Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

«SZUKAM DZIENNIKARZA. ZAGUBIŁEM SIĘ W POSZUKIWANIU SIEBIE»

Слово Просвіти, №25 за 2004 рік

INICJATYWA Siłom narodowo-demokratycznym potrzeba rozwijać swoją prasę, a dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na rozwój mediów drukowanych. Po pierwsze, elektroniczna przestrzeń medialna (przede wszystkim wiodące kanały telewizyjne) jest już podzielona między siły pro rządowe i do wyborów prezydenckich sytuacja tutaj raczej się nie zmieni. Po drugie, przy całej powszechności mediów elektronicznych zaufanie ludności do nich jest niższe niż do mediów drukowanych, zwłaszcza dawnych, znanych, „wypromowanych” gazet. Zresztą, zaufanie do takich wydań jest o wiele większe niż do produktów ulotkowych: lepiej jeden egzemplarz gazety niż dziesięć ulotek. Właśnie tak twierdzi redaktor naczelny gazety „Siwerszczyna”, znany dziennikarz i pisarz Petro Antonenko, którego zaprosiliśmy do rozmowy. — Prasa lokalna jest najpopularniejsza wśród ludności? — W sferze mediów drukowanych ludność daje pierwszeństwo prasie lokalnej. Mieszkaniec jakiejś odległej wsi może mieć nadzieję przeczytać coś nawet o sobie, o swoich znajomych, swojej wsi, wreszcie o rejonie, który zna, właśnie w gazecie rejonowej. Mniej dotyczy to gazet obwodowych, a tym bardziej wydań ogólnoukraińskich. Do tego ludziom potrzebna jest użyteczna informacja lokalna. Stąd i statystyka nakładów prenumeraty. Nakład jednej oddzielnej gazety rejonowej jest oczywiście mniejszy od nakładu gazety obwodowej, ale sumaryczny nakład „rejonówek” znacznie przewyższa nakład gazet obwodowych. Powiedziane dotyczy też stosunku wydań obwodowych i centralnych. Nawet jeśli gazeta ogólnoukraińska ma 100 tysięcy prenumeratorów (a to bardzo wysoki nakład dla Ukrainy), to średnio na obwód przypada po 4 tysiące. Przy czym, im dalej w głąb kraju, tym ta proporcja maleje. Czyli z tych 4 tysięcy jedna trzecia, jeśli nie połowa, może przypadać na centrum obwodowe. Podobnie jest ze stosunkami między prasą obwodową a rejonową. Gazeta obwodowa, która ma 25–30 tysięcy prenumeratorów, średnio na rejon ma ich gdzieś z tysiąc. Ale średni nakład gazet rejonowych waha się od 2 do 10 tysięcy. POGLĄD WEZWANIE DO AUTOCENZURY? NIE, DO PROFESJONALIZMU — Właśnie — powiedzą doświadczeni redaktorzy — przecież tego chcą czytelnicy, oto wszystkie rankingi pokazują, że poziom zainteresowania tym tematem nie spada. Całkiem możliwe. Ale z jakiegoś powodu bardzo rzadko ktoś publikuje metodyki określania tych rankingów. Jeśli są one określane tak, jak jeden z ogólnokrajowych kanałów określa rankingi swojej produkcji reklamowej (miał nieostrożność o tym poinformować), to należy mówić o ogromnej części przypadku w takich sondażach, a w żadnym wypadku nie o prawidłowości. Lecz właściwie, jeśli nie uwzględniać czynnika rankingowości, jednak zjawisko istnieje, znaczy, że powinno być odzwierciedlone. Ale jak? W wielu redakcjach, poddawszy się hipnozie owianych złą sławą rankingów, rzucono się zaspokajać ten popyt w pośpiechu i byle jak. Raczej nie odkryję sekretu dziennikarskiej kuchni, jeśli powiem, że wiele (jeśli nie większość) wydań po prostu przepisywało meldunki milicyjne z ostatniego dnia czy dwóch, dodawało do tego kronikę sądową (skleconą tą samą metodą), tragiczne wypadki na drogach i podawało czytelnikowi podobny koktajl. Potem boom nieco opadł. Solidniejsze wydania zaczęły przejawiać pewną wybiórczość, ale niektórzy kontynuują podążanie tą samą drogą, co więcej, ten dobór (czy zabór?) meldunków milicyjnych czasem wykonują nawet nie dziennikarze, a byli pracownicy milicji (czego tam, oni przecież lepiej wiedzą, do jakich drzwi wchodzić i gdzie leży dziennik rejestracji). Żadne moralne, ludzioznawcze, społecznioznawcze aspekty tego niezwykle delikatnego i drażliwego tematu takich dziennikarzy nie interesują. Oni ich z racji swojej nieprofesjonalności oko w oko nie widzą. I nie chcą widzieć. Tak jak tego, że organy ochrony porządku prawnego u nas przekształciły się faktycznie w osobne państwo, żyjące według swoich, niestety, dość bliskich światopoglądowi kontyngentu, który obsługują, pojęć. Dziennikarzy, którzy o tym piszą kompetentnie i analitycznie, jest bardzo mało, tak samo jak tych, którzy bez komunikatów prasowych MSW są zdolni ciekawie pisać o głośnych zbrodniach, oceniać przebieg śledztwa. Za to w mediach jest wał doniesień o napadach, krwi, przemocy. W żadnym wypadku nie wzywam do autocenzury w tej sferze — przemilczać, upiększać tego, co się dzieje, nie można. Ale przecież nieprofesjonalne podejście do naświetlania tego tematu prowadzi do narzucania społeczeństwu niebezpiecznego stereotypu niezwyciężoności, wszechobecności zła. ponad 200 tysięcy egzemplarzy nakładu jednorazowego gazet władzy na obwód. Co znaczą przeciwko temu 4–5 tysięcy egzemplarzy na obwód ogólnoukraińskich wydań narodowo-demokratycznych? Na kogo pracują gazety władzy, jest całkiem jasne. Te gazety nie po prostu „informują” ludność o działalności organów władzy, jak przebiegle zapewniają przedstawiciele tejże władzy, te gazety sławią, reklamują i wspierają władzę, która kieruje tymi samymi gazetami. — To znaczy, że w tych warunkach siłom narodowo-demokratycznym skrajnie niezbędne jest tworzenie własnych miejscowych obwodowych i rejonowych wydań… — Ale to sprawa nie jednego dnia. Stworzyć i „wypromować” nowe wydania nie jest tak łatwo i na to potrzeba czasu. Dlatego teraz, w okresie prezydenckiej kampanii wyborczej, należy rozwinąć wydawanie miejscowych dodatków (obwodowych i rejonowych) do już istniejących gazet. Są różne warianty tej sprawy. Odnośnie dodatków obwodowych do wydań ogólnoukraińskich, to najprostszymi pod względem poligrafii i dostarczania gazet są regionalne wydania specjalne w strukturze samej gazety. Czyli w gazecie ogólnoukraińskiej, która ma, powiedzmy, 16 stron, 8 środkowych stron (wkładka) MUZYKA ZZA KRAT To uczucie emocjonalnie utwierdza muzyka, która rozbrzmiewa w miejscach publicznych — w kawiarniach, w marszrutkach. Kryminalne piosenki, blatniak brzmią tu na każdym kroku. Można odnieść wrażenie, że absolutna większość kierowców marszrutek i menedżerów kawiarni to byli więźniowie. Ale przecież tak nie jest. Niemałą rolę odgrywa to, że takie piosenki nadają stacje radiowe FM, na które nastawione są odbiorniki w marszrutkach. U wielu ludzi wciąż działa stereotyp: jeśli to radio, znaczy, że wszystko w porządku. I rzeczywiście, dlaczego by nie posłuchać takiej sobie wyzywająco-egzotycznej piosenki z wszelkimi finkami, bratkami, fuflem — ona dość łatwo wpada w rozluźnioną duszę. I jeśli nie masz nic przeciwko tym pojęciom i tej energetyce, którą niesie ta piosenka, odpowiedniej ochrony psychologicznej (a dotyczy to przede wszystkim ludzi młodych, którzy naturalnie odbierają świat szczerze, otwarcie, chłoną go jak gąbka wodę, która nie przesiewa się przez sito zdobytej wiedzy i doświadczenia), koniecznie wpadasz w jej aurę, która wpływa na twój osobisty model postrzegania świata. Narzuca ona swoje wartości, swoje pojęcia, niby krępuje ludzką wolę, przytępia postrzeganie tego, co wysokie, czyste i wzniosłe. A my potem pytamy, dlaczego nasza młodzież jest taka cyniczna, obojętna, apatyczna? Nawet część dorosłych już taka się staje — kiedyś, zwracając uwagę w marszrutce, otrzymałam żelbetową odpowiedź: czego pani chce, u nas cały kraj taki… Na szczęście — nie. Z inicjatywy kirowohradzkiego okręgu Płastu-NSOU, którą poparła miejska organizacja „Proświty”, trwała zbiórka podpisów na znak protestu przeciwko rozbrzmiewaniu blatniaka w miejscach publicznych. Niemało ludzi chętnie się podpisywało, dodając własne komentarze o tym, jak męczy ich taka muzyka „zza krat”. Ale… sondaż wśród studentów Kirowohradzkiego Uniwersytetu Technicznego pokazał, że młodzież dość przychylnie odnosi się do blatniaka. I to nie może nie niepokoić. POTRZEBNA „KARTA — ANTYZŁO”? Ukraińscy dziennikarze zorganizowali organizację społeczną „Karta-4”, która występuje przeciwko czarnemu PR w mediach, materiałom na zamówienie, za czystością prowadzenia kampanii politycznych, za priorytetem rozumu i argumentów nad siłą kłamliwych kompromatów. Czy nie czas dziennikarzom (a tutaj ich krąg powinien być niezmiernie szerszy), tym, którzy rozumieją siłę wpływu słowa, obrazu artystycznego na ludzką świadomość, zjednoczyć się przeciwko przenikaniu na antenę i na strony gazet wszystkiego, co potworne, wstrętne, cyniczne, tego, co sławi zło we wszystkich jego przejawach, utwierdza jego siłę. Przecież odczuwacie wewnętrzny opór, kiedy spotykacie się z czymś podobnym? Zrealizujcie go w miarę swoich możliwości. Rozumiem pewną naiwność tej propozycji. Ale przecież dziennikarz to ten, kto kształtuje przestrzeń informacyjną, a nie ten, kto się w niej zagubił… Switłana OREŁ, m. Kirowohrad Problem wolności słowa już omawialiśmy. I chociaż struktury europejskie od czasu do czasu niemrawo przypominają nam o niej, a ostro — kolejne fakty bezprawnego zatrzymania dziennikarza, napady czy nawet zabójstwa, większości wiadomo: przy obecnym stanie rzeczy radykalnie rozwiązać ten problem jest niemożliwe. Do tego niezbędna jest wola polityczna, szereg skoordynowanych zdecydowanych działań zarówno ze strony władzy, jak i ze strony ogółu dziennikarskiego. Ale temu ostatniemu, jak dla mnie, życie rzuca inne wyzwanie: nadmierna, krytyczna kryminalizacja przestrzeni informacyjnej. jest specjalnym wydaniem dla regionu. Na przykład „Narodne słowo — Charków”. Takie specjalne wydanie (właściwie jest to część samej gazety) drukuje się i dostarcza czytelnikom w zwykłym trybie. Istotną wadą tego wariantu jest to, że takie specjalne wydanie będzie mało czytelne wśród czytelników pozostałych 24 obwodów Ukrainy, czyli dla nich praktycznie przepadnie połowa powierzchni gazetowej. Lepszym jest wariant dodatków, który istnieje w Polsce. Ta sama 16-stronicowa gazeta składa się z dwóch części. Powiedzmy, 8 stron jest wspólnych dla całej Ukrainy, a 8 stron — zmiennymi, regionalnymi. W tym celu w obwodzie tworzy się redakcję regionalną. Tutaj przez Internet przesyłane są ze stolicy, z redakcji, 8 wspólnych dla całej Ukrainy stron. A pozostałe 8 — wkładkę regionalną — robią w miejscowej redakcji, w obwodzie. Drukuje się taką kombinowaną centralno-regionalną gazetę razem w obwodzie, realizuje w zwykłym trybie (w prenumeracie, w sprzedaży detalicznej) tylko na terytorium danego obwodu. Ostatni wariant wydaje się najlepszym, ponieważ w regionie tworzy się, w istocie, alternatywne do oficjalnych wydań władzy wydanie. Znaczenie jego będzie ogromne. Przecież tylko tutaj mieszkańcy prowincji mogą przeczytać o miejscowych sprawach to, czego nigdy nie przeczytają w państwowych gazetach obwodowych i rejonowych. Dowodem tego na Czernihowszczyźnie jest gazeta rejonowa „Icznianszczyna” — wydanie Iczniańskiej rejonowej organizacji Ukraińskiej Partii Ludowej. Choć gazeta póki co wychodzi tylko raz na jeden-dwa miesiące w nakładzie do 2 tysięcy, ale popularność jej w rejonie jest ogromna. Są dwa poziomy wydań miejscowych dodatków. Pierwszy — obwodowe dodatki do wydań ogólnoukraińskich. W obwodzie czernihowskim (i, być może, jeszcze w niektórych) już nie ma potrzeby w tym, bo tutaj jest własna demokratyczna prasa. Przede wszystkim gazeta „Siwerszczyna”, której idzie już 12. rok, dobrze ją znają w obwodzie i poza jego granicami. Średnioroczny nakład prenumeraty gazety wynosi około 20 tysięcy. Redakcja „Siwerszczyny” wydaje także drugą gazetę — „Biła chata” (nakład do 5 tysięcy) — cotygodniowe wydanie ze swoją osobną prenumeratą. Wspominano już „Icznianszczynę”, która jest osobno zarejestrowanym wydaniem. Jest jeszcze szereg miejscowych demokratycznych wydań. Dlatego Czernihowszczyzna już jest gotowa do drugiego etapu rozwoju miejscowej demokratycznej prasy — wydań rejonowych. Póki UNP razem z „Proświtą”, innymi organizacjami przygotowuje się do stworzenia jeszcze kilku gazet rejonowych typu „Icznianszczyny”, już rozpoczęto wydawanie dodatków rejonowych do gazety „Siwerszczyna”. — Już wyszły takie dodatki dla Bachmacza, Koriukiwki, Meny, Nowogrodu Siewierskiego, jeszcze kilku rejonów. Jakimi są te wydania? — To gazety o objętości 4 stron formatu A3, w nakładzie 2—3 tysięcy egzemplarzy. Około trzy czwarte objętości gazety zajmują ostre problemowe materiały na miejscowe, rejonowe tematy. Jedna strona przeznaczona jest pod publikacje agitacyjne o charakterze ogólnoukraińskim o UNP, „Naszej Ukrainie”. Nawet jeśli taka gazeta wychodzi raz na miesiąc (a częściej póki co wydawać ją trudno, jeśli mówić o wydawaniu gazet w kilku rejonach), to ma ona ogromne znaczenie agitacyjne. W planie twórczym i technicznym mamy możliwość wydawać takie dodatki własnymi siłami. Autorzy — zarówno z liczby profesjonalnych dziennikarzy gazet, jak i z liczby pozasztabowych aktywistów. Potrzebne są tylko środki na wydanie tych gazet — stosunkowo niewielkie, biorąc pod uwagę ważność tej sprawy. Rozpowszechnianie takich gazet odbywa się przez struktury UNP, „Proświty”, innych organizacji społecznych. Jeszcze jeden aspekt. Takie dodatki sprzyjają i agitacji za same nasze gazety, przecież w nich powiedziano, że to — wydanie takiej a takiej istniejącej gazety, której czytelnicy może jeszcze nie znają i którą mogą zasubskrybować. Na pytania „Słowa Proświty” odpowiadał Petro ANTONENKO, redaktor naczelny gazety „Siwerszczyna”, m. Czernihów

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn