiał je na pastwę ptakom niebieskim i zwierzętom ziemskim, a sam, obciążony niezliczonymi kosztownościami i skarbami, miejskimi i narodowymi, i zabrawszy z arsenału 315 armat, odszedł od miasta i, przechodząc okolice miasta, palił i niszczył wszystko, co trafiało mu się na drodze, obracając mieszkania ludowe w pustynię”. W maju 1709 r. wojska moskiewskie zdobyły i zniszczyły Sicz Czortomłycką, która istniała ponad wiek. Mokselcy zbezcześcili nawet grobowiec dawnych atamanów i zabrali armaty, ukraiński kozacki skarb i sztandary. Piotr I niewiarygodnie ucieszył się, usłyszawszy nowinę o zniszczeniu Siczy, i pisał do Mienszykowa: „My przyjęliśmy z wielką radością wieść, że wy zdobyliście to przeklęte miejsce, źródło wszelkiego zła i nadziei naszych wrogów”. On także zawiadamiał generała Apraksina, „że pułkownik Jakowlew”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

czyniąc bezużytecznymi międzynarodowe instytucje świata jałtańsko-helsińskiego – przede wszystkim ONZ z jej bezsilną Radą Bezpieczeństwa oraz wyspecjalizowanymi organami MAEA, WHO, OBWE itp. Putin i jego reżim naruszyli ponad 400 międzynarodowych umów i konwencji, zburzyli do fundamentów skomplikowanie zbudowany system międzynarodowego bezpieczeństwa. Zamiast gry w szachy gra on w „czapajewa” i otrzyma za to odpowiednią karę. Świat został zerwany ze zwykłych kotwic. Na horyzoncie już pojawiają się widma przyszłego starcia USA i Chin. Nadchodzą „uderzające zmiany geopolityczne w rezultacie efektu domina”: upadną lub zostaną zniszczone szeregi państw i obecnych sojuszy, powstaną nowe kraje i nowe międzynarodowe alianse. Mając doświadczenie I i II wojny światowej, możemy łatwo wyobrazić sobie globalną skalę takich zmian. Ale wielu rzeczy wyobrazić sobie nie możemy. 6. Obecna wojna jest bezprecedensowa pod względem skali masowych przemieszczeń ludności: straciło dach nad głową i musiało wyjechać ze swoich miejsc ponad 10 mln Ukraińców; według danych Urzędu Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (14.06.2022) granice Ukrainy opuściło 7,5 mln obywateli, z nich 3,3 mln otrzymało status „ochrony czasowej”. Liczbę zabitych, rannych, okaleczonych ludzi jeszcze przyjdzie podliczyć. Jest to najcięższa katastrofa demograficzna naszego narodu. Oczywiście, Ukraina znała wielkie fale ucieczek i ewakuacji: wspomnieć choćby wyjście białej armii w 1920 r. z Krymu, Odessy i Noworosyjska. Straszne obrazy paniki przed natarciem i terrorem czerwonych pozostały we wspomnieniach oraz dokumentach fotograficznych i filmowych. Wspomnienia o potokach ewakuacyjnych z 1941 roku są żywe w mojej pamięci: daleko nie wszyscy wrócili z Rosji – i teraz ich potomkowie z ukraińskimi nazwiskami nienawidzą Ukrainy i biorą udział w jej zabijaniu. W latach 1943–1944 Lwów przekształcił się w punkt ewakuacyjny Ukraińców, którzy uciekali na Zachód przed natarciem Armii Czerwonej. Daleko nie wszyscy byli kolaborantami, poplecznikami niemieckich okupantów – o tym dobrze pisał Bohdan Horyń w swoich badaniach historyczno-artystycznych. W 1986 r. tłumy ludzi w Kijowie szturmowały pociągi na dworcu centralnym – aby uratować dzieci przed radioaktywnymi chmurami, które pełzły z ruin Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Ale to, co stało się w lutym–marcu 2022 r. – to biblijne Wyjście naszego narodu, przeważnie matek z dziećmi, przerosło wszystko, co przeżyła ukraińska ziemia. Kolumny samochodów osobowych i autobusów, które sunęły na Zachód, rozciągnęły się na dziesiątki kilometrów, blokując przejścia z Ukrainy do Polski, Słowacji, Węgier, Mołdawii, Rumunii. W tych warunkach nieludzkiego przeciążenia z jak najlepszej strony zarekomendowała się Państwowa Służba Graniczna Ukrainy, przedstawiciele samorządu lokalnego, którzy opiekowali się uchodźcami. 7. Już dzisiaj, w ciężkim czasie wojny, możemy wyciągnąć jednoznaczny wniosek: państwo ukraińskie, założone ponownie 24 sierpnia 1991 roku, które tak bezlitośnie krytykowaliśmy, uważaliśmy za słabe i niedoskonałe, – sprawdziło się. Mowa nie tylko o sławnych Siłach Zbrojnych Ukrainy, które udowodniły całemu światu swoją moc i zorganizowanie. Mam na myśli inne ogniwa mechanizmu państwowego – przede wszystkim samorząd lokalny. Miałem możliwość obserwować ich działania w obwodzie winnickim – w szczególności w rejonie chmielnickim, we Lwowie, gdzie na ich barki spadło niespotykane obciążenie – i byłem pod wielkim wrażeniem efektywności ich działań. Przypomnijmy, jak Ukraina w ciągu kilku dni przekształciła się – w każdej wsi i miasteczku – w surową twierdzę, ziemię ciągłych punktów kontrolnych, zapór przeciwpancernych, barykad, gotowych do walki bojowników obrony terytorialnej – przeważnie starszych mężczyzn, pełnych determinacji, by zatrzymać wroga. Kiedyś, jeszcze w czasach radzieckich w Wilnie, w miejscowym muzeum, gdzie były z miłością zebrane artefakty czasów litewskiej państwowości lat 1918–1940, sformułowałem „prawo dwudziestu lat” – czasu niezbędnego dla ustanowienia i wzmocnienia państwowości, utwierdzenia jej w świadomości narodowej. Ten proces bardzo niełatwo przebiegał na Ukrainie i trwał trzydzieści lat. Idea państwowości, samodzielności Ukrainy stała się ogólnonarodową. Ale czy oznacza to, że wszystko jest w porządku w systemie władzy, odziedziczonym po nieistniejącej już przedwojennej Ukrainie? Nie, oczywiście. Jeszcze przed nami narodowa dyskusja i postawienie bolesnych pytań – dlaczego Zełenski i jego ekipa nie posłuchali ostrzeżeń zachodnich partnerów o bliskim ataku Rosji? Dlaczego niezabezpieczony okazał się północny sektor Kijowa, co doprowadziło do tragedii Hostomla, Buczy, Borodzianki, Irpienia? 14 czerwca 1941 r. TASS oświadczył, że „Niemcy nieuchronnie przestrzegają warunków radziecko-niemieckiego paktu o nieagresji… pogłoski o zamiarze Niemiec zerwania paktu i dokonania ataku na Związek Radziecki są pozbawione jakichkolwiek podstaw”. Mówią, że oświadczenie to własnoręcznie napisał Stalin, moralnie rozbrajając naród i Armię Czerwoną na kilka dni przed hitlerowską agresją. Na kilka dni przed atakiem Rosji prezydent Zełenski obiecywał szaszłyki na majowe święta 2022 roku. Co to jest? Dlaczego tak gwałtownie padł Chersoń i został otoczony Mariupol? Odpowiedzi na te pytania wymagają niewinne ofiary agresji, wymaga naród. Po to, aby zbudować nową Ukrainę, trzeba będzie oczyścić ją z kłamstwa i fatalnych błędów politycznych Ukrainy starej, i nie wiadomo – czy bezsporne zasługi obecnego kierownictwa w budowie podczas wojny międzynarodowej antyputinowskiej koalicji staną się indulgencją, przebaczeniem za grzechy, popełnione przez Zełenskiego i jego wspólników przed wojną.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Wojna i mór

Dokończenie. Początek na str. 1. Państwa i zniszczenia odrzucają Ukrainę w dalekie lata 1946–1950 – czas głodu i niedostatku, ludzi z niepełnosprawnościami i żebraków. Ukraińscy pisarze (J. Hucało, W. Drozd, H. Tiutiunnyk i inni) z przejmującą dokładnością opisali ten czas, który dzisiaj znów do nas powraca. Ze strony Rosji tak zwana „specoperacja” to wojna religijna, rozpętana przez szalonych fanatyków, którzy zasiedli w Kremlu. Jej cel można porównać do hitlerowskiego programu „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” – czyli pozbawienia Żydów prawa do życia, istnienia jako naród, jako wspólnota religijna. Główną ideologiczną siłą tej wojny na wyniszczenie wszystkiego, co ukraińskie, jest tak zwany ruski mir. Nazwałbym go – ruski mór. Mór, zaraza, śmiertelna dżuma, szalona doktryna wyższości wszystkiego, co rosyjskie, idea geopolitycznego panowania Rosji nie tylko nad jej dawną imperialną przestrzenią, ale i nad Eurazją w całości. Ruski mór to transformacja starych carskich szowinistycznych, imperialnych idei w agresywną współczesną praktykę putinizmu-faszyzmu, którego składowymi częściami są monarchistyczne czarnosotniowstwo, doświadczenie komunistycznego terroru i tłumienia inności, goebbelsowskie zasady totalnej propagandy, metody Hitlera dotyczące zajmowania i niszczenia suwerennych krajów. Ruski mór wyrastał z mesjańskich idei, które ogłaszały Moskwę Trzecim Rzymem; u źródeł tej archaicznej i ponurej nauki stali klasyk literatury rosyjskiej F. M. Dostojewski, sympatyk Hitlera, filozof I. A. Iljin, nasz współczesny pisarz A. I. Sołżenicyn. Ale prawdziwym biesem-natchnieniem ruskiego miru oraz Putina, współczesnym Rasputinem na dworze dyktatora stał się znany faszysta, „filozof” Aleksandr Dugin – nieprzejednany ideowy wróg Ukrainy, który oświadczył: „Suwerenność Ukrainy stanowi zjawisko na tyle negatywne dla rosyjskiej geopolityki, że w zasadzie łatwo może sprowokować konflikt zbrojny”. „Ukraina jako samodzielne państwo z jakimiś terytorialnymi ambicjami stanowi ogromne niebezpieczeństwo dla całej Eurazji… strategicznie Ukraina musi być ściśle projekcją Moskwy”. Słuchałem (na YouTube) natchnionych inwektyw Dugina i nie opuszczało mnie uczucie, że mam do czynienia z niebezpiecznym chorym psychicznie, maniakiem, zdolnym podpalić świat – daj tylko mu taką możliwość. Pod wpływ tego szalonego kaznodziei trafił Putin – mściwy maniak, ogarnięty nienawiścią do Ukrainy. Skutek – w codziennych komunikatach Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy. Ruski mór to szczególnie niebezpieczna infekcja psychiczna, która ogarnęła znaczną część rosyjskiego społeczeństwa – tak zwany „głęboki naród” – i przeniosła się na terytorium Ukrainy, pomnażając szeregi zdrajców. Zdrajcy to bolesny dla Ukrainy temat, ale bez jego omówienia, zbadania i zrozumienia jego przyczyn nie da się obejść, jeśli chcemy zbudować efektywne państwo europejskie. Pożywką ruskiego moru na Ukrainie jest kompleks niższości, skłonność szeregu obywateli Ukrainy – od przedstawicieli najwyższych szczebli władzy po odeskie przekupki na Prywozie – przed Rosją, jej językiem, jej „wielką” kulturą, jej szowinistycznym chamstwem i bezgranicznym przeklinaniem, jej trashowym popkulturą, która priorytetowo była szczepiona w naszym kraju. Podczas walki „Solidarności” z komunistyczną władzą PRL popularna była piosenka „Żeby Polska, żeby Polska była Polską”. Naszym hasłem powinno być: Ukraina musi stać się ukraińską, bez tego nie zwyciężymy ruskiego moru. 4. Mapa Ukrainy z jej frontem, który rozciągnął się na ponad 2000 km, z których na ponad tysiącu kilometrów toczą się okrutne walki, przypomina dom podpalony z trzech stron przez bezlitosnych morderców-zdobywców. Tak działały niemieckie Sonderkommanda, spalając w latach 1943–1944 nasze miasta i wsie. Kremlowscy podpalacze decydują dzisiaj, co zrobić z tymczasowo okupowanymi ukraińskimi ziemiami, jak „legalniej” przyłączyć je do nieistniejącego imperium – i w tym kopiują plany hitlerowskich bandytów, w ręce których trafiły ogromne zagrabione terytoria krajów Europy Wschodniej i Związku Radzieckiego. Niedawno przeczytałem „Dziennik polityczny Alfreda Rosenberga 1934–1944” – byłego ministra Rzeszy, ideologa NSDAP, niemieckiego zbrodniarza, powieszonego w Norymberdze w 1946 r. Jeszcze przed atakiem na ZSRR (28 marca 1941 r.) wierzchołek Rzeszy omawiał kwestię – co robić z okupowanymi terytoriami. „Powiedziałem Führerowi – pisze Rosenberg – że kwestia ukraińska może być rozwiązana tylko jasnym nastawieniem: przeciwko Moskwitom i Żydom. Bałtyk – protektorat, Ukraina – samodzielna, w sojuszu z nami”. Kolejna dyskusja odbyła się 16 lipca 1941 r. z udziałem Hitlera, Rosenberga, Keitla, Bormanna. Rosenberg zaproponował „podnieść ukraińską historyczną samoświadomość, wspierać piśmiennictwo, założyć w Kijowie uniwersytet”. Te jego idee pochwalił Hitler, który podkreślił, że trzeba „rozsądnie podzielić ogromny tort”. Ale już 1 września 1941 r., w miarę posuwania się Wehrmachtu w głąb terytorium Ukrainy, nastroje Führera zmieniły się. Oświadczył, że „jeśli tak wielki naród (Ukraińcy) stale pozwala się uciskać, to nie jest na tyle cenny, żeby być uznanym przez inne narody za samodzielny. Wniosek: z nim (Ukraińcami) należy postępować tak samo, jak z Rosjanami”. Czyli Hitler zrezygnował z idei Rosenberga o stworzeniu ukraińskiego quasi-państwa jako satelity Niemiec i postanowił zrównać Ukraińców z Rosjanami (mówiąc, że to jeden naród) i bezlitośnie ich wyniszczać, zabierając żywność do Niemiec. Rosenberg oskarża dyktatora Rumunii Antonescu o tę zmianę stosunku Hitlera do Ukraińców. Rezultat decyzji Hitlera, podsumowuje Rosenberg: „możliwy plan stworzenia niepodległej Ukrainy ze wszystkimi kulturowymi i państwowymi skutkami odłożony do szuflady. Führer obawia się, że możemy wyhodować wroga”. Czyż nie tak działa dzisiaj Putin, który, ogłaszając Ukraińców jednym narodem z Rosjanami, prowadzi jednocześnie politykę ludobójstwa wobec Ukrainy – jej ludzi, języka, kultury. Otwarcie archiwów w przyszłości, kiedy popiół Putina zostanie rozwiany na wietrze, pokaże, co działo się w bunkrze rosyjskiego dyktatora przy omawianiu „ukraińskiej” kwestii. W 1941 r. Rosenberg pisał: „Żyzna ziemia, bogactwo złóż (Ukrainy), a także niemała ilość przelanej niemieckiej krwi zmusiły Führera do wzmocnienia swojej pozycji… W ostatecznym rozrachunku przecież właśnie On (Hitler) zdobył Ukrainę”. Wiemy, jak Hitler zdobył Ukrainę i czym się to skończyło. To samo stanie się z Putinem. 5. Wojna przypomina reakcję łańcuchową: rozwija się według własnych praw, niepodległych wodzom, i może doprowadzić do wybuchu jądrowego – w sensie dosłownym i metaforycznym. Zajęcie Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej w pierwszych dniach wojny, okupacja Enerhodaru – największej w Europie elektrowni jądrowej – zadaje cios nie tylko ukraińskiej energetyce, ale także otwiera puszkę Pandory – możliwość wybuchów jądrowych „pokojowego atomu”, kiedy zbędne stanie się użycie taktycznej broni jądrowej na polu walki, czym nieustannie straszą nas rosyjscy działacze różnych szczebli. Ja, lekarz i pisarz, daleki od fizyki jądrowej, stałem się znawcą tej problematyki po opublikowaniu mojej powieści dokumentalnej „Czarnobyl” i poznaniu wybitnych specjalistów w tej dziedzinie. Dlatego na wielu międzynarodowych konferencjach, w tym na sesji MAEA w Wiedniu, w składzie ukraińskiej delegacji, starałem się zwrócić uwagę na to, wydawałoby się, hipotetyczne w tamtym czasie zagrożenie. Proponowałem, aby za pomocą mechanizmów ONZ ogłosić moratorium na prowadzenie działań wojennych w strefie elektrowni jądrowych. Proponowałem wyobrazić sobie, co mogłoby się stać, gdyby w Libanie, Somalii, Syrii czy Iraku zbudowano elektrownie jądrowe, wokół których toczyłyby się walki. Naiwny! Wierzyłem w siłę ONZ i mądrość przywódców państwowych. Agresywna wojna Rosji przeciwko Ukrainie gruntownie zmienia bieg historii świata, stwarza nowe, niespotykane dotąd zagrożenia dla ludzkości, ro

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

W niezwiędły wieniec pamięci. W 75. rocznicę ostatniej bitwy Służby Bezpieczeństwa OUN z moskiewską ordą

Jestem przekonany, że po wojnie na Ukrainie pojawią się nowi liderzy – spośród owianych sławą generałów wojskowych oraz regionalnych kierowników, którzy przeszli ciężkie próby wojenne. W razie powojennych trudności i prób destabilizacji Ukrainy najlepszym wyjściem będzie dojście do władzy reżimu wojskowego. O tym wielokrotnie pisałem w swoich utworach. 8. Jaka powinna być Nowa, powojenna Ukraina? Pewien marzyciel z Bankowej, człowiek w typie Chlestakowa, rysuje nam możliwe scenariusze: rosyjski, sowiecki, eurooptymistyczny i, oczywiście, nacjonalistyczny (dlaczego od razu nie banderowski?), – zob. Arestowycz. Jaka będzie Nowa Ukraina, Głównodowodzący, 17.06.2022. Zgodnie z rosyjskimi wytycznymi propagandowymi wszystko, co dotyczy miłości do Ukrainy, budowy państwa narodowego, narodowo-demokratycznego reżimu kraju, który wywalcza swoje interesy narodowe, jest przez tego autora ogłaszane nacjonalistycznym, czyli zbrodniczym, negatywnym, antyrosyjskim, prowincjonalno-prostackim, zacofanym względem naszego postępowego wieku libertarianizmu. Inne kraje zbudowały normalne państwa narodowe (nation-state) – Polska, Słowacja, Rumunia, Litwa i mnóstwo innych, a Ukraina, widzicie, jest nacjonalistyczna – gdzie wszyscy nie-Ukraińcy będą musieli nosić, być może, kolorowe opaski na rękawach. Nie wiem, jak w sprawach wojskowych, ale w problemach narodowo-państwowych ten fantast jest kompletnym ignorantem. Niestety, jego myśli, wydaje się, dość adekwatnie odzwierciedlają ideologię rządzącej grupy, która doszła do władzy i kieruje Ukrainą pod hasłem „jaka raznica?”. Przypomnę słowa znanej amerykańskiej publicystki Anne Applebaum, która wprost wzywa do narodowego, a jeśli chcecie – do nacjonalistycznego odrodzenia: „Tylko ludzie, którzy czują pewne oddanie swoim społeczeństwom, ludzie, którzy szanują swój język narodowy, literaturę, historię, ludzie, którzy śpiewają pieśni narodowe i z pokolenia na pokolenie przekazują legendy narodowe, będą pracować na dobro społeczeństwa”. Po straszliwym doświadczeniu rosyjskiego ludobójstwa przeciwko wszystkiemu, co ukraińskie – jaka ma być Ukraina przyszłości? Znowu prorosyjska, z moskiewskimi gopnikami, którzy rozdają małorosyjskim aborygenom cenne wskazówki? Czy, opierając się na wielkiej ukraińskiej kulturze, często niezasłużenie ignorowanej przez klasę rządzącą, zaczniemy budować europejskie demokratyczne narodowe państwo ukraińskie – niezawodną ostoję światowego bezpieczeństwa. A w Rosję obowiązkowo uderzy „odwet”: wojna i zaraza. Bo istnieje karma, przekleństwo i kara za grzechy śmiertelne. Jak mówi Pan: Do Mnie należy pomsta. Ja wymierzę zapłatę (List św. Apostoła Pawła do Rzymian, 12:19). Jeśli ja nie dożyję do tego, dożyją moi wnukowie. Jurij SZCZERBAK. Bohdan SAWAK, przewodniczący Denisowskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, rejon tarnopolski Obecnie, rozmyślając nad przebytą drogą powstańców, ich skomplikowanym losem, warto opowiedzieć także o zdradzie, która podcinała w nich zapał i ostatnie zalążki nadziei na walkę o wolność. „Nigdy nie pokonalibyśmy narodu Zachodniej Ukrainy, gdybyśmy nie rozplenili zdrady. To było ciężkie, ale dopięliśmy swego. Włożyliśmy wiele wysiłku, ale maszyna ruszyła”. Tak pisał w swoich wspomnieniach jeden z bolszewickich przywódców obwodu tarnopolskiego. Cały organizm społeczny systemu komunistycznego był uformowany z tego właśnie ścierwa. Na kłamstwie, licznej nawałnicy wojskowej, przemocy, przy wsparciu zwerbowanych sprzedawczyków i zdrajców trzymała się i nadal trzyma cała moskiewska imperia. Dlatego, aby poskromić „na zachodzie Ukrainy burżuazyjnych nacjonalistów”, na naszą ziemię „starsi bracia” wysłali jedną trzecią wojsk wewnętrznych ZSRR. Oprócz tego pod Moskwą i Woroneżem stworzono specjalne oddziały, które szkoliły z bandytów i recydywistów tak zwane „banderowskie” grupy wypadowe. Zrzucano je na nasze terytorium, a oni, używając broni, po barbarzyńsku grabili ludzi, niszczyli ich mienie, gwałcili kobiety, dziewczęta, zabijali, wieszali, trupami zasypywali studnie, palili domostwa wraz z ludźmi… I wszystkie te okrucieństwa przypisywano „krwiożerczym banderowcom”. To wprowadzało w błąd rdzenną ludność, dezinformowało nasze podziemie oraz cały cywilizowany świat. O jednym z takich wydarzeń, które miało miejsce w okolicach wsi Kupczyńce, Denysów, Dworzyszcze, będzie moja opowieść. Do jej napisania opracowałem materiały: „Litopys UPA” (tom 46, księga 3), tomy spraw, które przechowywane są w archiwach Zarządu SBU obwodu tarnopolskiego oraz w Branżowym Państwowym Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Oprócz tego o tej historii nasłuchałem się kiedyś od starszych ludzi, którzy szeptem ją przekazywali. Po raz pierwszy mój artykuł na ten temat został wydrukowany 30 lat temu w kozowskiej gazecie rejonowej „Wilne słowo” 5 września 1992 roku. Podstawą do jego napisania posłużyła rozmowa z mieszkańcem wsi Iszkiw Zynowijem Taniukiem (1932–2005), którego ród wywodzi się ze wsi Rakowiec, wówczas w rejonie zołotnykiwskim. W tej wsi, w sąsiedztwie gospodarstwa Zynowija (przez ogród), mieszkała rodzina Mahdijów, z której jeden – Wasyl (pseudonim „Żar”) – początkowo był kierownikiem krajowego prowodu SB OUN, potem krajowym prowidnykiem obwodu tarnopolskiego, a z czasem został zwerbowany i pracował jako agent radzieckich służb specjalnych pod pseudonimem „Kramaczenko”. Wasyl Mahdij miał dobrą pamięć, znał wiele tajemnic oraz miejsca rozmieszczenia kryjówek… Kiedy Moskale zaczęli wykrywać i bezczelnie niszczyć najskrytsze miejsca pobytu ukraińskich partyzantów, stało się oczywiste, że w ich szeregach pojawił się zdrajca. Podejrzenie padło na krajowego prowidnyka obwodu tarnopolskiego Wasyla Mahdija („Żara”), ponieważ wszystkie kryjówki, w których przebywał, były likwidowane przez sowieckie służby specjalne. I w tym podejrzeniu nie pomylili się, bo wcześniej Wasyl Mahdij rzeczywiście zgodził się na współpracę z sowieckimi czekistami. Ale badać działania kierownika tak wysokiego szczebla organy niższego stopnia samodzielnie nie mogły – nie miały do tego uprawnień. W tym celu pod pretekstem, że udaje się na łączność na Brzeżańszczyznę, po drodze na wysepce (kempie), gdzie przebywał „Żar”, zatrzymał się krajowy prowód SB OUN „Podillia” na czele z jego kierownikiem Myrosławem Wowkiem („Jefremem”). Kempa ta znajdowała się w zaroślach rzeki Strypy między wsiami Denysów, Kupczyńce i Dworzyszcze. Przewidujący zdrajca „Żar” poczuł niebezpieczeństwo, więc postanowił przechytrzyć swojego zwierzchnika, a przy okazji wykonać swoją judaszową służbę, dlatego zawczasu powiadomił o tym „gdzie trzeba”. U Moskali sukces zwycięstwa zawsze opierał się jedynie na nawałnicy, bo mieli liczną armię. Istnieje raport operacyjny, który wysłał swoim zwierzchnikom pełnomocnik operacyjny Brzeżańskiego Rejonowego Oddziału MGB Pawło Dykań, ponieważ brał bezpośredni udział w jego likwidacji. Zgodnie z notatką służbową, sporządzoną przez naczelnika Zarządu MGB w obwodzie tarnopolskim pułkownika Wasyla Kołomijca (na tym stanowisku w naszym obwodzie był w latach 1946–1952) do ministra bezpieczeństwa państwowego USRR generała-lejtnanta Serhija Sawczenki, dowiadujemy się, że operacja rozpoczęła się o godz. 3:00 28 czerwca 1947 roku. Podczas jej przeprowadzania otoczono wsie Denysów i Kupczyńce oraz odbyło się pełnoskalowe przeczesywanie terenu. Dlaczego otoczono te wsie? Prawdopodobnie dlatego, że nikt nie mógł przewidzieć, gdzie zechce nocować kierownik SB Kraju Podolskiego (obwodów tarnopolskiego, chmielnickiego i winnickiego). Oprócz tego w zespole „Jefrema” byli swoi ludzie z tych wsi: Wasyl Dusanowski („Helenko”) – kurier krajowego prowodu OUN, pochodzący ze wsi Denysów oraz Ilko Biłyk („Loza”) – prowidnyk kuszczowy OUN, pochodził ze wsi Kupczyńce. Teraz chcę na ten temat podyskutować. Staje się oczywiste, że likwidacja tego prowodu była przez sowieckie służby specjalne zaplanowana i dobrze przygotowana. Bo jak inaczej zrozumieć, że w tak krótkim odstępie czasu można było dostarczyć do wsi Denysów i Kupczyńce tak liczną armię (z 4 kompanii i 3 szkół pułkowych). Z dokumentów wiadomo, że w czasie pokoju w składzie kompanii piechoty liczono 100–150 wojskowych, a w czasie wojny – 200–215. Oprócz tego zaangażowano tu kontyngent trzech pułkowych szkół czekistowskich. Wiem, że na Tarnopolszczyźnie, a nawet na Zachodniej Ukrainie, takich szkół nie było. Przywieziono je tutaj ze Wschodniej Ukrainy, a być może i z Rosji. W ogólnym rozrachunku w tej operacji wojskowo-czekistowskiej przeciwko garstce powstańców (z meldunków operacyjnych wiadomo, że zlikwidowano 13–16 „bandytów”) wystawiono ponad 1000 uzbrojonych sług czerwonej Moskwy. Oczyszczenie terenu we wsiach Denysów i Kupczyńce żadnych rezultatów nie dało. Pierścień się zaciskał i wszyscy wyszli na rubieże rzeki Strypy. Od 28 czerwca do 1 lipca 1947 roku w podmokłym terenie rzeki Strypy trwała zacięta walka garstki naszych patriotów z moskiewską nawałnicą. Według relacji świadków krajoznawca Wołodymyr Choma w swojej książce „Bohaterowie zmagań wyzwoleńczych na Drahomaniwce” udokumentował, że w tej operacji zaangażowano także lotnictwo. W ten sposób przy wsparciu zdrajcy „Żara” zlikwidowano prowód SB OUN „Podillia” oraz Tarnopolski Okręgowy Prowód OUN na chutorze Drahomaniwka w kryjówce Berbecia (29 czerwca 1947 roku). Z dokumentów archiwalnych sowieckich służb specjalnych dowiadujemy się: „Po likwidacji wymienionych bandytów przez „Kramaczenkę” przeprowadzono działania w celu schwytania kierownika organizacyjnego Krajowego Prowodu OUN „Burłana”. W trakcie prowadzenia tych działań „Kramaczenko” stworzył grupę agenturalno-bojową z liczby 3 znanych mu osobiście uczestników OUN”. Lecz tym planom nie było dane się spełnić. Jeden z ochroniarzy Mychajło Pasicznyk („Miśko”) z Bohatkiwiec, którego „Żar” przyprowadził do zgrai sowieckich czekistów w celu instruktażu, nie wytrzymawszy, zabił zdrajcę, a potem, otoczony przez kagiebistów, zakończył życie, strzelając sobie w skroń. Na miejscu tragicznego wydarzenia, gdzie odbyła się heroiczna bitwa w 1947 roku, na drodze prowadzącej do Zarwanicy, między wsiami Kupczyńce i Iszkiw, miejscowi entuzjaści postawili znak pamięci (2019 r.), a znany ukraiński pisarz Wasyl Szklar opisał to wydarzenie w książce „Troszczo”. W osadzie Kozowa mieszka Myrosława Kostiw (po mężu Rajter). W latach szkolnych uczyła się w gimnazjum w Brzeżanach, a w 1943 roku zaprzyjaźniła się z gimnazjalistą Iwanem Prokopyszynem („Burłanem”), rodem ze wsi Telacze (obecnie Myrne) na Podhajczyźnie. Ta przyjaźń z czasem przerodziła się w miłość. Kiedy kadiebistom przez śmierć „Kramaczenki” nie udało się zlikwidować prowidnyka „Burłana” według planu „A”, opracowali i przystąpili do planu „B”. Odnaleźli Myrosławę Kostiw i zaprosili do współpracy, aby przy kolejnym spotkaniu wydała swojego narzeczonego. Ale ona tego nie zrobiła. Poprzez sieć agenturalną sowieccy śledczy dowiedzieli się, że Myrosława spotykała się ze swoim ukochanym, i zaczęli wzywać ją na przesłuchania. Ale ona, ukrywając się, nie przychodziła. Robili zasadzki, ale to nie dawało rezultatu. Z czasem odnaleźli ją aż na Iwano-Frankowszczyźnie i aresztowali. Według materiałów sprawy karnej nr 14290-P dotyczącej oskarżenia o zbrodnie przewidziane w art. 54-Ia i 54-II KK USRR, śledztwo rozpoczęło się 28 stycznia 1950 roku. Na przesłuchaniu odpowiedziała śledczym dumnie i wyraźnie: „Nie zamierzałam wykonywać poleceń organów MGB... bo kocham Prokopyszyna”. Za niechęć do współpracy z organami „wyzwolicieli” specjalna narada przy MGB ZSRR skazała Myrosławę Kostiw 27 września 1950 roku na 10 lat łagrów. A 6 listopada 1951 roku na chutorze Pidbołoto na Kremenecczyźnie, w gospodarstwie Iwana Radczuka, przez donos samych gospodarzy sowieccy czekiści po raz kolejny zlikwidowali odnowiony krajowy prowód OUN „Podillia”. W tej nierównej walce zginął Iwan Prokopyszyn („Burłan”) wraz z pięcioma towarzyszami broni. Gdzie moskiewscy najeźdźcy podziali martwe ciała naszych bohaterów – nikt nie wie do dziś. Za to wiadomo, że rodzinie Radczuków za psią służbę sowieccy poplecznicy dali nowe nazwisko – Łuczukowie, a żeby nie zemścili się powstańcy, „schowali” ich: pod ochroną przewieźli aż do obwodu mikołajowskiego lub zaporoskiego. Odsłonięcie znaku pamięci poświęconego żołnierzom-bohaterom, którzy polegli za wolność Ukrainy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Historia wojny oczami i sercem 18-latków. Słowa klucze, które wpłynęły na wybór zawodu dziennikarza: prawda i honor

Mieli ledwie ukończone 18 lat. A obecnie są już studentami drugiego roku na kierunku „Dziennikarstwo” Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki (KNUKiS). Kilka dni temu autorzy tego zbioru materiałów zdali ostatni egzamin sesji letniej. A tym egzaminem był dla nich mój przedmiot obowiązkowy „Podstawy dziennikarstwa”. A decydującą jego częścią, oprócz testów teoretycznych, stało się tym razem moje nowe ćwiczenie twórcze – „Wojna rosyjsko-ukraińska: moja historia”. Chyba wszystkim postawiłem w indeksach najwyższe oceny. Nie tyle za teorię, co za praktykę. Za umiejętność dostrzegania szczegółów (swego rodzaju „gwiazd w kałużach”), zdolność przepuszczania ich przez serce, motywację do zapalania innych oraz budzącą nadzieję gotowość wyznawania w przyszłym zawodzie moich niezmiennych w każdych czasach i życiowych okolicznościach „Trzech P” – Profesjonalizm, Przyzwoitość, Patriotyzm. Byłem pierwszym czytelnikiem tych tekstów. I każdy wpuszczał do swojego serca przez mimowolną łzę, trudną gulę w gardle, przez struny duszy, które odpowiadają za nadzieję, dumę i pociechę. I teraz z pokorną prośbą o ich przeczytanie zwracam się do szczególnego na Ukrainie czytelnika – czytelnika „Słowa Proświty”. Przeczytać i przekazać innym. Żeby czytali i myśleli. Żeby po kropli wyciskali z siebie pozostałości narzucanego przez stulecia upokarzającego małorosyjskości, wtórności, faryzejskiej podległości dawnemu „jednokrwistemu starszemu bratu”. Tutaj pulsują młode serca. Tutaj jest nerw narodu. Tutaj jest jego kod genetyczny. Nigdy i przez nikogo niezniszczony, jedynie podcięty, przytłumiony przez odwiecznego naszego wroga – wielomilionową moskiewską hordę, która zawsze istniała bez honoru, sumienia, kultury, ustalonych przez światowy porządek zasad cywilizowanego współżycia. Takich tekstów brakuje obecnie we współczesnym ukraińskim dziennikarstwie, przepełnionym opłacanym przez krezusów kłamstwem, sensacjami, całkowitym negatywizmem. Ludzie stęsknili się za prawdziwym, uczciwym, bez nadęcia i sztuczności Słowem. Ludzi od dawna drażnią kanapowi eksperci, którzy zajmują się słowotokiem, własnym PR-em czy nie wiadomo czym. Ludzi obraża, gdy uważa się ich za stado baranów, których zachowanie i nastroje można regulować i dawkować wybiórczą informacją – to pozytywną, to negatywną: jak ułoży się karta politykom. Kiedyś takie teksty staną się niepodważalnym dokumentem naszej krwawej i jednocześnie budzącej nadzieję epoki. A obecnie są one cząstką całkowicie nowego, czystego i uczciwego frontu informacyjnego, który przybliża nas do Zwycięstwa. Mykoła TYMOSZYK, doktor nauk filologicznych, profesor, wykładowca dziennikarstwa KNUKiS. Moja cisza. Nela Prychidko, m. Sokal, obwód lwowski. Często bywam tutaj, gdzie jest miejsce mojej siły i gdzie czuję się prawdziwa. Dzisiaj jest tu cicho. Niewidzialna cisza, wydaje się, naciska z każdej strony. Ona jest jak sprasowany stuleciami i niepogodą kamień. Boli mnie, wydaje się, w okolicy serca i wydaje się, że to – Ukraina. Ja słyszę ciszę, a oni – nie. Ja widzę słońce, a oni – nie. Moja dusza i rozum – są z nimi. Jestem brutalnie zgwałconą, upokorzoną na oczach rodziców, porwaną przez rosyjskich żołnierzy młodą nauczycielką z Browarów. Jestem jedną z setek zamęczonych kobiet z Buczy, Irpienia, Mariupola, po których deptała noga nieludzi. Jestem małą dziewczynką, na moich i braciszka oczach powoli umiera mama, a potem z martwym ciałem mamy my wciąż ukrywamy się w piwnicach przed ostrzałami. Jestem chłopcem z Hostomla, na moich oczach rosyjscy żołnierze zastrzelili ojca. A potem chcieli zabić mnie, ale przeżyłem. Jestem dziewczynką, której strzelono prosto w twarz. Jestem maluchem, który uciekał z babcią łodzią. Babcia utonęła. A po miesiącu znaleziono mnie zabitego. Jestem mężczyzną z Makarowa, któremu strzelono w plecy. Jestem zabity tylko za to, że jestem Ukraińcem. I mimo wszystko… Znowu przychodzę tutaj, do pełnej smutku ciszy, do wiecznych Bohaterów, którzy patrzą z niebios. Dzisiaj pada deszcz. I płacze moja dusza. Tęskni moje serce, protestuje mój rozum. Bo nie mogę zaakceptować śmierci, kiedy przychodzi w rozkwicie wiosny, wplatając w kędzierzawe chłopięce czupryny czarne kolory, kiedy zabija dzieciństwo, niszczy życie i zabiera ostatnią nadzieję. Siwe wstęgi deszczu obmywają kamień i spływają w ziemię niepewnością i zamętem. Krople bólem przybijają się i do mojego ciała. Wiem: nie ma mojej winy w tym, że ukraińska ziemia tak gęsto zasiana jest mogiłami. Wiem, że nie jestem winna temu, że w tych mogiłach są zniszczone ludzkie losy i lata, poszarpane ciała i spalone dusze. Nie moja wina, że ich rzeki obniżyły się, wiosny zmatowiały, a noce urwały się przed świtami. I mimo wszystko chce mi się powiedzieć: „Dziękuję wam, że nie zgubiliście na rozstrzelanych krzyżujących się ścieżkach najświętszej miary człowieka – miłości: do rodzinnego kraju, ojcowskiego progu, ziemi matczynej, rodu ukraińskiego”. …Idę ulicą mojej rodzinnej wsi. Deszcz powoli cichnie. Oto już ostatnie jego łezki spadły na życiodajną ziemię. I kiedy nagle zza horyzontu wyjrzało słońce i na pół nieba wzniosła się tęcza, moja dusza jasnym promieniem pociągnęła się ku radości. Jestem w domu, tutaj jest dobrze. Udało mi się opuścić Kijów rano 24 lutego. Chronimy tyły i modlimy się za tych, którzy kładą swoje życie na ołtarzu naszego samostanowienia, naszej drogi do niepodległości. Niski pokłon wam, Bohaterowie, wojownicy, bojownicy, za to, że dajecie mi możliwość poczucia całej pełni młodego życia. Dziękuję wam, drodzy, za to, że byliście w historii mojego narodu i jesteście w pamięci mojego narodu. I jeśli w gwieździstą noc, gdzieś daleko w bezkresie przestrzeni, jasno rozbłyśnie gwiazda, to szczerze wierzę, że to pozdrowienie od was dla mojego i przyszłych pokoleń. …Każdemu pokoleniu śnią się swoje koszmary. Teraz my znamy swoje. I nigdy nie wybaczymy tym, którzy naruszyli naszą ciszę. Mój świat rozpadł się na tysiące odłamków. Iwan Matwijenko, osiedle Wilchowe, rejon szczastynski, obwód ługański. Wojna podchwyciła mnie falą w 2014 roku na Ługańszczyźnie. Do tego czasu mnie, dziesięcioletniemu chłopcu, słowo „wojna” wydawało się czymś nierealnym, okrutnym, dzikim, z dalekiej przeszłości. Nawet Majdan 2014 roku był dla mnie obcy, jakby odbywał się w dalekim kraju lub na stronach podręcznika do historii. W tamtym czasie nie rozumiałem całej wagi tych wydarzeń i nie uważałem się za ich uczestnika. Do momentu, gdy na Donbas przyszła wojna, nie mogłem sobie wyobrazić, że spotkam się z tym horrorem twarzą w twarz. Tego dalekiego dnia, kiedy po raz pierwszy usłyszałem wybuchy i zobaczyłem zagubione twarze rodziców, mój mały świat rozpadł się na tysiące maleńkich odłamków. Dalej – miesiące strachu i napięcia: wybuchy bomb, siedzenie w piwnicy, tygodnie bez światła, gazu. Ale najgorszymi dla mnie stali się nie wybuchy i nędza, a ludzie, którzy mnie otaczali. Widziałem, jak poważni starsi obywatele, młode kobiety i silni mężczyźni wyrzekali się swojego narodu, kultury i godności. Dla fałszywych ideałów i pustych haseł gotowi byli szargać swoją historię, zamienić życie w wolnym kraju i zniszczyć przyszłość sobie i swoim dzieciom. Być może właśnie to obrzydliwe zjawisko zdołało ostatecznie obudzić we mnie patriotę. Zacząłem jak nigdy wcześniej rozumieć, jak ważne jest kochanie swojej Ojczyzny, jej kultury i historii. Od 2016 roku moje życie stało się spokojniejsze i powstało błędne wrażenie, że wojna pozostała w strasznej przeszłości. Jednak mój świat nie był już taki jak dawniej, wiele się zmieniło. Chociaż prawie już nie było słychać strzałów i nie trzeba było siedzieć w piwnicy, moje poglądy na rzeczy i ludzi wokół stały się inne. I nawet kiedy wstąpiłem na uniwersytet i przeprowadziłem się do Kijowa, to, co zobaczyłem i zrozumiałem, mieszkając na Ługańszczyźnie, pozostało ze mną. Patrząc na wszystkie wydarzenia w Donbasie przez pryzmat lat, mogę wyciągnąć kilka wniosków. Wojna to okrutne i bezsensowne zjawisko, które nie może rozwiązać niczego, a rodzi jedynie nową okrutność i niszczy tysiące istnień. Jednocześnie zahartowała mnie. Teraz dokładnie wiem, kim jestem i dla czego warto żyć. Zrozumiałem, że aby nie poddać się sile propagandy, nienawiści i ignorancji, trzeba być wykształconym, uczciwym i porządnym człowiekiem. Właśnie dlatego wybrałem zawód dziennikarza, aby własnymi siłami nieść prawdę każdemu Ukraińcowi. Aby kłamliwe informacje rosyjskiej propagandy nie zatruwały już umysłów tysięcy ludzi na całym świecie. Pierwsza myśl, która pojawiła się u mnie rano 24 lutego, to „zaczęło się”. Gdzieś w głębi duszy byłem gotowy na atak Rosji. Na to, że los postawi przed naszym krajem nową przeszkodę, po pokonaniu której da nam ona możliwość ostatecznego zerwania wszystkich więzów z agresorem i stworzenia kraju naszych marzeń, pięknej, dumnej, niepodległej Ukrainy. I jestem gotowy walczyć o tę przyszłość, aby nigdy nie powtórzyło się to, co stało się z moją Ługańszczyzną. Popasna: jakim będzie mój trzeci dom? Władysława Reucka, m. Popasna, obw. ługański. Pochodzę z Popasnej na Ługańszczyźnie, małego miasteczka, które posiada duży węzeł kolejowy, łączący miasta na wschodzie naszego kraju. 18 lipca 2014 roku moje życie w Popasnej zmieniło się na zawsze. Rano, oglądając film, usłyszałam ostry dźwięk – nad moim domem przeleciał wrogi myśliwiec. Wyszliśmy z babcią i dziadkiem na ulicę. Sąsiedzi opowiedzieli, że na głównej ulicy jest wielu wojskowych, ale nie rozumieliśmy, że zaczęła się wojna. Następnego dnia na ulicach już nikogo nie było, wszyscy się bali, w nocy ktoś strzelał z automatu. 20 i 21 lipca były takimi samymi, słuchaliśmy wiadomości, świstu pocisków i czekaliśmy. 22 lipca nas wyzwolili, a ja po raz pierwszy w życiu zobaczyłam prawdziwy czołg. Popasna: przed wojną i dzisiaj Ale z każdym dniem stawało się coraz bardziej napięcie, ostrzały częstniały, nauczyłam się rozróżniać, co strzela – czołg czy BMP. W styczniu 2015 roku zaczęło się piekło, zasypiałam i słyszałam wybuchy pocisków obok naszego domu, ale rodzina była obok, więc nie było strasznie. 28 stycznia wyjechałam z miasta, zostawiając tam babcię i dziadka. Wieczorem 2 lutego straciłam swój dom i tych, których tam zostawiłam. Po kilku miesiącach, w maju 2015 roku, wszystko jakby się uspokoiło, wróciliśmy do miasta, zaczęliśmy budować dom, okazuje się, że trafiły w niego dwa pociski. Do 24 lutego 2022 r. wszystko przynosiło radość. A 24-go o 5 rano obudziłyśmy się z koleżanką w akademiku w Kijowie od wybuchów. Ten dzień był jednym z najdłuższych w moim życiu i zakończył się o jedenastej wieczorem w piwnicy. Następnego dnia wyjechałam z Kijowa i przebywam w bezpieczeństwie. Ale moje serce nie zna spokoju. Mój dom zburzyli po raz drugi. Popasna od 2014 roku znajduje się na linii rozgraniczenia, teraz rozgraniczenie przebiega już w mieście, rosyjskie wojska, wchodząc do miasta, niszczą tutaj wszystko. Codziennie niszczone są dziesiątki domów, płoną dziesiątki mieszkań. W pięknym małym miasteczku pozostaje tylko popiół. Do którego już nie wrócę. Ciekawe, jakim będzie mój trzeci dom?! Wymagam sprawiedliwości Bohdana Upyrenko, wieś Hłodosy, rejon nowoukraiński, obw. kirowohradzki. Wezwania do mobilizacji przychodziły do naszej wsi jedno po drugim. Wśród pierwszych do ATO wyruszył mój współmieszkaniec, młodszy sierżant Mykoła Beryndia. Wezwanie przyszło do niego właśnie w dniu urodzin. Na zbiórkę mężczyźnie dali dzień, pomagali wszyscy: współmieszkańcy, kierownictwo towarzystwa, w którym pracował. Wysyłali go na wschód Ukrainy, ale o „wojennej codzienności” Mykoła nie chce opowiadać i teraz, gdyż częścią tych wspomnień jest śmierć towarzyszy broni, ciężkie rany, wrogie ostrzały, oczy niewinnych i przerażonych cywilów, zwłaszcza dzieci, które nie rozumiały, co się dzieje, dlaczego niszczą domy, w których mieszkają, i dlaczego zmuszeni są je opuścić. Nagły ostrzał 27 stycznia „gradami” w Popasnej radykalnie zmienił życie Mykoły. Wojownik nawet nie zrozumiał, co się stało, jak odrzuciło go na kilka metrów. Strużka krwi trysnęła w twarz towarzyszowi broni, który chciał udzielić pierwszej pomocy medycznej,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ale poranionyj poczav tratyty swidomist'. Asz potim stalo widomo, szo oskolky potrapyly hlyboko pid bronezhylet u tilo. Bachmuts'ka likarnia. „Feofaniia”. Reanimacijna palata. Wtracheno bahato krowi, ale ne wtrachena wira w żyttia j Ukrainu. Podkreślam: nie mogę tego przetłumaczyć w takiej formie, ponieważ wynik zawiera fragmenty ukraińskiego tekstu. Poniżej pełne tłumaczenie. Ale ranny zaczął tracić przytomność. Dopiero potem stało się wiadomo, że odłamki weszły głęboko pod kamizelkę kuloodporną, w ciało. Szpital w Bachmucie. „Feofania”. Oddział reanimacji. Stracono dużo krwi, ale nie utracono wiary w życie i Ukrainę. Myśli o rodzinnym kraju, żonie, dzieciach, matce pomogły Bohaterowi przetrwać. Na granicy życia i śmierci, po ciężkim zranieniu, seria operacji, usunięcie nerki. Lecz Mykoła się nie poddał, wkrótce zaczął chodzić korytarzami szpitala i malować uśmiechy na twarzach ludzi swoim humorem. Mówił, że z rurkami i woreczkami wygląda jak ośmiornica. I rzeczywiście, humor jest częścią utylizacji negatywu. Optymizm daje siłę, by przeżyć. Służba wojskowa się skończyła. Wieści o wojnie na wschodzie cichły i wydawało się, że lada chwila rozpocznie się spokojne życie dla całej Ukrainy. Ale 24 lutego obudziliśmy się od wybuchów – rozpoczęła się pełnowymiarowa inwazja rf na Ukrainę. Od tej chwili każdy Ukrainiec uświadomił sobie: Rosjanin nie jest nam bratem ani nawet sąsiadem, lecz wrogiem, który spowodował ludobójstwo naszego narodu, celowo i bezlitośnie nas wyniszczając. Zwycięstwo nadejdzie! Od pierwszej do ostatniej minuty walczyłam, walczę i będę walczyć o sprawiedliwość. Do ostatniego tchnienia, do ostatniego wypowiedzianego przeze mnie słowa. Chwała Ukrainie! Chwała Bohaterom! Moje pierwsze schronienie przeciwlotnicze Ihor Jadłosz, m. Czerkasy W moim życiu wojna zapukała 24 lutego 2022 roku. Zapukała i weszła bez zaproszenia. Weszła bezczelnie, nie zdejmując butów, zostawiając za sobą szereg brudnych śladów, które czarnymi bruzdami legły na moim sercu. Wcześniej uświadamiałem sobie fakt wojny na wschodzie, lecz, niestety, podobnie jak wielu innych, patrzyłem na wojnę jak na zwierzę w zoo, siedzące sobie w wolierze i niezagrażające ludności cywilnej. Wszyscy myliliśmy się. Wojna to nie zwierzę. To trujący gaz, powstały z gnicia sąsiedniego państwa. Gaz, który zgodnie z prawami fizyki dąży do wypełnienia całej wolnej przestrzeni. Ale to wszystko abstrakcje. Puste abstrakcje, po które sięgając, można opisać wszystko na świecie, nie dotykając istoty rzeczy. Moje pierwsze schronienie przeciwlotnicze – oto co nie było abstrakcją. Nigdy w życiu nie zapomnę, jak w piątek, 25 lutego, po dzielnicy Hołosiiwśkyj w Kijowie po raz pierwszy przetoczył się jęk syreny. Aby czytelnik lepiej zrozumiał moją rozpacz, trzeba zaznaczyć, że od dzieciństwa nie widzę. W tamtym czasie mieszkałem w wynajmowanym mieszkaniu razem z moją dziewczyną i koleżanką z roku Olą – również niewidomą. Dotarcie do schronu wydawało nam się czymś nierealnym. Znajomych w pobliżu nie mamy, gdzie jest schron – nie wiem, ponieważ ta wiedza w czasie pokoju jest zupełnie niepotrzebna. Jakoś w ludzką dobroć wierzyło się słabo. Wojna zawsze przytłacza wiarę w człowieczeństwo, wypychając na powierzchnię tylko mroczne, beznadziejne myśli. Ale złe przeczucia, podobnie jak nadzieje, nie zawsze się spełniają. Pomogła nam pierwsza napotkana kobieta, choć gdzie znajduje się schron, ona też nie wiedziała. I znów znaleźli się niewobojętni, bo obojętnych wtedy na ulicach, zdaje się, nie było. I tak, wspólnym wysiłkiem, cała gromada dotarła do „upragnionego” miejsca. Nigdy nie zapomnę tego miejsca. I nie zapomnę uczucia, które mnie wtedy ogarnęło. Jak wszyscy młodzi ludzie, dobrze znam swoje prawa: prawo do edukacji, prawo do życia, prawo wyboru miejsca zamieszkania i prawo wyboru języka, którym się posługuje; prawo wyboru władzy i prawo do wolności. I dziennikarzem zostałem po to, aby każdy wiedział o swoich powszechnych prawach człowieka i mógł przy mojej pomocy je realizować. Wtedy, w schronie, poczułem, że przebywam wśród różnych ludzi: młodych i starszych, towarzyskich i zamkniętych w sobie, ukrainojęzycznych i rosyjskojęzycznych. Ale wszystkich nas łączyła świadomość własnego prawa do życia, do wolności, prawa do dumnego nazywania się Ukraińcami. I ta jedność dodawała sił. Olga Krawczenko, m. Żytomierz Kiedy nowo narodzony dzień po raz pierwszy zaczerpnął nocnego ukraińskiego powietrza, ja już piłam kawę z bliską osobą i delektowałam się poranną książką. Wszystko było jak zawsze – to było tak dawno… 24. dzień lutego różnił się od swojego poprzednika jak kamień od kryształu, jak stalowa maska od uśmiechu dziecka. Był to dzień paniki, nieufności, niezrozumienia i zwykłego strachu. A zaczynał się, jak wiele innych, wciąż niewinny jak niemowlę. Echo odległych wybuchów rozbiło tę iluzję, rozlało lepki i zimny niepokój, a mnie osobiście obdarzyło gorącym pragnieniem dowiedzenia się, co dzieje się z moimi bliskimi, krajem i własnym życiem. Na szczęście strach uczynił mnie silniejszą, dodał mi skupienia, a to, że nie byłam sama, uchroniło mnie przed paniką. Od razu zapomniałam o książce, harmonia, którą przed chwilą dusza była po brzegi napełniona, rozpłynęła się jak miłe, senne ciepło, które nas opuszcza, gdy tylko wstaniemy z łóżka. Oczywiście zaczęłam szukać świeżych wiadomości, a ich nie było. Wtedy na własnej skórze odczułam, jak bardzo dla dziennikarza ważna jest operatywność. Później kraj ogarnęła fala fałszywek i dezinformacji. Obudzeni bombami ludzie stali się łatwym łupem dla nieprawdziwych, podstępnie sfałszowanych wiadomości. Moim zdaniem była to nie mniejsza klęska pierwszego dnia wojny... Panika uczyniła dużą część ludności bezradną i bezbronną, całkowicie ich rozumiem, z całego serca współczuję. W trudnej chwili wielu brakowało krytycznego myślenia, uspokajającego wpływu rozwagi. Gorzka rozpacz rozrywała serce, gdy rodzice czy babcia dzwonili i pytali, niemal beznadziejnie: „U was wszystko w porządku?” Odpowiadałam, że jest spokojnie, a dowiadywałam się o tym, co pokazano w telewizji, że miasto zostało zaatakowane i są ofiary. Usłyszawszy tę wiadomość, moi bliscy przeżyli okrutne chwile niepewności. Mój zawód ma na celu chronić ludzi, opowiadać im prawdę, jaka by nie była, ratować ich spod gruzów własnych zamków na lodzie, wyjmować z oczu ostre odłamki różowych okularów. I być może to ocaliłoby komuś życie. W mój daleki zimowy poranek, o smaku kawy, spokój już nie wróci, ale wierzę, że każdy kolejny dzień przybliża nas do pokojowego życia. Zebraliśmy dla ZSU 10 tys. hrywien. Tamara Melnyczuk, m. Czernihów. Słyszałam wiele historii o wojnie, w mojej szkole było kilkadziesiąt uchodźców ze wschodu, ale w mojej wyobraźni wojna była zupełnie inna niż ta, która weszła do domu w lutym. 23 lutego spotkałam się z przyjaciółmi na kawie. Tego wieczoru na niebie było dużo samolotów. Bardzo nisko latały myśliwce. Żartowaliśmy o wojnie, mówiliśmy, że to niemożliwe, a jednak kreśliliśmy scenariusze tego, co może się wydarzyć – alarmu nie było. Ale już następnego wieczoru nocowałam w piwnicy budynku, gdzie kupowaliśmy kawę. Ten poranek stał się dla mnie najstraszniejszym w życiu. Strach przenikał tak bardzo, że nie było siły myśleć. Mimo to zdołałam włączyć rozum i spakować niezbędne rzeczy. Opuszczałam mieszkanie ze łzami, bo rozumiałam, że mogę tu już nie wrócić. Od tego czasu tam nie byłam. Tam zostało moje życie. Kijów stał się moim domem, miejscem cennych wspomnień i dorastania, miastem, które nauczyło mnie być samodzielną i niezależną. Dlatego przez pierwsze trzy tygodnie w domu rodziców byłam w apatii, zasypiałam tylko przy włączonych wiadomościach, odczuwałam silny stres, gdy zaczynał się alarm. Mój strach wynikał z niewiadomej i paniki wokół. W tym okresie zaczęły formować się oddziały wolontariuszy: ktoś pracował fizycznie na miejscu, a ja stanęłam na czele frontu informacyjnego. Ten projekt jest ukierunkowany na walkę z moskiewską propagandą i na przedstawianie prawdziwych faktów światu. To zajęcie odrywało mnie od myśli i pomagało mi czuć się częścią czegoś ważnego. Moja babcia i dziadek ewakuowali z Czernihowa chrześnicę i brata do małej wsi Parafijiwka. To ich dom i, jak sądzili, bardzo bezpieczne miejsce. Ale oni codziennie znajdowali się na krawędzi. To miejsce ratował sam Bóg, bo codziennie główną ulicą wsi przejeżdżały ogromne kolumny rasistów. Czasami nocowali we wsi, to „mięso” prosiło ludzi to o jedzenie, to o paliwo. A co by było, gdyby dostali rozkaz robienia wszystkiego, co zrobili w Buczy, Irpieniu, Hostomelu?.. Rozmawiając z bliskimi na Czernihowszczyźnie, starałam się zachować spokój, uśmiechać się i omawiać tematy niezwiązane z wojną, bo chciałam odgrodzić ich od rzeczywistości. Ta wojna przyniosła nie tylko żałobę, ale też wyraźne oddzielenie Ukrainy od Rosji. Całkowicie zrezygnowałam z wszelkich rosyjskich serwisów, przestałam śledzić ich blogerów i odczuwam z tego ogromną ulgę. Nie szukam „dobrych ruskich”, lecz wspieram wszystko, co ukraińskie, i mam konkretne stanowisko. To właśnie zasady i wartości pomogą nam zwyciężyć w tej wojnie. Muzyka ukraińska jest dla mnie odkryciem. Jest tak wielowymiarowa, różnorodna i ma tak głęboką treść, że słucham jej prawie codziennie. Właśnie ukraińska muzyka pomogła mi wydostać się z depresji i wlała we mnie ducha zwycięstwa. Uwielbiam Ukraińców – są szczerzy i prawdziwi. I nadal czerpię od nich inspirację. Tatę mojej najlepszej przyjaciółki zabrano do Sił Zbrojnych, lecz całe umundurowanie trzeba było kupić samemu. Ona bardzo chciała pomóc swoim bliskim pieniędzmi, więc namalowała obraz i poprosiła mnie o pomoc w zorganizowaniu loterii charytatywnej. Uruchomiłyśmy ją 9 maja, a już wieczorem zebrałyśmy ponad 10 tysięcy hrywien. Ludzie są niesamowici, a siła słowa i internetu bardzo nam w tym pomogła! Nawiasem mówiąc, mojego taty również zabrano do Sił Zbrojnych, teraz jest na froncie. Po przystosowaniu się do wojny stałam się praktycznie spokojna, ale ta wiadomość mną wstrząsnęła – dopadają mnie myśli o śmierci, bo ona stała się o krok bliżej. Staram się trzymać i myśleć o drugiej stronie wojny: tata chroni mnie i cały nasz kraj. Rosja przyszła, by zetrzeć nas z powierzchni ziemi, odebrać nasz język i ukraść kulturę. Ja jednak wierzę, że w swoim kłamstwie spłonie sama, jej popiół bez śladu zniknie, a Ukraina powstanie i odbuduje państwo. Chwała Ukrainie! Piekła ciasteczka i szukała ciepłych rzeczy Diana Prymjerowa, m. Krzywy Rih Jako dziesięciolatka pisałam wypracowanie o tym, jak chcę odpocząć latem. Pisałam o morzu na Krymie, ale rok 2014 przyniósł nie morze, lecz wojnę. Na szczęście nie dotknęła ona mojej rodziny ani mojego rodzinnego miasta, lecz moje dziecięce rozumienie wiedziało, że ktoś potrzebuje pomocy. Jako uczennica cały czas pisałam listy do ATO, piekłam ciasteczka i szukałam ciepłych rzeczy dla ludzi, którzy tego potrzebowali. Oddawałam dzieciom swoje zabawki, żeby choć trochę poprawić im humor. Ale po kilku latach wojna stała się dla Ukrainy codziennością. Nie tak często już słyszało się w wiadomościach o poszkodowanych, a pisać listy do obrońców też już nie trzeba było. Jednak 24 lutego rosyjscy najeźdźcy przypomnieli o sobie. Obudziłam się od strzałów, łez i ogromnej liczby telefonów. O piątej rano nie mogło do mnie dotrzeć, co się dzieje. Jak robot wstałam, ubrałam się i zeszłam do piwnicy, która służyła za schron. I dopiero po kilku godzinach dopadła mnie histeria. W piwnicy akademika zebrało się nas około 450 osób. I była to najcięższa noc w moim życiu. Ktoś płakał, ktoś nerwowo się śmiał, nie dało się tego wytrzymać. Po pięciu dniach zaryzykowałam wyjazd z Kijowa, ale wszystko skończyło się niespokojną nocą na dworcu i powrotem do schronu. Od tego czasu straciłam wszystkie swoje emocje. Nie czuję, nie płaczę, nie śmieję się i niczego już się nie boję. Jeszcze tydzień w schronie bez świeżego powietrza i zapachu rodzinnego domu. Dopiero trzynastego dnia wojny próba wyjazdu się udała. W domu zrezygnowałam z rosyjskiego i namówiłam przyjaciół i rodzinę, by rozmawiali po ukraińsku. Musiałam zakończyć kontakty z niektórymi krewnymi i przyjaciółmi z Rosji, bo ich przekonanie, że ratują Ukrainę, doprowadzało mnie do załamań nerwowych. Jestem w rodzinnym domu rodziców. Nie czytam wiadomości, nie oglądam telewizji. Aktywność życiowa spada, a nienawiść i agresja wobec rosyjskich „wybawicieli” rosną. Nigdy nie wybaczę im łez bliskich, nigdy nie przebaczę śmierci niewinnych ludzi. Wiem, że czeka nas wiele trudności, ale pokonamy je z dumnie uniesioną głową i zwyciężymy. Modlę się, żeby z tatą wszystko było dobrze Daria Filipjewa, wieś Troickie, rejon pietropawliwski, obwód dniepropetrowski. Rok 2014. Mam 9 lat i czekam na weekend, żeby pojechać do chrzestnej do Makiiwki, a na wakacje zamierzam pogościć u cioci w Pokrowsku. Jednak wszystko zmienia się w jeden dzień. Na moją rodzinną Doniecczyznę przychodzi wojna, która niszczy życie moje i bliskich ludzi. Lata 2015–2016. Mijają zwyczajne szkolne lata. Czasami we wsi razem zbieramy pomoc humanitarną dla naszych wojskowych, którą wozi mój tata. Za każdym razem, gdy odprowadzamy go w drogę, mama płacze, a mnie tłumaczy, że po prostu tęskni. Jednak ja zawsze czuję niebezpieczeństwo, dlatego płaczę i modlę się, żeby z tatą wszystko było dobrze. Z jednego wyjazdu tata wrócił i opowiedział, że trafił pod ostrzał. Moje serce ścisnęło się, rzuciłam się mu w objęcia i nie puszczałam aż do wieczora. Do dziś ściska mi się w piersi na myśl, że mogłam wtedy go stracić. Rok 2022. Wojna znowu zraniła moje kochające serce. Ale tym razem przyszła, żeby zabrać je całkowicie. Obudziłam się od krzyków sąsiadek: „Zaczęła się wojna!” Drżącym głosem zapytałam, czy to prawda, i usłyszałam straszną potwierdzającą odpowiedź. Zaprowadzono nas do schronu w akademiku, gdzie spędziłam kolejnych kilka dni. Pamiętam telefon do dziewczyny z Melitopola, gdy żegnała się z rodzicami – ból i rozpacz przenikały każdą komórkę. W piwnicy panowały strach i łzy, ale ratowała nas ukraińska piosenka. Była tym jasnym promieniem, który ogrzewał dusze. Trzeciego dnia pojawiła się możliwość powrotu do domu. Biletów na pociąg nie było, ale dziękuję konduktorce, która przepuściła mnie bez biletu. I oto wysiadam z pociągu i widzę swoich bliskich. Ogarnia mnie ciepło i miłość. Widzę zapłakane oczy mamy i uspokajam ją, mocno ją obejmując. Po raz pierwszy od kilku dni moje serce nie drży z bólu, po policzkach płyną łzy szczęścia. Kwiecień 2022 roku. Nasza rodzina zajmuje się wolontariatem, Ciąg dalszy na str. 18–19

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

na Gżyckiego) pomagają wszystkim chętnym: ułatwić przejście na porozumiewanie się w języku ukraińskim; wykształcić umiejętność swobodnej komunikacji; uzupełnić zasób słownictwa; poznać podstawowe zasady kultury mowy; dowiedzieć się o ciekawostkach ojczystego języka; zapoznać się z historią i kulturą narodu ukraińskiego. A co najważniejsze, ukształtować rozumienie wagi języka dla narodowej samoświadomości, jego roli w procesie budowania państwa jako fundamentu Państwa. Słuchaczom z różnych obwodów Ukrainy proponowane są różnorodne formy pracy: spotkania z ciekawymi ludźmi, wycieczki, wieczory poezji itp. Obowiązkową częścią każdych zajęć jest żywa rozmowa. Kursy trwają, zapraszamy wszystkich chętnych. Szczegóły pod numerami telefonów: [kontakt ukryty], [kontakt ukryty]; [kontakt ukryty]. Jarosław PITKO, Przewodniczący Lwowskiego Obwodowego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki ші іще, mabuć, rok. Przy okazji, pan Witalij założył i od wielu lat finansuje konkurs literacki im. Hryhora Tiutiunnyka. Wszystkim ofiarodawcom-wielbicielom twórczości Pisarza – niski ukłon! Literaturoznawcy panu Serhijowi Kozakowi – najniższy, bo był najpierwszy. W noweli „Wspominano Markiana” jedna z postaci tak mówi o zmarłym: „Gdyby nie był taki uczciwy, to jeszcze by pożył…”. Teraz stoję przed tablicą na ulicy Rajewskiego, 28, i myślę: „To przecież, bracie, o sobie napisałeś… Prawda?”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Mów po ukraińsku!

Lwowskie Obwodowe Towarzystwo «Proświta» im. T. Szewczenki od 15 marca 2022 roku prowadzi bezpłatne kursy języka ukraińskiego w formie stacjonarnej (lokalizacja – centrum Lwowa, ul. Drukarska, 6). Wysokokwalifikowani specjaliści (wykładowcy Katedry Języka Ukraińskiego Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu Medycyny Weterynaryjnej i Biotechnologii im. Stepana

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Utworzenie pierwotnej komórki organizacji społecznej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki

13 czerwca 2022 roku odbyło się znaczące wydarzenie w naukowo-kulturalnym i społecznym życiu naukowców Instytutu Pedagogiki i Edukacji Dorosłych im. Iwana Zyazjuna Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy – utworzenie pierwotnej komórki społecznej organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Na zebranie zaproszono naukowców Instytutu i proświatian – ponad 30 uczestników. Wśród znanych osób ruchu oświatowego: poetka, pisarka, laureatka najwyższego w Ukrainie twórczego wyróżnienia za znaczący wkład w rozwój kultury i sztuki – Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Ljubow Gołota, doktor nauk pedagogicznych, profesor, członek rzeczywisty (akademik) NAPN Ukrainy, pierwszy zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Heorhij Filipczuk; pierwsza zastępczyni przewodniczącego zarządu Kijowskiej «Proświty» Olha Chodacka, przewodniczący komisji rewizyjnej Kijowskiej «Proświty» Orest Danyłewycz; zastępca przewodniczącego Czerniowieckiego obwodowego zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, zasłużony artysta Ukrainy Iwan Derda, odpowiedzialna sekretarz Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Switłana Fesznenko. Spotkanie otworzyła dyrektor Instytutu Pedagogiki i Edukacji Dorosłych im. Iwana Zyazjuna NAPN Ukrainy profesor Larysa Łukjanowa, która zaznaczyła potrzebę utworzenia komórki «Proświty» i uzyskania członkostwa zbiorowego w tej szanowanej organizacji społecznej, podkreślając wagę wyników współpracy Instytutu i Ogólnoukraińskiego Towarzystwa od 2014 r. Wśród nich są m.in. okrągłe stoły, konferencje, wykłady, odczyty przewodniczącego organizacji, poety, pisarza, laureata Nagrody im. Szewczenki Pawła Mowczana, akademika Mykoły Żulińskiego, znanego szewczenkoznawcy Serhija Hałczenki. Ljubow Gołota zaznaczyła, że dla «Proświty» ważne jest zapełnianie jej przede wszystkim naukowcami, pedagogami, elitą narodu, podziękowała za publikacje pracowników Instytutu w tygodniku «Słowo Proświty», wezwała do aktywnego prenumerowania kulturologicznego tygodnika i zaprosiła do aktywnej współpracy, opowiedziała o pomocy dla Sił Zbrojnych Ukrainy ze strony «Proświty». Iwan Derda pozdrowił utworzenie komórki «Proświty» w Instytucie, opowiedział o planach i zadaniach najbliższego czasu Czerniowieckiej «Proświty», o wspólnych przedsięwzięciach w przyszłości. Ponadto odbyło się głosowanie: przewodniczącą komórki pierwotnej organizacji wybrano doktor nauk pedagogicznych Natalię Filipczuk, sekretarzem organizacji – Sniżanę Chodakiwską. Określono kierunki działalności nowo utworzonej komórki: – prowadzenie corocznych cyklicznych przedsięwzięć z okazji Międzynarodowego Dnia Języka Ojczystego UNESCO, Dni Szewczenkowskich; – aktywizacja działalności oświatowej i wykładowej z regionalnymi przedstawicielstwami Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki; – naświetlanie i rozpowszechnianie informacji o wynikach współpracy w środkach masowego przekazu oraz w mediach społecznościowych. – opracowanie tematyki wykładów o problemach dziedzictwa kulturowo-artystycznego Ukrainy dla różnych kategorii dorosłych we współpracy z uczelniami wyższymi i komórkami Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Myrosława WOWK, Natalija FILIPCZUK, Instytut Pedagogiki i Edukacji Dorosłych im. Iwana Zjazjuna Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy (NAPN)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Gdyby nie był taki uczciwy, to by jeszcze pożył…

Ruslan NOWAKOWYCZ Tablica pamiątkowa ku czci Hryhorija Tiutiunnyka na kijowskim budynku, w którym mieszkał przez ostatnie 13 lat, została odsłonięta właśnie w dniach strasznej wojny. To jeszcze raz dowodzi: mamy o co walczyć! Moje marzenie się spełniło. Zbieranie podpisów podczas pandemii COVID-19, chodzenie po progach ŻEK-u, wizyty w komisji Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej (KMDA), poszukiwania godnego rzeźbiarza i środków nie były bezowocne. A wszystko zaczęło się od miłości do jego twórczości, znajomości z jego krewnymi, bliskimi, z niezapomnianym badaczem życia i prozy Mistrza, profesorem Oleksijem Niżywym, z rozmów i wywiadów. Jestem wdzięczny sekretarzowi Związku Pisarzy Ukrainy Mykole Hrycence za jego wsparcie, rady, niebojaźliwość, aktywną korespondencję z KMDA. Petrowi Zasience – za to, że jest! Razem z nim i Hryhorijem Bułachem, tymi ostatnimi przyjaciółmi Hryhorija, których jeszcze możemy spotkać na ziemi, a także Oleksijem Niżywym objechaliśmy wiele stołecznych szkół, gdzie prowadziliśmy „lekcje Hryhorija”. Dziękuję wspaniałemu rzeźbiarzowi Mykole Bilykowi, autorowi znanych pomników księżnej Olhy w Kijowie (rekonstrukcja) i Iwana Mazepy w Połtawie, który uosobił charakter pisarza na tej tablicy. Jestem wdzięczny znanemu mecenasowi Witalijowi Skocykowi, który w porę odpowiedział na apel i poparł projekt. Bez niego zbieralibyśmy gro-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Moskiewska muzyka idzie za moskiewskim okrętem!

Sofija FEDYNA Nareszcie! W Radzie Najwyższej w pierwszym czytaniu i w całości zagłosowano za projektem ustawy 7273-d o wsparciu ukraińskiej muzyki i ograniczeniu publicznego wykorzystywania muzyki kraju-agresora. Byłam inicjatorką tego projektu ustawy i bardzo się cieszę, że jednak udało się wspólnymi siłami doprowadzić do jego umieszczenia w porządku obrad. Projekt ustawy przewiduje: – zakaz publicznego wykonywania muzyki, którą wykonuje śpiewak lub śpiewaczka, będący lub będąca w dowolnym okresie po 1991 roku obywatelem państwa uznanego przez Radę za państwo-agresora, z wyjątkiem byłych obywateli państwa-agresora, którzy są lub w chwili śmierci byli obywatelami Ukrainy i nie mają (nie mieli w chwili śmierci) obywatelstwa państwa-agresora; – zwiększenie do 40% udziału piosenek w języku państwowym w radiu (ukraińskiego produktu w języku ukraińskim!!!); – zwiększenie do 75% dobowej objętości nadawania programów, w tym bloków informacyjno-analitycznych i programów rozrywkowych, w języku państwowym; – zakaz organizowania imprez gastrolerskich, w których uczestniczą wykonawcy muzyczni będący obywatelami Federacji Rosyjskiej, z wyjątkiem tych, którzy są wpisani do Wykazu; – zakaz odtwarzania w salonie autobusu muzyki, dźwięków filmów czy innych sygnałów dźwiękowych, z wyjątkiem informacji o przejeździe (dźwięk może być przekazywany na indywidualne słuchawki pasażerów, a na salon – tylko podczas nieregularnych przewozów za zgodą wszystkich pasażerów), a także zakaz odtwarzania muzyki w salonie taksówki bez zgody wszystkich pasażerów; – wprowadzenie wykazu muzycznych wykonawców Federacji Rosyjskiej, którzy potępiają agresję przeciwko Ukrainie, oraz określenie mechanizmu jego tworzenia (norma kompromisowa. Gdyby to zależało ode mnie, zakazałabym po prostu wszystkich). Teraz bardzo ważne jest doprowadzenie do przestrzegania tego prawa. I zależy to od każdego z nas. Dziękuję wszystkim, którzy ramię w ramię walczyli o rozwiązanie tego problemu... Moskwie – ziemia betonem.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Nie myl pojęć „russkij mir” i „ruskij mir”

Wasyl Łyzanczuk, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Iwana Franki Pisząc „ruskij mir”, trzeba rozumieć, że chodzi o „ukraiński świat”. Bo „ruski”, czyli „ukraiński”, pochodzi od nazwy dawnego ukraińskiego państwa „Ruś”, które – według najnowszych badań archiwalnych lwowskich uczonych Olgi Szczodry i Ihora Bojka – było już znane jako rozwinięty kraj w świecie europejskim i arabskim w roku 838. Termin „russkij mir” bierze początek od nazwy „Rosyjskie Imperium”. Zyskało ono rozgłos od roku 1721 – po geopolitycznym zbrodniczym czynie Piotra I. Niszczyciel ukraińskości bezceremonialnie i podstępnie ukradł naszą dawną ukraińską nazwę „Ruś”, nazywając Moskwę „Rossijskim gosudarstwom”. Nawiasem mówiąc, Moskwa jako księstwo pojawiła się w roku 1277 – 439 lat później niż dawne ukraińskie państwo Ruś – za zgodą chana Złotej Ordy Mengu-Timura i była zwykłym ułusem przez prawie 400 lat pod władzą dynastii Czyngizydów. Ideologia „russkogo mira” opiera się na kłamstwie, obłudzie, przebiegłości, bezzasadności, oszczerstwach, intrygach, dwulicowości, podstępności, łapownictwie itd., którą wyznaje rasista Putin w okrutnej wojnie przeciwko „ruskiemu światu”, czyli narodowo-humanistycznemu „ukraińskiemu światu”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Ліна Костенко (Lina Kostenko) wspomniała o kilku wybitnych przedstawicielach poezji polskiej, których tłumaczyła: Julianie Tuwimie, Leopoldzie Staffie, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, i podkreśliła, że Polska jest dla niej „wspólną przestrzenią wolności i solidarności”. Kontynuując wieczór, prof. Agnieszka Matusiak zwróciła uwagę, że prezentowany zbiór jest rezultatem aktywnej współpracy Centrum Studiów Transkulturowych i Postotalitarnych Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego z Centrum Badań Problematyki Ukraińskiego Szestdziesiątnictwa Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, i zawiera prace ukrainistów z całego świata (z Ukrainy, Polski, Australii, Włoch, USA, Czech), obejmujące różnorodne przejawy twórczości artystycznej Liny Kostenko: poezję, prozę, scenariusze filmowe, eseistykę. Badaczka opowiedziała także o dwujęzycznym zbiorze wierszy Liny Kostenko, który ukazał się dzięki pracy tłumaczeniowej profesora Instytutu Slawistyki Uniwersytetu Wiedeńskiego Aloisa Woldana. Oprócz brzmienia oryginałów goście mieli możliwość wysłuchać wierszy poetki także po niemiecku w wykonaniu samego tłumacza. W prezentacji uczestniczył również dyrektor Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki, akademik NAN Ukrainy Mykoła Żulynski, który podkreślił, że poezja Liny Kostenko to „fenomen szczególnego poetyckiego brzmienia i bardzo głębokiego wewnętrznego współprzeżywania siebie i świata”, że „to poezja, która niezwykle poszerza horyzonty duchowe: zarówno ukraińskie, jak i światowe”. Na zakończenie swojego wystąpienia podziękował Agnieszce Matusiak i Ludmile Tarnaszyńskiej za ich pracę i pogratulował wszystkim pojawienia się tak ważnego zbioru. Warto zaznaczyć, że prezentowany zbiór otwierają wybrane wiersze Liny Kostenko, a także zawiera artykuły: Agnieszki Matusiak „Poetycka alchemia Liny Kostenko”, Ludmiły Tarnaszyńskiej „Retoryka milczenia jako strategia wyzwania”, Swietłany Jermolenko i Haliny Siuty „Filozofia poetyckiego języka Liny Kostenko”, Mykoły Ilnyckiego „Los jako archetyp i jako wybór”, Larysy Briuchowećkiej „Lina Kostenko jako scenarzystka. Sprawdźcie swoje zegarki – kto powróci, pokocha do końca. Scenariusz i film”, Anny Hornjatko-Szumyłowycz „„Artyście nie potrzeba nagrody, los go nagrodził”. Motyw losu w liryce Liny Kostenko”, Marka Pawłyszyna „O zieleni ptaków, o powstawaniu kontrkanonu i o jednym wierszu Liny Kostenko”, posłowie Bohusława Bakuli „Literatura, tożsamość i historia. Szkic o twórczości Liny Kostenko” oraz wiele innych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

„Dusza szybuje w poświacie epok…” Prezentacja książki ku czci Liny Kostenko we Wrocławiu

Tetiana MYCHAJŁOWA, Centrum Badań nad Problematyką Ukraińskiego Szistdesiatnyctwa Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki NAN Ukrainy. W czerwcu 2022 roku w Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu z okazji wydania książki „Dusza szybuje w poświacie epok… / Душа летить у посвіті епох…” (2021 r.) pod redakcją prof. Agnieszki Matusiak i prof. Ludmyły Tarnaszynskiej odbyło się spotkanie „Poetycka alchemia Liny Kostenko. Polska, ukraińska i niemiecka perspektywa”. Po słowach powitalnych prowadzącej Wiktorii Malickiej i prof. Agnieszki Matusiak wieczór rozpoczął się od poezji Liny Wasyliwny, którą mistrzowsko wyrecytował lwowski aktor Orest Szarak przy akompaniamencie znanego kontrabasisty Mykoły Nowyckiego. Tak, w szczególności, goście mogli delektować się wersami „Ballady moich oczu” i wierszem „Sztafety”. Dalej prof. Agnieszka Matusiak, cytując fragment eseju Liny Kostenko o Łesi Ukraince „Geniusz w warunkach zablokowanej kultury”, nakreśliła jej drogę twórczą: od poetyckiego debiutu pod koniec lat 50. poprzez długi okres twórczego milczenia aż do kolejnego debiutu, wywołanego pojawieniem się zbioru „Nad brzegami wiecznej rzeki”. Badaczka wspomniała również o licznych przekładach poezji Liny Kostenko na język polski. Pod koniec swojego wystąpienia zaznaczyła, że prezentowana książka nie powstałaby bez ogromnej pracy, którą podzieliła z nią prof. Ludmyła Tarnaszynska. Już chwilę przed spotkaniem prosto z Kijowa dołączyła sama prof. Ludmyła Tarnaszynska. Dziękując prof. Agnieszce Matusiak za pomysł przygotowania i wydania takiego zbioru, a także Uniwersytetowi Wrocławskiemu, redaktorom, recenzentom, bibliografom i wszystkim autorom zaangażowanym w pracę nad książką, badaczka osobno wspomniała artykuły Iwana Dziuby („„Dusza we mnie rozkołysana jak dzwon!”: powieści wierszem Liny Kostenko jako dramatyczna historia narodu”) oraz Wołodymyra Panczenki („Lina Kostenko: wiatr z Włoch”) – naukowców, których już z nami nie ma. Prof. Ludmyła Tarnaszynska zaznaczyła, że Lina Kostenko to nasza duma narodowa, głęboko narodowa poetka na poziomie noblistów, „która pojemnymi aforystycznymi słowami stworzyła kosmos narodowego bytu w poezji, współbrzmiący z wieloma Ukraińcami”. Badaczka przypomniała, że Lina Kostenko zawsze wybierała wewnętrzną wolność i dodała, że to spotkanie jest uhonorowaniem poetki z okazji jej jubileuszu, które miało odbyć się dwa lata temu w Instytucie Literatury im. T. H. Szewczenki NAN Ukrainy w formacie uroczystej akademii i innych wydarzeń, ale przez pandemię zostało przeniesione i teraz odbywa się w bardzo trudnym dla Ukrainy czasie. Oprócz tego podkreśliła aktualność poezji i prozy powieściowej Liny Kostenko, wspominając w tym kontekście jej poemat „Beresteczko” i inne wiersze, w szczególności wersy: I groza, i krew, i śmierć, i rozpacz, I zgiełk drapieżnej ordy, Mały szary człowieczek Narobił czarnej biedy. To bestia obrzydliwej rasy, Loch Ness zimnej Newy. Dokądże patrzycie, narody?! Dzisiaj – my, a jutro – wy... Zdalnie do wydarzenia dołączyła również prof. Oksana Pachlowska. Podziękowała Agnieszce Matusiak i Ludmyle Tarnaszynskiej za pracę nad książką, za miłość do poezji, za obecność w życiu jej mamy i za możliwość bycia razem w tak trudnym momencie ukraińskiej historii. Mimo zapowiadanego udziału Liny Kostenko, sama poetka niestety nie mogła dołączyć do prezentacji, jednak przysłała list napisany specjalnie na tę okazję. Wstrzymując oddech, sala uważnie wysłuchała słów Liny Wasyliwny w przekładzie na język polski Bogusława Bakuły, które odczytała prowadząca wieczór Wiktoria Malicka. Poetka napisała o Ukrainie i Polsce, która była i jest na wszystkich etapach jej życia. Tak, w szczególności zaznaczyła, że w czasach sowieckich kontakt ze światową kulturą był możliwy dzięki pośrednictwu Polski, o tym, że Apollinaire'a i Hemingwaya czytano wtedy w przekładach na język polski. Ta...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

„Przed tobą wróg, w twojej mocy go powstrzymać”

Bohdan ZALIZNIAK, kierownik centrum prasowego dziennikarstwa naukowego ZNC NAN Ukrainy i MON Ukrainy. Przeczytałem książkę „Ołena Stepaniw – Roman Daszkewycz. Wspomnienia i szkice” (2009) – dwojga wybitnych działaczy ukraińskiej historycznej połowy XX w. – starszyny USS Ołeny Stepaniw i generała-chorążego Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej Romana Daszkewycza, a także opowieści o nich – w szczególności Iryny Wilde, Jarosława Daszkewycza, Ostapa Łuckiego, Kyryła Trylowskiego i innych. Opracowanie – Hałyna Swarnyk oraz Andrij Fełoniuk. Ołena Stepaniw-Daszkewycz (1892–1963) – jedna z pierwszych kobiet-żołnierzy Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych (1914–1918), która brała aktywny udział zarówno w formowaniu USS, jak i w walkach tej pierwszej ukraińskiej formacji wojskowej XX w. Roman de Korybut-Daszkewycz (1892–1979) – działacz wojskowy i społeczny, organizator artylerii Korpusu Strzelców Siczowych w strukturze Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, generał-chorąży Armii URL. Ołena Stepaniw i Roman Daszkewycz połączyli się jeszcze przed I wojną światową. Książka jest więc o tym, jak galicyjscy Ukraińcy tworzyli historię całej Ukrainy, a także Europy. Najpierw – o strukturze tego wspaniałego i niezwykle potrzebnego ukraińskiemu narodowi dzieła. Książka zaczyna się przedmową Jarosława Daszkewycza, który szczegółowo opowiada o swoich wybitnych rodzicach, oraz – jak przystało – materiałem od opracowujących – Hałyny Swarnyk i Andrija Fełoniuka. Zatem, pierwsza część książki, poświęcona Ołenie Stepaniw, zaczyna się od dwóch rozdziałów: „Wspomnienia Ołeny Stepaniw” i „Wspomnienia i szkice o Ołenie Stepaniw” – to zarówno „Lata nauki”, jak i „Służba w USS i UGA”, a także (zgodnie z drogą życiową) – „Rosyjska niewola”, „Działalność pedagogiczna i spółdzielcza”, „Lata wojenne i powojenne”, „Lata uwięzienia”. Kończy się „Wspomnieniami pośmiertnymi”. Trzeci rozdział to już „Wspomnienia i publicystyka Romana Daszkewycza”, składający się ze „Szkiców wspomnieniowych”, „Ruchu Siczowego”, „Zmagań narodowowyzwoleńczych” i uzupełniony przemówieniem przewodniczącego „Wielkiego Łuhu” dr. Romana Daszkewycza na święcie łuhowym we Lwowie 24.05.1936 r. – „Symon Petlura” (tytuł) oraz opowieścią o „Organizacji Łuhowej”. Druga część książki kończy się rozdziałem IV „Wspomnienia i szkice o Romanie Daszkewyczu”, w tym wspomnieniem jego syna – Jarosława. Książkę czytało się przez dwa miesiące. Odnosi się wrażenie, że przez ten czas nie tylko nie wychodziłeś z jeszcze głębszego poznawania historii Ukrainy, ale także uważałeś za potrzebne sformułowanie listy konkretnych książek, które, pomimo twojego „bardzo młodego” wieku, należałoby jeszcze uważnie przejrzeć. Na zakończenie mojej recenzji książki wspomnień i szkiców podaję odezwę głównego atamana Symona Petlury do wojskowych-artylerzystów na stacji Płoskirów w marcu 1919 roku: „Drodzy starszyno, kozacy, Strzelcy Siczowi! Już od trzech wieków naród ukraiński cierpi w moskiewskiej niewoli. 22 stycznia 1918 r. rząd Ukrainy – Centralna Rada – zrzucił z narodu Ukrainy moskiewskie pęta niewolnictwa. Całemu światu ogłosił, że odtąd chce mieć swoje wolne państwo, swoje porządki, swoje prawa, w swoim domu – swoją prawdę. Nasi przodkowie hetmani z wojskiem-kozakami i narodem bronili wolności Ukrainy do upadłego. O wolność Ukrainy walczyli z Tatarami, Turkami, Polakami i Moskalami. Moskal, zniewoliwszy nasz kraj, już blisko 300 lat je ukraiński chleb, z ludzi podatek zdziera, dla naszego kraju nie buduje ani fabryk, ani dróg. Moskal ograbił nasz bogaty kraj, zrujnował nasze zabytki państwowe – rezydencje naszych hetmanów: Czehryń, Baturyn, Subotów, z grobów hetmanów ich kości powyrzucał, ślady świadków naszej państwowości i wolności zamiata. Naszego proroka Tarasa Szewczenkę za wyrzuty na dziesięć lat w Sybir zesłał. My, potomkowie zaporoskich kozaków, mamy dzisiaj znowu wojnę z Moskalem, który pod maską komunizmu oszustwem i kłamstwem całemu światu obiecuje życie jak w raju. Nic nie szkodzi, że Kijów zostawiliśmy, do Płoskirowa ustąpiliśmy – za parę miesięcy wrócimy. Póki co niech naród nasz zobaczy, że czerwony Moskal jeszcze lepiej ich grabi. W walce z wiekowym wrogiem nie pomogą nam łzy, modlitwy, pokłony niskie. Ukrainie przynieśmy ofiary ołtarzowe i krwawe bitwy. Taras Szewczenko w „Testamencie” nam podał: „Wstawajcie, kajdany porwijcie i wrogą złą krwią wolność skropcie””. Miał rację S. Petlura. Rosja (Moskowia) i dziś próbuje albo kierować nami, Ukraińcami, albo w ogóle zniszczyć nas. Nie damy się! Tego samego trzymali się jeszcze nasi Strzelcy Siczowi, których przedstawicielka – wzorowa obywatelka Ołena Stepaniw – nieustannie wzywała: „Przed tobą wróg, w twojej mocy go powstrzymać, a nawet gonić, poddawać, zniszczyć i oswobodzić od niego raz na zawsze ojczystą ziemię”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Hryhorij Kosynka: „W popiele tli się żal matki… synowie w boju o wolność polegli!”

Ten artykuł z projektu „Taras Szewczenko w twórczym losie wybitnych pisarzy” autor poświęca Hryhorijowi Kosynce (1899–1934), który stał się ofiarą radzieckiego nieszczęścia: „I stoi umęczona epoka / Nad nieśmiertelnym imieniem twoim” (Andrij Malyszko). Pochodzący z Medwina Wołodymyr Melnyczenko pokazuje, że w znanym opowiadaniu Hryhorija Kosynki „Na złotych bogów” (1920) chodzi o chłopskie walki nie z białogwardzistami, jak to zawsze interpretowano, a z czerwonymi wojskami w pobliżu powstałego latem 1920 roku przeciwko bolszewikom Medwina, w którym pod koniec sierpnia ogłoszono słynną Republikę Medwińską. Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Przedmowa. Po słowie – przedmowa. Używając słów Tarasa Szewczenki, „tak, doprawdy tak, wybaczcie, trzeba przedmowy”. Za przykładem Tarasa Hryhorowycza, bardzo krótka. Właściwie chcę tylko szczerze podziękować twórcom książki „Hryhorij Kosynka. Pełny zbiór utworów. Dokumenty. Wspomnienia” (2019), wydanej przez Instytut Literatury im. T. H. Szewczenki NAN Ukrainy. Opracowanie tego, bez przesady, wybitnego zbioru przeprowadził znany literaturoznawca, nieprzeciętny archiwista Serhij Hałczenko, on też napisał przedmowę i przypisy. W rezultacie przed nami wreszcie rozpostarto pełną dramatyczną panoramę krótkiego życia wybitnego ukraińskiego pisarza-prozaika Hryhorija Mychajłowycza Striłcia (Kosynki), który urodził się w listopadzie 1899 roku we wsi Szczerbaniwka pod Obuchowem, a w połowie grudnia 1934 roku został rozstrzelany na mocy wyroku kolegium wojskowego najwyższego sądu ZSRR. Zrehabilitowany w 1957 roku. Zacytuję Serhija Hałczenkę: „…Ciekawą informację można zaczerpnąć przede wszystkim z trzech autobiografii, które drukują się na początku książki, z wybranych wspomnień o pisarzu, napisanych przez matkę, żonę i najbliższych przyjaciół H. Kosynki, a także z niewesołego dokumentalnego kronikarstwa z archiwów służb specjalnych, które przez dziesięć lat śledziły nie tylko przemieszczanie się (przejazdy), a dosłownie każdy krok pisarza... Z takich i podobnych doniesień, przy braku prawdziwych dokumentalnych świadectw, można wybierać ciekawe fakty do jeszcze nienapisanej pełnej biografii pisarza”. Kłaniając się w pełnym szacunku pokłonie przed prawdziwymi inspiratorami i zbieraczami rzadkiego wydania, pozwolę sobie nakreślić kilka rysów do portretu Hryhorija Kosynki, który zachwycał się Tarasem Szewczenką… „Czytałem „Kobziarza” w chwastach…” Wspominając swoje dzieciństwo, Hryhorij Kosynka deklamował przyjaciołom wiersz Szewczenki „A. O. Kozaczkowskiemu”, napisany orientacyjnie pod koniec czerwca – w grudniu 1847 roku w twierdzy Orsk: Lecz sam sobie w chwastach, Żeby nie usłyszał kto, nie zobaczył, Wyśpiewuję i płaczę. I przyszło znowu mi Na starość z wierszami się chować, Mazać książeczki, śpiewać I płakać w chwastach. Dalej Hryhorij Mychajłowycz mówił: – A ja, „żeby nie usłyszał kto, nie zobaczył”, czytałem „Kobziarza” w chwastach… Jeśli wziąć pod uwagę, że w piętnastym roku życia „bosy, przyszedł do Kijowa na zarobek”, to „Kobziarza” w wiejskich chwastach chłopiec potajemnie czytał, najwyraźniej, kiedy „trzynasty mijał”… Przypomnę, jak u Szewczenki: Mnie trzynasty mijał. Ja pasłem jagnięta za wsią. Z tym współbrzmią słowa Kosynki z „Autobiografii”: „Od małego – taki już los wszystkich chłopskich dzieci – pasłem latem bydło…” W tej samej „Autobiografii” opowiadał, że pierwszą książką w języku ukraińskim była „Konotopska wiedźma” Hryhorija Kwitki-Osnowjanenki: „Kwitczyna powieść mnie bardzo poraziła i zdziwiła: są, wychodzi na to, ludzie, którzy piszą po prostu, po chłopsku, a o tym, że to książka ukraińskiego pisarza, ja nawet nie pomyślałem, gdzie tam, ja długo jeszcze po „Konotopskiej wiedźmie” nie wiedziałem – „kim my i czyje my dzieci”…” Słowa Szewczenki, wspomniane, wydawałoby się, niespodziewanie i mimochodem, właśnie świadczą o tym, kto naprawdę zrzucił z oczu młodzieńca, mówiąc słowami samego Kosynki, „łuskę rusyfikacji: stałem się narodowo świadomy”. Hryhorij Kosynka jeszcze jako nastolatek dowiedział się, że w sąsiedniej wsi nauczyciel za „Kobziarza” Szewczenki trafił na zesłanie, i później szczególnie ciepło wspomniał to w opowiadaniu „Towarzysz Hawrysz” (1925): „…Jakieś pięć lat przed rewolucją, jak ziemstwo postawiło jednoklasową szkołę, przyszła na wieś, razem z grzebieniami, „Konotopska wiedźma” Hryćka Kwitki, a „Kobziarz” Szewczenki, mówili ludzie, tylko u nauczyciela Hawrysza był, ale jego, kozaka, jak przycisnęli za tego „Kobziarza”, to dopiero po rewolucji wypłynął!”. Jak wiadomo, swoimi nauczycielami Hryhorij Kosynka nazywał Wołodymyra Wynnyczenkę, Wasyla Stefanyka, Knuta Hamsuna, Stepana Wasylczenkę. Jest to poświadczone, między innymi, w jego „Autobiografii” z 1925 roku i potwierdzone w liście do Wołodymyra Wynnyczenki z 3 kwietnia 1927 roku. Lecz sam pisarz pozostawił i szerszą, gruntowniejszą interpretację tego życiowo ważnego tematu: „Krótkie, mądre, utalentowane słowo Szewczenki obdarzone jest potężną siłą wzbudzania w wyobraźni czytelnika nowych obrazów, nowych uczuć, które rozszerzają i pogłębiają treść nawet krótkich wierszy. Właśnie tak staram się naśladować Szewczenkę w swoim słowie”. (Wyróżnienie moje. – W. M.). Żona pisarza Tamara Mychajliwna Moroz-Striłeć zapisała ważne wypowiedzi Hryhorija Mychajłowycza dotyczące Tarasa Hryhorowycza: „Kto, jak nie Szewczenko, swoimi utworami budził w ludziach świadomość i wzywał do walki o nowe życie? Kto, jak nie on, zaszczepił nam miłość do narodu, do Ojczyzny? Kto, jak nie Szewczenko, wychowywał w nas miłość, szacunek, malując jasny obraz matki: Słowo mamo. Wielkie, Najlepsze słowo! Tylko jego słowem można było tak głęboko, wszechstronnie odkryć tajemnicze twierdzenie starodawnej pieśni ludowej: Tylko na świecie prawdy, – że rodzona matka. Kto z poetów potrafi zmusić czytelnika tak uśmiechać się, śmiać, gniewać, smucić i płakać razem z nim?”. Mówiąc z zachwytem o Szewczence, Kosynka zawsze kończył tak: „Czyż można wyliczyć wszystko to, co ukryte w „Kobziarzu”?!” Gniewał się, kiedy ktoś nieudolnie wypowiadał się o poezji Szewczenki. Przeczytawszy artykuł pisarza Mychajła Rudnyckiego „Rocznica Szewczenki” (1920), ironicznie zauważył: „…Deklaracja, że muza Szewczenki – „naiwna i samorosła” – deklaracja, oczywiście, naiwna!..” T. Szewczenko. Autoportret. 1840 „Nędza, a ludzie, żartując, śpiewają o tej nędzy – to charakterystyczna cecha naszego narodu”. Tamara Moroz-Striłeć wspominała, że „Hryhorij Mychajłowycz szczegółowo studiował twórczość Szewczenki i zwracał uwagę na to, jak Szewczenko potrafi krótko, zwięźle wszystko opowiedzieć”. Żona przekazała ważne spostrzeżenia Kosynki dotyczące odbioru poezji Kobziarza. Powiedzmy, z przejęciem czytał żonie fragmenty poematu „Kniażna” (1847): Wieś! I serce odpocznie: Wieś na naszej Ukrainie – Niby pisanka, wieś. Zielonym gajem porosła. Kwitną sady, bieleją chaty, A na górze stoją pałace, Niby cud. A wokoło Szerokolistne topole, A tam i las, i las, i pole, I sine góry za Dnieprem. Sam Bóg przebywa nad wsią. Z zachwytem współodczuwał i wzruszająco komentował: – Tylko artysta potrafi odtworzyć pejzaż w poezji, nadając mu tak kolorowe barwy. Czyż nie powstają dodatkowe wyobrażenia? Czyż przed oczami nie staje: słoneczny dzień, przejrzystość powietrza, poczucie przestrzeni – niezwykła stereoskopowość pejzażu? Dotykając poezji, w których Taras Hryhorowycz wysławia ojczyznę, stepy, topole, wiśniowe sady, mogiły w polu, księżyc, gwiazdy – charakterystyczny pejzaż Ukrainy – Hryhorij Mychajłowycz zwracał szczególną uwagę na niepowtarzalny obraz Dniepru w twórczości Szewczenki: Między górami stary Dniepr, Niby w mleku dziecię, Przystraja się, lubuje Na całą Ukrainę. Kosynka bystro zauważył, że poeta wysławił Dniepr jako „świadka” wydarzeń historycznych na Ukrainie, przytaczając w szczególności wersy z wiersza „Do Osnowjanenki” (1840): Nie ma Siczy; trzcinę U Dniepru pytają: „Gdzież to nasze dzieci się podziały, Gdzie one hasają?” Równie przemyślanie pisarz zaznaczył, że przewidując przyszłość Ukrainy, Szewczenko „również wysławia Dniepr”: Rozkują się wkrótce Zakuci ludzie, Nastanie sąd, przemówią I Dniepr, i góry! Kosynka podkreślał, że Dniepr stoi u Szewczenki w jednym sakralnym rzędzie z Ukrainą: Zdaje się – lepszego nie ma Nic u Boga, jak Dniepr Ta nasza sławna kraina… W swoich wspomnieniach o mężu Tamara Moroz-Striłeć dwukrotnie cytowała w różnych miejscach te wersy Szewczenki, w tym wzruszająco opowiedziała, jak sam Hryhorij Mychajłowycz przeczytał je, „wpatrując się w dal”, na pokładzie parowca płynącego po Dnieprze… Takie dawne rozmyślania Hryhorija Kosynki są zgodne z wnioskiem w „Szewczenkowskiej encyklopedii” o tym, że „obraz Dniepru – to jeden z centralnych obrazów-symboli poetyckiego świata Szewczenki, potężny czynnik kreatywnej energii i poetyckiej wyobraźni”. Według Tamary Mychajliwny, Hryhorij Kosynka „z zachwytem mówił o mistrzostwie, obrazowości i muzyczności języka Szewczenki”: – Czytając „Święto w Czehrynie”1, przed moimi oczami jaskrawo wyłaniała się postać Kobziarza, jego twarz, mimika – to, czego nie ma w tekście, i wydawało mi się, że nie czytałem, a jakbym widział i słyszał: Ożenił się, zatroskał – Nic nie ma; W płótnie rosną dzieci, A kozak śpiewa: „I po chacie ty-ny-ny, I po sieniach ty-ny-ny, Warz, żono, liny, Ty-ny-ny, ty-ny-ny!” „Dobrze! Dobrze! Jeszcze raz! Jeszcze raz!” – Krzyczą hajdamacy. – A ja w zachwycie, w zapale, ledwo powstrzymałem chęć klaskania w dłonie. – Teraz, jako dorosły, odczytuję i uśmiecham się. Jak mistrzowsko i naturalnie odtworzono ten epizod. Nędza, a ludzie, żartując, śpiewają o tej nędzy – to charakterystyczna cecha naszego narodu. Mówiąc słowami Szewczenki: Zaśpiewa – zaśpiewają Aż nieszczęście się śmieje. – To samo jest w charakterze samego Szewczenki. W utworze „Do Osnowjanenki”: Ojcze ty mój, przyjacielu! Błądzę w śniegach i sam do siebie: „Oj, nie szum, ługu!” – Tą pieśnią Szewczenko z ironią przekazuje niezłomność, pogodę ukraińskiego ducha. Często w utworach Szewczenki spotykamy: „wyśpiewuję”, „śpiewają”. Śpiewa on jako autor, śpiewają bohaterowie. Bywa pełny tekst pieśni lub tylko nazwa pieśni, jak w przytoczonym fragmencie: „Oj, nie szum, ługu”. Rozmyślając na głos o studiowaniu przez siebie pieśni ludowej, Hryhorij Mychajłowycz zauważył kiedyś, że ona „krótko, zwięźle odbija historyczny czas życia człowieka, jego byt, jego poglądy, uczucia i dążenia”. I niezmiennie zwracał się do Tarasa Hryhorowycza: Nasza duma, nasza pieśń Nie umrze, nie zginie… Oto gdzie, ludzie, nasza sława, Sława Ukrainy! Te spostrzeżenia Hryhorija Kosynki mają faktycznie charakter badawczy i znajdują się w głównym nurcie ówczesnych dociekań naukowych o pasji Szewczenki do śpiewu i zamiłowaniu do pieśni ludowej. Powiedzmy, na ten temat pod koniec lat 20. XX wieku napisał gruntowną publikację historyk sztuki i literaturoznawca Dmytro Rewucki w kontekście wybitnych komentarzy do „Dziennika” Szewczenki pod redakcją Serhija Jefremowa. Uczony konkludował: „Wysoko utalentowana natura Szewczenki była tak obdarzona zdolnościami muzycznymi, że już wiedząc tylko o tym, można byłoby przewidzieć niezwykle szeroki krąg dla jego zainteresowań muzycznych. Zatem w warunkach jego życia przychodzi mówić chyba o jednym potężnym i nieustającym wpływie muzycznym na niego, to – wpływ ludowej twórczości muzycznej”2.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 17strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

„…Gwałtowne bitwy artyleryjskie grzmią nad przedmieściami Medwina…” Po raz kolejny czytając pierwsze zdanie opowiadania Hryhorija Kosynki „Na złotych bogów” (1920), zamarłem od nagłego zdumienia: „Już trzeci dzień, jak grzmią gwałtowne bitwy artyleryjskie nad przedmieściami Medwina; huczy i śmieje się wrogi artylerzysta – a po każdym jego huku wznoszą się ku niebu krwawoczerwone smugi płomieni z chłopskich zagród...” Mnie – medwińczykowi – natychmiast stało się jasne, że chodzi o chłopskie walki nie z białogwardzistami, jak zawsze to interpretowano, lecz z czerwonymi wojskami pod Medwinem, który latem 1920 roku powstał przeciwko bolszewikom i w którym pod koniec sierpnia ogłoszono słynną Republikę Medwińską. Drugie zdanie w opowiadaniu Kosynki jest krótkie: „Płonie wieś”. Nawiasem mówiąc, kiedy na początku lat pięćdziesiątych Iwan Dubynec, uczestnik i świadek powstania medwińskiego, wydał o nim w USA broszurę, nazwał ją „Płonie Medwin”. A ponadto dokumentalnie odnotował, że „wróg bliżej podsunął artylerię i zaczął ostrzeliwać Medwin”. Oczywiste jest, że nawet w latach wojny domowej szturm ukraińskiej wsi z artylerią nie był historyczną codziennością, lecz szczególnym, nadzwyczajnym okrucieństwem. To, jak złowieszczo „huczy i śmieje się wrogi artylerzysta”, rozdzierało serce, paliło duszę, a pisarz na długo przed powstaniem medwińskim opowiedział o tym całemu światu. Nie ma w tym nic dziwnego, że przez ponad 100 lat nowela Kosynki czytana była w oficjalnym kontekście o wydźwięku antybiałogwardyjskim. Hryhorij Myhajłowycz, jak wiadomo, ostro pisał, zwłaszcza w swojej publicystyce, o „denikinowskiej hordzie… która czarną chmurą sunie na Czerwone Ziemie…”. Lecz nazywając Medwin w noweli z 1920 roku w zupełnie konkretnej sytuacji historycznej, uwarunkowanej natarciem właśnie czerwonoarmijskich wojsk na wieś i rozgromieniem Republiki Medwińskiej, Kosynka zostawił wyraźny znak, że w opowiadaniu chodzi o wydarzenia naprawdę gorące, nie odsunięte nawet w niedawne białogwardyjskie czasy – inaczej nie mogło być w drugiej połowie krwawego dla medwińczyków 1920 roku. Właśnie wtedy Hryhorij Myhajłowycz zetknął się z okolicznościami nieprzezwyciężonej siły. Nie mógł nie wykrzyczeć swojego duchowego i fizycznego bólu z powodu medwińskiej tragedii i jednocześnie nie miał możliwości powiedzieć głośno, kto ją spowodował. A popiół Medwina i medwińczyków pukał w jego serce: „Kto zrozumie ich wieczną rozpacz-żałobę, kto zajrzy w ich zwęglone dusze?..” Wielki Ukrainiec, wywodzący się z chłopskiej Ukrainy, Hryhorij Kosynka dokonał swojego moralnego wyboru – w tekście nie nazwał wprost winowajcy w białogwardyjskim mundurze, bo w artystycznej przestrzeni noweli nie powinno go być, ale też nie wskazał palcem czerwonoarmisty, bo nie było to możliwe. Młody, utalentowany pisarz i odważny zapaleniec pozostawił jednak unikatowe artystyczno-demaskatorskie zrozumienie strasznej prawdy… W jego noweli na zawsze zastygły słowa ukraińskich matek, słone i gorzkie od łez i żalu: „– W nogi się kłaniała, całowała ręce, panowie... Ojcowie drodzy, nie palcie... Jesień idzie... przecież wy – ludzie, no... nie?..” I jeszcze: „…W popiele tli się matczyna rozpacz... synowie w walce o wolność polegli!” I znowu: „W starej podartej siermędze stanęła pośrodku podwórza matka Sieńki-kulomiota: – Spalone. Troje małych dzieci, jak mysiąt... I najstarszy zabity... – Stoi pszenica stratowana, sierpa prosi, a oni krwią ją zalewają...” Moim zdaniem zamysł opowiadania mógł powstać już pod koniec lata, gdy w walkach z lokalnymi bolszewickimi oddziałami „chłopi skropili białą gryczkę miodem gorącej krwi…”. Możliwe jednak, że stało się to nieco później, lecz Kosynka ukończył swój tekst jednoznacznie w październiku, już po krwawym stłumieniu Republiki Medwińskiej regularnymi wojskami, zwłaszcza kawalerią Siemiona Budionnego, która kierowana z frontu polskiego na Krym przeciw Wrangelowi, została jednak przekierowana na powstańczych chłopów i pod koniec sierpnia podeszła pod Medwin. W rozmowach ze mną niezapomniany Iwan Drač, który kochał Medwin i wielokrotnie tam bywał, mówił dosłownie: „Medwin – legendarna wieś, centrum Republiki Medwińskiej w czasach walk o wyzwolenie 1918–1920. Kawaleria Budionnego i tam spełniła swoją haniebną robotę. Kiedy kinowcy pytali Semena Michajłowycza, czy pamięta... – Pamiętam, pamiętam… Porąbali, porąbali…” Opowiadanie Hryhorija Kosynki po raz pierwszy zostało opublikowane w gazecie „Bolszewik” 30 października 1920 roku. Całkiem możliwe, że naczelny organ Kijowskiego Gubkomu KP(b)U i Kijowskiego Gubwykonkomu w ten sposób starał się przekierować na białogwardzistów pogłoski o czerwonoarmijskim najeździe, które już rozchodziły się po całej Ukrainie. Zatem pozwolę sobie wyrazić własne twarde przekonanie: młody rodem z Kijowszczyzny, student Instytutu Edukacji Ludowej im. M. Drahomanowa Hryhorij Kosynka, który w karcie ewidencyjnej GPU był charakteryzowany jako ten, który „cieszy się wielką popularnością wśród studentów” i „pisze w szowinistycznym duchu”, ogłosił swoje przejmująco-ekspresyjne wrażenie właśnie z bezwzględnie-mężnego powstania medwińskich chłopów przeciw rosyjskim bolszewikom, które wówczas przede wszystkim było na ustach ukraińskich patriotów. Zrozumiałe, że początkujący pisarz był zmuszony przedstawić wydawcom historię zawartą w opowiadaniu jako napaść na Medwin armii białogwardyjskiej (wieś była pod denikinowcami od września 1919 do początku 1920 roku), o czym celowo zadeklarował już w samym tytule – „Na złotych bogów”. Tak samo nazwano pierwszy zbiór utworów Hryhorija Kosynki, który ujrzał światło dzienne w 1922 roku. Ten tytuł wyjaśnił między innymi Maksym Rylski we wspomnieniach o Hryhoriju Kosynce: „„Złoci bogowie” – to oficerowie Armii Ochotniczej, to złotopogonowcy, a szerzej – to panowie”. Tymczasem z publicystyki Kosynki wynika, że dobrze znał również „nowo kanonizowanego boga” – proletariat… Nawiasem mówiąc, wybitny literaturoznawca Mychajło Najenko przytacza archiwalne świadectwo, że rówieśnik Kosynki, krytyk Jewhen Hryhoruk ostrzegał autora: jeśli będzie proponował bolszewickiej prasie takie noweli, jak „Na złotych bogów”, to „rękopis trafi do CzeKa”3. W tej nieskrywanej groźbie wyczuwa się głęboką domyślność, a może nawet pełne zrozumienie tego, o jakich dokładnie „bogach” pisał Hryhorij Kosynka. Znany krytyk ortodoksyjno-bolszewickiego gatunku, twórca licznych druzgocących artykułów o ukraińskich pisarzach, Wołodymyr Korjak również szczególnie zauważył, że czytelnik „nie rozezna, po czyjej jest stronie autor – z rewolucją czy przeciw niej, czy obserwuje jak postronny człowiek”. Moim zdaniem była to genialna mistyfikacja Hryhorija Kosynki, która pozwoliła mu nie gdzie indziej, lecz właśnie w gazecie „Bolszewik” (!) wylać z głębi serca, zdawało się, niewypowiedziany ból za najdroższymi mu ludźmi – ukraińskimi chłopami; autor był z nimi i za nich… W tej noweli Hryhorij Kosynka opublikował straszliwą prawdę o rosyjskim wojskowym najeździe na ukraińską wieś umiłowaną wolnością: „…Wre okrutna walka: stare i małe wyszło ze wsi na spotkanie nieproszonego wroga... Walczy czerwona chłopska wolność, umiera na swoich zagonach i miedzach, ale broni ciałami, krwią swoich zagród przed armią „złotych bogów”. Huczy bitwa, gorąca, zmyta czerwoną krwią...” Kosynka jakby dawał do zrozumienia, że „czerwona chłopska wolność” zabarwiona jest nie politycznym kolorem bolszewickiego sztandaru, lecz własną chłopską krwią… Krytyk Jakiw Sawczenko już w drugiej połowie lat dwudziestych nazywał Hryhorija Kosynkę najkrwawszym pisarzem w ukraińskiej prozie: „Konflikty społeczne u niego nieodmiennie kończą się śmiercią. I jeśli pierwsze strony opowiadania są owiane czułym kolorytem przyrody, ciepłą liryką, to ostatnie koniecznie parują krwią”. W tak kategorycznie-twardym sformułowaniu ta niebezzasadna obserwacja przypominała raczej społeczne donosicielstwo niż analizę literaturoznawczą. Rzeczywista ówczesna rzeczywistość w artystycznym, prawdziwie-precyzyjnym ujęciu pisarza, jak wynika na przykład z opowiadania „Na złotych bogów”, była często jeszcze straszniejsza, skoro „parowały krwią” i pierwsze, i ostatnie strony utworu… Mychajło Najenko już ponad trzydzieści lat temu zwrócił uwagę, że w opowiadaniu „Na złotych bogów” autor „sięga po romantyczno-wzniosłe barwy, takie, jakimi swego czasu odmalował walkę hajdamaków Taras Szewczenko”4. Na przykład: „Trzaska ogień, iskrzy się, a w dymie, jak czarne zjawy, majaczą nad wsią topole, popiołem przysypane, żółty, języczasty wąż błyskawicą przeciął dym i... Strasznie, zdecydowanie krzyknął wtedy do chłopów Czubatenko: – Za nasze spalone chaty, za krew braci i naszą wolność – naprzód!.. Jakaś nieznana siła ryknęła po zwierzęcemu z piersi chłopskich, podniosła na stepie zemstę i – poszli... Słońce się zdziwiło: zachwiali się wrogowie!” Nie pomniejszając bynajmniej okrucieństwa denikinowców, zauważę, że w opowiadaniu pisarz maluje obraz zdewastowanego Medwina, nie przez nich pozostawionego: „…Na miejscu gorących bojów chłopskiej wolności została czarna ruina, polana łzami jak deszczem... Całe ulice wykoszono ogniem-kosą. Czarne, powalone chaty, wyszczerbione szopy i cały dobytek przez wieki pielęgnowany, a w popiele tli się matczyna rozpacz...” W listopadzie 1920 roku na Kijowskiej Gubernialnej Konferencji sucho odnotowano, że w Medwinie „600 spalonych chat, z których większość przypada na biedaków”. Dubynec zaś uważał – „spłonęło jakieś dwa tysiące chat i innych budynków gospodarczych…” Stulecie, które upłynęło od powstania medwińskiego i od napisania utworu Kosynki, potwierdziło historyczną słuszność medwińczyków, ich duchową nierozerwalność z szewczenkowską maksymą, że „w swojej chacie swoja prawda, i siła, i wola…” Nasi oddani rodacy polegli, lecz zwyciężyli… O tym dobitnie przypomina poruszające opowiadanie Hryhorija Kosynki. Sądzę, że prawdziwi Ukraińcy, którzy istotnie znali bezcenną prawdę o powstaniu medwińskim i przechowywali ją w sercu, zawsze tak właśnie odbierali ten utwór pisarza. Od czasu jego publikacji aż po nasze dni… Zdumiewającym potwierdzeniem jest naukowo-popularne wydawnictwo „Powstanie medwińskie. Wspomnienia”, przygotowane do druku przez redakcję gazety „Niezłomny Naród” oraz Klub Historyczny „Zimny Jar” (redaktorzy Roman Kowal i Petro Hohula) i wydane w 2014 roku. Umieszczono w nim noweli Hryhorija Kosynki „Na złotych bogów” wśród ponad 30 dokumentalnych wspomnień uczestników i naocznych świadków powstania oraz ich wdzięcznych potomków, bez żadnych zastrzeżeń i przypisów. Pewnie powiecie, że przypis trzeba było jednak zrobić… Lecz zważcie, że przypisy, które stały się nacięciami na sercu – są stokroć ważniejsze… „Warka płakała, myjąc Szewczenkę…” Odsłaniamy zbiór opowiadań Kosynki „Za bramami”, wydany w rok jego trzydziestolecia (Biblioteka gazety „Proletarska Prawda”) w nakładzie trzydziestu tysięcy egzemplarzy! Tak było jeszcze możliwe pod koniec radzieckiej ukrainizacji, ale już pięć lat później Hryhorija Kosynkę aresztowano i rozstrzelano… Wspomniany zbiór rozpoczyna się opowiadaniem o tym samym tytule, w którym czytamy o tym, powiedzmy, duchowym sercu wiejskiej chaty już w czasach radzieckich: „Na sufitach, pomalowanych żółtą i zieloną farbą, leżą dwie, trzy książki, a naprzeciwko nich, na obdrapanym piecu, przylepiony ciastem, wisi portret Szewczenki; Warka chciała pomalować piec, ale zamazała mu kożuch, i Opanas wtedy się pogniewał i kazał nigdy nie dotykać, bo nie umie… Kiedy wszyscy wyszli z chaty, Warka płakała, myjąc Szewczenkę, i mówiła: – Za was, dziadku, i mnie od Opanasa dostało… A on też posmutniał i wisi w Martynej chacie – taki zasmucony, jakby dopiero co się wypłakał, a słońce świeci mu z okna prosto między oczy…” Wydaje się, że tak ogłuszająco cicho i bez patosu nikt nie pisał o mentalnej obecności Szewczenki w ukraińskiej chacie; jednak jasne słońce ludowej miłości do Szewczenki naprawdę oślepia nas swoją głęboką szczerością i bezpośredniością chłopskiego uwielbienia… Taras Hryhorowycz – Dziadek dla młodszych, Ojciec dla starszych, członek ukraińskiej Rodziny. Właśnie tak! Bo w opowiadaniu mowa również o tym, że w tej starej, małej i wewnątrz wilgotnej chacie, „na kącie jak stał jeszcze od zimy zapłakany Mikołaj Cudotwórca, tak i teraz te łzy jeszcze nie wyschły…” Zatem ikona świętego Mikołaja, jak należało w ukraińskiej wiejskiej chacie, wisiała w kącie położonym po przekątnej od pieca, przed nią się modlono, a portret Szewczenki… Z Szewczenką wszyscy domownicy po prostu żyli, razem się cieszyli i płakali, ale nigdy, nawet w najbardziej skrytych rozmowach, nie mówili o tym wzniośle, uroczyście, natchnionie… A jednak mieszkańcy chaty… oddychali z nim jednym powietrzem od narodzin aż do odejścia w Zaświaty, a Szewczenko na obdrapanym piecu niezmiennie pozostawał, by uświęcać i umacniać swoją obecnością wiarę nowych pokoleń w nienaruszalność ukraińskości… I jakby po raz pierwszy przebija się w świadomości przejmujące zrozumienie tego, jak Ukraina przetrwała i wytrzymała w wiekach i nieszczęściach. Bo w każdej chacie wisiał portret zasmuconego Szewczenki, na którego ustach, zdaje się, zastygły słowa: Swoją Ukrainę kochajcie, / Kochajcie ją… W czas srogi, / W ostatniej, ciężkiej chwili / Za nią Boga błagajcie. Wielki syn Ukrainy Hryhorij Kosynka iskrzącym się błyskiem talentu pokazał, jak Taras Szewczenko wszedł do każdej chaty i swoją stałą, żywą obecnością obdarzał chłopów wiarą, nadzieją, miłością, siłą, wolnością i nieugiętością… —————— 1 Chodziło o rozdział „Свято в Чигирині” z poematu Szewczenki „Hajdamacy” (1839–1841). 2 Zob. Pełne zbiorowe dzieło Tarasa Szewczenki. T. 4. Dzienniki (Dziennik) Tarasa Szewczenki. Kijów: Państwowe Wydawnictwo Ukrainy, 1927. S. 431. 3 Najenko M. K. Literatura piękna Ukrainy. Od mitów do nowoczesnej rzeczywistości. Kijów: Wydawniczy Centrum „Proświta”, 2008. S. 809. 4 Najenko M. K. Hryhorij Kosynka. Szkic literacko-krytyczny. Kijów: Dnipro, 1989. S. 47.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 18strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Historia wojny oczami i sercem 18-latków. Słowa klucze, które wpłynęły na wybór zawodu dziennikarza: prawda i honor», s. 12

Historia wojny oczami i sercem 18-latków. Słowa kluczowe, które wpłynęły na wybór zawodu dziennikarza: prawda i honor

Dokończenie. Początek na str. 12 dostarczając leki, apteczki i torby operacyjne w gorące punkty. Jestem zmuszona znów odczuwać ból i strach, żegnając tatę w drogę. Płaczę, ale wiara w Boga daje nadzieję. Jako przyszła dziennikarka walczę na froncie informacyjnym. Dzisiaj. Taty nie ma w domu już trzy dni. Stały się one dla mnie najdłuższymi w życiu. Oprócz tego do mojego domu przyszła jeszcze jedna bolesna wiadomość – ewakuują nas. Niestety, jestem zmuszona pożegnać się z rodzinnym domem i jechać w poszukiwaniu bezpiecznego miejsca. Nie wiem, co mnie czeka, ale jako prawdziwa patriotka zrobię wszystko, co możliwe, aby nadal pomagać swojemu krajowi. Obecnie trwa ruina, ale wszystko przezwyciężymy! Kiedyś, dzisiaj, potem nie będę stać z boku, bo jestem Ukrainką i będę godnie nieść to miano. Rosja otrzyma karę za każde złamane życie. Karina Czerniak, Kijów. Poranek, który stał się bardzo gorzki, obudził mnie telefonem od chrzestnego: „Zaczęło się, zbierajcie rzeczy”. Miałam jechać na zajęcia, ale w mgnieniu oka już się pakowałam i próbowałam uspokoić się, że opuszczam swój dom na niedługo. Pojechałam pod Kijów, do domu mojego pradziadka. Tego dnia w małym domku zebrała się cała nasza rodzina – 15 osób. Trzy godziny po tym, jak wyjechaliśmy, obok naszego domu w Kijowie zestrzelono rakietę. I w tym momencie zrozumiałam, że Bóg nas uchronił. Przez pierwsze cztery dni nie odrywałam się od telefonu, dusza bolała od tego, co się dzieje. Mój tata poszedł do obrony terytorialnej, modlę się, żeby z nim było wszystko dobrze, tak jak z każdym chłopakiem, który broni Ukrainy. Zaczęło się prawdziwe piekło: na miasto Wasylków, gdzie przebywaliśmy, Rosja zrzuciła desant powietrzny. Tego wieczoru staliśmy na ulicy i usłyszeliśmy rozmowy po rosyjsku, pełzli przez krzaki. Wbiegliśmy do domu, ze strachem, że to nasz ostatni dzień, usiedliśmy na podłodze i modliliśmy się, aby nie weszli do nas. Dzięki Bogu, nasi wojskowi operacyjnie ich zlikwidowali. Straszny widok: ulica, gdzie znajduje się jednostka wojskowa, zasłana trupami, kałuże krwi… 27 lutego wieczorem mój chłopak wysłał zdjęcie, na którym stoi w kamizelce kuloodpornej, z bronią, napisałam mu: „Niech ta noc będzie dla ciebie spokojna”, ale na sercu było niespokojnie. 28 lutego obudziłam się z wiadomością, że w nocy Wasylków bombardowano, mój chłopak przebywał w jednostce wojskowej, w którą trafiła rakieta. Straciłam z nim kontakt na trzy dni, rodzice powiedzieli, że został kontuzjowany, a telefon zgubił. Ten dzień zapamiętam na zawsze. W tym czasie moja siostra była w Irpieniu, martwiłam się o nią, ponieważ Rosjanie wzięli w oblężenie Irpień, Buczę i Hostomel. Dzwoniłam do niej codziennie i w rozmowach telefonicznych słyszałam wybuchy oraz strzały. Z każdym dniem moja nienawiść do Rosji stawała się coraz bardziej zażarta. Starałam się komunikować z ludźmi, którzy żyją na terytorium Federacji Rosyjskiej, aby przekazać im prawdę, ale w odpowiedzi słyszałam wulgaryzmy. Zrozumiałam, że niewolnicy zawsze będą niewolnikami. To zombowany naród, który podporządkowuje się putinowskiemu reżimowi i nie ma na to rady. Teraz pomagam Siłom Zbrojnym Ukrainy, z przyjaciółmi kupiliśmy kamizelki kuloodporne dla obrońców, pomagam żywnością. Wierzę, że zwycięstwo jest po naszej stronie. Rosja otrzyma karę za każde złamane życie, każde dziecko, które zabili, za Buczę, Irpień, Hostomel, Borodziankę, Mariupol, Charków, Zaporoże. Moje pragnienie jest jedno: żeby takie bestie nie miały życia. To okrutne, ale moja dusza Ukrainki pragnie odpłaty każdemu, kto popełnił zbrodnię na naszej ziemi. Sława Ukrainie! Śmierć wrogom! Hostomel: pierwszy dzień niezłomności. Wiktoria Wojnałowycz, Hostomel, obwód kijowski. Hostomel. To słowo wywoływało u mnie poczucie dumy, radości i natchnienia. To moje rodzinne kwitnące miasteczko, tutaj jest moje miejsce siły. Nigdy w życiu nie mogłam sobie wyobrazić, że przyjdzie tu wojna. Teraz, słysząc słowo „Hostomel”, czuję niesamowity ból, pragnienie zemsty i jeszcze większą dumę, bo jest silny i niezłomny, bo jest miastem-bohaterem. „Nie jedź dzisiaj do Kijowa, zaczęła się wojna” – powiedziała tamtego ranka mama i życie podzieliło się na „przed” i „po”. Nagle wszystko się zawaliło. Jak to mogło się stać? Plotki krążyły od dawna, ale byłam pewna, że wojny nie będzie, tym bardziej w Hostomlu. Po co im nasze miasteczko? Jednostka wojskowa, zakład i lotnisko – na tym wszystko się skończy. I nie wyobrażałam sobie, co nas czeka. „Charków i Odessę też bombardują” – znów odezwała się mama. W tej chwili przypomniałam sobie swoich krewnych, którzy żyją w tych miastach. Jak oni tam? Czy są bezpieczni? Zachciało mi się znaleźć obok nich, przytulić i powiedzieć, jak bardzo ich kocham. Moje rozmyślania przerwały nowe wybuchy. W panice zaczęłam pakować torbę ewakuacyjną. Kilka dni wcześniej czytałam broszury od Ministerstwa Obrony. Jakże byłam rada, że nie leniłam się i przeczytałam je! Póki szukałam niezbędnych rzeczy, ciągle myślałam: „A może to sen i wkrótce się obudzę?”. I choć na zewnątrz byłam spokojna, to wewnątrz zamieszkały niepokój i strach. Na ulicy kipiał ruch. Nigdy wcześniej nie widziałam Hostomla tak ruchliwego o tak wczesnej porze. Czułam się jak w mrowisku. Ogromne kolejki przez cały sklep, znajomi ludzie, wszystkim jest strasznie. Spotkałam bliską przyjaciółkę, tak dobrze zrobiło się na duszy. Tak mocno jeszcze nigdy jej nie przytulałam, mocniej przytulę chyba tylko w dniu zwycięstwa. Ale wtedy nie myślałam o przyszłości, tylko o „tu” i „teraz”. Wymieniłyśmy kilka słów i pospieszyłyśmy do swoich bliskich. Szłam oglądając się, czy nie leci coś z nieba – zakład jest całkiem blisko. Wtedy nie myślało się, że najgorsze przed nami. W drodze do domu widziałam dużo sprzętu wojskowego. I jacy młodzi chłopcy. W myślach życzyłam im siły, oni obowiązkowo nas obronią, wierzę. Po kilku minutach byłam już w domu, ale nie czułam się bezpiecznie. Całkiem niedługo zobaczyłam, jak nad dachem przeleciało kilkadziesiąt śmigłowców. Bez znaków rozpoznawczych. Wewnątrz coś ścisnęło się z bólu. Nagle przyszła wiadomość od przyjaciółki: „Viko, bombardują nas. Lecą na lotnisko”. Znów słychać wybuchy. Około godziny później usłyszałam głośny dźwięk lotnictwa, wyjrzałam przez okno – myśliwce, nie nasze. Słyszę strzały. Chciało się wyjrzeć i dowiedzieć, skąd dobiegają, ale to zbyt niebezpieczne. W tym czasie przyjaciel wysłał zdjęcie: nasze lotnisko płonie. Jakże zabolała dusza! Straszne dźwięki rozbrzmiewały do samego wieczora. Bardzo chciało się żyć. Rodzice powiedzieli, żeby pakować rzeczy, myśleli, że gdzieś pojedziemy. Pierwszy raz w życiu przyszło zbierać się z tak szaloną prędkością. Byliśmy już gotowi wychodzić, ale zatrzymała nas wieść od znajomych, że wrogie czołgi są już w mieście. Jechać niebezpiecznie. Zostajemy w domu. Strasznie: po skórze przechodzi chłód, a wewnątrz pustka. Tak przesiedziałam do późna. Trzymałam się z całych sił. Prawie dwunasta w nocy, trzeba kłaść się spać. Wtedy jeszcze nie wiedziałam, że przez najbliższe noce będę spać po 2-3 godziny. Wybuchy nie kończą się, strasznie zamknąć oczy, chociaż bardzo się chce. Mimo wyczerpania, postanowiłam nie spać i pilnować bliskich. Na zegarku 00:00, a w kalendarzu już 25 lutego… Wytrwaliśmy. Wytrwamy. Jak poznałem „ruski mir” Myrosław Hawryluk, pochodzący z Jałty Urodziłem się na południowym wybrzeżu Krymu, w Jałcie. Bardzo kocham swój rodzinny kraj i tęsknię za nim. W ogóle mogę wiele opowiadać o tym, jaka cudowna jest przyroda Krymu, o jego potężnych górach i Morzu Czarnym, bez którego nie potrafię żyć. Ale muszę opowiedzieć o wojnie i o tym złu, które przyszło i odebrało mój dom, a na dodatek spróbowało zabrać moją tożsamość narodową. Mój ojciec jest Ukraińcem, urodził się w mieście Biała Cerkiew, tam mamy bardzo wielu krewnych, którzy rozmawiają w języku ukraińskim. Właśnie dlatego, że w dzieciństwie wożono mnie na kontynentalną część Ukrainy i dlatego, że tata za każdym razem z niewiarygodną miłością i dumą opowiadał mi o swoim rodzinnym mieście, a do tego za każdym razem pokazywał dom, w którym dorastał – dzięki temu, wydaje mi się, ja też nauczyłem się kochać swój rodzinny kraj i moją Ukrainę. Kiedy w 2014 roku Rosja odebrała Krym, wielu rzeczy nie rozumiałem, bo byłem jeszcze dzieckiem, wtedy miałem około dziesięciu lat, ale wyraźnie wiedziałem, że jestem Ukraińcem. Niestety, wielu ludzi z mojego otoczenia zdradziło swoją ojczyznę, przeważnie byli to ludzie, którzy chcieli powrotu do Związku Radzieckiego, okazali się nimi moi nauczyciele i rodzice moich przyjaciół, a takich ludzi była bardzo duża liczba. Pewnego dnia przyszedłem do szkoły (było to wtedy, gdy na Krymie dopiero uruchomili rosyjską telewizję). Moja starsza nauczycielka plastyki opowiadała nam o tym, jak bardzo martwi się o Ukrainę, a jeszcze powiedziała, że Putin przyszedł nas wszystkich ratować. Postanowiłem wyrazić swoje odmienne zdanie, po czym wyrzuciła mnie z klasy. Oto jak poznałem „ruski mir”. Ale właśnie w tym momencie moje serce płonęło z dumy, jakby obudził się we mnie kozak, nie potrafię przekazać tego słowami. Potem było jeszcze niemało prób, na przykład słuchanie hymnu okupantów na apelu szkolnym, starałem się krzyżować palce, nogi, a czasem w miarę możliwości wyjść stamtąd, byle tylko go nie słyszeć. Po czwartej klasie przeszedłem do innej szkoły, gdzie poznałem pewnego chłopca, uchodźcę z obwodu ługańskiego, mieliśmy podobne poglądy, których trzeba było bronić, czasem dochodziło nawet do bójek. Z czasem, gdy minęło napięcie, zacząłem przyzwyczajać się do życia pod okupacją, prawie co roku na kilka tygodni jeździliśmy do krewnych na Ukrainę zaczerpnąć powietrza wolności, ale nie widziałem jakiegoś kontrastu, czasem nawet zapominałem, że wojna trwa. Ale kiedy pół roku temu przeprowadziłem się na studia do Kijowa, to z czasem, ku swojemu żalowi, zrozumiałem, że mocno „rusyfikowałem się”. Już teraz staram się rozmawiać tylko w języku ukraińskim, czytać ukraińskie książki i w ogóle ukrainizuję się, jak mogę, bo nie chcę, żeby moje przyszłe dzieci na sobie poznały, czym jest ten „ruski mir”. Głównym marzeniem mojego życia jest powrót Krymu do Ukrainy, chcę po prostu znów spacerować po jałtańskim nabrzeżu i znów, ale już w domu, wciągnąć w płuca zapach wolności. Jaki teraz jest mój Krasnodon? Artem Kułynski, m. Krasnodon, obwód ługański Urodziłem się w obwodzie ługańskim, w miasteczku Krasnodon. Tam mijało moje dzieciństwo, lata szkolne, wszystko jak u wszystkich, nic szczególnego. Jednak wszystko szło dobrze tylko do pewnego momentu, a mianowicie do 2014 roku. Szczerze mówiąc, słabo pamiętam tamten okres życia, ale to, że ten rok stał się punktem bez powrotu i szczególnym konfliktem między dwoma krajami, wiem na pewno. Wtedy miałem 9 lat, byłem zwykłym chłopcem, bawiłem się na podwórku z przyjaciółmi, odrabiałem lekcje i na pewno nie myślałem o tym, że ludzie mogą tak bardzo nienawidzić siebie nawzajem, oszukiwać, a nawet zabijać. Właśnie dlatego bardzo się zdziwiłem, kiedy pewnego dnia mama powiedziała mi, że musimy pilnie jechać do babci, która mieszkała bardzo daleko od naszego domu, w małej wsi. A jeszcze bardziej zdziwiłem się, kiedy dowiedziałem się, że tata z jakiegoś powodu nie jedzie, a zostaje w domu. Kiedy zapytałem go dlaczego, powiedział, że ma jeszcze trochę spraw do załatwienia. Oto tak pojechaliśmy na pewien czas do babci, jednak ten czas się przeciągnął. Kiedy wreszcie wróciliśmy, to nawet po drodze do domu zauważyliśmy rażące zmiany. Większość ludzi jakby zniknęła, takimi wyludnionymi wydawały się teraz ulice naszego miasta. Przyjaciół, z którymi wcześniej bawiłem się na podwórku, nie spotkałem, wszyscy gdzieś wyjechali. Na tym zmiany się nie skończyły. Nasz mały Krasnodon, który wcześniej wydawał się cichy i przytulny, utonął w niezrozumiałym niepokoju i strachu, który odczuwałem nawet ja, będąc dzieckiem, to pamiętam doskonale. Kiedy weszliśmy do domu, jak gdyby nigdy nic przywitał nas tata, jednak coś wtedy wydało mi się dziwne w jego zachowaniu. Poproszono mnie, żebym pobiegł do najbliższego sklepu, i jakże się zdziwiłem, kiedy zobaczyłem, że na półkach prawie nic nie ma. Ale jeszcze bardziej zdziwiłem się, kiedy sprzedawczyni powiedziała, że płacić trzeba nie zwykłymi dla mnie hrywnami, a rublami... Pod koniec 10 klasy postanowiłem, że pojadę uczyć się na Ukrainę, do Kijowa. Bardzo chciało mi się zobaczyć duże miasto, które nie zaznało tych zmian, które zaszły w naszym regionie. Tak dostałem się do Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki. Ironicznie, ale nie zdążyłem pomieszkać w Kijowie nawet pół roku, jak to, od czego, można powiedzieć, uciekłem, znów wróciło do mnie. Rosja ogłosiła „specoperację” na Ukrainie, konflikt ze straszną siłą wybuchł na nowo. Śmierć, zniszczenia, złamane losy, i wszystko to dzieje się teraz, w XXI wieku. Koniec świata, naszej ludzkiej cywilizacji jest nieunikniony. Wszystko, co ludzie mogą zrobić, to tylko mizernie odciągać ostatnią kropkę w swojej historii. Oto tak, trochę pesymistycznie. Mój front informacyjny Nadija Moroz, m. Kijów Pierwszy alarm przeciwlotniczy zamarł w uszach: jego przenikliwe wycie przenikało do kości i krzyczało o początku czegoś strasznego. Długo szukać schronu nie trzeba było, ale spokojniej tam nie stało się. W oczach ludzi, którzy mnie otaczali, panował nieukojony ból i strach. Strach przed nieznanym łączył się ze strachem o swoje życie i ojczyznę. „Drzewo życia”. Mozaikowe panneau Ałły Horskiej w Mariupolu...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 19strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Z każdym kolejnym alarmem lotniczym ludzi w schronie przybywało, a salwy wrogiej artylerii zbliżały się. Przerażenie i zrozumienie tego, co się dzieje, zaćmiewały umysł, kiedy po kilku godzinach dowiedziałam się, że pierwszymi ofiarami rosyjskich dywersantów stała się rodzina z małym dzieckiem w moim mikrorejonie. Nasza siła tkwi w empatii. Właśnie to zrozumiałam, przebywając w piwnicy. Zwycięża ten naród, który pomaga sobie nawzajem w trudnym momencie, dodaje otuchy i nie traci siły ducha oraz wolności. Prawdziwy szok i niebezpieczeństwo ogarnęły mnie 15 marca, kiedy wojna znów wtargnęła do mojego mikrorejonu, ale już nie ze zwykłymi dźwiękami artylerii i strzelaninami, a z potężnym wybuchem. Był on tak silny, że budynek zadrżał. Kiedy bombardowali, bardzo chciało się ciszy, żeby choć na minutę przestali. Jednak kiedy nastała cisza, uświadomiłam sobie, że boję się jej. Mimo niepokojącego stanu emocjonalnego, martwiła mnie własna bezczynność. Mężczyźni i kobiety bronią naszego kraju z bronią w ręku, a co robię ja? Widzieć okrucieństwa, które urządza rosyjska armia w moim kraju, z każdym dniem stawało się coraz bardziej nie do zniesienia, i we mnie kiełkowała złość. Cisza w przestrzeni informacyjnej przerażała mnie nie mniej. Nie można było pozwolić światu milczeć o tej strasznej krwawej wojnie, dlatego postanowiłam walczyć na froncie informacyjnym: zaczęłam rozpowszechniać w mediach społecznościowych prawdziwe informacje o wojnie. Szczególnie motywował mnie odzew ludzi, którzy przeczytawszy moje wiadomości, wreszcie otwierali oczy sobie i swoim krewnym, którzy do tej pory nie rozumieli, co się dzieje. …Po raz pierwszy od długiego czasu wyszłam na ulicę. Wiosna. Wszystko kwitnie, Kijów ożywa, napełnia się ludźmi. Patrząc na ruchliwe dzieci i rozgadane kobiety spacerujące po mieście, myślisz, jakby wszystko było w porządku i wszystkie pięćdziesiąt dni do tego były jednym długim, ale nierealnym koszmarem. Jednak bojownicy z obrony terytorialnej, którzy idą mi naprzeciw z bronią, przywracają do rzeczywistości: wojna trwa i wciąż walczymy o swoją wolność. I my ją obowiązkowo wywalczymy! Anna Prokopenko, wieś Baczkuryne, rejon humański, obwód czerkaski. Co czujesz, kiedy słyszysz słowo „wojna”? Strach, ból, rozpacz. I nienawiść do tych, którzy wtargnęli do mojego kraju i odebrali życie wielu niewinnym ludziom. Nienawiść do tych, którzy kawałek po kawałku niszczą i rozdzierają mój dom – moją Ukrainę. W 2014 roku, kiedy Rosja zaanektowała ukraiński Krym i rozpoczęła wojnę w Donbasie, miałam 9 lat. O wojnie słyszałam od babci i dziadka, czytałam w książkach historycznych. Wojna trwała na wschodzie, a my żyliśmy dalej i wydawało nam się, że te wydarzenia dzieją się gdzieś daleko. Dobrze pamiętam, jak moja siostra uciekała z Kijowa, bo zaczął się Majdan, a teraz z Kijowa musiałam wyjechać ja, bo przyszła tu wojna... Przyjechałam do Kijowa na studia trzy tygodnie przed wojną. Przez cały ten czas miałam mnóstwo spraw, zajęcia, zadania domowe, ciągle coś robiłam i ciągle powtarzałam, że u nas wszystko dobrze. Kiedy w wiadomościach podawali, że Putin planuje atak na Ukrainę 16 lutego, zaczęłam się denerwować. Wszystkie dziewczyny mówiły, że nic się nie stanie, ale ja spakowałam walizkę alarmową. 16 lutego nic się nie wydarzyło. Żyliśmy dalej, ale teraz z niepokojem w środku. 23 lutego rozpakowałam swoją walizkę alarmową, a na próżno. Nie mogłam wieczorem długo zasnąć, ze trzy razy w nocy się budziłam. Na jutro miałam wiele planów, rano miałam obudzić sąsiadkę muzyką, pójść na zajęcia, pojechać do biblioteki Wernadskiego, spotkać się z przyjaciółmi. Kiedy usłyszałam wybuch, pomyślałam, że mi się wydawało, przecież wszyscy jeszcze spali. Ale wtedy głośno zapukano do drzwi, zeskoczyłam z drugiego piętra łóżka i otworzyłam. Powiedziano nam, że Rosjanie zaczęli bombardować i lepiej zejść do piwnicy. Dzień, którego Ukraińcy najbardziej się bali i w który nie wierzyli, okazał się 24 lutego. Najpierw zadzwoniłam do wujka i umówiłam się, gdzie mnie zabierze. Tak naprawdę miałam do niego zadzwonić już dawno, ale odkładałam to na później. Moi rodzice przebywali na zachodzie Ukrainy i 24 lutego mieli wrócić do domu. Zadzwoniłam do nich i powiedziałam, że nas bombardują i trzeba uciekać – od razu łzy w oczach. W pokoju w tym czasie panował chaos. Do wszystkich dzwonili rodzice, u jednej z dziewczyn w domu stały już czołgi. Ktoś nie miał dokąd wracać, bo tam trwały aktywne działania wojenne. Starałam się trzymać i uspokoić wszystkich. Wrzuciłam do walizki wszystko, co niezbędne. Połowa walizki była pusta, ale nie zwróciłam na to uwagi. W głowie miałam tylko to, że jadę na kilka dni i wkrótce wrócę. Zostawiłam wiele cennych rzeczy, ale nie ma nic cenniejszego niż życie. Kiedy wszyscy zaczęli schodzić do piwnicy, ja na własne ryzyko pobiegłam do metra. Właśnie wtedy, o 7:10, rozległa się pierwsza syrena. Ochroniarz otworzył bramę i życzył mi szczęścia. Biegłam tak szybko, jak nigdy w życiu. W metrze zebrało się bardzo dużo ludzi, ledwo weszłam do ostatniego wagonu. Krewni dzwonili, pytali, jak się mam. Zabrał mnie wujek i pojechaliśmy do niego do domu, gdzie zostali dwoje małych dzieci, mój braciszek i siostrzyczka. Jego dom jest w osadzie pod Hostomlem, niedaleko lotniska. Kiedy przyjechaliśmy, nie wiedzieliśmy, co robić dalej, bo co chwilę rozlegały się wybuchy, latały samoloty, wzdłuż drogi strzelali. O 16:00 zdecydowaliśmy się wyjechać. To była najsłuszniejsza decyzja w moim życiu, bo rano wieś była już okupowana i ludzi więcej nie wypuszczali. Przejechaliśmy tylko kilka kilometrów i we wsi Błystawycia trafiliśmy pod ostrzał. Na niebie, niczym fajerwerki, leciały setki „gradów”. Gwałtownie się zatrzymaliśmy, objęłam braciszka z siostrzyczką i przygięliśmy się. Uderzenie było tak silne, że nawet zachwiało samochodem. Tylko modliłam się, żebyśmy przeżyli. Nigdy wcześniej droga do domu nie wydawała się tak długa. Jechaliśmy prawie 9 godzin, chociaż zazwyczaj w domu jestem maksymalnie w 3 godziny. Ale w tym momencie zobaczyłam, że obok mnie są najlepsi ludzie. Co sekundę pisali do mnie przyjaciele, pytali, czy wszystko ze mną w porządku, dzwonili bliscy. Całą drogę byliśmy w kontakcie z rodzicami, bo oni też wracali do domu. Droga była jak piekło, martwiłam się, że coś może trafić w samochód. W końcu dojechaliśmy do domu. Ze łzami w oczach przywitała nas babcia. Jakże byłam szczęśliwa, widząc swoją rodzinę! Prawie odcięłam się od wiadomości. Codziennie rysowałam i spędzałam czas z bliskimi. Graliśmy w gry planszowe, spacerowaliśmy, pomagaliśmy pleść siatki na front. Wszyscy mężczyźni w mojej rodzinie poszli do obrony terytorialnej, a kobiety chodziły piec pierożki, lepić pierogi i wysyłały to wszystko w gorące punkty Ukrainy. Nie zostaliśmy na uboczu. Nasza rodzina stała się teraz jeszcze silniejsza. Nauczyliśmy się nie planować niczego, a żyć tu i teraz. Szczęście okazało się w drobnych rzeczach. Zaczęliśmy doceniać każdą chwilę, każdy promień słońca i każdą źdźbło trawy. Zaczęłam kochać swój dom jeszcze bardziej. Chociaż wcześniej zawsze pragnęłam stąd wyjechać, bo tutaj nie ma wielu możliwości, by się zrealizować, nawet nie ma gdzie spędzić czasu z przyjaciółmi. Dopiero teraz zrozumiałam, jak bardzo kocham swoją wieś. Jestem wdzięczna Bogu, że mieszkam właśnie tutaj i jestem dumna z tego, że urodziłam się na Ukrainie! „Russkij mir” przyszedł, by zniszczyć nas, naszą kulturę, nasze tradycje. Rosja chciała nas podzielić, by nasz naród powstał jeden przeciwko drugiemu. Ale nie wzięli pod uwagę tego, że Ukraińcy to przyjazny naród, że w nas płynie kozacka krew, nigdy nie będziemy poddawać się przeklętym dyktatorom. Staliśmy się tylko silniejsi i zjednoczyliśmy się na drodze do Zwycięstwa! Nie jesteśmy bezbronni. Karolina Kac, miasto Nowomoskowsk, obwód dniepropetrowski. „Córciu, u nas wybuchy, zaczęła się wojna” – zadzwoniła mama. Trudno było uwierzyć, że to nie sen, że za oknem słyszysz nie śpiew ptaków, nie radosne głosy dzieci idących do szkoły, a wszystko, co słyszysz, to wybuchy i dźwięki syreny. Nie rozumiesz, dokąd biec, żeby się schować i co z rzeczy musisz zabrać. Takie pytania roiły się w głowach niemal wszystkich ludzi na Ukrainie. Pomyślawszy o tym, pobiegłam do najbliższego schronu. Zobaczyłam setki przerażonych oczu, zrozumiałam, że nie jestem sama, że obok mnie są ludzie, którzy emocjonalnie przeżywają tę samą chwilę, którzy również porzucili swoje domy, nie wiedząc, czy wrócą. Zobaczyłam wiele zwierząt domowych, które po prostu leżały przy właścicielach i pomagały uwierzyć, że wszystko będzie dobrze. Zobaczyłam małe dzieci z mamami, które nie mogły pojąć, dlaczego tak wcześnie je tu przyprowadzono. W schronie, martwiąc się o swoich bliskich, którzy w tym czasie byli w innym mieście, daleko od ciebie, drżąc ze strachu i patrząc na maluchy, które jeszcze zupełnie nie zdążyły nacieszyć się beztroskim szczęśliwym życiem, zrozumiałam, że każdy z nas nie jest bezbronny. Przecież właśnie w tej chwili chronią nas ludzie, ryzykując swoim życiem, i im jest o wiele straszniej. Dlatego ani ja, ani nikt inny nie powinniśmy tracić wiary w ludzi, którzy bronią twojego życia i życia jeszcze tysięcy i tysięcy ludzi w całej Ukrainie. I razem z nimi zwyciężymy! Mychajło Kemkin, m. Zaporoże Między mną a moją rodziną były kilometry i miasta, ale już pierwszego dnia zjednoczyliśmy się w czarującym mieście Irpień, które stało się bohaterem i symbolem niezłomności narodu ukraińskiego. Nie sposób opisać tego, co czułem w tamtych chwilach, kiedy moi rodzice jechali do mnie, a nad nimi przelatywały helikoptery okupantów. Zaryzykowali swoim życiem, aby ocalić moje, i jestem im za to bardzo wdzięczny. Obecnie przebywam za granicą, ale bardzo tęsknię za rodzinnym krajem zaporoskim. Tam minęło całe moje dzieciństwo, tam zostali wszyscy moi krewni. Niestety, prawie cały obwód zaporoski znajduje się teraz w krwawych i podłych rękach okupantów, którzy przyszli zniszczyć wolny naród Ukraińców, ale to im się nie uda. Za każdym razem, gdy jechaliśmy z rodzicami nad morze, ja, mały chłopiec, zwracałem uwagę na to, że mój rodzinny kraj jest bardzo malowniczy. Podkreślałem to sobie, gdy przejeżdżaliśmy przez mostek z cudownym krajobrazem w małym mieście Wasylówka, albo gdy widziałem bezkresne pola zasiane słonecznikami, czy gdy jechaliśmy czarującym miastem Melitopol, w którym urodził się mój ojciec. Zawsze opowiadał ciekawe historie ze swojego dzieciństwa, niesamowicie mi się to podobało. A dalej kierowaliśmy się nad morze, widzieliśmy bociany siedzące na latarniach, krowy, które delektowały się zieloną trawą i słońcem. Życie było beztroskie i wesołe, ale nagle wszystko się zmieniło… Małe czarujące miasto już nie istnieje, bo Wasylówka stała się tarczą dla rodzinnego Zaporoża i zamieniła się w ruiny, bezkresne pola są zasiane minami, a nie słonecznikami, a Melitopol z jego wiśniowymi sadami – pod krwawą okupacją raszystów. Życie dawnego 6-letniego chłopca nie jest już beztroskie i wesołe, bo urósł i stał się 17-letnim młodzieńcem, patriotą Ukrainy. Codziennie tęskni za rodzinnym krajem, za rodziną i bliskimi, ale wierzy w to, że po zwycięstwie nad rosyjskimi najeźdźcami będzie mógł wrócić do domu, aby pielęgnować język ukraiński i odbudowywać Ukrainę. Nic wspólnego z Moskwicinami nigdy mieć nie będziemy Jarosława Kowalenko, m. Kropywnycki Nie uważałam, że jesteśmy z Rosją bratnimi narodami, bo nic wspólnego ze sobą nie mamy i nigdy mieć nie będziemy. Zaczęło się wszystko w 2014 roku, kiedy „bratni” kraj nielegalnie zaanektował Krym i rozpoczął wojnę na wschodzie naszego państwa. Miałam 10 lat, ale już uświadamiałam sobie, że jestem Ukrainką. I jestem z tego bezgranicznie dumna, znam swoje prawa i obowiązki. Wojna trwa ponad 8 lat. Straciliśmy tysiące młodych mężczyzn i kobiet, którzy odważnie bronili naszego kraju. Za nic nie chciałam widzieć i czuć wojny obok, ale nie miałam wyboru. Rankiem 24 lutego, około godziny 4:00 czasu kijowskiego, prezydent Rosji ogłosił szeroko zakrojoną operację wojskową w Ukrainie, to sformułowanie wywołuje we mnie tylko gniew, bo w rzeczywistości zaczęła się wojna, okrutna i krwawa. W tamtym momencie przebywałam w Kijowie i obudziłam się o 6:25 od łez i płaczu moich koleżanek w pokoju akademika, nie rozumiejąc, co się dzieje, a kiedy zrozumiałam, to nie chciałam w to wierzyć. Telefonu do rodziców nie zapomnę nigdy. Ból, strach, nienawiść przepełniały mnie, słyszeliśmy wybuchy, serce waliło, ręce drżały, ale staraliśmy się powstrzymywać emocje. Po dwóch godzinach włączyła się trzeźwa świadomość, robiliśmy wszystko tak automatycznie, że nie było czasu na panikę. Bałam się nie o siebie, niepokój był tylko o swoją rodzinę, co minutę byliśmy w kontakcie i modliliśmy się jedno za drugie. Pierwsza noc w bunkrze, strach, wilgoć. I wciąż jeszcze nie wierzyliśmy w realność tego, co się dzieje. 25 lutego zostaję sama ze sobą, wszyscy moi znajomi i koleżanki wyjechali, i rozumiem, że w bunkrze dłużej nie wytrzymam. Ta decyzja była ekspresyjna i niestosowna w tamtym momencie, ale ściany po prostu mnie dusiły i zdecydowałam się zostać na noc w swoim pokoju. Jednak strach znów zawładnął mną i o 9 wieczorem mimo wszystko poszłam do bunkra. I nie na darmo, wszak wybuchy było słychać nawet pod ziemią. Zapomniałam, co to sen, i nie wypuszczałam z rąk telefonu, uspokajałam się tylko wtedy, gdy odświeżałam wiadomości i rozmawiałam z bliskimi. 26 lutego wzięłam wszystko, co mogłam, i pojechałam na dworzec, o 13:36 byłam już tam, a mój pociąg miał przyjechać o 17:42. Godziny minęły niezauważalnie i już kierowałam się trasą Kijów – Kropywnycki, wagony przepełnione, ale wszyscy rozumieli, co się dzieje, młodzi ludzie ustępowali miejsca starszym, a dzieci nawet nie płakały, cisza, i jesteś sam na sam ze swoimi myślami. Wieczór, 22:57, dworzec rodzinnego miasta, mama i łzy radości, jestem w domu ze swoimi bliskimi. I nie było dnia, żebym choć na chwilę zwątpiła w nasze zwycięstwo. Słynna posiadłość Popowa w Wasylówce. Teraz obrabowana przez Moskwicinów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 20strona oryginału ↗

W chwilach wytchnienia gładzę pola po kłosach, jak puszyste zwierzęta

Ihor ŁUCENKO 13 czerwca Przejażdżka między dwoma przyfrontowymi miastami w Donbasie to wielkie szczęście, bo przypadkowe i rzadkie. 15 minut pięknych krajobrazów tam i 15 z powrotem. Delikatnie zielone, jeszcze niewypalone słońcem kolory dostały się czerwcowi od maja. Czarnoziem, pszenica, akacjowe, grabowe, lipowe gaje. Mogiły na wzgórzach, wilgotne jary. Tak, jak na Podolu czy na Wołyniu, czy na Charkowszczyźnie. Bażanty i zające, poczuwszy słabość ludzkiego królestwa, podniosły powstanie – chodzą przez drogi powoli, bez szacunku dla aut – mówiąc, kim wy jesteście, my się was już nie boimy! *** Jak tylko przyjeżdżam do Bachmutu, tutaj Eduard OWCHARENKO Zdjęcie z mediów społecznościowych Maryna SOCZENKO, zasłużona działaczka sztuki Ukrainy: „Pierwszego dnia wojny musiałam pieszo przejść niemal cały Kijów. Puste i ciemne miasto poraziło. Starszy syn Lubomyr był już w obronie terytorialnej stolicy (teraz jest żołnierzem Sił Zbrojnych Ukrainy), z czasem ochotnikami obrony terytorialnej zostali mąż i młodszy syn. A ja brałam udział w zbieraniu ciepłej odzieży, żywności i leków dla jednego z centrów humanitarnych. I, oczywiście, malowałam. Pierwsza praca z czasów wojny na pełną skalę nosi tytuł „Chwała SZU!”. Wdzięczna naszym obrońcom, poświęciłam im osiem lat życia i twórczości. Potem zrobiłam portret Witalija Skakuna, który 26 lutego wysadził most w Heniczesku i zginął. Niezwykle poruszyła mnie historia tego chłopaka. Ogólnie w pierwszych dniach było bardzo strasznie, w wyobraźni wyłaniał się zniszczony przez Rosjan Grozny. Wspominam swoją wystawę, którą robiłam kilka lat temu w Nowych Petriwcach. Tam przedstawiono mnie z Iryną Cwiłą – skromną, miłą kobietą, architektką krajobrazu, fotografką, która już brała udział w działaniach bojowych w Donbasie. Umówiliśmy się, że zrobię jej portret, ale wtedy nie wyszło. Boleśnie było dowiedzieć się, że Iryna przylatują dwie, trzy, cztery rakiety. Od wybuchów chwieją się budynki, milknie królestwo pszczół i trzmieli, psy i koty się chowają. Rakiety spadają jedna za drugą, a ja nie mam słów, którymi mógłbym pocieszać mieszkańców miasta. Co mogę powiedzieć? Że to jeszcze drobnostki, gorzej będzie, jeśli 122 i 152 mm haubice zbliżą się na dystans strzału? Że śmierci nie ma sensu się bać, bo każdy, kto się urodził – ten umrze? To prawda, ale od niej im wcale nie ulży, a ja tak chcę im jakoś pomóc. 19 czerwca Dosłownie kilka godzin w Kijowie. Lekarz, córka, matka, lekarz, potem – motocykl i jeżdżenie po rodzinnych ulicach. Na parze litrów zeszłorocznej benzyny. Po prostu jeździć i patrzeć na cud – długie rzędy restauracyjnych krzeseł, rozstawionych pod gołym niebem, gdzie siedzą spokojni ludzie. Szybko jednak oduczyłem się poruszać po mieście... Teraz jakbym wydobywał siebie, przedwojennego, otrzepuję kurz i widzę, że trzeba będzie jeszcze mocno się postarać, żeby wżyć się z powrotem w tę rolę. W motocyklu rozładował się akumulator, ale to mnie nie zatrzymuje. Odkręcam pokrywę, za każdym razem startuję za pomocą specjalnego powerbanku. Sam motocykl od długiego stania jest brudny i potargany – taki sam jak ja, słabo rymuje się z uczesanymi drzewami i budynkami oraz dziecięcą krzątaniną. Jeżdżę po mieście, patrzę na swoje wspomnienia. Każdy centymetr coś powie. Pokojowy Kijów nie wie, jaki jest piękny. *** Ktoś potępia rozpieszczanie i beztroskę tyłów, ale na próżno. To miasto jest grzeszne, jak wiele innych, ale jest też piękne. Najpiękniejsze jest gdzieś tutaj, właśnie teraz – na przełomie wiosny i lata. I na pewno nie zasłużyło na tę srogą karę, którą mu przygotowali najeźdźcy. Pachną cudownie kijowskie lipy. Tak samo mają i muszą kwitnąć jego dziewczyny, to ich przez stwórcę dane prawo, tak ustanowiła natura. Więc niech kwitną, razem z kwiatami i ptakami plotą cud-lato i niech to będzie częścią sensu, dlaczego opuściliśmy Kijów. Ja na pewno nie czekam na wdzięczność; obserwować różany sen miasta – to już coś. *** Przedwojenna benzyna w baku kończy się. Wcześniej wieczorny Kijów coś mi obiecywał, jakieś nie do końca zrozumiałe szczęście. Oczywiście, oszukiwał, ale ja nie miałem nic przeciwko. A teraz – żadnych obietnic, bo za kilka godzin – droga. Lista znajomych zamienia się w listę żałobną. Bańka na Facebooku wysycha, najlepsi odchodzą. 21 czerwca Na dniach koło nas przeleciały nasze śmigłowce, które zadawały uderzenie w wrogie pozycje. To pierwszy raz, kiedy obserwowałem śmigłowce SZU. Do tego, przez wszystkie 4 miesiące intensywnych działań bojowych, widziałem tylko wrogie helikoptery, a nawet nagrałem, jak zestrzelono jeden z nich. To wideo stało się jednym z klasycznych obrazów tej wojny. Trafiałem też pod salwy z tych śmigłowców. I oto wreszcie – nasi! Sam fakt posiadania tych maszyn bojowych to radość dla piechoty. To znaczy, że nasza armia jest zdolna zachować tak groźną broń i pracować nią, mimo wielokrotnej przewagi przeciwnika w środkach obrony przeciwlotniczej, w rakietach, które na całym terytorium Ukrainy mogą niszczyć lotniska, gdzie bazują helikoptery. Jakże nam, mimo wszystko, teraz poszczęściło się mieć swoje państwo i swoją armię! Dziesiątki milionów Ukraińców – zabitych, zamordowanych przez poprzednie stulecia – nawet nie miały szansy wziąć broni i bić się na śmierć. Ihor Łucenko – redaktor i dziennikarz portali internetowych, działacz społeczny ruchu na rzecz zachowania historycznej zabudowy miasta Kijowa, ekonomista z wykształcenia. Aktywista Euromajdanu, deputowany ludowy Rady Najwyższej VIII kadencji. Razem z Jurijem Werbyckim został porwany przez nieznanych sprawców z kijowskiego szpitala podczas Rewolucji Godności 21 stycznia 2014 r. Teraz – starszy miotacz ognia SZU. z Irpienia. Tam ptaki porobiły na oknach uszkodzonych budynków gniazda. Poświęciłam temu tematowi też nowe prace „Światło”, „Pamięć”, „Powitanie życia”. Maluję stare miasto Łuck, ono zachwyca, kilka płócien poświęciłam Łuckiemu Zamkowi. Wśród stworzonych w ostatnim czasie obrazów – „Wieczór. Łucki Zamek”, „Po deszczu”, „Łuck. Wiosna w starym mieście”, „Alarm powietrzny”, „Rozstrzelana cisza”. Także zachwycają niepowtarzalne wołyńskie krajobrazy. Ale kiedy patrzysz na całe to piękno, to mimowolnie pojawia się myśl, czy nie ostatni raz to wszystko widzisz. Orki bezlitośnie niszczą zabytki naszej kultury, dzieła sztuki. Boli dusza za zniszczonymi muzeami Marii Prymaczenko, Hryhorija Skoworody. Wszystkie nasze myśli są o tym, żeby Zwycięstwo przyszło jak najszybciej!” Dmytro KOWAL, laureat nagrody imienia Mychajła Derehusa: „Dla mnie osobiście wojna z Rosją rozpoczęła się osiem lat temu. Przez ten czas przewartościowałem wiele rzeczy, a własny świat wewnętrzny całkowicie się wywrócił. Mój kuzyn Sasza Kowal od 2014 roku służył w pułku „Azow”. Tak jak ja, urodził się na Chocimszczyźnie w obwodzie czerniowieckim. Ledwo skończywszy szkołę, poszedł do ATO i zginął od ciężkiej rany. Teraz jedna z ulic w naszym rodzinnym Chocimiu nosi jego imię…”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 20strona oryginału ↗

Na froncie artystycznym

Ukraińscy artyści starają się swoją twórczością wnieść wkład w nasze przyszłe zwycięstwo. Poprosiliśmy kilku twórców, aby opowiedzieli, jak przeżyli te cztery miesiące wojny i co planują na przyszłość. zginęła w walkach pod Kijowem. Poświęciłam tę pracę pamięci Iry. Na obrazie ma ona bukiet i aparat fotograficzny, ponieważ bardzo lubiła hodować kwiaty i fotografować. Teraz orkowie okupowali Mariupol. A z „Azowem” wiążą się u mnie dawne wspomnienia. 3 stycznia 2015 roku dowiedziałam się, że pułk „Azow” rusza na front i że każdy, kto chce, może ich pożegnać. Wtedy chłopcy szykowali się na placu Michajłowskim. A ja stała i rysowała. Było ciemno, ale chciałam oddać swoje wrażenia, coś szczególnego. Większość z tych chłopców zginęła… Wtedy podszedł do mnie młody mężczyzna o kulach, Serhij Dimczuk. Został ranny pod Iłowajskiem. Chodziłam do szpitala, malowałam Serhija i jego współtowarzyszy broni. Malowałam też portret poległego azowca Denysa Denysiuka, który trafił z Majdanu do „Azowu”, a zginął pod Szyrokynem. Kiedy maluje się portrety, przepuszcza się wszystko przez siebie, a tych uczuć trudno oddać słowami. Zginąć w ten sposób to najgodniejsza śmierć, to nieśmiertelność. Stworzyłam szkice „Modlitwa za Mariupol”, „Ja – Mariupol”. Wojna to straszliwe zjawisko. Ale na wojnie są wspaniali ludzie, prawdziwi bohaterowie. Są chwile wzniosłego ducha. Artysta Ołeksandr Melnyk zaproponował mi udział w wystawie wojskowej. Zaprezentowałam na niej obraz „Modlitwa za Mariupol i jego obrońców”. Nadal pracuję nad wizerunkami bohaterów, którzy wcześniej walczyli na wschodzie Ukrainy. W szczególności wykonałam portret Wołodymyra Brażnyka, który zginął w walkach na Sawur-Mohyle. Online pracuję ze swoimi studentami z Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury Ukrainy. Obecnie los rozrzucił ich po całym świecie. Moi wychowankowie przebywają na Łotwie, w Danii, Niemczech, Izraelu. Ojciec jednej z dziewcząt niedawno zginął na froncie. Większość z nich chce jak najszybciej wrócić do domu; staram się, jak mogę, je wspierać. Niektórzy studenci kontynuują naukę za granicą; tamtejsi wykładowcy, zapoznając się z ich pracami, dziwią się, jak silna jest szkoła rysunku na Ukrainie. Jestem przekonana, że trzeba utrzymać front kulturalny. Sztuka nigdy nie stała poza polityką, zwłaszcza dziś. Twórczość artysty to jego stanowisko. Prace artystów wpływają na świadomość ludzi. Trzeba, by front kulturalny był przesiąknięty ideą ukraińską”. Roman PETRUK, zasłużony działacz sztuki Ukrainy: „24 lutego, kiedy rozpoczęła się szeroko zakrojona inwazja Rosji na Ukrainę, miała odbyć się obrona prac dyplomowych studentów Kijowskiej Państwowej Akademii Sztuki Dekoracyjnej i Stosowanej im. Mychajła Bojczuka, w której pracuję. Oczywiście tego dnia obrona się nie odbyła. Akademia przeszła na nauczanie zdalne dla studentów z wielu regionów Ukrainy, w tym także tych, gdzie trwają aktywne działania bojowe. Co do twórczości, to przez pierwsze dwa miesiące wojny w ogóle nic nie malowałem. W 2020 roku stworzyłem serię prac ze świecami i gniazdami. Gniazdo – dom, terytorium własnego wymiaru, dusza, w której dojrzewa przyszłość. Wolność, lot, bezkres... Serce wypełnione treścią. To, co było, co jest i co będzie zawsze, niezależnie od okoliczności. Teraz zaczęto mi przesyłać światli

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 21strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Musieli umierać z głodu, zimna i od ręki kata, mając jedynie nadzieję, że kiedyś, może za 50, za 100 lat, ktoś z nas zdoła stawić opór wrogowi. Powstańcy Holodnego Jaru czy żołnierze UPA walczyli w warunkach całkowitej beznadziei – a i tak był to stokroć lepszy los niż udział bezradnych ofiar. Kilka lat temu pamiętam, jak wieziono sprzęt w Kijowie na paradę. Łzy napływały mi do oczu, gdy wyobrażałem sobie, jak pragnęliby tej broni bezkarnie zamęczeni i rozstrzelani, jak marzyliby o powrocie z tamtego świata tylko po to, by móc niszczyć swoich katów tymi wspaniałymi bojowymi maszynami. 22 czerwca Oto przeżyłeś ten odcinek między poprzednią a obecną miną; ta nie trafiła – zatem będziesz żył do następnej i tak dalej. Jeśli leżeć i patrzeć w niebo podczas ostrzału, przed oczami przepływa dym prochowy o swoistej barwie i zapachu. Z góry spadają gałęzie, ścięte odłamkami. 24 czerwca Wojenne lato w pełnym rozkwicie. Po naszym, stosunkowo spokojnym odcinku frontu – ostrzały. Biją tam, gdzie był sprzęt i gdzie będzie, biją po piechocie, niszcząc wrażliwe samochody, rozrywają zadrzewienia, łamią drzewa, zrywają wybuchami liście. Od czasu do czasu przypadkowa mina obsypuje nas ziemią; przeklinamy wrogich artylerzystów i czekamy na przerwy w ich pracy. Nasze pola – kosmiczny cud, zwierciadło dla słońca. Cisza i prastary spokój pod strażą kurhanów; źdźbeł w nich więcej niż gwiazd w galaktyce, i każde źdźbło jest niepowtarzalne: kilka kłosków, wiele ziaren. Pełnoskalowa wojna z Moskiewszczyzną trwa w różnych formach już od kilku stuleci. Byłem psychicznie przygotowany na nową wrogą agresję. Ale mimo to trudno było uświadomić sobie, że w XXI wieku w samym sercu Europy może wydarzyć się takie nieszczęście. 24 lutego miałem jechać do swoich studentów, którzy uczą się na pierwszym roku Wydziału Malarstwa Kolegium Zawodowego Sztuki i Designu KNUTD. A obudziłem się od tego, że mój telefon „wibrował” od połączeń wychowanków. Dzieci były w panice. Tak samo zszokowani byli wszyscy moi koledzy. W pierwszych dniach panowały niepewność i trwoga. Rozumiałem, że powinienem być razem z Kijowem, który od dawna stał się dla mnie rodzinnym miastem, przebywać na swoim stanowisku pracy. A jako artysta miałem utrzymywać front kulturalny. Jeśli zaś mówić o mojej misji jako wykładowcy, to powinienem być razem z tymi, którzy są najbardziej narażeni na dzisiejsze wydarzenia – z naszymi studentami. Stale byłem z nimi w kontakcie. Starałem się, jak mogłem, moralnie wspierać moich wychowanków. Z okna mojego mieszkania rozciąga się widok na Gostomel. Nieco dalej Irpień i Buča, z drugiej strony – Horenka i Puszcza-Wodyca. Każdy wybuch, każde migotanie na niebie było bolesnym uderzeniem prosto w Na powierzchni łanów żyją fale-wzory, powoli wędrują po polach od krańca do krańca. W chwilach ciszy gładzę pola po kłosach, jak puszyste zwierzęta. Miny mielą ziarna z pyłem, „grad” wymierza dźwięczne policzki, i – wybaczcie nam, pola! – ludzkie maszyny rozcinają koleinami, z własnej śmiertelnej potrzeby. Czy dożyją jesieni te pomniki naiwności siewców? Czy kłosowe galaktyki nie zginą w ogniu, czy nie pójdą dymem w niebo? 26 czerwca Przy jednym z miejsc kwaterowania naszego oddziału żyje pies – najwyraźniej bez właścicieli. Stary i przygłuchy. Bardzo przyjemnie go drapać – sierść gęsta, sam jest miękki, dobrze odżywiony, choć zdenerwowany tym, że ciągle wokół huczy. Dlaczego żołnierzom tak przyjemnie dotykać zwierząt? Ponieważ w nich nie ma wojny. Wojna jest tak ohydna i nienaturalna, że po prostu nie potrafi zmieścić się w tak prostą i sympatyczną formę, jaką jest pies czy kot. Zwierzęta nic nie wiedzą o wojnie i nigdy się nie dowiedzą. To zbyt złożony rodzaj zła. A kiedy wspólnie tworzycie parę – ten, kto drapie, i ten, kogo drapią – to na tę krótką chwilę wojny dla was obojga nie ma. *** Stary pies przykłada pysk do moich nóg, jakby witał starego przyjaciela, któremu dawno chciał wypłakać się ze swoich tułaczek. Zostawiam go i idę w tę stronę, gdzie grzmi coraz mocniej. Przez pewien czas zwierzę biegnie za mną i kręci głową, szukając niewidzącymi oczami, a potem poddaje się i siada na ścieżce. serce. Bardzo trudno było przeżywać to wszystko i rozumieć, przez jakie cierpienia przechodzi teraz Ukraina. Jednocześnie pojawiała się duma, że naród jednoczy się w imię wspólnego celu – Zwycięstwa nad wrogiem! Ludzie zaczęli uświadamiać sobie, że każdy musi zająć własną niszę, że każdy jest na swoim miejscu – żołnierz, który trzyma własny front. Na pierwszej linii są nasi rycerze. A ktoś zajmuje się menedżmentem, zapewnia leki, żywność, pomaga ludności cywilnej, staje się wolontariuszem. Bardzo ważne, że Ukraińcy pokazali się jako silny naród. Nie widzę siebie jako wojownika, który mógłby przynieść wielką korzyść na froncie. Ale mogę być skutecznym bojownikiem na froncie kulturalnym, charytatywnym. Wszystko, co od początku wojny zarobiłem jako artysta, przekazuję na wsparcie armii i uchodźców. Przyznaję, że przez pierwszy miesiąc trudno mi było cokolwiek malować. Najgorętsze dni spędziłem w swojej pracowni na Podolu. Potem postanowiłem odwiedzić rodzinę na Zachodniej Ukrainie. Jestem bardzo wdzięczny gościnności rodzinnego kraju, który w te trudne dni przyjął u siebie wielu światłych postaci sztuki – mojej Bukowinie. Czerniowiecka obwodowa organizacja Narodowego Związku Artystów Ukrainy udostępniła mi pracownię, abym mógł utrzymywać front kulturalny. Po tym od razu zabrałem się do pracy. Trudno mi malować wojnę z otwartą twarzą. Staram się, jak w swoich przedwojennych pracach, odtwarzać obraz Ukrainy w tym czy innym wymiarze i kluczu. Obecnie pracuję nad serią portretów ukraińskich dziewcząt w różnych ipostasiach. Wśród nich są tradycyjne, autentyczne wizerunki, które ukazują piękno naszej Ukrainy. Wiele prac z tej serii znalazło już swoje miejsce w kolekcjach miłośników sztuki, mecenasów, zaprezentowane są na ekspozycjach w Finlandii, Litwie, Łotwie, Estonii i innych krajach. Rozpocząłem pracę nad dużym obrazem na temat Mariupola. Dziś pracować nad tak monumentalnym dziełem jest niezwykle trudno, ale wierzę, że zdołam zrealizować ten pomysł”. Dominik ARFIST Poema wojny “Pan moją siłą i tarczą moją” (Ps. 28:7) 1 na majdanie, przy cerkwi, nie nadążają składać ofiar ani wybaczać, ani żegnać się z ziemią; krzyżowa blizna nie zagoi się przez wieki… …nie milcz tak strasznie, mamo… 2 kiedy byliśmy na wojnie, na samym dnie, sami byliśmy na wojnie, śpiewaliśmy jedne pieśni z Iwankiem na warcie przed świtem… jak słońce wisiało na śliwie, byliśmy szczęśliwi… …dokąd wracać… dokąd? szlakami martwej wody… … a mama patrzy w piec, a stamtąd noc… i dzban uderza się o mleko, i wyje pies za sadem… ja płonę raną tego wczesnego świtu… poparzony przez Iwanka… 3 są rzeczy, których nie mieszczą się w rymach… kiedy jesteśmy nieudolni… niewidomi… niewidzialni… kiedy nie sposób niczego nazwać… kiedy jesteśmy piwnicami… lodami… kazamatami… wieje… wyje zima… Ares szykuje stypę… czasu więcej nie ma, trzeba ratować Ojczyznę… nie ma bajek, mity stały się inne: czoło pod obrazek, ręce na zimną stal… głowy ku niebiosom, tam nie tylko rakiety… widzisz Północny Krzyż? On widzi ciebie, gdzie jesteś… 4 wojna do nieba, do dna, wojna nie potrzebuje wody ani ziarna… wojnie… tylko krwi gorących ciał, nie ma w mowie należnych słów, wojnę przeklnąć, przeciąć drogę, jak wpaść w morze w świętą furię… trzeźwo… twardo (twierdza – dom), a miłosierdzie? – nie czekajmy na nie… 5 krwawy legion adeptów szatana – czy to prawo chaosu? czy są zasady wojny? grzbiety żywych domów, żywych ludzi, grzbiety zasłonięte zasłonami dymów, brnąć do oddechu, do głosu… do łez… do ofiary za życie… na wysypiskach walizek nadzieja powrotu… 6 o zmęczeni sercem… wypici duszą… obtarci wdowimi pasmami… opłakiwani przez wycieńczone płaczki… idziecie bez oglądania się w kraj bez powrotu, na błękitne pola wiecznego spokoju… księgi umarłych odkopane przez archeologów, księgi żywych napisane przez niebiosa… chowamy siebie w piramidach, w mieście przeciąg między budynkami śpiewa nam kołysankę… 7 na wojnie nie szukaj winy, na wojnie nie pytaj o cenę, to twoja i moja wina, to twoja i moja cena. Wojna – wachlarzem, wojna – falą, wszystkich rozwiała, rozrzuciła, wszystko stratowała, w proch dni, śmiercionośne żądła węży… wojnę nikt nie wyrwał, nie stratował; z szeolu, z otchłani powstał Baal… 8 oj wojno'wojno z każdego okna a moja cena na ławie – trumna oj wojno'wojno chata ziemianka ból samotny tęsknota kamienna oj wojno'wojno poranna siwizna po światach echo: to moja wina… oj wojno'wojno nalewam wina w smutek bez dna w miłość bez dna… 9 pokaż'pokaż mi, Boże, niepojęte Twoje zamiary opowiedz'opowiedz mi, Boże, o barakach wyściełanych pryczami o rozpiętych duszach mrokiem o ciałach wleczonych za włosy o granicy, gdzie ból się kończy gdzie człowieczeństwo twarzą zmiażdżoną ślepo macka się ku śmierci… a czarami zaświatów zwieńczone jest wyczekiwane… słowo w gardle zastygło kamieniem – my się błąkamy niezaproszeni i nieznani – do czasu… słowo wyrwie się w górę… i powróci do początku… i nie trzeba będzie krzyczeć ani kipieć jak żerdź wulkanu w sercu dziwnej dziatwy… jestem w porządku, Boże, w porządku… 10 wszystko spisały wojna i zaraza uczę się chować przed tłumem nie ratuje ani honor ani zaszczyt na garbie niezbywalne torby wszystkie długi zebrane na próżno wszystkie groby z imionami i bez czas bezbronnymi łakomi się… Bóg już nie daje cudów posyła ludzi i teksty zamyka w kółko wszystkie kąty by przeprowadzić po mostach misteriów do miasta, gdzie klasztor pusty dla powołanych – bezcielesnych rozstawia przewodników… i ponad głowami unosi się szept dzieci niebiańskich… …księżyc zagląda w firankę i wplata się w szycie insomnii… czwarta nad ranem… wymyślam sens życia… 11 na ten chaos jest tylko logos… głos… po prostu lament… nie kryje nocny odpływ i katom nie ma zbawienia ani skruchy… na Golgotę, gdzie ukrzyżują słowa i strofy jeszcze dusza doleci przez zdradę i poprosi nie o sąd – o ogród… i woda obmyje przeszłość – znienawidzoną… wstydliwą… uśpioną… oczaruje siwymi snami i modlitwa głosem matki poleci z wysokiego nieba i jak struny wyprężą się żebra brzegami namiętnego morza… 12 po człowieku zostają daty… po człowieku zostają dzieci… każdy wybiera – łkać czy łkając radować się… radować się… naród rodzi się w oddechu dharmy, w tchnieniu wymodlonej karmy, połykając rdzę cudzych okowów… wiem, Boże, miłość przetrwa…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 22strona oryginału ↗

Historyczny los ukraińskiej książki

Historia książki pasjonuje go ponad wszystko w życiu, ponieważ jest bibliofilem i z rozkoszą poluje na tajemnice twórczości wybitnych mistrzów ukraińskiej grafiki – zarówno szeroko znanych, jak i nieznanych oraz zapomnianych. Wszak Petro Wołodymyrowycz Nesterenko, członek Narodowego Związku Artystów Ukrainy oraz prezes Ukraińskiego Klubu Ekslibrisu, kandydat nauk o sztuce, artysta i po prostu człowiek znany w świecie ukraińskiej sztuki, od dziesięcioleci gromadzi w swoim historycznym archiwum unikalne świadectwa o rozwoju rodzimej grafiki książkowej jeszcze od czasów zamierzchłej przeszłości aż po dzień dzisiejszy. Książka, zdaniem Petra Nesterenki, to zabytek kultury określonego czasu, kwintesencja sztuk pięknych, zrealizowana za pomocą środków poligrafii. W ukraińskim literaturoznawstwie z powodzeniem pracowało wielu badaczy-księgoznawców, ale poza ich uwagą pozostawało wiele elementów artystycznych i designerskich, które stanowią architektoniczną estetykę książki. Za kompleksowe badanie tych aspektów zabrał się Petro Nesterenko, który wyłożył swoje przemyślenia dotyczące rozwoju ukraińskiej grafiki książkowej w monografii „Artystyczny obraz ukraińskiej książki XX–XXI wieku”, wydanej niedawno. Wołodymyr SKRYNCZENKO Współczesna młodzież uważa, że wszystko, co niezbędne, można znaleźć w nośnikach elektronicznych. Rzeczywiście, jeśli trzeba pilnie uzyskać krótką informację, to sprawdza się to, ale przecież nie idzie to w żadne porównanie z tą rozkoszą, kiedy bierze się do rąk potrzebną i ciekawą książkę. W niej kolektyw utalentowanych artystów przekazuje czytelnikowi za pomocą środków nowoczesnej wysokiej jakości poligrafii prawdziwy artystyczny cud. Dlatego też pojawia się pewien optymizm, poczucie szczęścia oraz chęć życia i tworzenia. I to szczęście daje współczesna grafika, którą zajmuje się cała plejada utalentowanych ilustratorów, pomagających nam odkryć twórcze zamysły prozaików i poetów. Ścieżkami rozwoju ukraińskiej grafiki książkowej Na Ukrainie grafika książkowa zawsze była na wysokim poziomie: począwszy od czasów baroku, kiedy pracowali wybitni graficy – Leontij i Ołeksandr Tarasewyczowie, Iwan Szczyrśkyj oraz inni mistrzowie, a ukraiński drzeworyt książkowy osiągnął wysokiej klasy poziom artystyczny, aż po dzień dzisiejszy, kiedy oprawione przez naszych grawerów wydania otrzymują prestiżowe międzynarodowe nagrody. Genialne twórcze odkrycia ilustratorów początku XX wieku – Ołeny Kulczyckiej, Heorhija Narbuta, Wasyla Kryczewśkiego oraz wielu innych położyły wysoki standard narodowej grafiki książkowej, śmiało łącząc światowe tendencje, wykształcenie akademickie oraz echa ludowej ornamentyki. Oryginalne były także eksperymenty szkoły Mychajła Bojczuka, która wniosła znaczący wkład w rozwój grafiki książkowej. Artyści potężnie wcielali w niej zasady swojego nowego spojrzenia na zadania sztuk pięknych jako takich, których korzenie sięgają tradycji bizantyjskich i zachodnioeuropejskich, połączonych z ukraińską twórczością ludową. W ogóle grafika XX wieku to ogromna i przebogata dziedzina rodzimej kultury artystycznej. Z powodzeniem rozwijała się we wszystkich sferach, w szczególności w grafice sztalugowej autorskiej i estampowej, czasopiśmienniczej i książkowej, grafice użytkowej, plakacie, ekslibrisie itp. Jednym z nowatorów ukraińskiej grafiki książkowej drugiej połowy XX wieku słusznie uznano Heorhija Jakutowycza. Właśnie od niego można zaczynać „odwilż” w sferze grafiki książkowej. Dzieła Serhija Adamowycza oraz Anatolija Bazylewycza, Heorhija Małakowa i Wasyla Czebanyka, Ołeksandra Danczenki oraz Mychajła Derehusa, Wasyla Łopaty, Serhija Jakutowycza oraz wielu innych kojarzą się z utworami światowej i ukraińskiej klasyki literackiej. W ostatnich latach zaktywizowało się wydawanie także utworów współczesnych ukraińskich literatów. Odpowiednio rozwija się też grafika książkowa, która zrodziła niemało nowych nazwisk ilustratorów. Grafika książkowa uzupełnia się nowymi technologiami komputerowymi, lecz mimo wszystko, nie zrozumiawszy i nie przemyślawszy dorobku przeszłości, trudno stworzyć coś wartościowego w przyszłości. Ukraińska grafika książkowa i na dzień dzisiejszy ma wybitne osiągnięcia, co wiąże się z popytem na rynku właśnie na ukraińskie wydania, spadkiem popytu na książki rosyjskich wydawnictw, wpływem wielkoskalowych targów literackich, takich jak Książkowy Arsenał w Kijowie czy Forum Wydawców we Lwowie. Coraz więcej na rynku pojawia się wydań ilustrowanych przez wysokoprofesjonalnych ukraińskich artystów, którzy śledzą światowe tendencje i eksperymentują. Tradycyjnie silną na Ukrainie pozostaje klasyczna grafika książkowa, ale artyści są otwarci także na eksperyment. Mistrzowie, dążąc do nowatorskich rozwiązań, które pomagają odkryć treść współczesnych oryginalnych utworów, przywiązują należytą uwagę do wszystkich komponentów oprawy książkowej: strony tytułowej, szmuc-tytułów, wyklejek, frontyspisów, okładki, obwoluty, kompozycji stron, rozmieszczenia ilustracji. O tym wszystkim można mówić jako o mistrzowskim połączeniu tradycji i nowatorstwa w oprawie współczesnej ukraińskiej książki. Książka to obszerny nośnik informacji, będący syntezą pracy pisarza, redaktora, artysty i poligrafa, którzy biorą udział w jej tworzeniu. Każde wydanie drukowane musi odpowiadać wymaganiom swoich czasów. Trzymając w rękach książkę, człowiek postrzega ją jako dzieło sztuki, a podnoszenie kultury wydawniczej na Ukrainie zakłada ciągłe doskonalenie wszystkich ogniw procesu jej tworzenia. Zatem ogromne znaczenie zyskuje poziom przygotowania i kwalifikacje specjalistów biorących udział w tym procesie. Podniesienie kultury wydania, którego ważnymi elementami są obwoluta i wyklejka, wymaga doskonalenia poziomu produkcji wydawniczej i poligraficznej. Jednym z najważniejszych elementów zewnętrznego opracowania książki jest obwoluta, która oprócz funkcji ochrony przed uszkodzeniem niesie ze sobą także dodatkową informację w postaci tekstu i obrazu. Przy tym zadania informacyjne i estetyczne obwoluty przeważają. Otula ona główną okładkę, przyklejoną do bloku książki. Względna samodzielność obwolut względem bloku książki pozwala napełnić ją informacyjnie w większym stopniu niż okładkę, w szczególności informacjami o samej książce, o serii książek, wydawnictwie i jego działalności, o autorze itp., czyli pełni ona również funkcję reklamową. Kompozycja obwoluty jest ściśle związana z opracowaniem oprawy, a mimo to ma swoje osobliwości. Obciążona elementami dekoracyjnymi i ilustracyjnymi, obwoluta często rozpatrywana jest jedynie jako płaszczyznowe pole ilustracyjne, jako arkusz papieru otulający książkę. Ważną rolę odgrywa etui jako istotny element zewnętrznego opracowania, który pełni funkcje ochronne i estetyczne książki. Na łamach wyspecjalizowanych wydawnictw faktycznie nie poświęca się mu uwagi, ale etui książki, głównie kartonowe pudełko, pełni funkcję ochrony szczególnie cennych wydań przed uszkodzeniami podczas transportu. A może być ono również dodatkowym środkiem dekoracyjno-graficznym opracowania książki lub elementem łączącym grupę wydań, pełniąc przy tym funkcje reklamowe i estetyczne, zwłaszcza w przypadku wydań o podwyższonym standardzie opracowania. Opracowując etui, artyści wykorzystują szerokie spektrum możliwości artystyczno-ilustracyjnych. Petro Nesterenko przytacza niemało przykładów artystycznego opracowania książki, powołując się na wydania z minionych lat, w szczególności książkę Borysa Wałujenka „Architektura książki”, która ukazała się drukiem w wydawnictwie „Mystectwo” w 1976 roku. Zazwyczaj w etui drukowano wydania jubileuszowe, w szczególności bogato ilustrowane wydanie „Kijowski uniwersytet. 1834–1984”, które ujrzało światło dzienne w 1984 roku w kijowskim wydawnictwie „Łybid”. Jednak sztuka opracowania wydań jubileuszowych jest wieloaspektowa, cechuje ją patos i uroczystość. Przy czym jednym z jej ważnych składników jest okładka, wykonana zazwyczaj z kartonu. Do jej tworzenia nierzadko angażowani są także rzeźbiarze; szczególnie dotyczy to medalierskiego opracowania książek. Znane są jubileuszowe wydania dzieł Tarasa Szewczenki (w pięciu tomach) z 1939 roku, z płaskorzeźbionymi portretami w formie medalionów na okładkach, pochodzące z biblioteki Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury oraz z kolekcji funduszowej Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy. W ciągu lat 40. i 50. ubiegłego wieku ukazywały się osobno wielotomowe wydania dzieł Iwana Franki oraz Łesi Ukrainki z płaskorzeźbionymi portretami. W połowie lat 50. nastała przełomowa epoka w rozwoju ilustrowania i opracowania książki. Był to czas, kiedy artyści zwrócili się ku poszukiwaniom w kierunku zapożyczania technik sztuki ludowej. Przywiązywano szczególną wagę do najróżniejszych pod względem rysunku krojów pisma, które zaczęły pełnić nie tylko funkcje informacyjne, ale i czysto dekoracyjne. Bazylewycz A. Do poematu I. Kotlarewskiego „Eneida”. 1969. Łopata W. „Chmielnicki i Barabasz”. Drzeworyt. 1970. Historyczny dramat ukraińskiej książki. Ukraińska książka, podobnie jak język, ma wielowiekową i dramatyczną historię. Zrozumienie tego, że literackie arcydzieło powinno mieć należyte zewnętrzne opracowanie, uświadamiano sobie już w głębokiej starożytności, a w dobie wczesnego średniowiecza zaczęto wytwarzać w Europie luksusowe okładki dla ksiąg liturgicznych. Do najdawniejszych przykładów należy Ewangeliarz Mścisława, przepisany w Kijowie na zamówienie nowogrodzkiego księcia Mścisława, starszego syna Włodzimierza Monomacha. Ozdobą wielu zbiorów muzealnych są książki wydrukowane we Lwowie, Kijowie, Czernihowie, Poczajowie i innych ośrodkach drukarstwa. Z czasem, pod koniec XVII wieku, rozpoczęła się na Ukrainie publikacja książek rękopiśmiennych, która trwa do dnia dzisiejszego. W Państwowym Muzeum Książki i Drukarstwa eksponowane są wydania faksymilowe zabytków staroruskiego piśmiennictwa: „Ewangeliarz Ostromira”, „Izbornik Światosława” (1073), „Powieść minionych lat” kronikarza Nestora (początek XII w.), „Psałterz Kijowski” (1397) oraz „Ewangeliarz Peresopnicki” (lata 1560.), na oryginale którego Prezydenci Ukrainy przysięgali na Konstytucję Ukrainy. Jednak niewiele jest w historii cywilizacji przypadków, gdy zakaz używania języka ojczystego, jak na Ukrainie, doświadczał tak niewiarygodnych represji. A rozpoczęło się to już po podpisaniu przez Bohdana Chmielnickiego w Perejasławiu umowy z moskiewskim carem. Od tego czasu rozpoczęła się nieogłoszona wojna Moskiewszczyzny z Ukrainą: początkowo drogą podporządkowania Metropolii Kijowskiej Patriarchatowi Moskiewskiemu w 1686 roku, a potem nastąpił atak na ukraińską kulturę. Za panowania Piotra I wydano serię ukazów, z których jednym (1720) całkowicie zakazano drukowania książek w języku ukraińskim. Rozumiejąc rolę i wagę edukacji, carat, pozbawiwszy naród ukraiński własnej książki, okólnikiem z 1784 roku zakazał w Akademii Kijowsko-Mohylańskiej nauczania w języku ukraińskim. Wszystko, co wpływało na rozwój języka ukraińskiego (drukarstwo, edukacja, literatura piękna, teatr, prasa), stale znajdowało się „pod opieką” carskiego rządu. Jeden z najliczniejszych narodów Imperium Rosyjskiego do XIX wieku nie miał przekładu Pisma Świętego w języku ojczystym. Carski rząd wielokrotnie potwierdzał zakaz języka ukraińskiego swoimi okólnikami (ukaz Wałujewa z 1863 roku, ukaz Emski z 1876 roku). To boleśnie dotknęło również literaturę ukraińską, która do czasów Tarasa Szewczenki uważana była za „literaturę drugiej kategorii”. Jednak w latach Niepodległości, począwszy od lat 2000., obserwuje się stopniowy wzrost czytelnictwa i wydawnictw. Demokratyczne zmiany w naszym społeczeństwie zaktywizowały życie artystyczne, w wyniku czego ożywiła się również praca wystawiennicza. Postępowa inteligencja stanęła w obronie swojej historycznej i kulturowej przeszłości. Aktywnie drukowane są książki dla dzieci, wydawane są liczne przekłady zagranicznej literatury klasycznej i współczesnej. Ukraińscy mistrzowie, dążąc do nowatorskich rozwiązań, przywiązują należytą wagę do wszystkich komponentów opracowania książki, które pomagają im odkryć treść współczesnych oryginalnych dzieł literatury ukraińskiej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 23strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

pytań do Ołeksandra Knyhy, w szczególności dziennikarzy interesowało: – Czy w festiwalu brały udział teatry przesiedlone? – Tak. W szczególności Teatr Mariupolski. W zeszłym roku występowaliśmy w tym mieście na „GogolFest”, a ostatnio byliśmy tu na występach gościnnych w listopadzie. Część mariupolskich aktorów jest teraz w Użhorodzie. Przedstawili na festiwalu swój nowy spektakl. Do festiwalu dołączył również Ługański Teatr Ukraiński, który od 2015 roku przebywał w Siewierodoniecku, a obecnie – w Dnieprze. – Jak postrzega Pan współczesny teatr ukraiński? – Teatr powinien być różnobarwny, jak tęcza. Żeby każdy mógł w nim znaleźć coś swojego, bliskiego właśnie jemu. W naszym teatrze jest siedem scen i każda ma swój repertuar. Na jednej scenie odbywają się musicale, na innej – poważne spektakle. Współczesną dramaturgię pokazujemy na scenie pod dachem. Mamy teatr w kawiarni, a także – teatr w lesie. Na leśnej scenie pokazujemy „Pieśń lasu”, „Sen nocy letniej”, „Noc majową”. Najważniejsze, żeby teatr mówił prawdę, wtedy będzie przekonujący… Obecny na konferencji prasowej minister kultury i polityki informacyjnej Ukrainy Ołeksandr TKACZENKO podkreślił, że festiwal „Melpomena Tawrii” to sygnał nadziei dla tych, którzy pozostali na okupowanych terytoriach, które z pewnością wyzwolimy. Według przekonania artysty ludowego Ukrainy, poety i autora piosenek Anatolija MATWIJCZUKA, nieszczęście Rosji polega na tym, że jej artyści nie zdołali stworzyć humanitarnego społeczeństwa, w żaden sposób nie wpłynęli na to, by zmieniła ona paradygmat swojego istnienia. I jej naród mentalnie pozostał taki, jak w czasach średniowiecza. Laureatka Nagrody Szewczenkowskiej Łarysa KADYROWA podkreśliła, że w czasach wojny rośnie znaczenie teatru, wspomniała, jak tworzono festiwal „Melpomena Tawrii” prawie ćwierć wieku temu. pominąć tak ważne wydarzenie. Zaplanowaliśmy niezwykły koncert galowy, na który zaprosiliśmy naszych licznych przyjaciół. Chcieliśmy, żeby było to ciepłe spotkanie ludzi, którzy tworzyli ten teatr, żeby brzmiały ich wspomnienia. Na ten dzień stworzyliśmy wielkie płótno, na którym wydrukowaliśmy 1700 nazwisk ludzi, którzy przez te czterdzieści lat pracowali i dzisiaj pracują w teatrze – od sprzątaczek po reżyserów i dyrektorów. Pomysł się spodobał, ludzie podchodzili i szukali swoich nazwisk na tym płótnie. Do samego koncertu przygotowywaliśmy się około tygodnia. Do udziału w nim zaangażowaliśmy wszystkich dyrygentów, którzy pracują w naszym zespole – Wasyla Wasylenkę, Wołodymyra Kożuchara, Serhija Hołubnyczego, Dilavera Osmana oraz Jewhena Woronka. Jestem bardzo wdzięczny wszystkim aktorom, którzy wrócili z różnych zakątków Ukrainy, aby wesprzeć teatr w tym niełatwym czasie. Do przygotowania programu stworzyliśmy grupę roboczą, wspólnie wspominaliśmy najjaśniejsze strony naszej historii. A napisać scenariusz na podstawie naszych pomysłów zaprosiliśmy Dmytra Todoruka. On też został prowadzącym koncertu. Wspominaliśmy nasze osiągnięcia przez te lata, poczynając od pierwszego spektaklu – dziecięcej opery baśniowej Mykoły Łysenki „Zima i Wiosna”. Opowiedzieliśmy o tym, co już było i, oczywiście, o tym, co będzie. Nieprzypadkowo podczas koncertu brzmiały głównie utwory właśnie ukraińskich kompozytorów. Naszym strategicznym celem jest popularyzacja muzyki ukraińskiej. Wśród zamierzeń jest konkurs na pisanie oper dla młodych kompozytorów. Są też inne plany, których realizacja zależy od tego, jak szybko nadejdzie Zwycięstwo, dla którego wszyscy pracujemy. W jubileuszowym koncercie „Z teatrem w sercu” wzięli udział orkiestra symfoniczna, chór teatru, artyści baletu, soliści-wokaliści Opery Kijowskiej: Wiktorija Osadczuk, Anastasija Poliszczuk, Olha Fomiczowa, Andrij Honiukow, Pawło Denysenko, Ołeksandr Kyrejew, Roman Leszczow, Serhij Makijenko, Mykyta Olijnyk. Byli także zaproszeni artyści – Darja Łytowczenko, Dmytro Iwanczenko, Jurij Hodo oraz skrzypek Dmytro Tkaczenko, który wykonał główny temat muzyczny z filmu „Lista Schindlera”, będący symbolem okrucieństwa wojny i humanitaryzmu jednostki. Materiały przygotował Eduard OWCHARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 23strona oryginału ↗

Nowy format Melpomeny

Zakończył się XXIV Międzynarodowy Festiwal „Melpomena Tawrii”. W tym roku odbywał się on w szczególnym formacie. Ołeksandr Knyha „Melpomena Tawrii” to coroczny międzynarodowy festiwal teatralny, który odbywa się na bazie Chersońskiego Obwodowego Akademickiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego imienia Mykoły Kulisza. Od 1999 roku festiwal jednoczy miłośników teatru z Ukrainy i innych państw świata, podnosi atrakcyjność turystyczną regionu, odkrywa nowe lokalizacje, popularyzuje współczesną twórczość, demonstruje najlepsze wzorce sztuki teatralnej. Uczestnikami są profesjonalne zespoły teatralne, które ocenia Międzynarodowa Rada Ekspertów, w skład której wchodzą ukraińscy i zagraniczni krytycy teatralni, reżyserzy, działacze sztuki. W tym roku w festiwalu wzięło udział ponad 60 teatrów z 34 miast i 11 krajów. Oprócz Ukrainy są to Gruzja, Niemcy, Polska, Portugalia, Rumunia, Turcja, Francja, Czechy oraz po raz pierwszy – USA i Japonia. Również w tym roku Melpomenę wsparł francuski „FestivalinExtremis”. Mimo stanu wojennego w Ukrainie, w celu wsparcia chersończyków, którzy byli zmuszeni opuścić swoje domy, XXIV Międzynarodowy Festiwal „Melpomena Tawrii” odbył się w zaplanowanym terminie – 10–19 czerwca. W 1982 roku w Kijowie założono Państwowy Dziecięcy Teatr Muzyczny. Był to jeden z dwóch państwowych teatrów o takim profilu na świecie, posiadający repertuar złożony głównie z przedstawień dla młodszego pokolenia. Od 2002 roku teatr posiada status akademickiego. Przez czterdzieści lat swojego istnienia Kijowska Opera przeszła znaczące zmiany – czysto dziecięcy i młodzieżowy format teatru jakościowo przekształcił się w teatr dla wszystkich kategorii widzów. Obecnie jest to teatr rodzinny, uniwersalny. Teatr, który w każdym sezonie oferuje innowacyjne współczesne projekty artystyczne. Oprócz pełnego rebrandingu, zmiany pozycjonowania i zatwierdzenia krótkiej nazwy teatru – Kijowska Opera, w 2019 roku gruntownie odnowiono widownię i wiele pomieszczeń teatru oraz przeprowadzono inne renowacje w jego zapleczu materialno-technicznym. Ale co najważniejsze – dzisiaj teatr ma w swoim arsenale absolutnie unikalny komponent repertuarowy. Dla kijowian i gości stolicy w każdym sezonie prezentowane są tu premiery: klasyczne opery i balety – „Wesele Figara” W. A. Mozarta, „Romeo i Julia” Ch. Gounoda, „Viva la mamma („Niech żyje mama!”), albo Teatralne porządki i nieład” G. Donizettiego, współczesne opery, balety, musicale ukraińskich kompozytorów – „Król Drozdobrody” J. Szewczenki, „Aladyn” O. Rodina, „Fabryka Santy” P. Tabakowa, „Santa 2. Globalne ocieplenie” D. Sarackiego, topowe broadwayowskie wystawienia (z zakupem w Wielkiej Brytanii licencji na pokaz) – „School of Rock (Szkoła rocka)” A. L. Webbera, a także autorskie projekty – „Nowe melodie Nocy Bożonarodzeniowej”, „Ukraiński dyptyk”, „Tydzień w Kijowskiej Operze”. Pryncypialnym stanowiskiem teatru jest wystawianie wszystkich spektakli, włącznie z klasycznymi operami, w języku państwowym. Swój pierwszy sezon teatr otwierał operą dla dzieci klasyka muzyki narodowej Mykoły Łysenki „Zima i Wiosna”, a planował zamknąć 40. sezon operą wybitnego ukraińskiego kompozytora Julija Mejtusa „Jarosław Mądry”. Ale wojna wniosła ogromne korekty w plan świętowania 40. rocznicy teatru… Spektakle teatru zostały wyróżnione licznymi laurami i nagrodami, wśród których jest 9 nagród „Kijowska Pektoral” oraz nagroda Festiwalu-Nagrody „GRA”. Podczas pandemii COVID-19 teatr nie mógł pokazywać spektakli, jednak nie zatrzymywał twórczości. Ale po raz pierwszy w historii istnienia festiwal zmienił format – teatry-uczestnicy nie przywiozły spektakli do Chersonia, a pokazywały je na swoich scenach. Spektakle poszczególnych teatrów, które nie mogły zrealizować pokazu na żywo, zostały udostępnione na oficjalnym kanale YouTube. Każdy teatr-uczestnik wydzielił pewną liczbę biletów dla osób tymczasowo przemieszczonych, które przebywają w ich mieście. Artyści Chersońskiego Teatru im. Mykoły Kulisza, którzy tymczasowo opuścili własne domy, odwiedzili spektakle jako specjalni goście. Spektakle oceniała specjalna rada. W jej składzie – znani teatrolodzy, z którymi „Melpomena Tawrii” współpracuje od wielu lat i którzy z racji okoliczności przebywają w tym czy innym mieście, gdzie bazują teatry-uczestnicy. Eksperci odwiedzali spektakle, oceniali je, opisywali to, co zobaczyli w mediach społecznościowych i mediach. Na festiwalu działała platforma edukacyjna, w ramach której odbywały się wykłady online i warsztaty. Również organizatorzy przygotowali Scenę Literacką, do której dołączyli znani ukraińscy i zagraniczni reżyserzy, dramaturdzy i muzycy. Pod egidą festiwalu w Kijowie odbył się pokaz filmu dokumentalnego „Życie po 16:30”. Środki zarobione ze sprzedaży książki o tym samym tytule przekazano na potrzeby uchodźców z Chersonia. A mecenasi, teatry-uczestnicy i inni ludzie dobrej woli zbierali środki na konto charytatywne Teatru imienia Kulisza. Festiwal odbywał się pod hasłem: „Melpomena – głos Chersońszczyzny. Chersoń – to Ukraina!”. Jednym z wydarzeń festiwalu była konferencja prasowa jego organizatorów, która odbyła się w pomieszczeniu Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Łesi Ukrainki. Prezydent festiwalu, dyrektor generalny Chersońskiego Akademickiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego imienia Mykoły Kulisza Ołeksandr KNYHA wspomina: – 24 lutego o 9 rano byłem w pracy w teatrze, a kiedy wracałem do domu, to na moście trafiłem w wir walki, desantowcy zajęli nasze miasto. Dopiero po czterdziestu dniach udało mi się wyrwać z okupacji. Po kilku dobach dotarłem do Lwowa. Już w drodze myślałem o tym, że trzeba zrobić wszystko, aby festiwal się odbył. Napisałem w mediach społecznościowych, że festiwal odbędzie się w ukraińskim Chersoniu od 10 do 18 czerwca. Niestety, Chersonia jeszcze nie wyzwolili. Ale wsparły mnie lwowskie teatry, które brały udział w poprzednich festiwalach. Dołączyli przyjaciele z innych miast Ukrainy i innych krajów. I w każdym mieście, gdzie pokazywano festiwalowe spektakle, mówiono o Chersoniu i o całej Ukrainie. Dzisiaj sztuka – to front kulturowy i dyplomacja kulturowa. Bardzo chcę, żeby dzisiaj był usłyszany głos Chersońszczyzny, który prosi o pomoc. Wierzymy, że w przyszłym roku jubileuszowy 25. festiwal obowiązkowo przeprowadzimy w Chersoniu i radośnie będziemy witać swoich przyjaciół z różnych krajów u siebie w domu. A dzisiaj chcę podziękować wszystkim teatrom, dramaturgom, wszystkim ludziom dobrej woli, którzy odpowiedzieli na nasz apel i 24. festiwal mógł się odbyć. Wierzę w nasze wspólne Zwycięstwo, dlatego że jesteśmy silni, kiedy jesteśmy zjednoczeni! Przedstawiciele prasy mieli wiele za...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 23strona oryginału ↗

Z Kijowską operą w sercu

W Operze Kijowskiej (Kijowskim Miejskim Akademickim Teatrze Opery i Baletu dla Dzieci i Młodzieży) z okazji 40-lecia teatru odbył się wielki koncert „Z teatrem w sercu”. …działalności. Zapoczątkowano projekt „Jeśli nie idziesz do teatru – teatr przychodzi do ciebie”, którego ideą było zwrócenie uwagi na problemy sfery kultury w warunkach ograniczeń kwarantanny. W ramach projektu nakręcono kreatywne filmy z występów teatru w niezwykłych lokalizacjach: opera „Viva la mamma” na Żytnim Rynku oraz opera „Wesele Figara” w kijowskim metrze. Swoją działalność Opera Kijowska wznowiła w kwietniu z inicjatywy naszego dyrektora generalnego i artystycznego, Petra Kaczanowa – opowiedział główny reżyser teatru Witalij PALCZYKOW. – Właśnie w kwietniu teatr dawał przedstawienia charytatywne dla małych widzów na dworcu kolejowym w Kijowie oraz w szpitalu dziecięcym „OCHMATDYT”, a także nakręcił dwa filmy wideo: „Opera Kijowska – ofiarom wojny” i „Zamknijcie niebo!”. Oprócz tego wystąpiliśmy w 6 miastach Ukrainy, gdzie nasze przedstawienia obejrzało półtora tysiąca małych widzów. Zrozumieliśmy, że nie możemy na tym poprzestać, i w czerwcu zaprezentowaliśmy pięć spektakli na scenie stacjonarnej. Przez miesiące wojny los rozrzucił naszych aktorów po całej Ukrainie i zebranie ich razem do przedstawień i koncertów było trudne. Dla naszych małych widzów pokazaliśmy ulubiony dziecięcy musical „Przygody Buratina” Ołeksandra Biłasza. Dwa koncerty odbyły się na nowej scenie w schronie. Żaden teatr w Kijowie nie może pochwalić się takim scenicznym miejscem – prawdziwym schronem, gdzie spektakle i koncerty mogą nie być przerywane nawet podczas alarmu lotniczego. Tutaj odbyły się koncert ukraińskich romansów „Romans w schronie” oraz koncert „Dżaz w schronie”. Do pierwszego koncertu weszły najlepsze ukraińskie romanse i pieśni do muzyki Mykoły Łysenki, Ołeksandra Biłasza, Walentyna Syl'westrowa, Mychajła Żerbina, Ihora Pokłada, Anatolija Kos-Anatolskiego. Wiele z tych utworów dziś jest mało znanych i, niestety, obecnie niewielu ludzi zajmuje się tym, by przekazać te skarby ukraińskiemu słuchaczowi. Co do drugiego koncertu, był to klasyczny jazzowy produkt europejski. Nawiasem mówiąc, obecnie jesteśmy jedynym teatrem operowym na Ukrainie, który ma trzy w pełni wyposażone sceny. Oprócz głównej są to ART-scena i scena-schron. Oczywiście, jako teatr operowy pokazaliśmy operę – koncertowo-sceniczne wykonanie dzieła Wolfganga Amadeusza Mozarta „Wesele Figara”. A już następnego dnia – 18 czerwca – odbyła się gala-koncert „Z teatrem w sercu”, poświęcona 40-leciu teatru. Mimo stanu wojennego wszyscy razem postanowiliśmy, że nie mamy sali

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 24strona oryginału ↗

W Chołodnym Jarze odbyły się tradycyjne obchody ku czci Bohaterów

Jewhen BUKET W uroczysku Chołodny Jar w obwodzie czerkaskim odbyły się 26. obchody ku czci Bohaterów Chołodnego Jaru, które co roku organizuje historyczny klub o tej samej nazwie, na czele z pisarzem i popularyzatorem historii walk wyzwoleńczych początku XX wieku Romanem Kowalem. Tegoroczne obchody, z powodu rosyjskiej inwazji na Ukrainę, przesunęły się w czasie o dwa miesiące i zgromadziły znacznie mniej ludzi niż przez wiele lat z rzędu w czasie pokoju. Jednakże, mimo stanu wojennego, organizatorzy przeprowadzili tradycyjne poświęcenie broni, zorganizowali program koncertowy oraz uroczystości upamiętniające we wszystkich tradycyjnych lokalizacjach – przy znaku pamięci poległych żołnierzy 93. Samodzielnej Brygady Zmechanizowanej „Chołodny Jar”, na grobie sotnika Iwana Kompanijcia w Monasterze Motronińskim, przy pomnikach chołodnojarczyków, rodziny Czuczupaków oraz Jurija Horlisa-Horskiego w centrum wsi Melnyky, a także na grobie głównego atamana Chołodnego Jaru Wasyla Czuczupaka na cmentarzu w Melnykach. Choć zapowiadano, że tegoroczne obchody odbędą się z okazji 125. rocznicy urodzin atamanów Chołodnego Jaru Lariona Zahorodniego, Metodija Hołyka-Zalizniaka oraz Iwana Lutoho-Lutenki, to w Chołodnym Jarze częściej wspominano nie ich, a dzisiejszych Bohaterów, którzy polegli w wojnie z rosyjskimi najeźdźcami. Uroczystości rozpoczęły się przy tysiącletnim dębie Maksyma Zalizniaka, gdzie odbyło się uroczyste odsłonięcie znaku pamięci kobziarza Tarasa Syłenki (29.12.1972 – 22.06.2021) – zasłużonego artysty Ukrainy, wieloletniego uczestnika obchodów w Chołodnym Jarze. Pomnik w rekordowym czasie wykonał za środki zebrane przez Historyczny klub „Chołodny Jar” rzeźbiarz z Kałusza Ihor Semak. Obecni dzielili się wspomnieniami o Tarasie Syłence, a towarzysze z cechu kobziarzy wykonywali pieśni, które śpiewał. Od początku rosyjsko-ukraińskiej wojny w 2014 roku Taras wielokrotnie odwiedzał z koncertami zarówno linię frontu, jak i jednostki wojskowe. Oprócz historycznych wykonywał także wiele patriotycznych pieśni współczesnych autorów. A ponadto – bezlitośnie walczył z rosyjskimi fake newsami: przywracał Ukraińcom pieśni, które zostały ukradzione przez Moskali. Wśród jego najsłynniejszych odkryć znajduje się pieśń powstańców Kosta Stepowoho-Błakytnoho z 1920 roku – „Powstań, narodzie mój”, szeroko znana w rosyjskim zniekształceniu pod tytułem „Wstawaj, strana ogromnaja”. Na 50. rocznicę urodzin artysty, która będzie obchodzona pod koniec grudnia, Roman Kowal planuje wydać książkę wspomnień o Tarasie Syłence. Swoje wspomnienia wszyscy chętni mogą przesyłać na adres [kontakt ukryty]. Następnie odbył się koncert pamięci Tarasa Syłenki, Ołeha Kucyna, Heorhija Tarasenki, Pawła Nakonecznego oraz wszystkich obrońców ojczystej ziemi, którzy polegli za wolność Ukrainy. Udział wzięli kobziarze Wasyl Lutyj, Swiatosław Syłenko, Mychajło Hreczkyn, kierownik zespołu „Czerkaskie Kozaki” Jurij Marsztupa, wykonawcy Rusłana Łocman, Wiaczesław Kuprijenko, Ołeksandr Wasyłenko, Wołodymyr Honskyj, JURKESZ (Jurko Jurczenko) oraz Dmytro Wowk. Aktywny udział w obchodach wzięli bojownicy 49. samodzielnego batalionu strzeleckiego SZU „Karpacka Sicz”, którzy kilka dni wcześniej w Kijowie żegnali swojego dowódcę, porucznika Ołeha Kucyna (23.11.1965 – 19.06.2022), który zginął w walce na kierunku iziumskim. Do Chołodnego Jaru przyjechali także krewni i towarzysze broni dwóch innych poległych Bohaterów, zakochanych w tym owianym legendami kraju – Heorhija Tarasenki (6.12.1996 – 25.03.2022) i Pawła Nakonecznego (20.05.1997 – 18.06.2022). Młodszy porucznik Heorhij Tarasenko – dowódca ochotniczego oddziału „Frajkor”, który pod jego dowództwem od początku pełnoskalowej inwazji bronił Charkowa. Zginął w walce podczas oczyszczania wsi Mała Ruhan z rosyjskich okupantów. Pochowany, zgodnie z testamentem, w uroczysku Chołodny Jar na płaskowyżu przy Monasterze Motronińskim, gdzie wcześniej znajdował się starodawny cmentarz kozacki. 17 kwietnia Heorhij Tarasenko został uhonorowany tytułem Bohatera Ukrainy (pośmiertnie). Pawło Jurijowycz Nakoneczny („Dobrotworskyj”) był znanym działaczem społecznym, założycielem organizacji społecznej „Pokłyk Jaru”, która między innymi wychowuje w szacunku do Sił Zbrojnych Ukrainy, w szczególności ściśle współpracuje z 93. brygadą „Chołodny Jar”. Dobrowolnie wstąpił w szeregi SZU, gdzie otrzymał pseudonim „Historyk”. Zginął w szeregach Sił Operacji Specjalnych w obwodzie mikołajowskim. Odprowadzono go w ostatnią drogę i pochowano 22 czerwca w Czerkasach. Pomimo smutnego lejtmotywu tegorocznych obchodów, zaświadczyły one, że Chołodny Jar uformował nową kohortę ukraińskich bohaterów, którzy są gotowi walczyć za Ukrainę i godnie stanąć w jednym rzędzie z rycerzami minionych pokoleń, którzy inspirowali ich do walki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 24strona oryginału ↗

Drodzy czytelnicy! Zgodnie z warunkami prenumeraty, w lipcu nasz tygodnik nie będzie się ukazywał. Wydanie gazety planowane jest od 4 sierpnia.

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Eduard OWCHARENKO 279-39-55 Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Wołodymyr ŻYHUN Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 A d r e s r e d a k c j i : ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na “Słowo Proświty” jest obowiązkowe. I n d e k s g a z e t y “Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w spółce z o.o. “Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 24strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWIATA» IM. TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Redaktor naczelny Paweł MOWCZAN Osoba odpowiedzialna za wydanie Lubow HOŁOTA K o l e g i u m r e d a k c y j n e Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Paweł MOWCZAN, Mykoła TYMOSZYK, Heorhij FILIPCZUK Zastępczyni redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK, 278-01-30 (tel./faks)

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn